1 Эњ башында Кудай асман менен жерди жаратты.
2 Жер болсо кљрксєз, ээн болчу, тєпсєз туњгуюкту карањгылык каптап турчу. Кудайдын Руху суу єстєндљ калкып учуп жєрчє.
3 Ошондо Кудай: «Жарык болсун!» – деди. Жарык пайда болду.
4 Кудай жарыктын жакшы экенин кљрєп, жарыкты карањгыдан ажыратты.
5 Кудай жарыкты «кєн», карањгыны «тєн» деп атады. Кеч кирип, тањ атты: биринчи кєн љттє.
6 Анан Кудай: «Суулардын ортосунда аба мейкиндиги болсун, ал сууну суудан бљлєп турсун», – деди.
7 Ошентип, Кудай аба мейкиндигин жаратып, аба мейкиндигинин астындагы сууну аба мейкиндигинин єстєндљгє суудан бљлєп койду. Так ошондой болду.
8 Кудай аба мейкиндигин «асман» деп атады. Кеч кирип, тањ атты: экинчи кєн љттє.
9 Анан Кудай: «Асман астындагы суулар бир жерге чогулсун, кургактык пайда болсун», – деди. Так ошондой болду.
10 Кудай кургактыкты «жер» деп атады, ал эми чогулган сууларды «дењиз» деп атады. Кудай мунун жакшы экенин кљрдє.
11 Анан Кудай: «Жер љсємдєктљрдє, урук чачкан тєрдєє чљптљрдє, уругу жер єстєндљ љз тєрє боюнча жемиш берген мљмљлєє дарактарды љстєрєп чыгарсын», – деди. Так ошондой болду.
12 Ошондо жер љсємдєктљрдє, урук чачкан тєрдєє чљптљрдє, љз тєрє боюнча жемиш берген мљмљлєє дарактарды љстєрєп чыгарды. Кудай мунун жакшы экенин кљрдє.
13 Кеч кирип, тањ атты: єчєнчє кєн љттє.
14 Анан Кудай: «Кєндє тєндљн ажыратуу єчєн, мезгилдерди, кєндљрдє, жылдарды белгилљљ єчєн, асман мейкиндигинде чырактар болсун.
15 Алар жерге жарык берип турушу єчєн, асман мейкиндигинде чырак болушсун», – деди. Так ошондой болду.
16 Ошентип, Кудай эки чоњ чыракты: кєндє башкаруу єчєн чоњураак чыракты, тєндє башкаруу єчєн кичирээк чыракты жана жылдыздарды жаратты.
17 Кудай аларды жерге жарык бериши єчєн,
18 кєн менен тєндє башкарышы єчєн, жарыкты карањгыдан ажыратышы єчєн, асман мейкиндигине жайгаштырды. Кудай мунун жакшы экенин кљрдє.
19 Кеч кирип, тањ атты: тљртєнчє кєн љттє.
20 Анан Кудай: «Суу тирєє жандыктарга толсун. Жер єстєндљ, асман мейкиндигинде канаттуулар учсун», – деди.
21 Ошентип, Кудай суудагы кљп сандаган чоњ балыктарды жана сойлоп жєрєєчє ар тєрдєє жандыктарды, ар кандай канаттууларды тєр-тєрє менен жаратты. Кудай мунун жакшы экенин кљрдє.
22 Анан Кудай аларга мындай деп батасын берди: «Тукумдап кљбљйгєлљ, дењиз сууларын толтургула, канаттуулар да жерде кљбљйєшсєн».
23 Кеч кирип, тањ атты: бешинчи кєн љттє.
24 Анан Кудай: «Жер тирєє жандыктарды: малдарды, сойлоп жєрєєчє жаныбарларды, жер жаныбарларын тєр-тєрє менен чыгарсын», – деди. Так ошондой болду.
25 Ошентип, Кудай жер жаныбарларын тєр-тєрє менен, малдарды тєр-тєрє менен, сойлоп жєрєєчє жаныбарларды тєр-тєрє менен жаратты. Кудай мунун жакшы экенин кљрдє.
26 Анан Кудай мындай деди: «Биздин бейнебиз боюнча Љзєбєзгљ окшоштуруп адам жараталы. Алар дењиздеги балыктарга, асмандагы канаттууларга, малдарга, жер єстєндљ сойлоп жєрєєчє жаныбарларга, бєт жер єстєнљ бийлик кылышсын».
27 Ошентип, Кудай Љз бейнеси боюнча адам жаратты, аны Кудайдын бейнеси боюнча жаратты. Аларды эркек-аял кылып жаратты.
28 Анан Кудай аларга мындай деп батасын берди: «Укумдап-тукумдагыла, жер жєзєн толтургула, жерди ээлегиле жана дењиздеги балыктарга, асмандагы канаттууларга, жер єстєндљ сойлоп жєрєєчє бардык жаныбарларга бийлик кылгыла».
29 Анан Кудай дагы мындай деди: «Мен силерге бєт жер єстєндљгє урук чачкан ар кандай љсємдєктљрдє, мљмљсєндљ уругу бар ар кандай мљмљлєє дарактарды бердим, булар силерге азык болсун.
30 Ал эми бардык жер жаныбарларына, бардык асман канаттууларына, жер єстєндљ сойлоп жєрєєчє ар кандай тирєє жаныбарларга бардык љсємдєктљрдє азык кылып бердим». Так ошондой болду.
31 Кудай Љзє эмнени жаратса, ошонун бардыгы абдан жакшы экенин кљрдє. Кеч кирип, тањ атты: алтынчы кєн љттє.
1 Асман менен жер жана алардын бардык кошуундары ушундайча жаратылып бєткљн.
2 Ошентип, жетинчи кєнгљ оогондо, Кудай Љзєнєн иштерин бєтєрдє; Љзєнєн бардык иштерин бєтєрєп, жетинчи кєнє эс алды.
3 Анан Кудай жетинчи кєнгљ батасын берип, аны ыйыктады, анткени Кудай Љзє жараткан жана жасаган бардык иштерин бєтєрєп, ошол кєнє эс алды.
4 Асман менен жердин жаратылуусу мындай болгон: Кудай-Тењир асман менен жерди жаратып жатканда,
5 жерде эч кандай бадал жок эле, эч кандай чљп љсљ элек болчу, анткени Кудай-Тењир жер бетине жамгыр жаадырган эмес, жерди иштете турган адам да жок эле.
6 Бирок жерден буу кљтљрєлєп, бєт жер бетин сугарып турган.
7 Анан Кудай-Тењир топурактан адам жаратып, анын жєзєнљ љмєр демин єйлљдє, ошондо ал тирєє жан болуп калды.
8 Кудай-Тењир чыгыштагы Эйденге бак отургузуп, ал жерге Љзє жараткан адамды жайгаштырды.
9 Андан кийин Кудай-Тењир топурактан кљрєнєшє жакшы, жегенге жарактуу ар кандай мљмљлєє дарактарды љстєрєп чыгарды. Бактын ортосуна љмєр дарагын жана жакшылык менен жамандыкты таанытып билдире турган дарак љстєрєп чыгарды.
10 Эйденден бакты сугара турган дарыя агып чыкты. Ал ошол жерден тљрт дарыяга бљлєндє.
11 Биринин аты – Пишон, ал алтын чыккан бєт Хабила жерин айланып агат.
12 Ал жердин алтыны да жакшы. Ал жерде жыпар жыттуу чайыр жана агат ташы бар.
13 Экинчи дарыянын аты – Гихон, ал бєткєл Куш жерин айланып агат.
14 Yчєнчє дарыянын аты – Хидекел, ал Ашурдун алдынан агып љтљт. Тљртєнчє дарыя – Эфрат.
15 Эйден багын иштетсин жана сактасын деп, Кудай-Тењир адамды ошол бакка жайгаштырды.
16 Анан Кудай-Тењир адамга мындай деп осуят кылды: «Бактагы ар кандай дарактын жемишинен жесењ болот,
17 бирок жакшылык менен жамандыкты таанытып билдире турган дарактын жемишинен жебе, анткени андан даам таткан кєнє љлєп каласыњ».
18 Анан Кудай-Тењир мындай деди: «Адамга жалгыз болуу жакшы эмес, ага ылайык жардамчыны жараталы».
19 Кудай-Тењир топурактан талаа жаныбарларын, асман канаттууларын жаратып, аларды кандай атай тургандыгын кљрєє єчєн, адамга алып келди. Ар кандай тирєє жанга ал кандай ат койсо, анын аты ошондой болду.
20 Адам бардык малдарга: асман канаттууларына, талаа жаныбарларына ат койду, бирок ага ылайык жардамчы табылбады.
21 Ошондо Кудай-Тењир адамды катуу уктатып салды. Ал уктап жатканда, анын бир кабыргасын алып, ордун эт менен жаап койду.
22 Ошентип, Кудай-Тењир адамдан алынган кабыргадан аял жаратып, аны адамга алып келди.
23 Ошондо адам мындай деди: «Бул – менин сљљгємдљн чыккан сљљк, этимден чыккан эт. Ал “аял” деп аталат, анткени эркектен алынды».
24 Ошондуктан адам ата-энесин таштап, аялы менен биригет. Ошентип, экљљ бир дене болот.
25 Адам менен аялы экљљ тењ жылањач эле, бирок уялышчу эмес.
1 Кудай-Тењир жараткан бардык талаа айбанаттарынын ичинен жылан эњ куу эле. Ал аялдан: «Кудай чын эле: “Бейиштеги эч бир дарактын жемишинен жебегиле”, – деп айтты беле?» – деп сурады.
2 Аял жыланга мындай деп жооп берди: «Дарактардын жемиштеринен жесек болот.
3 Кудай: “Љлєп калбашыњар єчєн, бейиштин ортосундагы бир гана дарактын жемишинен жебегиле, ага тийбегиле”, – деген».
4 Ошондо жылан аялга: «Жок, љлбљйсєњљр,
5 бирок Кудай силердин анын жемишинен жеген кєнє кљзєњљр ачылып, жакшылык менен жамандыкты билген Кудайдай болуп каларыњарды билет», – деди.
6 Аял дарактын жемишинин жегенге жакшы экенин, кљзгљ сєйкєм экенин кљрдє. Ал билим бергендиктен, аялды љзєнљ тартып турду. Аял анын жемишинен алып жеди. Анан кєйљљсєнљ да берди, ал да жеди.
7 Ошондо экљљнєн тењ кљздљрє ачылып, љздљрєнєн жылањач экенин билишти да, анжыр жалбырактарын бириктирип тигип, љздљрєнљ алжапкыч жасап алышты.
8 Кєн салкын болуп турганда, бактын ичинде жєргљн Кудай-Тењирдин єнєн угуп, Адам менен аялы Кудай-Тењирдин жєзєнљн качып, бактагы дарактардын арасына жашынып калышты.
9 Ошондо Кудай-Тењир Адамды: «Сен кайдасыњ?» – деп чакырды.
10 Адам: «Бактан Сенин єнєњдє угуп, коркуп кеттим, анткени мен жылањачмын, ошондуктан жашынып калдым», – деди.
11 Кудай андан: «Жылањач экенињди сага ким айтты? Мен сага жегенге тыюу салган дарактын жемишинен жедињби?» – деп сурады.
12 Ошондо Адам: «Сен берген аял мага дарактын жемишинен берди, мен жедим», – деп жооп берди.
13 Анан Кудай-Тењир аялдан: «Бул эмне кылганыњ?» – деп сурады. «Мени жылан азгырды, ошондуктан жедим», – деп жооп берди аял.
14 Ошондо Кудай-Тењир жыланга мындай деди: «Ушуну кылганыњ єчєн бардык малдардын, бардык талаа жаныбарларынын ичинен сага каргыш тийсин. Сен эми бооруњ менен жылып, љмєрєњ љткљнчљ топурак жейсињ.
15 Аял экљљњљрдєн ортоњорго, экљљњљрдєн тукумуњардын ортосуна кастык коём. Аялдын тукуму сенин башыњды жанчыйт, сен болсо анын согончогун чагасыњ».
16 Аялга болсо мындай деди: «Кош бойлуу кезињде кайгыњды кљбљйткљндљн кљбљйтљм. Балдарыњды ооруп тљрљйсєњ. Кєйљљњљ тартылып турасыњ, ал сага єстљмдєк кылат».
17 Адамга болсо мындай деди: «Аялыњдын тилин алып, “андан жебе” деп, Мен сага осуят кылган дарактын жемишинен жегенињ єчєн, сенин айыњан жер каргышка калды. Сен эми љмєрєњ љткљнчљ жерден азап менен азыктанасыњ.
18 Жер сен єчєн тикенек, отоо чљп љстєрєп чыгарат. Талаа љсємдєктљрє менен азыктанасыњ.
19 Љзєњ алынган жерге кайра барганыњча, мањдай терињ менен нан таап жейсињ, анткени сен топураксыњ, топуракка кайра барасыњ».
20 Адам аялынын атын Обо койду, анткени ал жер єстєндљ жашагандардын баарынын энеси болуп калды.
21 Кудай-Тењир Адамга жана анын аялына терини кийим кылып кийгизди.
22 Анан Кудай-Тењир мындай деди: «Мына, Адам Биздей болуп жакшылык менен жамандыкты билип калды. Эми ал колун сунуп, љмєр дарагынын жемишинен да жеп алып, тєбљлєккљ жашап калбасын».
23 Ошентип, Кудай-Тењир аны љзє жаратылган топуракты иштетсин деп, Эйден багынан кууп чыкты.
24 Адамды кууп чыккандан кийин, чыгыштагы Эйден багынын жанына љмєр дарагына баруучу жолду кайтаруу єчєн, керупту жана айланып турган оттуу кылычты коюп койду.
1 Адам аялы Обого жакындады. Обонун боюна бєтєп, Кабылды тљрљп: «Тењирдин жардамы менен уулдуу болдум», – деди.
2 Андан кийин анын бир тууганы Абылды тљрљдє. Абыл койчу болду. Кабыл болсо дыйкан болду.
3 Арадан убакыт љттє, Кабыл жер жемиштеринен Тењирге тартуу алып келди.
4 Абыл да койлорунун тљл башыларынан жана алардын майларынан алып келди. Тењир Абылга жана анын тартуусуна назарын салды.
5 Ал эми Кабылга жана анын тартуусуна назарын салган жок. Ошондо Кабылдын аябай ачуусу келип, љњє кумсарып кетти.
6 Тењир Кабылга: «Эмнеге ачууландыњ? Эмнеге љњєњ кумсарып кетти?
7 Эгерде жакшы иш кылсањ, анда башыњды жерге салбайт элењ да. Эгерде жакшы иш кылбасањ, анда босогоњдо кєнљљ жатат. Ал сени љзєнљ тартып жатат, бирок сен ага єстљмдєк кыл», – деди.
8 Кабыл бир тууганы Абылга жамандык ойлоду. Талаада жєрєшкљндљ, Кабыл љз бир тууганы Абылга кол кљтљрєп, аны љлтєрєп салды.
9 Ошондо Тењир Кабылдан: «Бир тууганыњ Абыл кайда?» – деп сурады. Ал: «Билбейм, мен эмне, бир тууганыма кароолчу белем?» – деп жооп берди.
10 Тењир ага мындай деди: «Сен эмне кылдыњ? Жерден бир тууганыњдын каны Мага боздоп жатат.
11 Ошондуктан эми сага бир тууганыњдын канын сенин колуњдан кабыл алууга оозун ачкан жердин каргышы тиет.
12 Мындан ары жер иштеткенињде, ал сага љз кєчєн бербейт. Жер бетинде куулуп, тентип жєргљн адам болосуњ».
13 Ошондо Кабыл Тењирге: «Менин жазам чоњ, кљтљрљ алгыс.
14 Сен азыр мени жер бетинен кууп жатасыњ. Мен эми Сенин жєзєњдљн жашынып, жер бетинде куулуп, тентип жєргљн адам болом, мага ким жолукса да, ал мени љлтєрљт», – деди.
15 Тењир ага: «Кабылды ким љлтєрсљ, андан жети эселеп љч алынат», – деди. Кабылга жолуккан адам аны љлтєрєп койбошу єчєн, Тењир ага белги салып койду.
16 Ошентип, Кабыл Тењирден кетип, Эйдендин чыгыш жагындагы Нот деген жерге жайланышты.
17 Анан Кабыл аялына жакындады. Аялынын боюна бєтєп, Энохту тљрљдє. Кабыл шаар куруп, ага љз уулу Энохтун атын берди.
18 Энохтон Ират тљрљлдє. Ираттан Мыхайел тљрљлдє. Мыхайелден Матушал тљрљлдє. Матушалдан Лемек тљрљлдє.
19 Лемек эки аял алды. Биринин аты Ада, экинчисиники Зила эле.
20 Ада Жабалды тљрљдє, ал чатырда жашап, мал баккандардын атасы болду.
21 Анын бир тууганынын аты – Жубал, ал кыякчылар менен чоорчулардын атасы болду.
22 Зила Тубал-Кабылды тљрљдє, ал жез менен темирден курал жасаган уста болду. Тубал-Кабылдын Наама деген карындашы бар эле.
23 Лемек аялдарына мындай деди: «Ада менен Зила! Мага кулак салгыла, Лемектин аялдары! Менин сљзємљ кљњєл бургула! Мага жамандык кылган эркекти, мага кайгы алып келген баланы љлтєрєп салдым.
24 Эгерде Кабыл єчєн жети эсе љч алынса, анда Лемек єчєн жетимиш жолу жети эсе љч алынат».
25 Адам аялына дагы жакындады. Ал уул тљрљп: «Кудай мага Кабыл љлтєргљн Абылдын ордуна башка уул берди», – деп, анын атын Шет койду.
26 Шеттен да уул тљрљлдє. Ал анын атын Энош койду. Ошондон баштап адамдар Тењирдин атын чакыра башташты.
1 Адамдын санжырасы мындай: Кудай адамды жаратканда, аны Кудайга окшоштуруп жаратты.
2 Аларды эркек-аял кылып жаратып, аларга батасын берди. Жараткан кєнє аларды «адам» деп атады.
3 Адам жєз отуз жашка чыкканда, анын бейнеси боюнча ага окшош уул тљрљлдє. Ал ага Шет деген ат койду.
4 Шет тљрљлгљндљн кийин, Адам сегиз жєз жыл жашады. Андан дагы уул-кыздар тљрљлдє.
5 Адам бардыгы болуп тогуз жєз отуз жыл жашап кљз жумду.
6 Шет жєз беш жашка чыкканда, андан Энош тљрљлдє.
7 Энош тљрљлгљндљн кийин, Шет сегиз жєз жети жыл жашады. Андан дагы уул-кыздар тљрљлдє.
8 Шет бардыгы болуп тогуз жєз он эки жыл жашап кљз жумду.
9 Энош токсон жашка чыкканда, андан Кейнан тљрљлдє.
10 Кейнан тљрљлгљндљн кийин, Энош сегиз жєз он беш жыл жашады. Андан дагы уул-кыздар тљрљлдє.
11 Энош бардыгы болуп тогуз жєз беш жыл жашап кљз жумду.
12 Кейнан жетимиш жашка чыкканда, андан Маалалел тљрљлдє.
13 Маалалел тљрљлгљндљн кийин, Кейнан сегиз жєз кырк жыл жашады. Андан дагы уул-кыздар тљрљлдє.
14 Кейнан бардыгы болуп тогуз жєз он жыл жашап кљз жумду.
15 Маалалел алтымыш беш жашка чыкканда, андан Жарет тљрљлдє.
16 Жарет тљрљлгљндљн кийин, Маалалел сегиз жєз отуз жыл жашады. Андан дагы уул-кыздар тљрљлдє.
17 Маалалел бардыгы болуп сегиз жєз токсон беш жыл жашап кљз жумду.
18 Жарет жєз алтымыш эки жашка чыкканда, андан Энох тљрљлдє.
19 Энох тљрљлгљндљн кийин, Жарет сегиз жєз жыл жашады. Андан дагы уул-кыздар тљрљлдє.
20 Жарет бардыгы болуп тогуз жєз алтымыш эки жыл жашап кљз жумду.
21 Энох алтымыш беш жашка чыкканда, андан Матушал тљрљлдє.
22 Матушал тљрљлгљндљн кийин, Энох Кудай алдында єч жєз жыл жашады. Андан дагы уул-кыздар тљрљлдє.
23 Энох бардыгы болуп єч жєз алтымыш беш жыл жашады.
24 Энох Кудай алдында тєз жєрдє. Анан жок болуп кетти, анткени аны Кудай алып кетти.
25 Матушал жєз сексен жети жашка чыкканда, андан Лемек тљрљлдє.
26 Лемек тљрљлгљндљн кийин, Матушал жети жєз сексен эки жыл жашады. Андан дагы уул-кыздар тљрљлдє.
27 Матушал бардыгы болуп тогуз жєз алтымыш тогуз жыл жашап кљз жумду.
28 Лемек жєз сексен эки жашка чыкканда, андан уул тљрљлдє.
29 Ал ага Нух деген ат коюп: «Тењир каргаган жерди иштетип, эмгектенип жатканыбызда, ал бизге сооронуч болсун», – деди.
30 Нух тљрљлгљндљн кийин, Лемек беш жєз токсон беш жыл жашады. Андан дагы уул-кыздар тљрљлдє.
31 Лемек бардыгы болуп жети жєз жетимиш жети жыл жашап кљз жумду.
32 Нух беш жєз жашка чыкканда, андан Шем, Хам, Жепет тљрљлдє.
1 Жер бетинде адамдар кљбљйљ баштаганда, алардан кыздар тљрљлдє.
2 Кудайдын уулдары адамдардын кыздары чырайлуу экенин кљрєп, ар бири љзєнєн тандаганын аялдыкка ала баштады.
3 Ошондо Тењир: «Менин Рухум адамдын ичинде тєбљлєккљ болбойт, анткени алар – дене. Алардын жашы жєз жыйырма жыл болсун», – деди.
4 Ошол кезде жер бетинде алп адамдар болгон. Кудайдын уулдары адамдардын кыздарына жакындашканда, алар тљрљп, алп адамдар кљбљйгљн. Алар байыртадан эле кєчтєє, атактуу адамдар болушкан.
5 Тењир жер бетиндеги адамдардын абдан бузулганын, алардын бардык ойлору, жєрљгєндљгє каалоолору ар убакта жамандык экенин кљрдє.
6 Ошондо Тењир жер бетине адамды жаратканына љкєнєп, Љз ичинен љтљ кайгырды.
7 Анан Тењир мындай деди: «Мен Љзєм жараткан адамдарды жер бетинен жок кылам, адамдан тартып малга чейин: жер єстєндљ сойлоп жєрєєчє жаныбарларды, асман канаттууларын жок кылам, анткени Мен аларды жаратканыма љкєнєп жатам».
8 Нух болсо Тењирдин алдында ырайым тапты.
9 Нухтун жашоосу мындай эле: Нух љз замандаштарынын ичинен адил, кемчиликсиз адам болгон. Нух Кудайдын алдында тєз жєргљн.
10 Нухтун Шем, Хам, Жепет деген єч уулу болгон.
11 Жер бети Кудайдын алдында бузулуп, жаман иштерге толуп кетти.
12 Кудай жерге кљз жиберип, жердин абдан бузулганын, жердеги ар бир жандын терс жолго тєшкљнєн кљрдє.
13 Ошондо Кудай Нухка мындай деди: «Менин алдымда ар бир жандын кєнє бєттє, анткени жер бети алардын жаман иштерине толуп кетти. Эми Мен аларды жер бетинен жок кылам.
14 Сен љзєњљ гофер жыгачынан туюк кеме жаса. Кеменин ичин бљлєктљргљ бљлєп, ичи-тышын чайыр менен капта.
15 Сен аны мындай жаса: кеменин узундугу єч жєз чыканак, туурасы элєє чыканак, ал эми бийиктиги отуз чыканак болсун.
16 Кеменин жогору жагын оюп, бир чыканак терезе чыгар, капталына эшик жаса. Ичин єч кабат кылып кур.
17 Эми Мен асман астындагы љмєр деми бар тирєє жандын баарын жер бетинен жок кылыш єчєн, топон суу каптатам. Жер бетиндегинин бардыгы љмєрєнљн ажырайт.
18 Бирок Мен сени менен келишим тєзљм. Кемеге сени менен кошо уулдарыњ, аялыњ жана уулдарыњдын аялдары кирсин.
19 Ошондой эле сени менен бирге тирєє калыш єчєн, кемеге бардык жаныбарлардан эркек-ургаачы кылып, тєгљйлљп киргиз.
20 Тирєє калышы єчєн, канаттуулардын тєр-тєрєнљн, малдардын тєр-тєрєнљн, жер єстєндљ сойлоп жєрєєчє жаныбарлардын тєр-тєрєнљн тєгљйє менен киргиз.
21 Анан жегенге жарактуу ар кандай азыктан жыйып ал. Ал сага да, аларга да азык болот».
22 Нух бардыгын жасады: Кудай кандай буйруса, ал так ошондой жасады.
1 Ошондо Тењир Нухка мындай деди: «Бєт єй-бєлљњ менен кемеге кир, анткени замандаштарыњдын ичинен сени Љзємдєн алдымда адил деп таптым.
2 Жер єстєндљ тукумун сактап калыш єчєн, ар бир адал малдын эркек-ургаачысынан жетини, адал эмес малдын эркек-ургаачысынан экини,
3 асман канаттууларынын эркек-ургаачысынан жетини ал.
4 Анткени жети кєндљн кийин Мен жер бетине кырк кєн, кырк тєн жамгыр тљгєп, Љзєм жараткан тирєє жандардын баарын жер бетинен жок кылам».
5 Тењир эмнени буйруса, Нух ошонун бардыгын жасады.
6 Жер бетин топон суу каптаганда, Нух алты жєз жашта эле.
7 Топон суу каптардын алдында Нух уулдары, аялы, келиндери менен кемеге кирди.
8 Адал жана адал эмес малдар, жер єстєндљ сойлоп жєрєєчє жаныбарлар,
9 Кудай Нухка буйрук кылгандай, тєгљй-тєгљйє менен, эркек-ургаачы болуп, Нухтун кемесине киришти.
10 Жети кєн љткљндљн кийин жер бетин топон суу каптады.
11 Нухтун љмєр сєргљнєнљ алты жєз жыл болгондо, экинчи айдын он жетинчи кєнє зор туњгуюктун бардык булактары атырылып ачылды, асман терезелери да ачылды.
12 Жер бетине кырк кєн, кырк тєн жамгыр тљгєп турду.
13 Так ошол кєнє Нух уулдары Шем, Хам, Жепет менен, аялы жана келиндери менен кемеге кирди.
14 Алар менен кошо бардык жаныбарлар, тєр-тєрє менен малдар, жер єстєндљ сойлоп жєрєєчє жаныбарлар, тєр-тєрє менен бардык учуп жєрєєчєлљр, бардык канаттуулар, бардык куштар,
15 љмєр деми бар тирєє жандыктардын баары тєгљйє менен Нухтун кемесине киришти.
16 Кудай Нухка буйругандай, бардык жаныбарлар эркек-ургаачы болуп кемеге киришти. Ошондо алардын артынан Тењир эшикти жапты.
17 Жер бетинде топон суу кырк кєнгљ созулду. Суу кљбљйєп, кемени кљтљрдє. Кеме жерден жогору кљтљрєлдє.
18 Суу болсо кєчљп, кљбљйгљндљн кљбљйљ берди. Кеме суунун єстєндљ калкып калды.
19 Суу жер бетинде кєчљгљндєктљн, асман астындагы бардык бийик тоолор суу астында калды.
20 Суу тоолордон он беш чыканактай жогору кљтљрєлєп, аларды басып калды.
21 Жер бетиндеги кыбыр эткен бардык тирєє жандар: канаттуулар, малдар, жаныбарлар, жер єстєндљ сойлоп жєрєєчє бардык жаныбарлар жана бардык адамдар љмєрєнљн ажырады.
22 Кургактыкта жашаган, таноосунда љмєр рухунун деми бар тирєє жандардын бардыгы кырылды.
23 Жер єстєндљгє тирєє жандын бардыгы кырылды: адамдан тартып малга чейин, сойлоп жєрєєчє жаныбарлар, асман канаттуулары – бардыгы кырылып, жер бетинен жок болду. Нух менен кемеге киргендер гана тирєє калышты.
24 Жер бетинде суунун дењгээли жєз элєє кєн бою улам жогорулап турду.
1 Кудай Нухту жана кемедеги бардык жаныбарлар менен малдарды эстеп, жер бетине шамал жиберди, ошондо суу тартыла баштады.
2 Тєпсєздєктљгє булактар менен асман терезелери жабылып, асмандан куйган жамгыр басылды.
3 Суу болсо акырындап жер бетинен кайта баштады. Жєз элєє кєндљн кийин суу тартыла баштады.
4 Кеме жетинчи айдын он жетинчи кєнє Арарат тоолорунун єстєнљ токтоду.
5 Суу онунчу айга чейин тынымсыз тартылып, онунчу айдын биринчи кєнє тоо чокулары кљрєндє.
6 Кырк кєндљн кийин Нух кемедеги љзє жасаган терезени ачып,
7 бир карганы коё берди. Карга кемеден учуп чыгып, жер кургагыча учуп кетип, кайра учуп келип турду.
8 Суунун жер бетинен тартылганын билиш єчєн, андан кийин кљгєчкљндє коё берди.
9 Бирок кљгєчкљн бутун коёрго жер таппай, кемеге кайрылып келди, анткени бєт жер бетин дагы эле суу каптап турган эле. Нух колун сунуп, кљгєчкљндє кармап, кемеге киргизип алды.
10 Анан дагы жети кєн коё туруп, кљгєчкљндє кайрадан коё берди.
11 Кљгєчкљн ага кечке маал кайрылып келди. Анын тумшугунда зайтун дарагынын жањы єзєлгљн жалбырагы бар эле. Ошондо Нух жер бетиндеги суунун тартылганын билди.
12 Ал дагы жети кєн коё туруп, кљгєчкљндє коё берди, бирок ал ага кайрылып келген жок.
13 Нух алты жєз бир жашка чыкканда, биринчи айдын биринчи кєнєнљ караганда, жер бетиндеги суу тартылды. Нух кеменин єстєн ачып караса, жердин єстє кургап калыптыр.
14 Экинчи айдын жыйырма жетинчи кєнєнљ караганда, жер кургады.
15 Ошондо Кудай Нухка мындай деди:
16 «Кемеден сени менен кошо аялыњ, уулдарыњ жана келиндерињ чыксын.
17 Жаныњдагы бардык тирєє жандыктарды: жаныбарларды, канаттууларды, малдарды, жер єстєндљ сойлоп жєрєєчє жаныбарларды кошо алып чык. Алар жер бетине тарап, тукумдап кљбљйєшсєн».
18 Ошентип, Нух менен бирге уулдары, аялы жана уулдарынын аялдары кемеден чыгышты.
19 Бардык жаныбарлар, жер єстєндљ сойлоп жєрєєчє бардык жаныбарлар, бардык канаттуулар, жер бетинде кыбыр эткен бардык тирєє жандыктар тєр-тєрє менен кемеден чыгышты.
20 Ошондо Нух Тењирге курмандык чалынуучу жай куруп, ар кандай адал малдан, ар кандай адал канаттуудан алып келип, курмандык чалынуучу жайдын єстєнљ бєтєндљй љрттљлєєчє курмандык чалды.
21 Тењир жагымдуу жытты искеди да, жєрљгєндљ мындай деди: «Мындан ары адам єчєн жерди каргабайм, анткени адамдын ойлору жаш чагынан эле жаман. Мындан ары бардык тирєє жандарды топон суу менен кырбайм.
22 Мындан ары жерде жашоо болуп турганда, эгєє-себєє менен оруу-жыюу, суук менен ысык, жай менен кыш, кєн менен тєн токтобойт».
1 Ошондо Кудай Нухка жана анын уулдарына мындай деп батасын берди: «Укумдап-тукумдап кљбљйгєлљ, жерге толгула.
2 Жер бетиндеги жаныбарлар, асмандагы канаттуулар, дењиздеги балыктар, жер бетинде кыбыр эткендин баары силерден коркуп, титиреп турушсун. Аларды силерге бердим.
3 Кыбыр эткен тирєє жандын бардыгы силерге азык болсун. Љсємдєктє бергенимдей эле, силерге булардын бардыгын берип жатам.
4 Бирок тирєє жанды мууздабай туруп жебегиле, анткени кан – анын жаны.
5 Мен силердин каныњар єчєн – жаныњар єчєн жазалайм: адамдын канын тљккљн мал болсо да, адам болсо да, бир тууганы болсо да, анын жазасын берем.
6 Ким адамдын канын тљксљ, анын каны да адамдын колу менен тљгєлљт, анткени адам Кудайдын бейнеси боюнча жаратылган.
7 Силер болсо укумдап-тукумдагыла, жер бетине тарагыла, кљбљйгєлљ».
8 Кудай Нухка жана анын уулдарына мындай деди:
9 «Эми Мен силер менен жана силерден кийинки укум-тукумуњар менен,
10 силердин жаныњардагы бардык тирєє жандыктар: канаттуулар, малдар, бардык жер жаныбарлары, силер менен кошо кемеден чыккандар, бардык жаныбарлар менен келишим тєзљм.
11 Мындан ары эч бир тирєє жан топон суу менен кырылбайт деп, Мен силер менен келишим тєзљм. Мындан ары жер бетиндегинин баарын жок кыла турган топон суу болбойт».
12 Кудай дагы мындай деди: «Менин силер менен, бардык тирєє жандыктар менен укумдан-тукумга, тєбљлєккљ тєзєп жаткан келишимимдин белгиси мындай:
13 Мен булут бетине кљк желе тартам, ал Мени менен жердин ортосундагы келишимдин белгиси болот.
14 Мен жер бетине булут каптатканда, булут бетинде кљк желе пайда болот.
15 Ошондо силер менен, бардык тирєє жандыктар менен тєзгљн Љзємдєн келишимимди эстейм. Мындан ары бардык тирєє жандыктарды кырган топон суу болбойт.
16 Булут бетинде кљк желе пайда болгондо, Мен аны кљрєп, жер бетиндеги бардык тирєє жандыктар менен тєзгљн Љзємдєн тєбљлєк келишимимди эстейм».
17 Ошентип, Кудай Нухка: «Жер бетиндеги бардык тирєє жандыктар менен тєзгљн келишимимдин белгиси мына ушул», – деди.
18 Кемеден чыккан Нухтун уулдары булар: Шем, Хам жана Жепет. Хам болсо Канаандын атасы болгон.
19 Бул єчљљ – Нухтун уулдары, алардан бєт жер жєзєндљгє адамдар тараган.
20 Нух жер иштетип, жєзємзар отургузду.
21 Ал шарап жасап, андан ичип мас болуп, љз чатырында жылањач жатты.
22 Атасынын жылањач жатканын Канаандын атасы Хам кљрєп калып, сыртка чыгып, эки бир тууганына айтты.
23 Шем менен Жепет болсо кийим-кечек алып, ийиндерине салып, арты менен барып, атасынын жылањач денесин жабышты. Алар тескери карап тургандыктан, атасынын жылањач этин кљрєшкљн жок.
24 Нух ичкен шарабынан соолугуп тургандан кийин, кенже уулунун эмне кылганын билип калып, мындай деди:
25 «Канаанга каргыш тийсин! Ал љз бир туугандарынын алдында эњ тљмљнкє кул болсун».
26 Анан дагы мындай деди: «Шемдин Кудай-Тењирине алкыш! Канаан анын (Шемдин) кулу болсун.
27 Кудай Жепетти жайылтсын, ал Шемдин чатырларында жашасын. Канаан анын кулу болсун».
28 Нух топон суудан кийин єч жєз элєє жыл жашады.
29 Нух бардыгы болуп тогуз жєз элєє жыл жашап кљз жумду.
1 Нухтун уулдары Шем, Хам жана Жепеттен тараган уруунун санжырасы мындай: топон суудан кийин алардан балдар тљрљлдє.
2 Жепеттин уулдары: Гомер, Магок, Мадай, Жабан, Тубал, Мешех жана Тирас.
3 Гомердин уулдары: Ашкыназ, Рипат жана Тогарма.
4 Жабандын уулдары: Элиша, Таршыш, Китим жана Доданим.
5 Булардан аралдын элдери тарап, ар бири љз тили, љз уруусу, љз эли менен љз-љз жерлерине отурукташты.
6 Хамдын уулдары: Куш, Мисрайим, Пут жана Канаан.
7 Куштун уулдары: Себа, Хабила, Сапта, Раама жана Саптеха. Рааманын уулдары: Шеба жана Дыдан.
8 Куштан дагы Нимрот тљрљлдє, ал жер жєзєндљгє адамдардын эњ кєчтєєсє болду.
9 Ал Тењирдин алдында мыкты ањчы эле, ошондон улам «Тењирдин алдында Нимроттой мыкты ањчы» деп айтылып калган.
10 Башында анын падышачылыгын Шинар жериндеги Бабыл, Эрех, Акат жана Калней тєзгљн.
11 Нимрот ал жерден чыгып, Ашурга келип, Нинебини, Рехобот-Ирди, Келахты,
12 Нинеби менен Келахтын ортосуна чоњ шаар – Ресен шаарын курду.
13 Мисрайимден луттуктар, Анамим, Лейабим, Наптухим,
14 патрустуктар, каслухимдер келип чыккан, алардан пелиштиликтер менен капторлуктар келип чыккан.
15 Канаандан тљрљлгљндљр: тун уулу Сидон, Хет,
16 жебустуктар, аморлуктар, гиргештиктер,
17 хибиликтер, арктыктар, синиликтер,
18 арбалыктар, семариликтер жана хаматиликтер. Кийинчерээк Канаан уруулары туш-тушка чачырап кеткен.
19 Ошондо Канаан урууларынын чеги Сидондон тартып Герарга, Азага чейин, бул жерден Содом, Амор, Адма жана Себоимден тартып Лашага чейин болгон.
20 Уруулары, тилдери, жерлери боюнча Хамдын уулдарынан тараган элдер ушулар.
21 Жепеттин улуу агасы, бардык Эйбер уулдарынын атасы Шемдин да балдары болгон.
22 Шемдин уулдары: Эйлам, Ашур, Арпакшат, Лут, Рам.
23 Рамдын уулдары: Ус, Хул, Гетер жана Маш.
24 Арпакшаттан Шелах тљрљлдє, Шелахтан Эйбер тљрљлдє.
25 Эйберден эки уул тљрљлдє. Биринин аты – Пелек, себеби анын тушунда жер бљлєндє. Анын бир тууганынын аты – Жоктан.
26 Жоктандан Алмадат, Шелеп, Хатсар-Мабет, Жерах.
27 Адорам, Узал, Дикла,
28 Обал, Абымайыл, Шеба,
29 Опир, Хабила жана Жобап тљрљлдє. Булардын баары – Жоктандын уулдары.
30 Булар отурукташкан жерлер Мейшадан тартып чыгыш тоосу Сыпарга чейин болгон.
31 Уруулары, тилдери, жерлери боюнча Шемдин уулдарынан тараган элдер ушулар.
32 Нухтун уулдарынан тараган уруулардын санжырасы ушул. Топон суудан кийин жер єстєндљ алардан элдер тараган.
1 Жер жєзєндљ бир эле тил болгон, адамдар бир эле тилде сєйлљшкљн.
2 Алар чыгыштан кљчєп чыгып, Шинар жеринен тєздєк таап, ошол жерге отурукташышты.
3 Анан алар бири-бирине: «Келгиле, кыш куюп, отко бышыралы», – дешти. Алар таш ордуна кыш, акиташ ордуна жер чайырын колдонушту.
4 Алар дагы: «Бєт жер жєзєнљ тарап кетпешибиз єчєн, љзєбєзгљ шаар жана асман тиреген мунара куралы, атыбызды чыгаралы», – дешти.
5 Ошондо Тењир адам уулдары куруп жаткан шаар менен мунараны кљргљнє тљмљн тєштє.
6 Тењир мындай деди: «Мына, бир эл, бардыгынын тили бир. Булардын баштаган иши ушул. Булар кылам дегенинен кайтышпайт.
7 Тљмљн тєшєп баралы да, бири-биринин тилин тєшєнбљгєдљй кылып, ошол жерде булардын тилдерин аралаштырып салалы».
8 Ошентип, Тењир аларды ал жерден бєт жер жєзєнљ таратып жиберди. Ошондо алар шаар курууну токтотушту.
9 Ошондон улам ага Бабыл деген ат берилди, анткени Тењир жер жєзєндљгє бардык тилдерди ошол жерде аралаштырды, Тењир аларды бєт жер бетине ошол жерден таратып жиберди.
10 Шемдин санжырасы мындай: топон суу каптагандан кийин, эки жыл љткљндљ, Шем жєзгљ чыкканда, андан Арпакшат тљрљлдє.
11 Арпакшат тљрљлгљндљн кийин, Шем беш жєз жыл жашады. Андан дагы уул-кыздар тљрљлдє.
12 Арпакшат отуз беш жашка чыкканда, андан Шелах тљрљлдє.
13 Шелах тљрљлгљндљн кийин, Арпакшат тљрт жєз єч жыл жашады. Андан дагы уул-кыздар тљрљлдє.
14 Шелах отуз жашка чыкканда, андан Эйбер тљрљлдє.
15 Эйбер тљрљлгљндљн кийин, Шелах тљрт жєз єч жыл жашады. Андан дагы уул-кыздар тљрљлдє.
16 Эйбер отуз тљрт жашка чыкканда, андан Пелек тљрљлдє.
17 Пелек тљрљлгљндљн кийин, Эйбер тљрт жєз отуз жыл жашады. Андан дагы уул-кыздар тљрљлдє.
18 Пелек отуз жашка чыкканда, андан Рейу тљрљлдє.
19 Рейу тљрљлгљндљн кийин, Пелек эки жєз тогуз жыл жашады. Андан дагы уул-кыздар тљрљлдє.
20 Рейу отуз эки жашка чыкканда, андан Серук тљрљлдє.
21 Серук тљрљлгљндљн кийин, Рейу эки жєз жети жыл жашады. Андан дагы уул-кыздар тљрљлдє.
22 Серук отуз жашка чыкканда, андан Нахор тљрљлдє.
23 Нахор тљрљлгљндљн кийин, Серук эки жєз жыл жашады. Андан дагы уул-кыздар тљрљлдє.
24 Нахор жыйырма тогуз жашка чыкканда, андан Терах тљрљлдє.
25 Терах тљрљлгљндљн кийин, Нахор жєз он тогуз жыл жашады. Андан дагы уул-кыздар тљрљлдє.
26 Терах жетимиш жашка чыкканда, андан Ыбрам, Нахор жана Аран тљрљлдє.
27 Терахтын санжырасы мындай: Терахтан Ыбрам, Нахор жана Аран тљрљлдє. Арандан Лот тљрљлдє.
28 Аран љз атасы Терах тирєє кезинде, љзє туулган жерде, каздимдердин Ур шаарында кљз жумган.
29 Ыбрам менен Нахор аял алышты. Ыбрамдын аялынын аты Сара, Нахордун аялынын аты Милка эле. Милка Арандын кызы болчу. Аран – Милка менен Исканын атасы.
30 Саранын боюна бєтпљгљндєктљн, балдары жок эле.
31 Канаан жерине баруу єчєн, Терах љз уулу Ыбрамды, Арандын уулу, небереси Лотту, љз уулу Ыбрамдын аялы, келини Сараны алып, каздимдердин Ур шаарынан чыкты. Харанга барып, ошол жерде туруп калышты.
32 Терах эки жєз бешке чыгып, Харанда кљз жумду.
1 Тењир Ыбрамга мындай деди: «Љз жерињен, љз туугандарыњан, атањдын єйєнљн бљлєнєп чыгып, Мен кљрсљткљн жерге бар.
2 Мен сенден улуу эл чыгарам, сага батамды берип, атыњды дањазалайм, сен аркылуу башкалар бата алышат.
3 Сага бата бергенге Мен батамды берем, сени каргаганды Мен каргайм. Жер жєзєндљгє бєт элдер сен аркылуу бата алышат».
4 Ыбрам Тењирдин айтканы боюнча жолго чыкты. Аны менен Лот да жолго чыкты. Ыбрам Харандан чыкканда, жетимиш беш жашта эле.
5 Ыбрам љзє менен кошо аялы Сараны, бир тууганынын уулу Лотту, Харанда тапкан бардык мал-мєлкєн, љздљрєнєн бардык кишилерин алып, Канаанды кљздљй жол тартып, Канаан жерине келди.
6 Ыбрам Канаан жерин аралап љтєп, Шекем деген жерге чейин, Море деген эмен токоюна чейин келди. Ошол убакта ал жерде канаандыктар жашашчу.
7 Ошондо Тењир Ыбрамга келип, мындай деди: «Бул жерди Мен сенин укум-тукумуња берем». Ыбрам Тењир келген жерге Ага арнап курмандык чалынуучу жай курду.
8 Ал жерден ал Бейтелдин чыгыш жагындагы тоого барып, ошол жерге љз чатырын тикти. Бейтел батыш тарапта, ал эми Ай чыгыш тарапта калды. Ал Тењирге курмандык чалынуучу жай куруп, Тењирдин атын чакырды.
9 Анан Ыбрам жыйналып, тєштєктє кљздљй жолун улантты.
10 Ошол љлкљдљ ачарчылык болду. Ачарчылык кєчљгљндєктљн, Ыбрам Мисирге жашап туруу єчєн жљнљдє.
11 Ал Мисирге жакындаганда, аялы Сарага мындай деди: «Сен келишимдєє, сулуу аялсыњ.
12 Мисирликтер сени кљргљндљ: “Бул – анын аялы”, – деп, мени љлтєрєп, сени тирєє калтырышат.
13 Сен карындашымын дегин, сенин аркањ менен мага жакшы болсун, сенин аркањ менен тирєє калайын».
14 Ыбрам Мисирге келгенде, мисирликтер Саранын абдан сулуу аял экенин кљрєштє.
15 Сараны фараондун тљрљлљрє да кљрєп, фараонго мактап барышты. Анан Сараны фараондун єйєнљ алдырып келишти.
16 Ошондо Саранын аркасы менен Ыбрамга жакшы болду. Ага майда жана бодо малдар, эшектер, кулдар, кєњдљр, качырлар жана тљљлљр берилди.
17 Бирок Тењир Ыбрамдын аялы Сара єчєн фараонго жана анын єй ичине катуу ооруларды жиберди.
18 Ошондо фараон Ыбрамды чакырып, мындай деди: «Бул эмне кылганыњ? Эмне єчєн Саранын аялыњ экенин айткан жоксуњ?
19 Эмне єчєн: “Ал менин карындашым”, – дедињ? Мен аны аялдыкка алып коё жаздадым. Мына, аялыњ, аны алгын да, кеткин».
20 Анан фараон Ыбрам жљнєндљ љзєнєн кишилерине буйрук берди. Алар аны аялы жана колунда болгон бардык мал-мєлкє менен узатып жиберишти.
1 Ыбрам аялы жана љзєнєн кишилери менен Мисирден чыгып, тєштєктє карай жљнљдє. Аны менен Лот да жљнљдє.
2 Ыбрам малга да, кємєшкљ да, алтынга да аябай бай эле.
3 Ал тєштєктљн Бейтелди кљздљй жєрєп отуруп, Бейтел менен Айдын ортосундагы мурда чатыры турган жерге келди.
4 Курмандык чалынуучу жай курган мурдагы жерине келип, Ыбрам Тењирдин атын чакырды.
5 Ыбрам менен жєргљн Лоттун да майда жана бодо малы, чатырлары болгон.
6 Аларга бирге жашаганга жер тардык кылды, анткени алардын мал-мєлкє љтљ кљп болгондуктан, бирге жашоого мємкєн болбой калган эле.
7 Бир кєнє Ыбрам менен Лоттун койчуларынын ортосунда талаш болду. Ал жерде ошол кезде канаандыктар менен периздиктер жашап турушкан эле.
8 Ошондо Ыбрам Лотко мындай деди: «Сен экљљбєздєн, малчыларыбыздын ортосунда чыр-чатак болбосун, анткени экљљбєз тууганбыз.
9 Мына, бардык жер сенин алдыњда. Менден бљлєн. Эгерде сен сол тарапка кетсењ, мен оњ тарапка кетейин. Эгерде сен оњ тарапка кетсењ, мен сол тарапка кетейин».
10 Лот кљз чаптырып, Иордандын бєт тегерек-четин кљрдє. Тењир Содом менен Аморду жок кыла электе, Соарга чейинки бардык жерлер Тењирдин багындай, Мисир жериндей сугарылып турчу.
11 Ошондо Лот љзєнљ Иордандын бєт тегерек-четин тандады да, чыгышты кљздљй жљнљдє. Ошентип, алар бири-биринен бљлєнєштє.
12 Ыбрам Канаан жеринде жашап калды, ал эми Лот тегерек-четтеги шаарларда жашап, љз чатырларын Содомго чейин тикти.
13 Содомдун тургундары болсо Тењирдин алдында кєнљљгљ баткан жаман адамдар эле.
14 Лот Ыбрамдан бљлєнєп кеткенден кийин, Тењир Ыбрамга мындай деди: «Азыркы турган ордуњдан тєндєккљ, тєштєккљ, чыгышка жана батышка кљз чаптырып кара.
15 Анткени сен кљрєп турган жердин бардыгын Мен сага жана сенин укум-тукумуња тєбљлєккљ берем.
16 Сенин укум-тукумуњду кумдай кљп кылам. Ким кумду санай алат? Эгерде ал саналса, анда сенин укум-тукумуњ да саналат.
17 Тургун да, мына бул жерди узун-туурасынан аралап чык, анткени Мен аны сага берем».
18 Ыбрам чатырын жыйнап, Хеброндогу Мамрей деген эмен токоюнун жанына барып жайланышты. Ал жерде Тењирге арнап курмандык чалынуучу жай курду.
1 Шинар падышасы Амрапелдин, Эласар падышасы Ариохтун, Эйлам падышасы Кедорламердин жана Гоим падышасы Тидалдын убагында мындай болду:
2 алар Содом падышасы Берага, Амор падышасы Биршага, Адма падышасы Шинапка, Себоим падышасы Шемейберге жана Бела (Соар) падышасына каршы согуш ачышты.
3 Алардын бардыгы азыркы Туздуу дењиз турган Соар љрљљнєнљ чогулушту.
4 Алар он эки жыл бою Кедорламердин алдында кулчулукта болуп, он єчєнчє жылы козголоњ чыгарышты.
5 Он тљртєнчє жылы Кедорламер менен бирге падышалар келишти да, Аштарот-Карнайымдагы репалыктарды, Гамдагы зуздуктарды, Шабей-Кирийатайимдеги эймимдерди,
6 ошондой эле љздљрєнєн Сеир тоосунда жашаган хориликтерди чљлдєн жанындагы Эл-Паранга чейин талкалашты.
7 Алар ал жактан кайтып келишкенден кийин, Эйин-Мишпат булагына (Кадеш) келишип, амалыктыктардын бєт љлкљсєн жана ошондой эле Хасатсон-Тамарда жашаган аморлуктарды кыйратышты.
8 Анан Содом, Амор, Адма, Себоим жана Бела падышалары Соар љрљљнєндљ аларга каршы согуш ачышты,
9 Эйлам падышасы Кедорламер, Гоим падышасы Тидал, Шинар падышасы Амрапел, Эласар падышасы Ариох болуп, тљрт падыша бешљљнљ каршы чыкты.
10 Соар љрљљнєндљ чайыр чуњкурлары кљп эле. Содом менен Амордун падышалары качып баратып, ошол чуњкурларга тєшєп кетишти. Ал эми калгандары тоолорго качып кетишти.
11 Жењгендер Содом менен Амордун бардык мал-мєлкєн жана болгон азыгын талап-тоноп кетишти.
12 Содомдо жашаган Ыбрамдын иниси Лотту да мал-мєлкє менен кошо алып кетишти.
13 Тирєє калгандардан бирљљ келип, эврей Ыбрамга кабар берди. Ал ошол кезде Ыбрамдын шериктештери болгон Эшкол менен Анейирдин бир тууганы аморлуктардын Мамрей деген эмен токоюнун жанында жашачу.
14 Ыбрам тууганынын туткунга алынганын укканда, єйєндљ тљрљлєп љскљн єч жєз он сегиз кулун куралдандырып, душмандарын Данга чейин кууп барды.
15 Ал кулдары менен топ-топко бљлєнєп алып, аларды тєн ичинде кол салып талкалады. Аларды Дамасктын тєндєк жагындагы Хобага чейин кууп барды.
16 Ошентип, ал љзєнєн тууганы Лотту, анын бєт мал-мєлкєн, ошондой эле аялдарды жана элди кайра алып келди.
17 Ал Кедорламерди жана аны менен жєргљн падышаларды жењип келе жатканда, «падыша љрљљнє» деп аталган Шабей љрљљнєндљ Содом падышасы анын алдынан тосуп чыкты.
18 Ошондо Шалем падышасы Малки-Седек нан менен шарап кљтљрєп чыкты. Ал бардыгынан жогору турган Кудайдын ыйык кызмат кылуучусу эле.
19 Ал Ыбрамга мындай деп батасын берди: «Бардыгынан жогору турган Кудай, асман менен жердин Эгедери Ыбрамга батасын берсин,
20 душмандарыњды колуња салып берген бардыгынан жогору турган Кудайга алкыш!» Ошондо Ыбрам ага бардык мал-мєлкєнєн ондон бир бљлєгєн берди.
21 Содом падышасы Ыбрамга: «Адамдарымды бер, мал-мєлктє алып кал», – деди.
22 Бирок Ыбрам Содом падышасына минтип айтты: «Сен: “Мен Ыбрамды байыттым”, – деп айтпашыњ єчєн, жигиттердин жегендеринен жана мени менен бирге барган кишилердин єлєшєнљн башка сенин эч нерсењди, жибињ турмак, бут кийимињдин боосун да албайм деп,
23 бардыгынан жогору турган Кудай-Тењирге, асман менен жердин Эгедерине колумду кљтљрљм.
24 Анейир, Эшкол, Мамрей єчљљ љз єлєштљрєн ала берсин».
1 Бул окуялардан кийин Тењир Ыбрамга кљрєнєш аркылуу мындай деди: «Коркпогун, Ыбрам, Мен сенин калканыњмын, сенин сыйлыгыњ абдан чоњ».
2 Ошондо Ыбрам мындай деди: «О, Эгедер Тењирим! Мага Сен эмне бересињ? Мен баласыз љтєп бара жатам, єй ишин башкаруучум – дамасктык ушул Элиезер.
3 Сен мага тукум берген жоксуњ, ошондуктан єйємдљгє адам менин мураскорум».
4 Ошондо Тењирден ага мындай сљз айтылды: «Ал сенин мураскоруњ болбойт, сенин мураскоруњ љзєњдљн чыккан балањ болот».
5 Анан аны сыртка чыгарып, мындай деди: «Асманды карачы, эгерде жылдыздарды санай алсањ, санап чык. Сенин тукумуњ ошончо болот».
6 Ыбрам Тењирге ишенди. Тењир анын ишенимин ага адилдик катары эсептеди.
7 Тењир Ыбрамга минтип айтты: «Бул жерди сенин ээлигиње берєє єчєн, сени каздимдердин Ур шаарынан алып чыккан Тењир Менмин».
8 Ыбрам Андан: «Эгедер Тењирим! Мен бул жерге ээ болорумду эмнеден билем?» – деп сурады.
9 Тењир ага мындай деди: «Мага єч жылдык кунажын, єч жылдык эчки, єч жылдык кочкор, бактек жана жаш кљгєчкљн алып кел».
10 Ал алардын бардыгын алып келди да, канаттуулардан башкасын экиге бљлєп, бљлєктљрдє бири-биринин тушуна койду.
11 Ошондо этке жырткыч куштар жабалактап учуп келишти, бирок Ыбрам аларды кубалап турду.
12 Кєн батарда Ыбрамды катуу уйку басты. Ошондо аны єрљй учурган коркунуч менен коюу карањгылык каптады.
13 Ошондо Тењир Ыбрамга мындай деди: «Билип ал, сенин укум-тукумуњ бљтљн жерде келгин эл болот. Аларды кул кылып, тљрт жєз жыл эзишет.
14 Бирок Мен аларды кул кылган элди жазалайм, ошондо алар ал жерден кљп мал-мєлк менен чыгышат.
15 Ал эми сен ата-бабаларыњ жаткан жайга тынчтык менен кетесињ, бакыбат љмєр сєрєп, кљргљ коюласыњ.
16 Бул жерге алардын тљртєнчє тукуму кайтып келет, анткени аморлуктардын мыйзамсыздыгы чегине жете элек».
17 Кєн батары менен карањгылык каптап, мештен чыккандай тєтєн менен от жалыны бири-биринин тушуна коюлган бљлєктљрдєн ортосунан љттє.
18 Бул кєнє Тењир Ыбрам менен мындай келишим тєздє: «Мен сенин укум-тукумуња бул жерди, Мисир дарыясынан тартып улуу Эфрат дарыясына чейинки:
19 кейнилердин, кеназдыктардын, кадмонитсалыктардын,
20 хеттиктердин, периздиктердин, репалыктардын,
21 аморлуктардын, канаандыктардын, гиргештиктердин жана жебустуктардын жерин бердим».
1 Ыбрамдын аялы Сара тљрљгљн жок. Анын Ажар деген мисирлик кєњє бар болчу.
2 Сара Ыбрамга мындай деди: «Тењир мени тљрљбљс кылып койду. Менин кєњємдєн єстєнљ кир, балким, мен андан балалуу болормун». Ыбрам Саранын тилин алды.
3 Ошентип, Ыбрамдын Канаан жеринде турганына он жыл болгондо, Ыбрамдын аялы Сара Ажар деген мисирлик кєњєн кєйљљсє Ыбрамга аялдыкка алып берди.
4 Ал Ажарга жакындады. Анын боюна бєттє. Боюна бєткљнєн билип, ал мырзайымы Сараны жек кљрљ баштады.
5 Ошондо Сара Ыбрамга мындай деди: «Менин таарынычыма сен кєнљљлєєсєњ. Кєњємдє сага бердим эле. Ал болсо љзєнєн боюна бєткљнєн билип, мени жек кљрљ баштады. Экљљбєздєн ортобузга Тењир Љзє сот болсун».
6 Ыбрам Сарага мындай деди: «Мына, кєњєњ љз колуњда. Эмне кылам десењ, љзєњ бил». Ошондо Сара Ажарды кысымга ала баштады. Ажар андан качып кетти.
7 Тењирдин периштеси аны чљлдљгє булак суусунун жанынан, Шурга кеткен жолдогу булактын жанынан тапты.
8 Анан ага мындай деди: «Ажар, Саранын кєњє! Сен кайдан келдињ, кайда бара жатасыњ?» Ал: «Мен љзємдєн мырзайымым Сарадан качып бара жатам», – деп жооп берди.
9 Тењирдин периштеси ага мындай деди: «Мырзайымыња кайра бар да, ага баш ий.
10 Укум-тукумуњду кљбљйткљндљн кљбљйтљм, кљптєгєнљн санап чыккыс болот».
11 Тењирдин периштеси ага дагы мындай деди: «Азыр сенин боюњда бар, уул тљрљйсєњ, атын Ысмайыл деп коёсуњ, анткени сенин кайгы-муњуњду Тењир укту.
12 Ал эл арасында жапайы эшектей болот. Ал баарына каршы, баары ага каршы болот. Ал љз бир туугандарынын жанында жашайт».
13 Ошондо Ажар: «Мен бул жерден мени кљргљндє чын эле кљрдєм», – деп, љзєнљ сєйлљгљн Тењирге мындай деп ат койду: «Сен мени кљрєп турган Кудайсыњ».
14 Ошон єчєн ал булак Бейир-Лакай-Ройи деп аталат. Ал Кадеш менен Береттин ортосунда жайгашкан.
15 Ажар Ыбрамга уул тљрљп берди. Ыбрам Ажардан тљрљлгљн уулунун атын Ысмайыл койду.
16 Ажар Ыбрамга Ысмайылды тљрљп бергенде, Ыбрам сексен алты жашта эле.
1 Ыбрам токсон тогуз жашка чыкканда, Тењир ага келип, мындай деди: «Мен кудуреттєє Кудаймын. Менин алдымда тєз жєр, кемчиликсиз бол.
2 Мен сени менен келишим тєзљм, сени абдан кљбљйтљм».
3 Ошондо Ыбрам жєзтљмљндљп жыгылды. Кудай аны менен сєйлљшєєсєн улантып, мындай деди:
4 «Сени менен тєзгљн Менин келишимим – бул Мен. Сен кљптљгљн элдердин атасы болосуњ.
5 Сенин атыњ мындан ары Ыбрам эмес, Ыбрайым болот, анткени Мен сени кљптљгљн элдердин атасы кылам.
6 Мен сенин тукумуњду абдан кљбљйтєп, сенден элдерди чыгарам, сенден падышаларды чыгарам.
7 Сенин, сенин тукумуњдун Кудайы Мен болом деп, Мен сени менен, сенин тукумуњ менен тєбљлєк келишим тєзљм.
8 Ошентип, сага жана сенин тукумуња сен келгин болуп жашап жаткан Канаан жерин тєбљлєккљ берем, алардын Кудайы болом».
9 Кудай Ыбрайымга дагы мындай деди: «Сен Менин келишимимди сакта, сенин тукумуњ да муундан муунга Менин келишимимди сактасын.
10 Мени менен силердин, сенин тукумуњдун, ортосунда тєзєлгљн, силер сактай турган Менин келишимим бул: бардык эркектерињер сєннљткљ отургузулсун.
11 Сєннљткљ отургузулгула, бул силер менен Менин ортомдогу келишимдин белгиси болот.
12 Сенин уругуњдан чыкпаган, кємєшкљ сатылып алынган, бљтљн элдик жана сенин єйєњдљ туулган ар бир эркек бала тљрљлгљнєнљ сегиз кєн болгондо сєннљткљ отургузулсун. Бул муундан муунга сакталсын.
13 Сенин єйєњдљ тљрљлгљн жана кємєшкљ сатылып алынган эркек аттуулар, сљзсєз, сєннљткљ отургузулууга тийиш. Ошентип, Менин келишимим силердин денењерде тєбљлєк келишим болот.
14 Сєннљткљ отургузулбаган эркек љз элинин арасынан жок кылынат, анткени ал Менин келишимимди бузду».
15 Кудай Ыбрайымга дагы мындай деди: «Аялыњ Сараны Сара дебе, анын аты Саара болот.
16 Мен ага батамды берем. Андан сага уул берем. Саарага батамды берем, андан элдер, элдердин падышалары чыгат».
17 Ошондо Ыбрайым жєзтљмљндљп жыгылып: «Кантип эле жєзгљ чыккан адамдан уул тљрљлсєн? Токсон жаштагы Саара кантип эле тљрљсєн?» – деп, ичинен кєлдє.
18 Ыбрайым Кудайга минтип айтты: «О, Сенин алдыњда Ысмайыл эле тирєє жєрсљ экен!»
19 Кудай мындай деди: «Сага аялыњ Саара љзє уул тљрљп берет. Сен ага Ыскак деген ат коёсуњ. Мен аны менен жана анын кийинки укум-тукуму менен тєбљлєктєє келишим тєзљм.
20 Мен сенин Ысмайыл жљнєндљ айтканыњды да уктум. Эми Мен ага батамды берип, аны кайрып келем да, абдан кљп кылып кљбљйтљм. Андан он эки уруу башчысы тљрљлљт. Мен андан улуу эл чыгарам.
21 Бирок Мен келишимимди келерки жылы ушул маалда Саара сага тљрљп бере турган Ыскак менен тєзљм».
22 Ошондон кийин Кудай Ыбрайым менен сєйлљшєєсєн токтотуп, анын жанынан жогору кљтљрєлєп кетти.
23 Ыбрайым љз уулу Ысмайылды, љз єйєндљ тљрљлгљндљрдє, кємєшєнљ сатып алгандарды, љзєнєн єйєндљгє эркек аттуулардын баарын дал ошол кєнє Кудай айткандай кылып, сєннљткљ отургузду.
24 Сєннљткљ отургузулганда, Ыбрайым токсон тогуз жашта эле.
25 Ал эми анын уулу Ысмайыл сєннљткљ отургузулганда, он єч жашта эле.
26 Так ошол кєнє Ыбрайым да, анын уулу Ысмайыл да сєннљткљ отургузулду.
27 Аны менен бирге анын єйєндљгє эркек аттуулардын баары, анын єйєндљ тљрљлгљндљр жана бљтљн уруудан кємєшкљ сатылып алынгандар сєннљткљ отургузулду.
1 Тењир Мамрей деген эмен токоюнун жанында Ыбрайымга келди. Ал кєн ысыкта чатырдын кире беришинде отурган.
2 Ал башын кљтљрєп караса, тушунда єч эркек киши турган экен. Аларды кљрєп, чатырдын кире беришинен утурлай чуркап барып, аларга жерге чейин башын ийип таазим этти.
3 Анан мындай деди: «Эгедерим! Эгерде мен Сенин кљз алдыњда ырайым тапкан болсом, кулуњдун жанынан кыя љтпљ.
4 Азыр бир аз суу алып келип, бутуњарды жууп беришет. Ушул дарактын тєбєндљ эс алгыла.
5 Мен тамак-аш алып келейин, кубаттанып алып, жолго чыккыла, анткени кулуњардын жанынан љтєп баратасыњар». Алар ага: «Айтканыњдай кыл», – дешти.
6 Ошондо Ыбрайым чатырга шашып кирип, Саарага мындай деди: «Бол тезирээк, эњ жакшы ундан єч сата камыр жууруп, ачыткысыз нан жасай кой».
7 Анан Ыбрайым бадага чуркап барып, бир жакшы жаш музоону алып келип, уланга карматты. Улан аны даярдаганга шашты.
8 Анан май, сєт, бышырылган музоо этин алып келип, алардын алдына койду. Алар тамак жеп жатышканда, љзє алардын жанында, дарактын тєбєндљ турду.
9 Алар андан: «Аялыњ Саара кайда?» – деп сурашты. Ал: «Ушул жерде, чатырда», – деп жооп берди.
10 Алардын бири мындай деди: «Мен келерки жылы ушул эле убакта сеникинде болом, ошондо аялыњ Саара уулдуу болот». Саара болсо анын артындагы чатырдын оозунда угуп турган эле.
11 Ыбрайым менен Саара картайып, улгайып калышкан эле. Сааранын аялдарга мєнљздєє нерсеси токтоп калган болчу.
12 Саара ичинен кєлєп: «Картайып калганда, мага ушундай сооронуч болмок беле? Мырзам да кары», – деди.
13 Ошондо Тењир Ыбрайымга мындай деди: «“Картайып калганымда кантип эле тљрљйєн?” – деп, Саара эмне єчєн кєлдє?
14 Тењир єчєн кыйын нерсе барбы? Келерки жылы, айтылган мљљнљттљ Мен сеникинде болом, ошондо Саара уулдуу болот».
15 Саара болсо: «Мен кєлгљн жокмун», – деп, мойнуна албай койду. Анткени ал коркуп кеткен эле. Бирок Ал: «Жок, сен кєлдєњ», – деди.
16 Анан алар орундарынан турушту да, ал жерден Содомго жљнљштє. Ыбрайым аларды узатып коюу єчєн, алар менен кошо жљнљдє.
17 Ошондо Тењир мындай деди: «Мен кыла турган ишимди Ыбрайымдан жашырмак белем!
18 Ыбрайымдан улуу жана кєчтєє эл чыгары анык. Жер жєзєндљгє бардык элдер ал аркылуу бата алышат.
19 Анткени Мен аны љз уулдарына жана љзєнљн кийинки укум-тукумуна чындык жана адилеттєєлєк менен жашоону, Тењирдин жолунда жєрєєнє осуяттасын деп тандап алдым. Тењир Ыбрайымга айтканын орундатат».
20 Анан Тењир мындай деди: «Содом менен Амордун кєнљљсє абдан оор, алардан кордук кљргљндљрдєн ыйы катуу.
21 Тєшєп кљрљйєн, алардын кылып жаткан иштери Мага жеткен ыйчалык бекен же жокпу, билейин».
22 Ошентип, алар ал жерден бурулуп, Содомго кетишти. Ыбрайым болсо дагы эле Тењирдин алдында турду.
23 Анан Ыбрайым Тењирге жакын келип, мындай деди: «Кантип эле Сен адил адамды мыйзамсыз менен бирге жок кыласыњ?
24 Балким, бул шаарда элєє адил адам бардыр? Кантип эле Сен ал жердеги элєє адил адам єчєн аларга ырайым кылбай жок кыласыњ?
25 Мыйзамсызга эмне болсо, адилге да ошол болбошу єчєн, Сен адилди мыйзамсыз менен бирге жок кылбайсыњ, Сен эч качан андай кылбайсыњ! Бєт жер жєзєнєн Соту адилетсиз сот жєргєзмљк беле?»
26 Ошондо Тењир мындай деди: «Эгерде Мен Содом шаарынан элєє адил адам тапсам, анда Мен алар єчєн ал жерге ырайым кылам».
27 Ыбрайым: «Мен топурак жана кєл болсом да, Эгедериме сєйлљгљнгљ батындым.
28 Эгерде элєє адилге бешљљ жетпей калса, жетпеген беш адам єчєн Сен бєтєндљй шаарды кыйратасыњбы?» – деп сурады. Тењир ага: «Эгерде андан кырк бешти тапсам, кыйратпайм», – деп жооп берди.
29 Ыбрайым Тењир менен сєйлљшєєсєн улантып: «Мємкєн, ал жерден кырк адил адам табылар», – деди. Тењир ага: «Кырк адам єчєн да андай кылбайм», – деди.
30 Ыбрайым дагы: «Менин айта турган сљзємљ Эгедерим каарданбаса экен. Мємкєн, ал жерден отузу табылар?» – деди. Тењир ага: «Эгер отузу табылса да, андай кылбайм», – деди.
31 Ыбрайым дагы: «Мен Эгедериме сєйлљгљнгљ батындым. Мємкєн, ал жерден жыйырмасы табылар?» – деди. Тењир ага: «Жыйырмасы єчєн да андай кылбайм», – деди.
32 Ошондо Ыбрайым Тењирге: «Мен дагы бир жолу айтсам, Эгедерим каарданбаса экен. Мємкєн, ал жерден ону табылар?» – деди. Тењир ага: «Ону єчєн да жок кылбайм», – деди.
33 Ошондо Тењир Ыбрайым менен сєйлљшєєсєн токтотуп, анын жанынан кетти. Ыбрайым болсо љз єйєнљ кайтып келди.
1 Лот Содомдун дарбазасынын жанында отурганда, жанагы эки периште кечинде Содомго келди. Лот аларды кљрљ коюп, тосуп алуу єчєн, ордунан туруп, жерге чейин башын ийип таазим этип, мындай деди:
2 «Мырзаларым! Кулуњардын єйєнљ кирип, тєнљп кеткиле, бутуњарды жууп алгыла, эртењ менен туруп, жолуњарды улантасыњар». Бирок алар: «Жок, биз кљчљгљ тєнљйбєз», – дешти.
3 Ал аябай љтєнєп сурангандыктан, алар аныкына бет алып, єйєнљ келишти. Лот аларга сый кљрсљттє, ачыткысыз нан жасады. Алар жешти.
4 Алар жата электе, содомдуктардын жаш-карысы дебей, шаардын бардык тегерек-четинен келген эл єйдє тегеректеп алышты.
5 Лотту чакырып, ага мындай дешти: «Сага тєнљккљ келген кишилер кайда? Аларды бизге чыгарып бер. Биз аларга жакындайбыз».
6 Лот кире беришке чыгып, љзєнєн аркасынан эшикти бекитти.
7 Анан мындай деди: «Агайын-туугандар, жамандык кылбагыла.
8 Менин эркек кљрљ элек эки кызым бар, мен аларды чыгарып берейин, аларга каалаганыњарды кылгыла, бирок бул кишилерге тийбегиле, анткени булар менин єйємљ келишти».
9 Бирок алар: «Бери кел. Карасањ муну, келгин болуп туруп соттошкусу бар! Эми биз сага аларга кылгандан да жаман кылабыз», – деп, Лотту жљљлљп, эшикти сындырмакчы болушту.
10 Ошондо жанагы кишилер колдорун сунуп, Лотту єйгљ тартып киргизип, эшикти бекитип салышты.
11 Ал эми єйдєн кире беришиндеги адамдарды жашынан карысына чейин сокур кылып салышкандыктан, алар эшикти таба албай кыйналышты.
12 Жанагы кишилер Лотко мындай дешти: «Бул жерде дагы кимињ бар? Кєйљљ балањ болобу, уулдарыњ болобу, кыздарыњ болобу, шаарда кимињ болбосун, бардыгын бул жерден алып чык.
13 Анткени биз бул жерди жок кылабыз. Анын тургундарынан кордук кљргљндљрдєн зар-муњу Тењирге жетти, Тењир аны жок кылыш єчєн, бизди жиберди».
14 Ошондо Лот чыгып, болочок кєйљљ балдарына мындай деди: «Тургула, бул жерден чыгып кеткиле, анткени Тењир бул шаарды жок кылат». Бирок кєйљљ балдарына ал тамашалап жаткандай кљрєндє.
15 Тањ атары менен периштелер: «Шаардын мыйзамсыздыктары єчєн љлєп калбашыњ єчєн, ордуњан туруп, аялыњды жана колуњдагы эки кызыњды алып чык», – деп, Лотту шаштыра башташты.
16 Лот шашпагандыктан, жанагы кишилер Тењирдин ага болгон ырайымынан улам аны, аялын, эки кызын колдорунан алып, шаардын сыртына алып чыгышты.
17 Аларды сыртка чыгаргандан кийин, алардын бири мындай деди: «Љз жаныњды сакта, артыња кылчайып караба, бул тегеректин эч жерине токтобо, љлєп калбашыњ єчєн, тоого кач».
18 Бирок Лот аларга мындай деди: «Жок, Эгедерим!
19 Мына, Сенин кулуњ Сенин алдыњда ырайым тапты, мага чоњ ырайым кљрсљтєп, менин љмєрємдє сактап калдыњ, бирок тоого качып кете албайм, анткени кырсыкка кабылып љлєп калышым мємкєн.
20 Качып барууга мына бул шаар жакын, ал чакан шаар эмеспи. Ошол жакка качайын, чакан шаар эмеспи. Аман калам».
21 Ошондо Ал ага: «Макул, сенин каалооњ боюнча Мен сен айткан шаарды кыйратпайын.
22 Тезирээк ошол жакка кач, анткени сен ал жакка жетмейинче, Мен эч нерсе кыла албайм», – деди. Ошондон улам ал шаар Соар деп аталып калган.
23 Жер бетине кєн чыкканда, Лот Соарга келди.
24 Ошондо Тењир Содом менен Аморго асмандан Тењирден болгон кєкєрт менен отту жамгыр кылып тљктє.
25 Ошентип, Тењир бул шаарларды, алардын тегерек-четин, адамдарынан тартып, љсємдєктљрєнљ чейин кыйратып салды.
26 Аялы болсо Лоттун артынан келе жатып, кылчайып артын карады эле, туз мамыча болуп калды.
27 Ыбрайым эртењ менен эрте туруп, мурун Тењирдин алдында турган жерине жљнљдє.
28 Ал Содом менен Аморго жана алардын тегерек-четине кљз чаптырып караса, жерден мештин тєтєнєндљй болгон тєтєн кљтљрєлєп жатыптыр.
29 Кудай бул тегеректеги шаарларды кыйратып жатып, Ыбрайымды эстеди да, Лот жашаган шаарларды кыйратып жатканда, ал жерден Лотту алып чыкты.
30 Лот Соардан чыгып, эки кызы менен бирге тоодо жашап калды, анткени ал Соарда жашагандан коркту. Ал эки кызы менен бирге єњкєрдљ жашап турду.
31 Ошондо эжеси сињдисине: «Атабыз картайды. Бєт жер жєзєнєн салты боюнча жер єстєндљ бизге жакындай турган адам жок.
32 Ошондуктан атабызды шарапка тойгузуп, аны менен жатып, атабыздан тукум улайлы», – деди.
33 Алар ошол тєнє љз атасын шарапка тойгузушту. Анан эжеси кирип, љз атасы менен жатты. Атасы болсо анын качан жатып, качан туруп кеткенин билген жок.
34 Эртеси кєнє эжеси сињдисине: «Мен кечээ атам менен жаттым. Бєгєн тєндљ да аны шарапка тойгузалы. Анан сен кирип, аны менен жат, атабыздан тукум улайлы», – деди.
35 Алар бул тєнє да атасын шарапка тойгузушту. Анан сињдиси кирип, љз атасы менен жатты. Атасы болсо анын качан жатып, качан туруп кеткенин билген жок.
36 Ошентип, Лоттун эки кызы тењ љз атасынан кош бойлуу болуп калышты.
37 Эжеси уул тљрљп, атын Маап койду. Ал – ушул кєнгљ чейин Маап элинин атасы.
38 Сињдиси да уул тљрљп, атын Бен-Ами койду. Ал – ушул кєнгљ чейин Амон элинин атасы.
1 Ыбрайым ал жерден чыгып, тєштєккљ келип, Кадеш менен Шурдун ортосуна жайгашып, Герар жеринде убактылуу жашап турду.
2 Ыбрайым љз аялы Саараны: «Бул менин карындашым», – деди. Ошондо Герар падышасы Абы-Мелек киши жиберип, Саараны алдыртты.
3 Кудай Абы-Мелекке тєн ичинде тєшєндљ келип, ага мындай деди: «Эми сен алган бул аял єчєн љлљсєњ, анткени анын кєйљљсє бар».
4 Абы-Мелек болсо Саарага тийген жок. Ал мындай деди: «Эгедерим! Кантип эле Сен айыпсыз элди жок кыласыњ?
5 Ыбрайым мага: “Бул менин карындашым”, – деп, љзє айтпады беле? Саара да: “Ал менин агам”, – деген. Мен муну таза жєрљк, таза кол менен кылгам».
6 Ошондо Кудай тєшєндљ ага мындай деди: «Сен муну таза жєрљк менен кылганыњды Мен билемин, ошондуктан сени ага тийгизбей, Мага каршы кєнљљ кылуудан сактап калдым.
7 Аялды кєйљљсєнљ азыр эле кайтарып бер, анткени ал – пайгамбар, ал сен єчєн сыйынсын, ошондо сен тирєє каласыњ. Эгерде кайтарып бербесењ, анда билип кой, сен бардык адамдарыњ менен кошо, сљзсєз, љлљсєњ».
8 Ошондо Абы-Мелек эртењ менен эрте туруп, љзєнєн бардык кулдарын чакырып алып, бул сљздљрдєн бардыгын аларга угуза айтып берди. Алар абдан коркуп кетишти.
9 Анан Абы-Мелек Ыбрайымды чакырып алып, ага: «Эмне єчєн сен бизге мындай кылдыњ? Мага жана менин падышачылыгыма чоњ кєнљљ келтиргидей, сага эмне кєнљљ кылдым эле? Сен туура эмес иш кылдыњ.
10 Сен бул ишти кандай ой менен кылдыњ эле?» – деди.
11 Ыбрайым мындай жооп берди: «Бул жерде Кудайдан коркуу жок болгондуктан, мени аялымдын айынан љлтєрєп коюшат деп ойлодум.
12 Ал, чын эле, менин карындашым. Экљљбєз аталаш бир тууганбыз, энебиз башка. Азыр болсо ал менин аялым.
13 Кудай мени атамдын єйєнљн жер кезєєгљ алып чыкканда, мен ага: “Мага ырайым кылып, кайсы жерге келсек да, бардык жерде сен мени: "Бул менин агам" де”, – деп айткан элем».
14 Ошондо Абы-Мелек Ыбрайымга майда жана бодо мал, кулдарды жана кєњдљрдє берди. Аялы Саараны да ага кайра берди.
15 Анан Абы-Мелек мындай деди: «Мына, менин жерим сенин алдыњда. Каалаган жерињде жаша».
16 Саарага да мындай деди: «Мына, мен бир тууган агања мињ кємєш шекел бердим. Бул сенин бєт элдин алдында ак экенињди билдирет, сен бардыгынын алдында акталдыњ».
17 Анан Ыбрайым Кудайга сыйынды. Ошондо Кудай Абы-Мелекти, анын аялын, кєњдљрєн сакайтты, алар тљрљй башташты.
18 Анткени Тењир Ыбрайымдын аялы Саара єчєн Абы-Мелектин єйєндљгє бардык аялдарды тљрљбљс кылып салган эле.
1 Тењир Љзє айтканындай, Саарага назарын салып, ага айткан сљзєн аткарды.
2 Сааранын боюна бєтєп, Кудай айткан мезгилде, Ыбрайым картайган кезде, ага уул тљрљп берди.
3 Ыбрайым љзєнєн Саарадан тљрљлгљн уулуна Ыскак деген ат койду.
4 Кудай ага осуяттагандай, сегизинчи кєнє Ыбрайым љз уулу Ыскакты сєннљткљ отургузду.
5 Уулу Ыскак тљрљлгљндљ, Ыбрайым жєз жашта эле.
6 Ошондо Саара: «Кудай мени кєлкє кылды. Мен жљнєндљ ким укса да, кєлљт го.
7 “Саара бала эмизет”, – деп, Ыбрайымга ким айтмак? Бирок ал карыган кезде мен ага уул тљрљп бердим», – деди.
8 Бала чоњоюп, эмчектен чыгарылды. Ыскак эмчектен чыгарылган кєнє Ыбрайым чоњ той берди.
9 Саара мисирлик Ажардын Ыбрайымга тљрљп берген уулунун Ыскакты шылдыњдап жатканын кљрєп калып,
10 Ыбрайымга мындай деди: «Бул кєњдє уулу менен кошо кууп чык, анткени анын уулу менин уулум Ыскак менен бирге мураскор болбойт».
11 Ысмайыл жљнєндљ айтылган бул сљз Ыбрайымга катуу тийди.
12 Бирок Кудай Ыбрайымга: «Уулуњ менен кєњєњ єчєн кайгырба. Сааранын айтканынын баарын кыл, анын тилин ал, анткени сенин тукумуњ Ыскактан тарайт.
13 Кєњєњдєн уулунан да Мен эл жаратам, анткени ал сенин уулуњ», – деди.
14 Ыбрайым эртењ менен эрте туруп, тамак-аш жана бир чанач суу алып, Ажардын ийнине артып, баласын колуна берип, аны коё берди. Ажар кетип бара жатып, Бейер-Шеба чљлєндљ адашып калды.
15 Чаначта суу калбай калгандыктан, баласын бадалдын тєбєнљ калтырып,
16 жаа жебеси жеткидей, алыс барып отурду да: «Баланын љлгљнєн кљргєм келбейт», – деп, анын каршысында отуруп алып, боздоп ыйлады.
17 Кудай баланын єнєн укту. Ошондо асмандан Кудайдын периштеси Ажарды чакырып: «Ажар, сага эмне болду? Коркпо, Кудай баланын єнєн жаткан жеринен укту.
18 Ордуњан туруп, баланы тургузуп, колунан ал, анткени Мен андан улуу эл чыгарам», – деди.
19 Кудай Ажардын кљзєн ачты, ошондо ал суусу бар кудукту кљрдє. Анан ал барып, чаначка толтура суу алып келип, балага ичирди.
20 Кудай бала менен болду. Ал чоњоюп, чљлдљ жашап калды. Жаа тарткан мергенчи болду.
21 Ал Паран чљлєндљ жашады. Энеси ага Мисир жеринен аял алып берди.
22 Ошол убакта мындай окуя болду: Абы-Мелек љзєнєн аскер башчысы Пихол менен келип, Ыбрайымга: «Эмне кылсањ да, бардык иште Кудай сени менен экен.
23 Сен азыр ушул жерде мага: “Сени да, уулуњду да, неберењди да таарынтпайм”, – деп, Кудай менен ант бер. Мен сага кандай жакшылык кылсам, сен да мага жана љзєњ жашап турган жерге ошондой жакшылык кыл», – деди.
24 Ошондо Ыбрайым: «Ант берем», – деди.
25 Анан Ыбрайым Абы-Мелектин кулдары суусу бар кудукту тартып алганы єчєн, Абы-Мелекти жемеледи.
26 Абы-Мелек болсо: «Муну ким кылганын билбеймин, сен да мага айткан эмессињ. Мен ал жљнєндљ ушуга чейин уккан эмесмин», – деди.
27 Ошондо Ыбрайым майда жана бодо малдан алып, Абы-Мелекке берди. Ошентип, экљљ тынчтык келишимин тєзєштє.
28 Ыбрайым майда малдан жети козуну љзгљчљ бљлєп койду.
29 Абы-Мелек болсо Ыбрайымдан: «Жети козуну бул жерге љзєнчљ бљлєп койгонуњ эмнењ?» – деп сурады.
30 Ал ага: «Бул жети козуну менин колумдан ал, кудукту мен казганыма булар кєбљ болсун», – деп жооп берди.
31 Ошондуктан ал бул жерди Бейер-Шеба деп атады, анткени бул жерде экљљ антташты.
32 Ошентип, Бейер-Шебада тынчтык келишими тєзєлдє. Абы-Мелек менен аскер башчысы Пихол Пелишти жерине кайтышты.
33 Ыбрайым Бейер-Шебанын жанына токойчо отургузуп, ал жерде тєбљлєктєє Кудай-Тењирдин атын чакырды.
34 Ошентип, Ыбрайым Пелишти жеринде келгин болуп, кљп жыл жашады.
1 Ушул окуялардан кийин Кудай Ыбрайымды сынады. Ал ага: «Ыбрайым!» – деди. Ыбрайым болсо: «Мына мен», – деди.
2 Ошондо Кудай мындай деди: «Жакшы кљргљн жалгыз уулуњ Ыскакты алып, Мориа жерине бар. Мен сага ал жердеги тоолордун бирин айтам, ошол жерде аны бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыкка чал».
3 Ыбрайым эртењ менен эрте туруп, эшегин токуп, љзє менен кошо малай балдарынан экљљнє жана уулу Ыскакты алып, жолго чыкты. Бєтєндљй љрттљлєєчє курмандык єчєн отун жарып алып, Кудай айткан жерге барды.
4 Yчєнчє кєнє Ыбрайым кљз чаптырып, алыстан ал жерди кљрдє.
5 Анан Ыбрайым малай балдарына: «Силер бул жерде эшек менен калгыла. Ал эми уулум экљљбєз тигил жакка барып, сыйынып, анан силерге кайтып келебиз», – деди.
6 Ыбрайым бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыкка дайындалган отунду уулу Ыскактын жонуна артып, колуна от менен бычак алды. Анан экљљ бирге жљнљдє.
7 Ошондо Ыскак атасы Ыбрайымга: «Ата!» – деди. Ал: «Мына мен, уулум», – деди. Ыскак: «От менен отун мына, ал эми бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыкка чалынуучу козу кана?» – деп сурады.
8 Ыбрайым ага: «Уулум, Кудай Љзєнљ чалынуучу бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыкка козуну Љзє караштырат», – деп жооп берди. Алар андан ары жљнљштє.
9 Ошентип, алар Кудай айткан жерге келишти. Ыбрайым ал жерге курмандык чалынуучу жай куруп, отундарды коюп, љз уулу Ыскакты байлап, аны курмандык чалынуучу жайга, отундардын єстєнљ жаткырды.
10 Анан Ыбрайым љз уулун мууздаш єчєн колун сунуп, бычагын алды.
11 Бирок асмандан Тењирдин периштеси: «Ыбрайым! Ыбрайым!» – деп чакырды. Ал: «Мына мен», – деди.
12 Периште ага: «Балања кол кљтљрбљ, ага эч нерсе кылба, анткени Мен эми сенин Кудайдан коркоруњду, Мен єчєн жалгыз уулуњду да аябаганыњды билдим», – деди.
13 Ыбрайым кљз чаптырып караса, артында мєйєзє калыњ бадалга илинип калган бир кочкор турган экен. Ыбрайым басып барып, ал кочкорду алып, уулунун ордуна бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыкка чалды.
14 Анан Ыбрайым ошол жердин атын Жахаба-ире деп атады. Ошондон улам «Жахаба тоосунда караштырылат» деген сљз айтылып калган.
15 Тењирдин периштеси асмандан Ыбрайымды экинчи ирет чакырып, мындай деди:
16 «Љзєњдєн жалгыз уулуњду аябастан, ушул ишти кылганыњ єчєн, Љзєм менен ант берем, – дейт Тењир.
17 Эми Мен сени алкагандан алкайм, сенин тукумуњду асмандагы жылдыздардай, дењиз жээгиндеги кумдай кљбљйткљндљн кљбљйтљм. Сенин тукумуњ љз душмандарынын шаарларын ээлеп алат.
18 Менин тилимди алганыњ єчєн, сенин тукумуњ аркылуу бєт жер жєзєнєн элдери бата алышат».
19 Анан Ыбрайым малай балдарына кайтып келип, алар менен бирге Бейер-Шебага жљнљдє. Ыбрайым Бейер-Шебада жашап турду.
20 Бул окуялардан кийин Ыбрайымга мындай кабар айтылды: «Милка да сенин бир тууганыњ Нахорго бул уулдарды тљрљп берди:
21 тун баласы Усту, анын бир тууганы Бузду, Арамдын атасы Кемуелди,
22 Кесетти, Хазону, Пилдашты, Жидлапты жана Бетуелди.
23 Бетуелден Ребека тљрљлдє. Ушул сегизин тењ Ыбрайымдын бир тууганы Нахорго Милка тљрљп берди.
24 Рейум аттуу кєњ аялы да Тебахты, Гахамды, Тахашты жана Мааханы тљрљдє».
1 Саара жєз жыйырма жети жыл жашады.
2 Ал Кирийат-Арбада, Канаан жериндеги азыркы Хеброндо кљз жумду. Ыбрайым Саараны жоктоп ыйлап аза кєтєє єчєн келди.
3 Анан Ыбрайым маркумдун жанынан кетип, Хет уулдарына мындай деп айтты:
4 «Мен силердин арањарда келгинмин, жер которуп келген кишимин. Маркумумду кљмєє єчєн, арањардан менчикке жер бергиле».
5 Хет уулдары Ыбрайымга мындай деп жооп айтышты:
6 «Мырзабыз, бизди укчу. Сен биздин арабызда Кудайдын тљрљсєсєњ. Маркумуњду биздин кљрєстљнєбєздєн эњ жакшы жерине кой. Маркумуњду кљрєстљнєбєзгљ коюуга эч кимибиз каршы болбойбуз».
7 Ошондо Ыбрайым ордунан туруп, ал жердин элине – Хет уулдарына таазим кылды.
8 Анан аларга мындай деп айтты: «Эгерде силер менин маркумумду коюуга макул болсоњор, анда менин сљзємдє угуп, мен єчєн Сохар уулу Эпрондон сурап бергиле.
9 Ал мага талаасынын четиндеги Махпел єњкєрєн силердин кљзєњљрчљ љз баасына менчикке сатсын, аны кљрєстљн кылам».
10 Эпрон болсо Хет уулдарынын арасында отурган. Ошондо хеттик Эпрон љзєнєн шаарынын дарбазасынан кирген Хет уулдарынын баарына угуза Ыбрайымга мындай жооп айтты:
11 «Жок, мырзам, уксањ мени. Мен сага талаамды да берем, андагы єњкєрдє да берем, сага аны љз элимдин уулдарынын кљзєнчљ бекер эле берем, маркумуњду кой».
12 Ыбрайым ал жердин адамдарына таазим этип,
13 ал жердин элине угуза Эпронго мындай деп айтты: «Эгерде тил алсањ, сага талаа єчєн кємєш берейин. Аны ал, мен ал жерге маркумумду коёюн».
14 Эпрон Ыбрайымга мындай деп жооп айтты:
15 «Мырзам! Уксањ мени. Жер тљрт жєз шекел кємєш турат. Мен єчєн да, сен єчєн да бул эмне болуп калыптыр? Маркумуњду кљмљ бер».
16 Ыбрайым Эпрондун айтканын угуп, Хет уулдарына угуза канча деп айтса, кљпљстљр колдонгон тљрт жєз шекел кємєштє Эпронго таразага тартып берди.
17 Ошентип, Мамрейдин каршысындагы Махпелдеги Эпрон талаасы, ал жердеги єњкєр, ошондой эле талаадагы жана анын бардык тегерек-четиндеги бак-дарактардын баары
18 анын шаарынын дарбазасы менен кирген бардык Хет уулдарынын кљз алдында Ыбрайымдын ээлигине љттє.
19 Ошондон кийин Ыбрайым аялы Саараны Канаан жериндеги Мамрейдин (азыркы Хеброн) каршысындагы Махпел талаасындагы єњкєргљ койду.
20 Ошентип, Хет уулдарынан алган андагы талаа менен єњкєр Ыбрайымдын менчик кљрєстљнє болуп калды.
1 Ыбрайымдын жашы љтєп, карып калган. Тењир Ыбрайымга бардык жагынан батасын берди.
2 Ыбрайым єй ишин башкарган кулуна мындай деди: «Колуњду менин саныма коюп туруп,
3 уулума мен жашап жаткан Канаан жеринин кыздарынан аял алып бербейм деп, асман-жердин Кудайы болгон Тењир менен ант бер.
4 Менин жериме, менин мекениме барып, уулум Ыскакка аял алып келесињ».
5 Ошондо кулу ага мындай деди: «Эгерде ал аял бул жерге мени менен келгиси келбесечи? Анда уулуњду туулган жериње кайра жиберишим керекпи?»
6 Ыбрайым ага: «Байкагын, уулумду ал жакка кайра жибербе.
7 Мени атамдын єйєнљн, туулган жеримден алып чыгып, мага: “Бул жерди сенин тукумуња берем”, – деп убада кылган асман Кудай-Тењири сенин алдыњан Љз периштесин жиберет, ошондо сен ал жерден уулума аял алып келесињ.
8 Эгерде аял сени менен келєєнє каалабаса, анда мага берген антыњдан кутуласыњ, бирок уулумду ал жакка кайра жибербе», – деди.
9 Ошондо кулу колун мырзасы Ыбрайымдын санына коюп, ошентип ант берди.
10 Анан кулу љз мырзасынын тљљлљрєнљн он тљљ алып, жљнљп кетти. Анын колунда мырзасынын ар кандай асыл буюмдары да бар эле. Ал туруп, Месопотамияга, Нахордун шаарына жљнљдє.
11 Ал шаардын сыртындагы кудуктун жанына кечке маал, аялдар суу алууга чыга турган мезгилде тљљлљрєн чљктєрдє.
12 Анан ал: «Тењирим, Ыбрайым мырзамдын Кудайы! Ал кызды мага бєгєн жолуктура кљр, менин мырзам Ыбрайымга ырайым кыла кљр.
13 Мына, мен кудуктун жанында турам, шаардын кыздары суу сузуп алганы келе жатышат.
14 Мен кайсы кызга: “Кумурањды эњкейтчи, суу ичип алайын”, – десем, ал: “Ич, тљљлљрєњдє да сугарып берем”, – десе, анда ошол кыз Сен Љз кулуњ Ыскакка дайындаган кыз экенин жана Сен менин мырзама ырайым кылганыњды билем», – деди.
15 Ал айтып бєтљ электе эле, Ыбрайымдын бир тууганы Нахордун аялы Милка тљрљгљн Бетуелдин кызы Ребека ийнине кумурасын кљтљрєп, кудуктун жанына келди.
16 Кыз чырайлуу, эркек кљрљ элек кыз эле. Ал кудукка келип, кумурасын толтуруп алып, љйдљ кљздљй жљнљдє.
17 Ошондо кул кыздын астынан чуркап чыгып: «Кумурањдан кичине суу ичирчи», – деди.
18 Кыз: «Ич, мырзам», – деди да, ошол замат кумурасын ийнинен тєшєрєп, колуна алып, ага суу ичирди.
19 Кыз ага суу ичиргенден кийин: «Тљљлљрєњдєн да суусуну кангыча сузуп келип берейин», – деди.
20 Анан ал ошол замат кумурасындагы сууну аштоого куя салып, кудукка кайра чуркап барып, анын бєт тљљлљрєнљ суу сузуп берди.
21 Жолуна Тењир батасын берген-бербегенин билгиси келгендиктен, ал киши унчукпай, кызды тањ кала карап турду.
22 Тљљлљр суу ичип бєткљндљн кийин, ал киши салмагы жарым шекел алтын болгон шакекти жана салмагы он шекел алтын болгон эки билерикти алып чыгып, мындай деп сурады:
23 «Кимдин кызысыњ? Айтчы мага, атањдын єйєндљ биз тєнљгљнгљ орун барбы?»
24 Кыз ага: «Нахор менен Милканын уулу Бетуелдин кызымын», – деп жооп берди.
25 Анан дагы мындай деди: «Бизде жем-чљп кљп. Тєнљгљнгљ да орун бар».
26 Ошондо ал киши башын ийип таазим кылып, Тењирге табынып, мындай деди:
27 «Мырзам Ыбрайымдын Кудай-Тењирине алкыш! Ал менин мырзамды Љзєнєн ырайымы менен акыйкатынан куру калтырбаптыр! Тењир мени тєз эле мырзамдын бир тууганынын єйєнљ алып келди».
28 Кыз чуркап барып, муну энесинин єйєндљгєлљрєнљ айтты.
29 Ребеканын Лабан деген бир тууган агасы бар эле. Лабан кудукту кљздљй жанагы кишиге чуркап чыкты.
30 Ал карындашынын колуна салынган шакеги менен билериктерин кљрєп жана карындашы Ребеканын «Бул киши мени менен ушинтип сєйлљштє» дегенин угуп, ал кишиге келсе, ал кудуктун жанында тљљлљрє менен турган экен.
31 Ошондо Лабан ага: «Тењир батасын берген адам, єйгљ кир. Эмнеге сыртта турасыњ? Мен сага єй, тљљлљрєњљ жай камдап койдум», – деди.
32 Ал киши єйгљ кирди. Лабан тљљлљрдє жайдактап, алардын алдына жем-чљп салып, ага жана аны менен бирге келгендерге буттарын жууганга суу берди.
33 Анын алдына тамак коюшту, бирок ал: «Љз ишимдин жљнєн айтмайын жебеймин», – деди. Алар: «Айт», – дешти.
34 Ошондо ал: «Мен Ыбрайымдын кулумун.
35 Тењир менин мырзама батасын мол бергендиктен, ал бай адам болду. Ал ага кой да, љгєз да, кємєш да, алтын да, кул да, кєњ да, тљљ да, эшек да берди.
36 Мырзамдын аялы Саара картайып калганда, ага уул тљрљп берди. Мырзам уулуна љзєндљ болгондун баарын берди.
37 Анан мырзам менден: “Уулума мен жашап жаткан жердеги Канаан кыздарынан аял алып бербе,
38 атамдын элине, менин туугандарыма барып, уулума аял алып келесињ”, – деп, ант алды.
39 Мен мырзама: “Эгерде ал кыз мени менен келбесечи?” – десем,
40 ал мага: “Мен табынган Тењир сени менен Љз периштесин жиберип, жолуњду ачат, анан сен менин уулума туугандарымдан, атамдын элинен аял алып келесињ.
41 Сен менин туугандарымдыкына барып келгенден кийин, менин антымдан кутуласыњ. Эгерде алар беришпесе, анда да антымдан кутуласыњ”, – деген.
42 Мен бєгєн кудукка келип: “Тењирим, мырзам Ыбрайымдын Кудайы! Эгерде Сен менин жолумду ачкан болсоњ,
43 анда мына, мен кудуктун жанында турам. Суу алганы келген кызга: "Кумурањдан кичине суу ичирчи", – дейм.
44 Ошондо ал мага: "Сен да ич, тљљлљрєњљ да сузуп берейин", – десе, анда мырзамдын уулуна Тењир белгилеп койгон кыз ошол”, – дедим.
45 Ичимден Кудайга ушинтип айтып бєтљ электе эле, Ребека келди. Анын ийнинде кумурасы бар экен. Ал кудукка келип, суу сузуп алды. Ошондо мен ага: “Мага сууњдан берчи”, – дедим.
46 Ал ошол замат кумурасын ийнинен тєшєрєп: “Ич, тљљлљрєњљ да сузуп берейин”, – деди. Мага да берди, тљљлљрємдє да сугарды.
47 Мен андан: “Кимдин кызысыњ?” – деп сурадым. Ал: “Нахор менен Милканын уулу Бетуелдин кызымын”, – деп жооп берди. Ошондо мен ага шакек менен билериктерди бердим.
48 Анан мен Тењирге башымды ийип таазим этип, мырзам Ыбрайымдын Кудай-Тењирине алкыш айттым. Ал менин мырзамдын уулуна бир тууганынын кызын алып берєє єчєн, мени тєз алып келди.
49 Менин мырзама ырайым жана акыйкаттык кылайын деген оюњар бар же жок экенин мага азыр эле айткыла? Айткыла, анан мен оњго же солго бурулуп кетейин».
50 Ошондо Лабан менен Бетуел: «Бул иш Тењирден. Биз сага жакшы да, жаман да айта албайбыз.
51 Мына, Ребека алдыњда турат. Аны алып, жолго чык. Тењир айткандай, ал мырзањдын уулунун аялы болсун», – деп жооп беришти.
52 Ыбрайымдын кулу алардын сљзєн укканда, Тењирге жерге чейин башын ийип таазим этти.
53 Анан ал кул алтын-кємєш буюмдарды, кийимдерди алып чыгып, Ребекага берди. Агасы менен энесине да кымбат баалуу белектерди берди.
54 Ошентип, ал жанындагы кишилери менен конок болуп, тєнљп калды. Алар эртењ менен турушканда, кул аларга: «Эми мени мырзама коё бергиле», – деди.
55 Бирок кыздын бир тууганы менен энеси: «Кызыбыз биз менен, жок дегенде, он чакты кєн болсун. Андан кийин жљнљйсєњ», – дешти.
56 Бирок ал: «Мени кармабагыла, анткени Тењир менин жолумду ачкан. Мени коё бергиле, мырзама барайын», – деди.
57 Алар: «Кызды чакырып сурайлы, ал эмне дээр экен», – дешти.
58 Ребеканы чакырып, андан: «Бул киши менен барасыњбы?» – деп сурашты. Кыз: «Барам», – деп жооп берди.
59 Ошондо алар љздљрєнєн карындашы Ребеканы, анын эмчек энесин, Ыбрайымдын кулун, анын жанындагы кишилерди коё беришти.
60 Алар Ребекага: «Биздин карындашыбыз! Сенден мињ-мињдеген тукум тљрљлєп, укум-тукумуњ душмандарыњдын турак жайларын ээлесин!» – деп батасын беришти.
61 Анан Ребека жана анын кызматчысы ордуларынан туруп, тљљлљргљ минип, тиги кишинин артынан жљнљштє. Ошентип, Ыбрайымдын кулу Ребеканы алып, жљнљп кетти.
62 Ыскак болсо Бейир-Лакай-Ройиге келди, анткени ал тєштєк жеринде жашап жаткан.
63 Кеч киргенде, Ыскак сыйынганы талаага чыгып, кљз чаптырып караса, тљљлљр келе жатыптыр.
64 Ребека Ыскакты кљрљ коюп, тљљдљн тєшєп, кулдан:
65 «Бизди талаада тосуп келе жаткан ким?» – деп сурады. «Ал менин мырзам», – деп жооп берди кул. Ошондо Ребека чємбљттє алып, жамына калды.
66 Кул Ыскакка эмне кылганынын баарын айтып берди.
67 Ыскак кызды энеси Сааранын чатырына алып кирди. Ал Ребеканы алды, ал анын аялы болуп калды, ал кызды сєйєп калды. Ошентип, Ыскак энесинин кєйєтєнљн сооронду.
1 Ыбрайым Кетура деген аялды да алды.
2 Ал аялы ага Зимранды, Жокшанды, Мыданды, Мидианды, Ишпакты жана Шубахты тљрљп берди.
3 Жокшандан Шеба менен Дедан тљрљлдє. Дедандан ашурлар, летуштар, лумдар тљрљлдє.
4 Мидиандын уулдары: Эйпа, Эйпер, Ханох, Абида жана Элдаа. Булардын баары – Кетуранын уулдары.
5 Ыбрайым љзєндљ болгондун бардыгын Ыскакка берди.
6 Ал эми кєњ аялдарынан тљрљлгљн уулдарына белек берип, уулу Ыскактан бљлєп, кљзєнєн тирєєсєндљ эле чыгышка, чыгыш жерине жљнљтєп жиберди.
7 Ыбрайым жєз жетимиш беш жыл жашады.
8 Анан ал кљз жумду. Ал бакыбат љмєр сєрєп, абдан карып, љмєргљ тоюп, љз элине кошулду.
9 Уулдары Ыскак менен Ысмайыл аны Мамрейдин каршысындагы хеттик Сохар уулу Эпрондун талаасындагы Махпел єњкєрєнљ коюшту.
10 Ал талааны Ыбрайым Хеттин уулдарынан сатып алган. Ошентип, ал жерге Ыбрайым менен аялы Саара коюлду.
11 Ыбрайым кљз жумгандан кийин, Кудай анын уулу Ыскакка батасын берди. Ыскак Бейир-Лакай-Ройинин жанында жашап турду.
12 Сааранын кєњє мисирлик Ажардан тљрљлгљн, Ыбрайымдын уулу Ысмайылдын санжырасы мындай:
13 Ысмайылдын уулдарынан тараган уруулардын аттары мына булар: Ысмайылдын туну – Ныбайот, андан кийин Кейдар, Адбаел, Мипсам,
14 Мишма, Дума, Маса,
15 Хадат, Тейма, Жетур, Напиш жана Кедма.
16 Булар – Ысмайылдын уулдары, булар – алардын отурукташкан айыл-кыштактарынын, конуштарынын аттары. Булар – алардын он эки уруусунун башчылары.
17 Ысмайыл жєз отуз жети жыл љмєр сєрєп, кљз жумуп, љз элине кошулду.
18 Алар Ашурга бараткан жолдогу, Мисирдин алдындагы Хабиладан тартып Шурга чейинки жерлерде жашашкан. Алар бардык бир туугандарынын жанына отурукташышкан.
19 Ыбрайымдын уулу Ыскактын санжырасы мындай: Ыбрайымдан Ыскак тљрљлгљн.
20 Ыскак Месопотамиядагы арамейлик Лабандын карындашы, арамейлик Бетуелдин кызы Ребеканы алганда, кырк жашта эле.
21 Ыскак Тењирге љз аялы жљнєндљ сыйынды, анткени ал согончогу канабаган аял эле. Тењир аны угуп, аялы Ребеканын боюна бєттє.
22 Курсагында жаткан балдары тепкилеше баштаганда, ал мындай деди: «Эгер мындай боло турган болсо, анда мага жашоонун эмне кереги бар?» Анан Тењирден сураганы кетти.
23 Тењир ага мындай деди: «Курсагыњда эки уруу эл жатат, курсагыњдан эки башка эл чыгат. Бири экинчисинен кєчтєє болот, улуусу кичєєсєнљ кызмат кылат».
24 Анын тљрљр маалы келип тљрљгљндљ, курсагындагысы эгиз болуп чыкты.
25 Биринчиси теридей тєктєє, кызыл болуп тљрљлдє. Анын атын Эйсап коюшту.
26 Андан кийин анын бир тууганы чыкты. Ал Эйсаптын согончогун кармай чыкты. Анын атын Жакып коюшту. Алар тљрљлгљндљ, Ыскак алтымыш жашта эле.
27 Балдар чоњоюшту. Эйсап мыкты ањчылык кылган талаа адамы болду. Ал эми Жакып чатырда жашаган, момун адам болду.
28 Ыскак Эйсапты жакшы кљрчє, анткени илбээсиндин эти анын табити тарткан тамагы эле. Ребека болсо Жакыпты жакшы кљрчє.
29 Жакып тамак бышырды, Эйсап болсо талаадан чарчап келди.
30 Анан Эйсап Жакыпка мындай деди: «Мага кызылынан, мына бул кызылынан жегенге берчи, анткени мен чарчадым». Ушундан улам ал Эдом деген атка конду.
31 Бирок Жакып: «Анда мага азыр тунгучтугуњду сат», – деди.
32 «Ачкадан љлєп баратам, мага тунгучтуктун эмне кереги бар?» – деди Эйсап.
33 Жакып ага: «Азыр эле мага ант бер», – деди. Ошондо Эйсап Жакыпка ант берип, ага љзєнєн тунгучтугун сатты.
34 Ошондон кийин Жакып Эйсапка нан коюп, жасмыктан жасалган тамак берди. Ал жеп-ичип, ордунан туруп кетти. Эйсап љзєнєн тунгучтугун баалаган жок.
1 Ыбрайымдын убагында болгондой эле, жер бетинде дагы ачарчылык болду. Ыскак Пелишти падышасы Абы-Мелекке бармак болуп, Герар жерине жљнљдє.
2 Тењир ага келип, мындай деди: «Мисирге барба, Мен сага айткан жерде жаша.
3 Ошол жерде келгин катары жаша. Мен сени менен болом, сага батамды берем, анткени сага жана сенин тукумуња ошол жердин баарын берем, Мен сенин атањ Ыбрайымга берген антымды орундатам.
4 Сенин укум-тукумуњду асмандагы жылдыздардай кљбљйтљм. Сенин укум-тукумуња бул жердин баарын берем. Жер жєзєндљгє бардык элдер сенин уругуњ аркылуу бата алышат.
5 Анткени Ыбрайым Менин айтканымды угуп, Мен аткар деп осуят кылганды, Менин буйруктарымды, кљрсљтмљлљрємдє, мыйзамдарымды аткарды».
6 Ошентип, Ыскак Герарга отурукташты.
7 Ал жердин тургундары анын аялы жљнєндљ сурашканда, ал: «Бул менин карындашым», – деп жооп берди. Ребека єчєн бул жердин тургундары мени љлтєрєп коюшат деп ойлоп, ал аны «менин аялым» деп айткандан коркту, анткени ал сулуу аял эле.
8 Бирок ал жерде кљп убакыт жашагандан кийин, Пелишти падышасы Абы-Мелек терезеден Ыскактын љз аялы Ребека менен ойноп жатканын кљрдє.
9 Ошондо Абы-Мелек Ыскакты чакырып: «Бул сенин аялыњ турбайбы, аны “карындашым” деп кантип айттыњ?» – деди. «Аялым єчєн мени љлтєрєп коюшат деп ойлодум», – деп жооп берди Ыскак.
10 Бирок Абы-Мелек: «Бул эмне кылганыњ? Эл арасынан бирљљ сенин аялыња жакындап коё жаздады, аз жерден бизди кєнљљгљ тєртєп коё жаздадыњ», – деди.
11 Анан Абы-Мелек бєт элге буйрук берип, мындай деди: «Ким бул адамга жана анын аялына тийсе, ал љлєм жазасына тартылат».
12 Ыскак ошол жерге арпа сээп, ошол жылы жєз эселеп тєшєм алды, анткени Тењир ага ушинтип батасын берди.
13 Ошентип, Ыскак бай адам болду. Анын байлыгы кљбљйгљндљн кљбљйєп, абдан бай болду.
14 Анын майда жана бодо малы, айдоо жерлери кљп болгондуктан, пелиштиликтер кљз арта башташты.
15 Атасы Ыбрайымдын кљзє тирєєсєндљ, атасынын кулдары казган кудуктардын баарын пелиштиликтер уратып, топуракка толтуруп салышты.
16 Абы-Мелек да Ыскакка: «Бизден алыс кет, анткени бизден алда канча кєчтєє болуп алдыњ», – деди.
17 Ошондо Ыскак ал жерден кетип, чатырларын Герар љрљљнєнљ тигип, ошол жерде отурукташып калды.
18 Атасы Ыбрайымдын убагында казылып, ал љлгљндљн кийин пелиштиликтер топурак толтуруп салган кудуктарды Ыскак кайрадан казып, аларды атасы атаган аттар менен атады.
19 Ыскактын кулдары љрљљндє казып жатып, ал жерден суусу бар кудук табышты.
20 Ошондо Герардын койчулары менен Ыскактын койчулары: «Бул биздин суу», – деп талашышкандыктан, ал анын атын Эйсек деп атады.
21 Дагы бир кудук казышты. Ал тууралуу да талашышкандыктан, ал анын атын Ситна деп атады.
22 Ошондо ал бул жерден кетип, башка кудук казды. Ал тууралуу талаш болгон жок. Ошондо ал: «Эми Тењир бизге кенен жер берди, биз эми жер бетинде кљбљйљ баштайбыз», – деп, ал кудукту Рехобот деп атады.
23 Ал жерден ал Бейер-Шебага кљчтє.
24 Ошол тєнє Тењир ага келип, мындай деди: «Мен сенин атањ Ыбрайымдын Кудайымын. Коркпогун, анткени Мен сени мененмин. Кулум Ыбрайым єчєн сага батамды берип, сенин тукумуњду кљбљйтљм».
25 Ошондо Ыскак ошол жерге курмандык чалынуучу жай куруп, Тењирдин атын чакырды. Ошол жерге чатырын тикти. Кулдары ошол жерге кудук казышты.
26 Ага Герардан Абы-Мелек љзєнєн досу Акузат жана аскер башчысы Пихол менен келди.
27 Ыскак аларга: «Силер мени жек кљрєп, љзєњљрдєн арањардан кууп жибергенден кийин, мага эмнеге келдињер?» – деди.
28 «Тењир сени менен экенин ачык кљрдєк, ошон єчєн биз сени менен антташып, келишим тєзљлє.
29 Анткени биз сага тийбей, жакшылык гана кылып, сени тынчтык менен коё бергендей эле, сен да бизге жамандык кылба. Сен азыр Тењирдин батасына ээсињ», – дешти алар.
30 Ыскак алар єчєн той љткљрдє. Алар ичип-жешти.
31 Эртеси эртењ менен эрте туруп, алар бири-бирине ант беришти. Ыскак аларды коё берди, алар аныкынан тынчтык менен жљнљп кетишти.
32 Ошол эле кєнє Ыскактын кулдары келип, љздљрє казган кудук тууралуу: «Биз суу таптык», – деп кабарлашты.
33 Ыскак ал кудукту Шеба деп атады. Ошондуктан ушул кєнгљ чейин ал шаардын аты Бейер-Шеба деп аталат.
34 Эйсап кырк жашка чыкканда, хеттик Бейердин кызы Жейудитти жана хеттик Эйлондун кызы Басыматты аялдыкка алды.
35 Алар Ыскак менен Ребеканын башына тєшкљн кайгы болду.
1 Ыскак картайып, кљзє начарлап калганда, тун уулу Эйсапты чакырып: «Уулум!» – деди. Ал ага: «Мына мен», – деди.
2 Ыскак уулуна мындай деди: «Мен эми картайып калдым, качан љлљрємдє билбейм.
3 Сен азыр куралдарыњды, саадагыњды, жаањды алып, талаага барып, мага илбээсин атып кел.
4 Мен жакшы кљргљн тамакты бышырып, алдыма алып кел. Љлљрдљн мурун сага батамды берейин».
5 Ыскак уулу Эйсапка ушул сљздљрдє айтып жатканда, Ребека угуп турган эле. Эйсап талаага илбээсин атып келгени жљнљп кетти.
6 Ребека болсо уулу Жакыпка: «Мен азыр бир тууганыњ Эйсапка атањдын:
7 “Илбээсин атып келип, мага тамак бышырып бер. Мен аны жеп, љлљр алдымда Тењир алдында сага батамды берейин”, – дегенин уктум.
8 Эми, уулум, сага айта турган сљзємљ кулак салып, айтканымды аткар.
9 Жайытка барып, эки жакшы улак алып кел. Мен алардын этинен атања жакшы кљргљн тамагын жасап берейин.
10 Аны атања алып бар, ал жеп, љлљр алдында сага батасын берсин», – деди.
11 Жакып апасы Ребекага: «Бир тууганым Эйсап тєктєє, мен болсо тєксєзмєн.
12 Атам мени сыйпалап кљрсљ, мен анын алдында алдамчы болуп, бата ордуна каргыш алып калбайын», – деди.
13 Апасы уулуна: «Уулум, сага тие турган каргыш мага тийсин. Менин сљзємдє гана угуп, айтканымды алып кел», – деди.
14 Ал барып, апасына айтканын алып келди. Апасы анын атасына жакшы кљргљн тамагын жасап берди.
15 Анан Ребека єйєнљн тун баласы Эйсаптын жакшы кийимдерин алып, кенже уулу Жакыпка кийгизди.
16 Ал эми колдору менен мойнун улактардын териси менен ороп койду.
17 Анан љзє жасаган тамак менен нанды уулу Жакыптын колуна берди.
18 Ал атасына кирип: «Ата!» – деди. Атасы: «Мына мен, сен кимсињ, уулум?» – деди.
19 Жакып атасына: «Мен тун уулуњ Эйсапмын. Айтканыњды аткардым. Љйдљ болуп отуруп, мен алып келген илбээсиндин этинен же, анан мага батањды бер», – деди.
20 Ошондо Ыскак уулунан: «Кантип бат эле таап келе койдуњ, уулум?» – деп сурады. Ал ага: «Сенин Кудай-Тењирињ Љзє алдыман чыгарды», – деп жооп берди.
21 Анан Ыскак Жакыпка: «Жакын келчи, уулум, мен сени сыйпалап кљрљйєн, сен уулум Эйсапсыњбы же ал эмессињби?» – деди.
22 Жакып атасы Ыскакка жакын келди. Ал аны сыйпалап кљрєп: «Yнє – Жакыптын єнє. Колу – Эйсаптын колу», – деди.
23 Ошентип, ал аны тааныган жок, анткени анын колдору бир тууганы Эйсаптыкындай тєктєє эле. Анан ага батасын берди.
24 Ал дагы бир жолу: «Эйсап, бул сенсињби?» – деп сурады. Жакып болсо: «Ооба, менмин», – деп жооп берди.
25 Ошондо Ыскак ага: «Алып бер, мен уулум алып келген илбээсиндин этинен жеп, ага батамды берейин», – деди. Жакып ага тамакты алып берди, ал жеди. Ал шарап да алып келди, ал аны да ичти.
26 Анан атасы Ыскак ага: «Уулум, жакын келип, мени љпчє», – деди.
27 Ал ага жакын барып, аны љптє. Ошондо Ыскак анын кийиминин жытын сезип, ага мындай деп батасын берди: «Бул – Тењир батасын берген талаанын жытындай болгон уулумдун жыты.
28 Кудай сага асман шєєдєрємєн, жердин семизин берсин, нан менен шарапты мол берсин.
29 Элдер сага кызмат кылышсын, уруулар сага баш ийип таазим этишсин. Бир туугандарыњдын тљрљсє бол, энењдин уулдары сага баш ийип таазим этишсин. Сени каргагандар каргышка калышсын, алкагандар бата алышсын».
30 Ыскак Жакыпка батасын берип бєткљндљн кийин, Жакып атасы Ыскактын алдынан чыгып кетери менен, бир тууганы Эйсап ањчылыктан келди.
31 Ал да атасына тамак бышырып алып келип: «Тур, ата, уулуњ алып келген илбээсиндин этинен же, анан мага батањды бересињ», – деди.
32 Атасы Ыскак андан: «Сен кимсињ?» – деп сурады. Ал: «Мен тун уулуњ Эйсапмын», – деп жооп берди.
33 Ошондо Ыскак аябай коркуп, калтырап кетип, мындай деди: «Сен келерден мурда мага илбээсиндин этин алып келген ким эле? Сен келгиче, мен анын бардык тамагынан жеп, ага батамды бердим, эми ал баталуу болот».
34 Эйсап атасынын сљздљрєн укканда, боздоп ыйлап жиберди. Анан: «Ата! Мага да батањды бер», – деди.
35 Бирок ал: «Бир тууганыњ куулук менен келип, сенин батањды алып кетти», – деди.
36 Ошондо Эйсап: «Ага Жакып деген ат бекеринен коюлган эмес тура, анткени ал мени эки жолу алдап кетти. Ал менин тунгучтугумду алды, эми менин батамды да алды», – деди. Анан ал атасынан: «Кантип эле сен мага батањдан калтырган жоксуњ?» – деп, дагы сурады.
37 Ыскак Эйсапка: «Мен аны сенин мырзањ кылдым, бардык бир туугандарыњды да ага кулчулукка бердим. Нан менен шарапты мол бердим. Эми сага эмне кыла алам, уулум?» – деп жооп берди.
38 Бирок Эйсап атасына: «Ата, кантип эле сенин бир эле батањ болсун? Мага да батањды бер, ата!» – деп, озондоп ыйлады.
39 Ошондо атасы Ыскак ага мындай деп жооп берди: «Сен семиз жерде, асман шєєдєрємє менен сугарылган жерде жашайсыњ.
40 Кылычыњ менен жашап, бир тууганыња кызмат кыласыњ, бирок ага каршы чыгып, мойнуњдан анын моюнтуругун алып таштай турган мезгил да келет».
41 Ошондо Эйсап атасы берген бата єчєн Жакыпты жек кљрєп калды. Анан Эйсап ичинен: «Атамды жоктоп ыйлай турган кєндљр жакындап калды. Ошондон кийин бир тууганым Жакыпты љлтєрљм», – деди.
42 Ребекага тун уулу Эйсаптын сљздљрєн айтып келишти. Ошондо ал киши жиберип, кичєє уулу Жакыпты чакыртып: «Сени бир тууганыњ Эйсап љлтєргљнє жатат.
43 Эми, уулум, менин сљзємдє угуп, ордуњан тургун да, Харандагы менин бир тууганым Лабандыкына кач.
44 Бир тууганыњдын ачуусу тараганча, аныкында бир аз жашай тур.
45 Бир тууганыњдын сага болгон ачуусу тарап, ага кылгандарыњды унутсун. Анан мен киши жиберип, ал жактан сени алдырып алам. Бир кєндєн ичинде экљљњљн тењ ажырап калгым келбейт», – деди.
46 Анан Ребека Ыскакка: «Хет кыздарынан улам мен жашоого ыраазы эмесмин. Эгерде Жакып да бул жердин кыздарынан, Хеттин ушундай кыздарынан аял алса, анда мен жашап эмне кылам?» – деди.
1 Ошондо Ыскак Жакыпты чакырып, ага батасын берип, мындай деп осуят кылды: «Канаан кыздарынан аял алба.
2 Ордуњан туруп, Месопотамияга, апањдын атасы Бетуелдин єйєнљ бар, ал жерден апањдын бир тууганы Лабандын кыздарынан аял ал.
3 Кудуреттєє Кудай сага батасын берсин, сени укум-тукумдуу кылсын, сенден кљптљгљн элдер тарасын.
4 Кудай Ыбрайымга берген батасын сага да, сенин укум-тукумуња да берсин. Кудай Ыбрайымга берген, азыр сен жашап жаткан жерди мураска ал».
5 Ошентип, Ыскак Жакыпты коё берди. Ал Месопотамияга, Жакып менен Эйсаптын энеси Ребеканын бир тууганы арамейлик Бетуелдин уулу Лабандыкына жљнљп кетти.
6 Эйсап Ыскактын Жакыпка бата бергенин, аны Месопотамияга жљнљтєп жатып: «Ошол жерден аял ал, Канаан кыздарынан алба», – деп осуяттаганын,
7 Жакып атасы менен апасынын тилин алып, Месопотамияга жљнљп кеткенин кљрдє.
8 Эйсап ошондой эле Канаан кыздары атасы Ыскакка жакпаганын кљрєп,
9 Ысмайылга барып, Ыбрайымдын уулу Ысмайылдын кызы Махалатты, Ныбайоттун карындашын, эки аялынын єстєнљ аялдыкка алды.
10 Жакып болсо Бейер-Шебадан чыгып, Харанга жљнљдє.
11 Анан ал бир жерге келип, ошол жерге тєнљмљкчє болду, анткени кєн батып калган эле. Ошол жердин таштарынан бирди алып, башына жаздап, ошол жерге жатты.
12 Ал уктап жатып, тєшєндљ жерде тепкич турганын кљрдє. Тепкичтин башы асманга тийип туруптур. Кудайдын периштелери тепкич менен тєшєп-чыгып жаткан экен.
13 Тењир тепкичтин єстєндљ туруп: «Мен Тењирмин, атањ Ыбрайым менен Ыскактын Кудайымын. Сен жаткан жерди Мен сага жана сенин укум-тукумуња берем,
14 сенин укум-тукумуњ жер кумундай болот. Дењиз тарапка, чыгышка, тєндєккљ, тєштєккљ тарайсыњ. Сен аркылуу, сенин уругуњ аркылуу жер бетиндеги бардык уруулар бата алышат.
15 Эми Мен сени мененмин. Сен кайда барбагын, бардык жерде сени сактаймын жана сени бул жерге кайра алып келемин. Мен айткандарымды орундатмайынча, сени таштабаймын», – деди.
16 Жакып ойгонуп: «Чын эле, Тењир бул жерде экен, мен болсо муну билген эмесмин!» – деди.
17 Анан коркуп кетип: «Бул жер љтљ коркунучтуу экен. Бул жер жљнљкљй жер эмес, Кудайдын єйє, асман дарбазасы турбайбы!» – деди.
18 Жакып эртењ менен эрте туруп, башына жазданган ташты алып, аны эстелик кылып коюп, єстєнљ зайтун майын куйду.
19 Анан ал жерди Бейтел деп атады. Ал эми шаардын мурунку аты Луз эле.
20 Ошондо Жакып мындай деп убада берди: «Эгерде Кудай мени менен болсо, бара жаткан ушул жолдо мени сактай турган болсо, мага жей турган нан, кие турган кийим берсе,
21 атамдын єйєнљ тынчтык менен кайтсам жана Тењир менин Кудайым болсо,
22 анда мен эстелик кылып койгон мына бул таш Кудайдын єйє болот. О, Кудайым, ошондо мен Сага Сен берген бардык нерсенин ондон бир бљлєгєн берем».
1 Анан Жакып ордунан туруп, чыгыш уулдарынын жерине кетти.
2 Ал талаадан кудук кљрдє, анын жанында єч короо кой жаткан эле, анткени малды ошол кудуктан сугарышчу. Кудуктун оозунда чоњ таш бар эле.
3 Малдын баары ошол жерге чогулганда, кудуктун оозундагы ташты жылдырып, койлорду сугарышчу. Анан ташты кайрадан љз ордуна, кудуктун оозуна жылдырып коюшчу.
4 Жакып алардан: «Бир туугандарым! Силер кайдансыњар?» – деп сурады. Алар: «Биз Харанданбыз», – деп жооп беришти.
5 Ошондо Жакып алардан: «Силер Нахордун уулу Лабанды тааныйсыњарбы?» – деп сурады. Алар: «Тааныйбыз», – дешти.
6 Ал алардан дагы: «Ал аман-эсен жєрљбє?» – деп сурады. Алар: «Аман-эсен жєрљт. Тигине, кызы Рахел койлорун айдап келе жатат», – деп жооп беришти.
7 Жакып аларга: «Кєн батканча кљп бар. Малды айдап келер маал боло элек. Койлорду сугарып алып, жайганы кеткиле», – деди.
8 «Бардык малды чогултмайынча, кудуктун оозундагы ташты жылдырышмайынча, койлорду сугара албайбыз», – дешти алар.
9 Жакып алар менен сєйлљшєп турганда, Рахел атасынын майда малын айдап келип калды, анткени ал кой кайтарып жєргљн эле.
10 Жакып таякеси Лабандын кызы Рахелди жана анын койлорун кљргљндљ, жакын келип, кудуктун оозунан ташты жылдырып, таякесинин койлорун сугарды.
11 Анан Жакып Рахелди љљп, љксљп ыйлап жиберди.
12 Ошондо Жакып Рахелге анын атасынын тууганы экенин, Ребеканын уулу экенин айтты. Рахел болсо чуркап барып, атасына айтты.
13 Лабан карындашынын баласы Жакып жљнєндљ угуп, анын алдынан чуркап чыгып, кучактап љљп, љз єйєнљ киргизди. Анан Жакып Лабанга болгон окуяны айтып берди.
14 Лабан болсо ага: «Чынында эле, сен менин љз сљљгєм, љз канымсыњ», – деди. Жакып аныкында толук бир ай турду.
15 Анан Лабан Жакыпка мындай деди: «Сен тууган болгонуњ єчєн эле мага бекер кызмат кылышыњ керекпи? Айтчы, акыња эмне берейин?»
16 Лабандын эки кызы бар эле. Улуусунун аты – Лея, кичєєсєнєн аты – Рахел.
17 Леянын кљзє начар кљрчє, ал эми Рахелдин мєчљсє келишимдєє, љњє татынакай эле.
18 Жакып Рахелди сєйєп калып: «Мен кенже кызыњ Рахел єчєн сага жети жыл кызмат кылам», – деди.
19 Лабан ага: «Аны бљлљк бирљљгљ бергенден кљрљ сага бергеним жакшы. Меникинде жашай бер», – деди.
20 Ошентип, Жакып Рахел єчєн жети жыл кызмат кылды. Ал аны сєйгљндєктљн, бул жылдар ага бир нече кєндљй эле кљрєндє.
21 Анан Жакып Лабанга: «Эми аялымды бер, анткени ага жакындаганга менин убактым келди», – деди.
22 Лабан ал жерде жашаган адамдардын бардыгын чакырып, той љткљрдє.
23 Кечинде ал кызы Леяны Жакыпка алып келди. Жакып ага жакындады.
24 Лабан љз кєњє Зилпаны кызы Леяга кызматчы кылып берди.
25 Эртењ менен ал Лея болуп чыкты. Ошондо Жакып Лабанга: «Бул эмне кылганыњ? Мен сага Рахел єчєн кызмат кылбадым беле? Мени эмнеге алдадыњ?» – деди.
26 Лабан ага: «Биздин жерде улуусунан мурда кичєєсєн кєйљљгљ бербейт.
27 Бул жуманы аякта. Андан кийин сага тигинисин да беребиз, сен ал єчєн дагы жети жыл меникинде кызмат кыласыњ», – деди.
28 Жакып ошондой кылды, бир жуманы аяктады. Анан Лабан кызы Рахелди да ага аялдыкка берди.
29 Лабан љз кєњє Биланы кызы Рахелге кызматчы кылып берди.
30 Жакып Рахелге да жакындады. Ал Леяга караганда Рахелди кљбєрљљк сєйчє. Лабандыкында ал дагы жети жыл кызмат кылды.
31 Анын Леяны сєйбљгљнєн кљрєп, Тењир Леяны балалуу кылды. Ал эми Рахелдин согончогу канаган жок.
32 Леянын боюна бєтєп, уул тљрљп: «Тењир менин бактысыздыгыма назарын салды, эми кєйљљм мени жакшы кљрљт», – деп, анын атын Рубейин койду.
33 Дагы боюна бєтєп, уул тљрљп: «Мен анын сєйбљгљн аялы экенимди Тењир угуп, мага муну да берди», – деп, анын атын Шымон койду.
34 Дагы боюна бєтєп, уул тљрљп: «Мына эми кєйљљм мага жабышат, анткени мен ага єч уул тљрљп бердим», – деп, анын атын Леби койду.
35 Анан дагы боюна бєтєп, уул тљрљп: «Мына эми мен Тењиримди дањктайм», – деп, анын атын Жєйєт койду. Ошондон кийин анын тљрљтє токтоду.
1 Рахел љзєнєн Жакыпка бала тљрљп бербей жатканын кљрєп, эжесине кљз артып, Жакыпка: «Мага бала бер, болбосо мен љлљм», – деди.
2 Жакып Рахелге ачууланып: «Сага бала бербеген Кудай менминби?» – деди.
3 Рахел ага: «Менин кызматчым Билага жакында, ал менин тиземе тљрљп берсин, ал аркылуу мен да балалуу болоюн», – деди.
4 Ошентип, ал љзєнєн кызматчысы Биланы ага аялдыкка берди. Жакып ага жакындады.
5 Биланын боюна бєтєп, Жакыпка уул тљрљп берди.
6 Ошондо Рахел: «Кудай мага калыстык кылып, менин єнємдє угуп, уул берди», – деп, анын атын Дан койду.
7 Рахелдин кызматчысы Биланын дагы боюна бєтєп, Жакыпка экинчи уулун тљрљп берди.
8 Ошондо Рахел: «Эжем менен катуу кармашып, жењип чыктым», – деп, анын атын Напталы койду.
9 Лея љзєнєн тљрљтє токтоп калганын кљрєп, љз кызматчысы Зилпаны Жакыпка аялдыкка берди.
10 Леянын кызматчысы Зилпа да Жакыпка уул тљрљп берди.
11 Ошондо Лея: «Баш кошулду», – деп, анын атын Гат койду.
12 Леянын кызматчысы Зилпа Жакыпка экинчи уулун тљрљп берди.
13 Ошондо Лея: «Бул менин багыма. Эми аялдар мени бактылуу дешет», – деп, анын атын Ашыр койду.
14 Рубейин буудайды оруп-жыюу маалында талаага чыгып, мандрагор таап алып, энеси Леяга берди. Ошондо Рахел Леяга: «Уулуњ алып келген мандрагорлорду мага берчи», – деди.
15 Бирок Лея ага: «Кєйљљмдє тартып алганыњ аз келгенсип, уулум алып келген мандрагорлорду да тартып алгыњ келип жатабы?» – деди. Рахел ага: «Андай болсо уулуњдун мандрагорлору єчєн Жакып бєгєн тєнє сени менен жатсын», – деди.
16 Жакып кечинде талаадан келе жатканда, Лея алдынан тосуп чыгып: «Меникине кир, анткени мен сени уулумдун мандрагорлоруна сатып алдым», – деди. Бул тєнє Жакып Лея менен жатты.
17 Ошондо Кудай Леяны укту. Анын боюна бєтєп, Жакыпка бешинчи уулун тљрљп берди.
18 Анан Лея: «Кызматчымды кєйљљмљ бергеним єчєн Кудай мага тиешемди берди», – деп, анын атын Исахар койду.
19 Леянын дагы боюна бєтєп, Жакыпка алтынчы уулун тљрљп берди.
20 Ошондо Лея: «Кудай мага эњ сонун белек берди. Эми кєйљљм меникинде жашайт, анткени мен ага алты уул тљрљп бердим», – деп, анын атын Забулун койду.
21 Андан кийин кыз тљрљп, анын атын Дина койду.
22 Кудай Рахелди эстеди. Кудай анын єнєн угуп, аны балалуу кылды.
23 Рахелдин боюна бєтєп, уул тљрљп: «Кудай мени шылдыњдан арылтты», – деди.
24 Ал: «Тењир мага дагы башка уул берет», – деп, анын атын Жусуп койду.
25 Рахел Жусупту тљрљгљндљн кийин, Жакып Лабанга мындай деди: «Эми мени коё бер, мен љз ордума, љз жериме барайын.
26 Мага аялдарым менен балдарымды бер, мен алар єчєн сага кызмат кылдым. Эми мен кетейин, анткени сен менин сага кылган кызматымды билесињ».
27 Ошондо Лабан: «О, мен сенин алдыњда ырайым тапсам кана! Тењир мага сен єчєн бата бергенин билип турам», – деди.
28 Анан дагы: «Кызмат акыњды айт, эмне сурасањ, ошону берейин», – деди.
29 Жакып ага: «Мен сага кандай кызмат кылганымды, менин убагымда малыњ кандай кљбљйгљнєн билесињ.
30 Мага чейин сенин малыњ аз эле, азыр кљп болуп калды. Мен келгенден тартып, Тењир сага батасын берди. Эми мен качан љз єйєм єчєн иштейм?» – деди.
31 Ошондо Лабан: «Сага эмне берейин?» – деди. «Мага эч нерсе бербей эле кой. Менин айтканымды гана кылсањ, сенин койлоруњду кайрадан кайтарам.
32 Мен бєгєн койлоруњдун баарын аралап чыгам. Сен андан темгили бар, тагы бар малдын баарын, кара койлорду, ошондой эле темгили бар, тагы бар эчкилерди бљлєп кой. Ушундай мал менин кызмат акым болсун.
33 Кийин сен менин кызмат акымды кљргљнє келгенињде, сага менин ордума адилеттигим айтып турсун. Мендеги темгили жок, тагы жок ар кандай эчкилер жана кара эмес койлор уурдалган болуп эсептелет», – деди Жакып.
34 «Жакшы болот, сен айткандай болсун», – деди Лабан.
35 Ошентип, Лабан ошол кєнє бардык ала-була, тагы бар текелерди, темгили бар, тагы бар эчкилерди, бир аз агы бар эчки-текелердин баарын, кара койлорду бљлєп алып, љзєнєн уулдарынын колуна љткљрєп берди.
36 Анан ал љзє менен Жакыптын ортосуна єч кєн жол жєрчє аралыкты белгиледи. Жакып болсо Лабандын калган кой-эчкилерин кайтарып калды.
37 Жакып жаш тал, бадам, чынар чырпыктарын алып, алардын кабыгын тилке-тилке кылып кесип, кесилген жерлерди агарта аарчыды.
38 Анан тилке салынган чыбыктарды малдын алдына, суу куюлуучу аштоолорго таштап койду. Ал жерге мал суу ичкени келчє. Алар ал жерге суу ичкени келип, чыбыктардын бет мањдайында уруктанышчу.
39 Ошентип, чыбыктардын бет мањдайында уруктанган малдан ала-була, темгили, тагы бар мал туулду.
40 Ошондо Жакып козуларды бљлєп алып, алардын бет мањдайына Лабандын ала-була жана кара койлорун койду. Ал љз малын љзєнчљ кармап, Лабандын малына кошчу эмес.
41 Тыњыраак мал уруктанарда, чыбыктардын бет мањдайында уруктанышы єчєн, Жакып чыбыктарды малдын алдына, аштоолордун ичине таштап койчу.
42 Ал эми чабыр мал уруктанарда, чыбыктарды таштачу эмес. Ошондуктан Лабанга чабыр мал, Жакыпка тыњ мал тийип турду.
43 Ошентип, Жакып љтљ бай адам болду. Анын кљптљгљн майда малы, кєњдљрє, кулдары, тљљлљрє, эшектери болгон.
1 Ошондо Жакып Лабандын уулдарынын мындай сљздљрєн укту: «Жакып биздин атабыздын бардык нерсесин ээлеп алды, ал ушул байлыктын баарын атабыздын мал-мєлкєнљн жыйып алды».
2 Жакып Лабандын жєзєн караса, ал аны мурдагыдай карабай калыптыр.
3 Ошондо Тењир Жакыпка: «Ата-бабаларыњдын жерине, љзєњдєн мекениње кайт. Мен сени менен боломун», – деди.
4 Жакып киши жиберип, Рахел менен Леяны талаага, койлорунун жанына чакыртып алды.
5 Жакып аларга: «Мен атањардын мурдагыдай карабай калганын кљрєп турам. Бирок атамдын Кудайы мени менен болду.
6 Силер менин атањарга бєт кєчєм менен кызмат кылганымды билесињер.
7 Атањар болсо мени алдап, кызмат акымды он жолу алмаштырды. Бирок анын мага жамандык кылуусуна Кудай жол берген жок.
8 Ал мага “Темгилдєє мал сенин кызмат акыњ болот” дегенде, малдын баары темгил тууду. Ал эми “Сенин кызмат акыњ ала-була мал болот” дегенде, малдын баары ала-була тууду.
9 Ошентип, Кудай малды атањардан тартып алып, мага берди.
10 Бир жолу куут маалында, тєшємдљ кууган текелердин баары ала-була, темгили, тактары бар текелер экенин кљрдєм.
11 Кудайдын периштеси тєшємдљ мага: “Жакып!” – деди. Мен: “Мына мен”, – дедим.
12 Ал мага: “Башыњды кљтљрєп карачы, кууган текелердин баары – ала-була, темгили, тактары бар текелер, анткени Мен Лабандын сага эмне кылып жатканын кљрєп турам.
13 Мен сага Бейтелде келген Кудаймын, ошол жерде сен эстеликтин єстєнљ зайтун майын куюп, ошол жерде Мага убада бергенсињ. Эми ордуњан туруп, бул жерден чыгып, љз мекениње кайт”, – деди».
14 Рахел менен Лея ага: «Атабыздын бизге бергидей, энчи, мурасы бар беле?
15 Ал бизди бљтљн катары санайт. Анткени ал бизди сатты, атєгєл, кємєшєбєздє да жеп койду.
16 Кудай атабыздан тартып алган байлыктын баары биздики жана балдарыбыздыкы. Ошондуктан Кудай сага айткандын бардыгын кыл», – дешти.
17 Ошондо Жакып ордунан туруп, балдары менен аялдарын тљљлљргљ мингизди.
18 Анан Месопотамиядан тапкан љзєнєн бардык мал-мєлкєн алып, Канаан жерине, атасы Ыскакка жљнљп кетти.
19 Лабан малын кыркканы кетери менен, Рахел атасынын жасалма кудайларын уурдап алды.
20 Жакып болсо арамейлик Лабанга љзєнєн кетерин айтпай, аны алдап кетти.
21 Ошентип, ал љзєнєн бардык мал-мєлкєн алып, дарыядан љтєп, Гилат тоосун карай бет алды.
22 Жакыптын кеткендигин Лабанга єчєнчє кєнє айтышты.
23 Ошондо ал жанына туугандарын алып, жети кєн бою кууп жєрєп отуруп, ага Гилат тоосуна келгенде жетти.
24 Кудай арамейлик Лабанга тєн ичинде тєшєндљ келип: «Байкагын, Жакыпка жаман да, жакшы да айтпа», – деди.
25 Лабан Жакыпты кууп жетти. Жакып болсо чатырын тоого тигип алган эле. Лабан да туугандары менен чатырын Гилат тоосуна тикти.
26 Ошондо Лабан Жакыпка: «Бул эмне кылганыњ? Эмне єчєн мени алдадыњ, кыздарымды туткунга тєшкљндљрдљй кылып алып кеттињ?
27 Эмне єчєн жашыруун качтыњ? Эмне єчєн менден жашындыњ? Эмне єчєн мага айткан жоксуњ? Мен сени той-тамаша љткљрєп, ыр ырдап, дап кагып, гусли чертип узатпайт белем?
28 Атєгєл, неберелерим менен кыздарымдын бетинен љптєргљн жоксуњ. Сен ойлонбой иш кылдыњ.
29 Силерге жамандык кылууга кєчєм жетет, бирок атањардын Кудайы кечээ мага: “Байкагын, Жакыпка жакшы да, жаман да айтпа”, – деди.
30 Кете берсењ мейли эле, анткени атањдыкында болууну абдан каалаптырсыњ, бирок эмне єчєн менин кудайларымды уурдап кеттињ?» – деди.
31 Жакып Лабанга мындай деп жооп берди: «Кыздарыњды менден тартып аласыњ го деп корктум.
32 Кудайларыњды кимден тапсањ, ал тирєє калбасын! Туугандарыбыздын кљзєнчљ меникинен издеп таап ал». Аларды Рахел уурдап алганын Жакып билген эмес эле.
33 Ошондо Лабан Жакыптын, Леянын, эки кєњдєн чатырларына кирип, издеп таба албады. Анан Леянын чатырынан чыгып, Рахелдикине кирди.
34 Рахел болсо жасалма кудайларды тљљнєн чомунун астына катып, љзє єстєнљ отуруп алган эле. Лабан чатырды бєт ањтарып, таба албады.
35 Рахел атасына: «Мырзам менин тура албаганыма ачууланбаса экен, анткени менде аялдарга мєнљздєє нерсе болуп жатат», – деди. Ал издеп-издеп, жасалма кудайларын таба албады.
36 Жакып ачууланып, Лабан менен айтыша кетти. Ал Лабанга мындай деди: «Менин артыман кууп келгидей, айыбым кайсы, кєнљљм кайсы?
37 Менин буюмдарымдын баарын карап чыктыњ, љзєњдєн кайсы буюмуњду таптыњ? Ушул жерде менин туугандарым менен љз туугандарыњдын алдында кљрсљт. Алар экљљбєздєн ортобузда калыстык кылышсын.
38 Сага жыйырма жыл иштеп бердим, кой-эчкилерињ бала салган жок, корооњдогу койлоруњдан жеген жокмун.
39 Жырткыч жара тарткандарын алып келген эмесмин, алар менин чыгашам эле. Кєндєз жоголсо да, тєндљ жоголсо да, сен менден тљлљтєп алып турдуњ.
40 Кєндєз ысыктан, тєнкєсєн сууктан жапа чегип кыйналдым, тєн уйкумдан калдым.
41 Менин жыйырма жылым сенин єйєњдљ ушинтип љттє. Мен сенин эки кызыњ єчєн сага он тљрт жыл, малыњ єчєн алты жыл кызмат кылдым. Сен болсо менин кызмат акымды он жолу алмаштырдыњ.
42 Эгерде атам Ыбрайымдын Кудайы жана Ыскактын Коркунучу мени менен болбогондо, сен мени азыр да эч нерсе бербей, куру кол коё бермексињ. Кудай менин кайгымды жана мањдай тер, таман акымды кљрєп, кечээ менин таламымды талашты».
43 Ошондо Лабан Жакыпка мындай деп жооп берди: «Кыздар – менин кыздарым. Балдар – менин балдарым. Мал – менин малым. Сен кљрєп тургандын баары меники. Мен кыздарыма жана алар тљрљгљн балдарга эми бир нерсе кылмак белем?
44 Азыр экљљбєз келишим тєзљлє, ал сен экљљбєздєн ортобузда кєбљ болcун».
45 Жакып таш алып, аны эстелик кылып койду.
46 Анан Жакып љзєнєн туугандарына: «Таш жыйнагыла», – деди. Алар таш жыйнап, дљбљ кылып єйєштє да, ошол дљбљгљ отуруп алып тамактанышты.
47 Лабан аны «Жыгар-Саадут» (Кєбљ дљбљ) деп, Жакып болсо аны Гилат деп атады.
48 Анан Лабан: «Бєгєндљн баштап бул таш дљбљ экљљбєздєн ортобузда кєбљ болот», – деди. Ошондуктан ал жерди Гилат деп аташты.
49 Ал дљбљ Миспа деп да аталат, анткени Лабан: «Сен экљљбєз бири-бирибизден бљлєнєп кеткенден кийин, Тењир менин єстємљн да, сенин єстєњљн да кљз салып турсун.
50 Эгерде кыздарыма жаман мамиле кыла турган болсоњ же кыздарымдын єстєнљ аял ала турган болсоњ, байкагын, экљљбєздєн ортобузда кєбљ болчу адам жок, бирок ортобузда Кудай кєбљ», – деди.
51 Ошентип, Лабан Жакыпка: «Мына бул дљбљ менен мен койгон эстелик экљљбєзгљ кєбљ болот.
52 Бул дљбљ менен бул эстелик кєбљ: жамандык кылыш єчєн, бул дљбљ менен бул эстеликтен сен тарапка мен љтпљйм, мен тарапка сен љтпљйсєњ.
53 Ыбрайымдын Кудайы, Нахордун Кудайы, алардын ата-бабаларынын Кудайы ортобузда калыс болсун», – деди. Жакып атасы Ыскактын Коркунучу менен ант берди.
54 Анан Жакып тоодо курмандык чалып, туугандарын тамакка чакырды. Алар тамактанып, тоодо тєнљп калышты.
55 Лабан эртеси эртењ менен эрте туруп, неберелери менен кыздарын љљп, аларга батасын берип жљнљп кетти. Ошентип, Лабан љз жерине кайтып келди.
1 Жакып болсо љз жолу менен кетти. Жолдо ага Кудайдын периштелери жолукту.
2 Жакып аларды кљрєп: «Кудайдын аскерлери», – деди. Анан ал жерди Маханайим деп атады.
3 Жакып љзєнљн мурун Эдом аймагына, Сеир жериндеги бир тууганы Эйсапка кабарчыларын жљнљттє.
4 Аларга мындай буйрук берди: «Мырзам Эйсапка кулуњ Жакып мындай дейт дегиле: “Мен Лабандыкында бєгєнкє кєнгљ чейин жашап турдум.
5 Менин љгєздљрєм, эшектерим, майда малым, кулдарым, кєњдљрєм бар. Мен сенин алдыњда ырайым табуу єчєн, љзєм жљнєндљ мырзама кабарлап коюуга киши жибердим”».
6 Кабарчылар Жакыпка кайра келип: «Биз бир тууганыњ Эйсапка бардык. Ал сени тосуп келе жатат, жанында тљрт жєз адам бар», – деп айтышты.
7 Жакып абдан коркуп, тынчы кетти. Ал љзєнєн адамдарын, майда жана бодо малын, тљљлљрєн эки топко бљлдє.
8 Ал: «Эгер Эйсап кол салып бир топту талкаласа, экинчи топ кутулуп кете алат», – деп ойлоду.
9 Анан Жакып Кудайга мындай деп кайрылды: «О, атам Ыбрайымдын Кудайы жана атам Ыскактын Кудайы, Тењирим, Сен мага: “Љз жериње, мекениње кайт, Мен сени колдойм!” – дедињ эле.
10 Сенин Љз кулуња кылган бардык ырайымыњ менен жакшылыгыња татыксызмын, анткени мен бул Иордандан жалгыз таягым менен љттєм эле, азыр болсо эки станым бар.
11 Мени бир тууганым Эйсаптын колунан куткар, анткени мен андан корком, ал келип, мени жана балдарымды энелери менен кошо љлтєрєп койбосун.
12 Сен мага: “Мен сени колдоп, укум-тукумуњду дењиз кумундай кљбљйтєп, кљптєгєнљн санап чыккыс кылам”, – деп айткансыњ».
13 Жакып ал тєнє ошол жерде тєнљдє. Анан ал љзєнєн мал-мєлкєнљн бир тууганы Эйсапка белек кылуу єчєн буларды алды:
14 эки жєз эчки, жыйырма теке, эки жєз кой, жыйырма кочкор,
15 отуз ињген ботолору менен, кырк уй, он љгєз, жыйырма ургаачы, он эркек эшек.
16 Кулдарына ар бир єйєрдє љзєнчљ бљлєп берип, аларга: «Менин алдыма тєшкєлљ, єйєрлљрдєн ортосунда аралык болсун», – деди.
17 Анан биринчи адамга минтип буйруду: «Бир тууганым Эйсап алдыњан чыгып: “Кимдин кулусуњ? Кайда бара жатасыњ? Айдаган малыњ кимдики?” – деп сураса, сен:
18 “Сенин кулуњ Жакыптыкы. Булар – мырзам Эйсапка жиберилген белек. Ал љзє да биздин артыбызда келе жатат”, – де».
19 Ошондой эле экинчисине да, єчєнчєсєнљ да, єйєр-єйєр малдын артында бара жаткандардын бардыгына: «Эйсапка жолуксањар, ушундай дегиле», – деп буйрук берди.
20 «Дагы мындай дегиле: “Кулуњ Жакып да биздин артыбызда келе жатат”», – деди. Анткени ал ичинен: «Жљнљтєп жиберген белектерим менен анын жєрљгєн жумшартайын, андан соњ жєз кљрєшљйєн. Мємкєн, мени кабыл алар», – деп ойлогон.
21 Ошентип, белектерин жљнљтєп жиберди. Ал эми љзє ошол тєнє станда тєнљп калды.
22 Ошол тєнє ордунан туруп, эки аялын, эки кєњєн, он бир уулун алып, Жабок суусун кечип љттє.
23 Аларды шар суудан алып љттє, љзєнєн бардык мал-мєлкєн љткљрдє.
24 Ошентип, Жакып жалгыз калды. Ошондо тањ атканга чейин Бирљљ аны менен кармашты.
25 Ал Жакыпты жење албастыгын кљрєп, аны менен кармашып жатканда, жамбаш тарамышына тийип, мертинтип койду.
26 Анан Ал: «Коё бер Мени, тањ атып кетти», – деди. Жакып Ага: «Мага батањды бермейинче, коё бербеймин Сени», – деди.
27 Ал Жакыптан: «Атыњ ким?» – деп сурады. Ал: «Жакып», – деп жооп берди.
28 Ошондо Ал мындай деди: «Ушундан тартып сенин атыњ Жакып эмес, Ысрайыл болот, анткени сен Кудай менен, адамдар менен кармашып, жењип чыктыњ».
29 Жакып да: «Атыњды айт», – деди. Ал: «Эмне єчєн Менин атымды сурап жатасыњ?» – деди да, ошол жерде ага батасын берди.
30 Анан Жакып: «Мен Кудайды бетме-бет кљрдєм, бирок тирєє калдым», – деп, ал жерди Пенуел деп атады.
31 Ал Пенуелден љтєп бара жатканда, кєн чыкты. Ал жамбашынан сылтып бара жатты.
32 Ошондуктан Ысрайыл уулдары азыркыга чейин жамбаштын тарамыштарын жешпейт, анткени Кармашуучу Жакыптын жамбаш тарамышына тийип, мертинтип койгон.
1 Жакып кљз чаптырып, Эйсаптын келе жатканын кљрдє. Анын жанында тљрт жєз адам бар экен. Ошондо ал Леянын, Рахелдин жана эки кєњдєн балдарын љз-љзєнчљ бљлєп койду.
2 Кєњдљрєн жана алардын балдарын алдыга койду, Леяны жана анын балдарын алардын артына, ал эми Рахел менен Жусупту алардын артына койду.
3 Љзє болсо алардын алдына љтєп, бир тууганына жакын келгенче, жети ирет жерге чейин башын ийип таазим этти.
4 Ошондо Эйсап ага утурлай чуркап, аны мойнунан кучактап љпкєлљдє, анан экљљ тењ ыйлашты.
5 Эйсап анын аялдары менен балдарын кљрєп: «Буларыњ ким?» – деп сурады. «Кудайдын кулуња берген балдары», – деп жооп берди Жакып.
6 Ошондо кєњдљр менен алардын балдары жакын келип, ага таазим кылышты.
7 Лея да балдары менен келип таазим этти. Акырында Жусуп менен Рахел да келип таазим этишти.
8 Анан Эйсап андан: «Сен бул кљп сандаган малды кандай максат менен жибердињ?» – деп сурады. Жакып ага: «Мырзамдын алдында ырайым табуу єчєн», – деп жооп берди.
9 Ошондо Эйсап ага: «Бир тууганым, љзємдєкє жетиштєє, љзєњдєкє љзєњдљ калсын», – деди.
10 «Жок, эгерде мен сенин алдыњда ырайым тапкан болсом, белектеримди кабыл ал, анткени жєзєњдє кљргљндљ, Кудайдын жєзєн кљргљндљй болдум, сен мага ырайым кылдыњ.
11 Менин сага алып келген тартуумду кабыл ал, анткени Кудай мага берди, менде баары бар», – деп, Жакып аны кљндєрдє, Эйсап кабыл алды.
12 Анан Эйсап: «Ордубуздан туруп жљнљйлє. Мен сени менен жљнљйєн», – деди.
13 Жакып ага: «Мырзам љзє кљрєп турат, балдарым жаш, ал эми майда жана бодо малым саан. Эгерде малды кєнє бою айдасак, анда бардык мал љлєп калат.
14 Мырзам љз кулунун алдында кете берсин, ал эми мен алдымда бара жаткан малдын жєрєшєнљ жараша, балдарымдын басыгына жараша жай жол жєрєп, мырзама, Сеирге келейин», – деди.
15 «Жанымдагы кишилердин бир нечесин сени менен калтырайын», – деди Эйсап. «Алардын кереги эмне? Мен мырзамдын алдында ырайым тапсам эле болду», – деди Жакып.
16 Ошентип, Эйсап ошол эле кєнє љз жолу менен Сеирге кайтты.
17 Жакып болсо Сукотко келип, ошол жерде љзєнљ єй куруп, малына бастырма тургузду. Ошондуктан ал жерди Сукот деп атады.
18 Жакып Месопотамиядан чыккандан кийин, Канаан жериндеги Шекем шаарына аман-эсен жетип, ошол шаарга жакын жайланышты.
19 Анан ал Шекемдин атасы Хамордун балдарынан жєз тыйынга жер сатып алып, чатырын тикти.
20 Ошол жерге курмандык чалынуучу жай куруп, ал жерди «Ысрайылдын Кудайы – кудуреттєє Кудай» деп атады.
1 Леянын Жакыптан тљрљгљн кызы Дина ал жердин кыздарын кљргљнє чыкты.
2 Аны ал жердин тљрљсє хибилик Хамордун уулу Шекем кљрєп, кармап алып, зордуктап койду.
3 Жакыптын кызы Динага анын кљњєлє тєшєп, сєйєп калгандыктан, кыздын жєрљгєнљ жаккан сљздљрдє сєйлљдє.
4 Анан Шекем атасы Хаморго: «Бул кызды мага аялдыкка алып бер», – деди.
5 Жакып кызы Динанын абийирин Хамордун баласы булгап койгонун укту, бирок уулдары талаада мал менен болгондуктан, алар келгиче унчуккан жок.
6 Анан Шекемдин атасы Хамор Жакып менен сєйлљшкљнє чыкты.
7 Жакыптын уулдары болсо талаадан келип, бул ишти укканда, капа болуп, аябай ачууланышты, анткени Шекем Жакыптын кызы менен жатып, Ысрайылдын намысын тебеледи, ал мындай кылбашы керек эле.
8 Хамор аларга мындай деди: «Уулум Шекемдин кызыњарга кљњєлє тєшєп калыптыр, аны уулума аялдыкка бергиле.
9 Биз менен тууган болгула. Кыз алышып, кыз беришели.
10 Биз менен чогуу жашагыла, бул жер силердин алдыњарда турат, ал жерлерге отурукташып, чарба жєргєзєп, ээлик кылгыла».
11 Шекем Динанын атасы менен бир туугандарына: «Силердин алдыњарда ырайым тапсам эле болду, силер эмне десењер, мен баарын берем.
12 Кандай калыњ бычып, эмне талап кылсањар да берем, мага кызыњарды берсењер эле болду», – деди.
13 Бирок Жакыптын уулдары Шекемге жана анын атасы Хаморго куулук менен жооп беришти, анткени ал алардын карындашы Динанын абийирин булгап койгон эле.
14 Жакыптын уулдары аларга: «Анте албайбыз, биз карындашыбызды сєннљткљ отургузулбаганга бере албайбыз, анткени бул – биз єчєн маскарачылык.
15 Эгерде биздей болуп, силердин да бардык эркек аттууњар сєннљткљ отургузулса гана макул болобуз.
16 Ошондо биз кыз алышып, кыз беришип, силер менен чогуу жашап, бир эл болобуз.
17 Эгерде сєннљткљ отургузулганга макул болбосоњор, анда биз кызыбызды алып кетип калабыз», – дешти.
18 Бул сљздљр Хаморго жана анын уулу Шекемге жагып калды.
19 Улан муну аткарууга токтоосуз киришти, анткени Жакыптын кызын сєйєп калган эле. Шекем атасынын єйєндљгєлљрєнєн ичинен эњ кадырлуусу эле.
20 Хамор жана анын уулу Шекем шаар дарбазасынын жанына келип, љз шаарынын тургундарына кайрылып, мындай деди:
21 «Бул адамдар биз менен тынчтыкта. Алар бул жерге отурукташып, чарба жєргєзљ беришсин. Жер кенен. Алар менен кыз алышып, кыз беришели.
22 Биздин да бардык эркек аттууларыбыз алардай болуп сєннљткљ отургузулган шартта гана бул адамдар биз менен жашап, бир эл болууга макул.
23 Алардын єйєр-єйєр малы да, мєлкє да биз єчєн эмеспи? Аларга макул гана болсок, биз менен жашап калышат».
24 Ошентип, Хамор менен анын уулу Шекемдин айткандарын шаар дарбазасынан чыккандын бардыгы угуп, эркек аттуулардын бардыгы, шаар дарбазасынан чыккандардын бардыгы сєннљткљ отургузулду.
25 Yчєнчє кєнє, алар ооруп жатканда, Жакыптын эки уулу, Динанын бир туугандары Шымон менен Леби кылычтарын алып, шаарга тартынбастан кол салып, эркек аттуулардын баарын кырып салышты.
26 Хамордун љзєн да, уулу Шекемди да кылыч менен љлтєрєшєп, Шекемдин єйєнљн Динаны алып чыгып кетишти.
27 Жакыптын уулдары љлтєрєлгљндљрдєн шаарына келишти да, карындашынын абийирин булгагандыгы єчєн, шаарды тоноп кетишти.
28 Алар майда жана бодо малын, эшектерин, шаарда эмнеси болсо, талаада эмнеси болсо, бардыгын алып кетишти.
29 Алардын байлыктарын, балдарын, аялдарын туткундап, єйлљрєндљ болгон нерсесинин бардыгын талап-тоноп кетишти.
30 Ошондо Жакып Шымон менен Лебиге мындай деди: «Силер мени кайгыга салдыњар, бул жердин тургундарына, канаандыктар менен периздиктерге мени жек кљрєндє кылдыњар. Менин элим аз. Алар мага каршы чогулуп, мени љлтєрєп, єй-жайым менен жок кылышат».
31 Алар болсо: «Эмне єчєн ал биздин карындашыбызга сойкуга мамиле кылгандай мамиле кылышы керек?» – дешти.
1 Кудай Жакыпка мындай деди: «Ордуњан туруп, Бейтелге жљнљ, ошол жерде жаша. Бир тууганыњ Эйсаптан качып бара жатканыњда сага келген Кудайга арнап, ошол жерге курмандык чалынуучу жай кур».
2 Ошондо Жакып љз єй-бєлљсє менен љз кишилерине мындай деди: «Бљтљн кудайларыњарды таштагыла, тазаланып, кийимињерди алмаштыргыла.
3 Ордубуздан туруп, Бейтелге жљнљйлє. Башыма оор кєн тєшкљн кєнє мени угуп, мен жєргљн жолдо мени менен бирге болгон Кудайга курмандык чалынуучу жай курайын».
4 Алар Жакыпка љздљрєнєн бљтљн кудайларын, кулактарындагы сљйкљлљрєн беришти. Жакып аларды Шекемдин жанындагы эмен дарагынын тєбєнљ кљљмп салды.
5 Ошентип, алар жљнљп кетишти. Тегерек-четтеги шаарларга Кудайдын коркунучу туулуп, Жакыптын уулдарынын артынан куушкан жок.
6 Жакып љзєнєн кишилери менен Канаан жериндеги Лузга, башкача айтканда, Бейтелге келди.
7 Анан ал жерге курмандык чалынуучу жай куруп, ошол жерди Эл-Бейтел деп атады, анткени ал љз бир тууганынан качып бара жатканда, ошол жерде ага Кудай келген.
8 Ребеканын эмчек энеси Дебора каза болуп, Бейтелдин тљмљн жагындагы эмендин тєбєнљ коюлду. Жакып аны Алан-Бакут деп атады.
9 Жакып Месопотамиядан кайтып келгенден кийин, Кудай дагы келип, ага батасын берди.
10 Ошондо Кудай ага мындай деди: «Сенин атыњ Жакып. Мындан ары сенин атыњ Жакып эмес, Ысрайыл болот». Ошентип, ага Ысрайыл деген ат койду.
11 Кудай ага дагы: «Мен Кудаймын, Кудуреттєємєн. Укумдап-тукумдап кљбљйљ бер. Сенден кљптљгљн элдер, падышалар чыгат.
12 Мен Ыбрайым менен Ыскакка берген жерди сага жана сенин укум-тукумуња берем», – деди.
13 Анан Кудай андан, ага сєйлљгљн жерден кљтљрєлєп кетти.
14 Ошондо Жакып љзєнљ Кудай сєйлљгљн жерге таштан эстелик тургузуп, анын єстєнљ куюлуучу курмандыкты куюп, анын єстєнљ зайтун майын куйду.
15 Ошентип, ал Кудай љзєнљ сєйлљгљн жерди Бейтел деп атады.
16 Анан алар Бейтелден жљнљп кетишти. Эфратага бир аз калганда, Рахел тљрљдє. Анын тљрљтє оор болду.
17 Ал тљрљттљн кыйналып жатканда, аначы кемпир мындай деди: «Коркпо, анткени мунуњ да уул болот».
18 Жаны чыгып бара жаткан Рахел баланын атын Бен-Они койду. Бирок баланын атасы анын атын Бенжемин койду.
19 Рахел љлєп, Эфратага бараткан жолдун боюна коюлду, башкача айтканда, Бейт-Лехемге коюлду.
20 Жакып анын мєрзљсєнєн єстєнљ эстелик койду. Ал мєрзљнєн єстєндљгє эстелик бєгєнкє кєнгљ чейин турат.
21 Анан Ысрайыл жолго чыгып, Эйдер мунарасынын ары жагына чатырын тикти.
22 Ысрайыл бул љлкљдљ жашап турганда, Рубейин барып, атасынын кєњє Била менен жатып алды. Муну Ысрайыл укту. Жакыптын он эки уулу бар эле.
23 Леянын уулдары: Жакыптын туну Рубейин, андан кийинкилери Шымон, Леби, Жєйєт, Исахар жана Забулун.
24 Рахелдин уулдары: Жусуп менен Бенжемин.
25 Рахелдин кєњє Биланын уулдары: Дан менен Напталы.
26 Леянын кєњє Зилпанын уулдары: Гат менен Ашыр. Жакыптын бул уулдары Месопотамияда тљрљлєшкљн.
27 Ошентип, Жакып атасы Ыскакка, Ыбрайым менен Ыскак жашаган Мамрейге, Кирийат-Арбага, башкача айтканда, Хебронго келди.
28 Ошондо Ыскак жєз сексен жашта эле.
29 Ыскак карылыгы жетип, љмєргљ тоюп кљз жумуп, љз элине кошулду. Аны уулдары Эйсап менен Жакып кљргљ коюшту.
1 Эйсаптын, башкача айтканда, Эдомдун санжырасы мындай:
2 Эйсап Канаан кыздарынан аял алды. Ал хеттик Эйлон кызы Аданы, хибилик Сибон уулу Ананын кызы Олибаманы жана
3 Ысмайыл кызы, Ныбайоттун карындашы Басыматты алды.
4 Ада Эйсапка Элипазды тљрљп берди. Басымат Ребуелди тљрљдє.
5 Олибама Жейушту, Жаломду жана Коракты тљрљдє. Эйсаптын бул уулдары Канаан жеринде тљрљлєштє.
6 Эйсап аялдарын, уулдарын, кыздарын, єйєндљгє бардык адамдарын, єйєр-єйєр малын, Канаан жеринде тапкан бардык мал-мєлкєн алып, бир тууганы Жакыптан бљлєнєп, башка жерге кетти.
7 Анткени алардын мал-мєлкє аябай кљп болгондуктан, бирге жашай албай калышкан эле. Малынын кљптєгєнљн аларга жашаган жери тардык кылды.
8 Эйсап Сеир тоосуна жайланышты. Эйсап – бул Эдом.
9 Сеир тоосундагы эдомдуктардын атасы Эйсаптын санжырасы мындай:
10 Эйсаптын уулдарынын аттары: Эйсаптын аялы Аданын уулу Элипаз жана Эйсаптын аялы Басыматтын уулу Ребуел.
11 Элипаздын уулдары: Тейман, Омар, Сепо, Гатам жана Кеназ.
12 Тимна Эйсаптын уулу Элипаздын кєњє болгон. Ал Элипазга Амалыкты тљрљп берген. Эйсаптын аялы Аданын уулдары ушулар.
13 Ребуелдин уулдары: Нахат менен Зерах, Шама менен Миза. Булар – Эйсаптын аялы Басыматтын уулдары.
14 Эйсаптын аялы, Сибондун уулу Ананын кызы Олибама Эйсапка Жейушту, Жаломду жана Коракты тљрљп берген.
15 Мына булар Эйсаптын уулдарынын башчылары: Эйсаптын тун уулу Элипаздын уулдары: Тейман башчы, Омар башчы, Сепо башчы, Кеназ башчы.
16 Корак башчы, Гатам башчы, Амалык башчы. Булар – Эдом жериндеги Элипаздын башчы уулдары. Булар – Аданын уулдары.
17 Эйсаптын уулу Ребуелдин уулдары булар: Нахат башчы, Зерах башчы, Шама башчы, Миза башчы. Булар – Эдом жериндеги Ребуелдин башчы уулдары. Булар – Эйсаптын аялы Басыматтын уулдары.
18 Эйсаптын аялы Олибаманын уулдары булар: Жейуш башчы, Жалом башчы, Корак башчы. Булар – Эйсаптын аялы, Ананын кызы Олибаманын башчы уулдары.
19 Булар – Эйсаптын уулдары жана алардын башчылары. Бул – Эдом љзє.
20 Бул жерде жашаган хорилик Сеирдин уулдары булар: Лотан, Шобал, Сибон, Ана,
21 Дишан, Эйсер жана Дишон. Булар – Эдом жериндеги Сеирдин уулдары хориликтердин башчылары.
22 Лотандын уулдары Хори менен Эймам болгон. Ал эми Лотандын карындашы – Тимна.
23 Шобалдын уулдары булар: Албан, Манахат, Эйбал, Шепо жана Онам.
24 Сибондун уулдары булар: Айа менен Ана. Атасы Сибондун эшектерин кайтарып жєрєп, чљлдљгє жылуу сууну тапкан Ана ушул.
25 Ананын балдары булар: Дишон жана Ананын кызы Олибама.
26 Дишондун уулдары булар: Хемдан, Эшпан, Итран жана Керан.
27 Эйсердин уулдары булар: Билан, Заабан жана Акан.
28 Дишандын уулдары булар: Ус жана Аран.
29 Хориликтердин башчылары булар: Лотан башчы, Шобал башчы, Сибон башчы, Ана башчы,
30 Дишон башчы, Эйсер башчы, Дишан башчы. Ушулар – Сеир жериндеги хориликтердин башчылары.
31 Ысрайыл уулдарынын падышачылык кылуусунан мурда Эдом жеринде падышачылык кылган падышалар булар:
32 Эдомдо Бейордун уулу Бела падышачылык кылган. Анын шаарынын аты – Динаба.
33 Бела љлгљндљн кийин, анын ордуна ботсралык Зерахтын уулу Жобап падыша болду.
34 Жобап љлєп, анын ордуна теймандыктардын жеринен Хушам падыша болду.
35 Хушам да љлєп, анын ордуна Маап талаасында мидиандыктарды жењген Быдаттын уулу Адат падыша болду. Анын шаарынын аты – Абыт.
36 Адат да љлєп, анын ордуна Масрейкадан чыккан Самла падыша болду.
37 Самла да љлєп, анын ордуна дарыя жээгиндеги Рехоботтон чыккан Шабул падыша болду.
38 Шабул да љлєп, анын ордуна Акбардын уулу Баал-Канан падыша болду.
39 Акбардын уулу Баал-Канан да љлєп, анын ордуна Хадар падыша болду. Анын шаарынын аты – Пабу. Аялынын аты – Мейтабел, ал – Мей-Зааптын уулу Матрейданын кызы.
40 Уруулары боюнча, жерлери боюнча, аттары боюнча Эйсаптын башчы уулдарынын аттары булар: Тимна башчы, Алба башчы, Жетейт башчы,
41 Олибама башчы, Эйла башчы, Пинон башчы,
42 Кеназ башчы, Тейман башчы, Мипсар башчы,
43 Магдиел башчы, Ирам башчы. Булар – Эдом башчылары, љздљрє ээлик кылган жердеги айыл-кыштактардын башчылары. Эдомдуктардын атасы – Эйсап.
1 Жакып атасы жашаган Канаан жеринде жашап турду.
2 Жакыптын жашоосу мындай эле: Жусуп он жети жашында, љспєрєм чагында љзєнєн бир туугандары менен, атасынын аялдары Била жана Зилпанын уулдары менен мал кайтарчу. Жусуп атасына алардын жаман иштерин жеткирип турчу.
3 Ысрайыл Жусупту башка уулдарынан љзгљчљ жакшы кљрчє, анткени ал анын карыганда кљргљн уулу эле. Ошон єчєн ага кооз кийим тиктирип берди.
4 Бир туугандары атасынын љздљрєнљ караганда Жусупту кљбєрљљк жакшы кљрљрєн кљрєшєп, Жусупту жек кљрєп калышты. Аны менен бир тууганча сєйлљшљ албай калышты.
5 Бир кєнє Жусуп тєш кљрєп, тєшєн бир туугандарына айтып берди. Ошондон кийин алар аны ого бетер жек кљрєп калышты.
6 Жусуп аларга мындай деди: «Мен кљргљн тєшкљ кулак салгылачы.
7 Тєшємдљ биз талаада боо байлап жєрєптєрбєз, бир маалда менин боом тикесинен туруп калды. Ошондо силердин боолоруњар тегерете туруп, менин боомо жєгєнєп таазим этишти».
8 Ошондо бир туугандары: «Кантип эле сен бизге падышачылык кылып каласыњ? Кантип эле сен бизди бийлеп каласыњ?» – дешип, аны тєшє єчєн, айткан сљздљрє єчєн ого бетер жек кљрєп калышты.
9 Ал дагы башка тєш кљрєп, тєшєн бир туугандарына айтты: «Бєгєн мен дагы тєш кљрдєм. Тєшємдљ кєн менен ай жана он бир жылдыз мага жєгєнєп, таазим кылып жатыптыр».
10 Ал тєшєн атасы менен бир туугандарына да айтып берди эле, атасы урушуп, мындай деди: «Эмне деген тєш кљргљнсєњ? Кантип эле мен да, апањ да, бир туугандарыњ да сага келип, таазим кылып калалы?»
11 Бир туугандары ыза болушту, атасы болсо анын сљзєн жєрљгєнљ тєйєп алды.
12 Бир туугандары атасынын малын Шекемге жайып кетишкенде,
13 Ысрайыл Жусупка: «Бир туугандарыњ Шекемде мал жайып жєрєшљт. Барып келчи, мен сени аларга жиберейин», – деди. Ал ага: «Мына мен», – деп жооп берди.
14 Атасы ага: «Барып, бир туугандарыњ аман-эсенби, малы тєгљлбє, кљрєп, мага жообун алып кел», – деди. Ошентип, аны Хеброн љрљљнєнљн Шекемге жљнљттє. Жусуп Шекемге келди.
15 Ал талаада адашып жєргљндљ, ага бирљљ жолугуп, андан: «Эмне издеп жєрљсєњ?» – деп сурады.
16 «Мен бир туугандарымды издеп жєрљм. Алар кайсы жерде мал жайып жєргљнєн айтып коёсуњбу?» – деди ал.
17 Ошондо жанагы киши: «Алар бул жерден кетишти, анткени мен алардын “Дотанга барабыз” дегенин уккам», – деди. Жусуп бир туугандарынын артынан жљнљп, аларды Дотандан тапты.
18 Алар Жусупту алыстан кљрєшєп, ал жакындай электе эле, аны љлтєрєєнє чечип коюшту.
19 Анан алар бири-бирине: «Мына, тєш кљргєч келатат.
20 Жєргєлљ, азыр барып, аны љлтєрєп, чуњкурга таштап салалы, аны жырткыч айбан жеп кетти деп айтып коёбуз. Ошондо анын тєштљрє эмне болорун кљрљбєз», – дешти.
21 Муну Рубейин угуп: «Жок, Жусупту љлтєрбљйбєз», – деп, аны алардын колунан куткарып калды.
22 Рубейин аларга: «Кан тљкпљгєлљ. Аны чљлдљгє чуњкурга таштап салгыла, ага кол кљтљрбљгєлљ», – деди. Ал бул сљздє Жусупту алардын колунан куткарып, атасына кайтарыш єчєн айтты.
23 Жусуп љзєнєн бир туугандарына келгенде, алар Жусуптун єстєнљн кооз кийимин сыйрып алышты.
24 Љзєн болсо чуњкурга таштап жиберишти. Ал чуњкур бош болчу, анда суу жок эле.
25 Анан алар тамак жегени отурушканда, Гилат жактан келе жаткан Ысмайыл уулдарынын кербенин кљрєштє. Алар тљљлљрєнљ жыпар жыттуу заттарды: стиракс, бальзам, ладан жєктљп алып, Мисирге алып бара жатышкан.
26 Ошондо Жєйєт бир туугандарына: «Бир тууганыбыздын канын тљгєп, љлєгєн жашырып салгандан не пайда?
27 Жєргєлљ, аны Ысмайыл уулдарына сатып жиберели, колубуз да булганбайт, анткени ал биздин бир тууганыбыз, каныбыз бир», – деди. Бир туугандары анын тилин алышты.
28 Мидиандык соодагерлер љтєп бара жатышканда, Жусупту чуњкурдан тартып алышып, Ысмайыл уулдарына жыйырма кємєш тыйынга сатып жиберишти. Алар болсо Жусупту Мисирге алып кетишти.
29 Рубейин чуњкурга кайра келип караса, чуњкурда Жусуп жок экен. Ошондо ал љз кийимдерин айрып жиберди.
30 Анан бир туугандарына келип: «Бала жок экен, эми мен кайда барам?» – деди.
31 Алар бир текени союп, Жусуптун кооз кийимин кан кылып,
32 атасына берип жиберишти. Анан атасына келип, мындай дешти: «Биз муну таап алдык, карасањ, бул кийим уулуњдуку эмеспи?»
33 Жакып анын кийимин таанып: «Бул – уулумдун кийими. Ал жырткычка жем болуптур, аны жырткыч жара тартып кеткен турбайбы», – деди.
34 Анан Жакып љз кийимин айрып, єстєнљ зумбал кийип, уулун кљп кєн жоктоп ыйлады.
35 Ошондо атасын сооротууга бєт уул-кыздары чогулду, бирок ал сооронгусу келбей: «Мен эми љлгљндљр жаткан жайга, уулума барганча кайгырып љтљм», – деди. Жусуптун атасы уулун ушинтип жоктоду.
36 Мидиандыктар болсо аны фараондун сарай кызматчысы, сакчылардын башчысы Потипарга сатып жиберишти.
1 Ошол убакта Жєйєт љз бир туугандарынан бљлєнєп кетип, адуламдык Хира деген кишинин жанына отурукташты.
2 Жєйєт ал жерден Шуа деген канаандык кишинин кызын кљрдє. Аны аялдыкка алып, ага жакындады.
3 Анын боюна бєтєп, уул тљрљдє. Жєйєт анын атын Эйир койду.
4 Дагы боюна бєтєп, уул тљрљдє. Анын атын Онан койду.
5 Анан дагы уул тљрљп, анын атын Шейла койду. Аны тљрљгљн учурда Жєйєт Хезипте болчу.
6 Анан Жєйєт тун уулу Эйирге аял алып берди. Анын аты Тамар эле.
7 Жєйєттєн тун уулу Эйир Тењирге жакпагандыктан, Тењир аны љлтєрєп салды.
8 Ошондо Жєйєт Онанга мындай деди: «Бир тууганыњдын аялына жакында, кайын ини катары ага єйлљнєп, бир тууганыњдын тукумун ула».
9 Онан ал тукумдун љзєнєкє болбосун билгендиктен, бир тууганынын аялына жакындаганда, бир тууганынын тукумун улабаш єчєн, уругун жерге агызып салчу.
10 Анын бул кылганы Тењирдин алдында жийиркеничтєє болгондуктан, Ал аны да љлтєрєп салды.
11 Ошондо Жєйєт келини Тамарга: «Уулум Шейла эр жеткиче, љз атањдыкында жесир катары жашап тур», – деди. «Ал да улуу агаларындай болуп љлєп калбасын», – деп ойлоду Жєйєт. Тамар кетип, љз атасыныкында жашап калды.
12 Кљп убакыт љткљндљн кийин Шуанын кызы – Жєйєттєн аялы љлдє. Жєйєт сооронгондон кийин, койлорун кыркып жаткандарга љзє менен кошо досу адуламдык Хираны алып, Тимнага кетти.
13 Ошондо Тамарга: «Кайын атањ Тимнага койлорун кырктырганы келе жатат», – деп кабарлашты.
14 Тамар єстєндљгє жесирдин кийимин чечип, чємбљт жамынып, кымтыланып алып, Тимнага баруучу жолго, Эйнайим дарбазасынын жанына отуруп алды. Анткени Шейла эр жетсе да, љзєнєн ага аялдыкка алып берилбегенин кљрдє.
15 Жєйєт аны кљргљндљ, сойку деп ойлоду. Анткени аял жєзєн жаап алган эле.
16 Жєйєт ага кайрылып келип: «Мен сени менен жатайын», – деди. Анткени келини экенин билген жок. Тамар андан: «Мени менен жатсањ, мага эмне бересињ?» – деп сурады.
17 «Короомдон бир улак берип жиберейин», – деди Жєйєт. Тамар андан: «Улагыњды берип жибергенче, кєрљљгљ бирдеме калтырасыњбы?» – деп сурады.
18 «Кєрљљгљ эмне берейин?» – деп сурады Жєйєт. «Мљљрєњдє, куруњду, колуњдагы таягыњды бер», – деди Тамар. Ал анын сураганын берип, ага жакындады. Андан Тамардын боюна бєттє.
19 Тамар турду да, чємбљтєн алып таштап, жесирдин кийимин кийди.
20 Жєйєт болсо адуламдык досунан улакты берип жиберип, аялдан кєрљљнє алдырмакчы болду, бирок ал аялды таппай койду.
21 Ал ошол жердин тургундарынан: «Эйнайимге бара жаткан жолдун боюндагы сойку кайда?» – деп сурады. Алар ага: «Бул жерде сойку болгон эмес», – деп жооп беришти.
22 Ал досу Жєйєткљ кайрылып келип: «Мен аны таппай койдум. Ал жердин тургундары да: “Бул жерде сойку болгон эмес”, – дешти», – деди.
23 Ошондо Жєйєт: «Мейли, мен бергендерди ала берсин, элге кєлкє болбосок эле болду. Мен улакты берип жибердим, бирок сен аны таппай келдињ», – деди.
24 Арадан єч айга жакын убакыт љткљндљн кийин, Жєйєткљ мындай дешти: «Келинињ Тамар бузулуп кетиптир, атєгєл, анын боюна да бєтєп калыптыр». Ошондо Жєйєт: «Аны элдин алдына алып чыгып, љрттљп жибергиле», – деди.
25 Тамарды алып жљнљшкљндљ, ал кайын атасына мындай деп айттырды: «Бул буюмдар кимдики болсо, ошондон боюма бєттє». Анан мындай деди: «Бул мљљр, кур, таяк кимдики экенин таанычы».
26 Жєйєт таанып: «Ал мага караганда адилеттєєрљљк, анткени мен аны уулум Шейлага алып берген эмесмин», – деди. Андан кийин ал ага жакындаган жок.
27 Тљрљт учурунда аялдын боюнда эгиз бала бар экени билинди.
28 Аял тљрљп жатканда, кол кљрєндє. Аначы кемпир: «Бул биринчи чыкты», – деп, анын колуна кызыл жип байлап койду.
29 Бирок ал колун кайра тартып алды. Ошондо анын бир тууганы чыкты. Аначы кемпир ага: «Сен кантип биринчи чыктыњ?» – деди. Анын атын Перес коюшту.
30 Андан кийин колуна кызыл жип байланган бир тууганы чыкты. Анын атын Зерак коюшту.
1 Жусуп болсо Мисирге жеткирилди. Аны алып келген Ысмайыл уулдарынын колунан фараондун сарай кызматчысы, сакчылардын башчысы, мисирлик Потипар сатып алды.
2 Тењир Жусуп менен болду. Ал иштеринде ийгиликке жетти, мисирлик мырзанын єйєндљ жашады.
3 Тењир Жусуп менен экенин, кандай иш кылбасын, Тењир анын колуна ийгилик берип жатканын мырзасы кљрдє.
4 Ошентип, Жусуп мырзасынан ырайым таап, ага кызмат кылып жєрдє. Ал Жусупту љз єйєнљ башкаруучу кылып койду, љзєнєн колундагысынын баарын ага тапшырды.
5 Ал Жусупту љзєнєн єйєнљ, колундагысынын баарына башкаруучу кылып койгондон тартып, Тењир Жусуп єчєн мисирлик мырзанын єйєнљ батасын берди. Тењирдин батасы анын єйєндљгє жана талаасындагы бардык мал-мєлкєнєн єстєндљ болду.
6 Ошентип, ал колундагысынын баарын Жусупка тапшырды. Анын барында ал жеген нанынан башка эч нерсе менен иши болбоду. Жусуп келишимдєє, сулуу жигит эле.
7 Мырзасынын аялынын Жусупка кљзє тєшєп, ага: «Мени менен жат», – деди.
8 Бирок ал каршы болуп, мырзасынын аялына: «Мырзам менин барымда єйєндљ эч нерсе менен иши жок, болгон нерсесинин бардыгын мага тапшырды.
9 Бул єйдљ менден чоњ эч ким жок. Ал сенден башкасына тыюу салган жок, анткени сен анын аялысыњ. Кантип мен ушундай жаман ишти кылып, Кудай алдында кєнљљгљ батам?» – деди.
10 Ал аял Жусупка кєн сайын ушинтип айта берсе да, ал аны менен жатууга, аны менен бирге болууга макул болгон жок.
11 Бир кєнє Жусуп љз иштерин кылганы єйгљ кирди. Ошол учурда єйдєн ичинде єйдљгєлљрдљн эч ким жок эле.
12 Аял аны кийиминен кармап: «Мени менен жат», – деди. Бирок ал сырткы кийимин аялдын колуна калтырып, сыртка качып чыкты.
13 Аял болсо Жусуптун сырткы кийимин калтырган бойдон сыртка качып чыкканын кљрєп,
14 єйєндљгєлљрєн чакырып алып: «Карагылачы, ал биздикине бул эврейди бизди шылдыњдатмакка алып келиптир. Ал мени менен жатканы келиптир, бирок мен катуу кыйкырып жибердим.
15 Ал менин кыйкырганымды угуп, сырткы кийимин калтырып, сыртка качып чыкты», – деди.
16 Ошентип, аял мырзасы єйєнљ келгенге чейин, Жусуптун сырткы кийимин љзєнљ калтырып койду.
17 Анан кєйљљсєнљ ушул эле сљздљрдє кайталады: «Сен биздикине алып келген эврей кулуњ мени шылдыњдаганы келди.
18 Бирок мен чуу кљтљрєп кыйкырып жибергенде, ал сырткы кийимин калтырган бойдон сыртка качып кетти».
19 Мырза аялынын оозунан «Сенин кулуњ мага ушундай кылды» деген сљздє укканда, абдан ачууланды.
20 Ошондо мырзасы Жусупту падышанын туткундары жаткан зынданга салдырды. Ошентип, ал ошол зынданда жатты.
21 Тењир Жусуп менен болду. Ага ырайымын тљгєп, зындан башчысынан ырайым таптырды.
22 Ошондо зындан башчысы зындандагы туткундардын бардыгын Жусуптун колуна берди. Жусуп ал жердеги бардык иштин єстєнљн башкаруучу болду.
23 Зындан башчысы ага тапшырылган иштерге кийлигишчє эмес, анткени Тењир Жусуп менен болуп, ал эмне кылбасын, бардык ишине ийгилик берип жатты.
1 Ошондон кийин Мисир падышасынын шарап сунуучусу менен нан сунуучусу љздљрєнєн мырзасынын – Мисир падышасынын алдында айыптуу болуп калышты.
2 Ошондо фараон сарайдагы љзєнєн эки кызматчысына: башкы шарап сунуучусу менен башкы нан сунуучусуна ачууланып,
3 аларды сакчылардын башчысынын єйєндљгє Жусуп камалган зынданга каматып салды.
4 Сакчылардын башчысы Жусупту аларга кызмат кылууга дайындады. Жусуп аларга кызмат кылды. Алар бир нече убакыт камакта жатышты.
5 Бир кєнє Мисир падышасынын зынданда камалып жаткан шарап сунуучусу менен нан сунуучусу тєш кљрєштє. Экљљ тењ бир тєндљ љз-љзєнчљ тєш кљрдє. Ар бирине љзгљчљ мааниси бар тєш кирди.
6 Жусуп эртењ менен аларга кирип, алардын тынчы кетип турганын кљрдє.
7 Ошондо ал мырзасынын єйєндљ љзє менен бирге камакта жаткан фараон сарайынын кызматчыларынан: «Эмне єчєн бєгєн маанайыњар пас?» – деп сурады.
8 Алар ага: «Биз тєш кљрдєк. Чечмелеп берер киши жок», – дешти. Жусуп аларга: «Тєштє Кудай чечмелейт эмеспи? Мага айтып бергилечи», – деди.
9 Ошондо Жусупка башкы шарап сунуучу љз тєшєн мындай деп айтып берди: «Тєшємдљ бет алдымда жєзєм сабагы туруптур.
10 Жєзєм сабагынын єч бутагы бар экен. Ал бєрдљп, гєл ачып, мљмљ байлады, анан анын мљмљлљрє бышты.
11 Фараондун чљйчљгє да менин колумда экен. Мен жєзємдљн алып, фараондун чљйчљгєнљ сыгып, чљйчљктє фараонго сундум».
12 Жусуп ага мындай деди: «Тєштєн чечмелениши мындай: єч бутак – бул єч кєн.
13 Yч кєндљн кийин фараон сени бошотуп, кайрадан ордуња коёт. Ошондо сен мурункудай эле ага чљйчљк сунасыњ.
14 Сага жакшы болгондо, мени эсте. Мага жакшылык кылып, мен жљнєндљ фараондун эсине салып, мени бул єйдљн чыгарып ал.
15 Анткени мен эврейлердин жеринен уурдалып келгем. Зынданга салынгыдай, бул жакта да мен эч нерсе кылган эмесмин».
16 Башкы нан сунуучу Жусуптун тєштє жакшы чечмелегенин кљрєп: «Мен да тєш кљрдєм. Тєшємдљ тордолгон єч себетти башыма кљтљрєп алыптырмын.
17 Yстєнкє себетте фараондун наабайчы жасаган ар кандай тамагы бар экен. Башымдагы себеттеги тамакты канаттуулар чокулап жатышыптыр», – деди.
18 Ошондо Жусуп ага мындай деп жооп берди: «Мунун чечмелениши мындай: єч себет – бул єч кєн.
19 Yч кєндљн кийин фараон сенин башыњды алып, жыгачка асат. Канаттуулар денењди чокуп жешет», – деди.
20 Yч кєндљн кийин фараондун туулган кєнє болуп, ал љзєнєн бардык кызматчыларына той берди. Ошондо ал љзєнєн башкы шарап сунуучусу менен башкы нан сунуучусун эстеди.
21 Шарап сунуучусун мурдагы ордуна койду, ошондо ал чљйчљккљ шарап куюп, фараонго сунду.
22 Ал эми башкы нан сунуучусун, Жусуп чечмелегендей, жыгачка астырып салды.
23 Бирок башкы шарап сунуучу Жусуп жљнєндљ эстеген жок, аны унутуп койду.
1 Арадан эки жыл љткљндљн кийин фараон тєш кљрдє. Тєшєндљ ал дарыянын жээгинде туруптур.
2 Дарыядан кљрєнєшє жакшы, семиз жети уй чыгып, камыштын арасында оттоп жєрєптєр.
3 Алардан кийин кљрєнєшє начар, арык жети уй чыгып, дарыянын жээгинде оттоп жєргљн тиги уйларга кошулду.
4 Анан кљрєнєшє начар, арык уйлар кљрєнєшє жакшы, семиз уйларды жеп салды. Ошондо фараон ойгонуп кетти.
5 Анан ал кайра уктап, дагы тєш кљрдє. Тєшєндљ бир сабактан бадырайган, жакшынакай жети баш буудай љсєп чыкты.
6 Алардан кийин чєрєшкљн, чыгыш шамалы кєйгєзєп кеткен жети баш буудай љсєп чыкты.
7 Анан чєрєшкљн буудай баштары бадырайган, дандуу жети баш буудайды жеп салды. Ошондо фараон ойгонуп кетип, мунун тєш экенин тєшєндє.
8 Эртењ менен фараондун тынчы кетип, Мисирдин бардык сыйкырчылары менен акылмандарын киши жиберип чакыртып алып, аларга љзєнєн тєшєн айтып берди, бирок эч ким анын тєшєн чечмелей алган жок.
9 Ошондо башкы шарап сунуучу тура калып, фараонго мындай деди: «Кєнљљмдє азыр эстеп жатам.
10 Фараон кулдарына ачууланып, мени жана башкы нан сунуучуну сакчылардын башчысынын єйєндљгє зынданга каматып салган эле.
11 Ошондо биз бир тєндљ тєш кљргљнбєз, ага да, мага да љзгљчљ мааниси бар тєштљр кирген.
12 Ал жерде сакчылардын башчысынын кулу, жаш эврей жигит биз менен бирге болгон. Биз ага кљргљн тєштљрєбєздє айтып бергенбиз, ошондо ал ар бирибизге тєшєбєздє чечмелеп берген.
13 Ал кандай чечмелесе, ошондой болуп чыкты: мен љз ордума кайтып келдим, тигини болсо асышты».
14 Ошондо фараон киши жиберип, Жусупту алдыртты. Аны зындандан шашылыш тєрдљ чыгарышты. Ал чачын алдырып, кийимин которуп, фараонго келди.
15 Фараон Жусупка мындай деди: «Мен тєш кљрдєм, бирок аны эч ким чечмелей алган жок. Сени тєш чечмелей алат деп уктум».
16 Жусуп фараонго мындай деп жооп берди: «Мен эмес, Кудай аны фараонго жакшылыкка чечмелеп берет».
17 Анан фараон Жусупка тєшєн айтты: «Тєшємдљ мен дарыя жээгинде туруптурмун.
18 Дарыядан кљрєнєшє жакшы, семиз жети уй чыгып, камыштын арасында оттоп жєрдє.
19 Алардан кийин арык, кљрєнєшє эњ начар, кыржыйган жети уй чыкты. Мен бєтєндљй Мисир жеринен андай арык уйларды кљргљн эмесмин.
20 Анан жети арык уй мурдагы жети семиз уйду жеп салды.
21 Семиз уйлар алардын ичине кирип кетти, бирок алардын ичине кирип кеткени билинген жок. Алардын кљрєнєшє баштагыдай эле арык бойдон калды. Анан мен ойгонуп кеттим.
22 Анан дагы тєш кљрдєм. Тєшємдљ бир сабактан бадырайган, жакшынакай жети баш буудай љсєп чыкты.
23 Алардан кийин ичке, чєрєшкљн, чыгыш шамалы кєйгєзєп кеткен жети баш буудай љсєп чыкты.
24 Анан чєрєшкљн буудай баштары бадырайган жети баш буудайды жеп салды. Мен муну сыйкырчыларга айттым, бирок эч кимиси чечмелей алган жок».
25 Ошондо Жусуп фараонго мындай деди: «Фараондун тєштљрєнєн мааниси бир: Кудай эмне кыларын фараонго билдириптир.
26 Жети семиз уй – бул жети жыл. Жети баш дандуу буудай – бул жети жыл. Экљљ бир тєш.
27 Семиз уйлардын артынан чыккан кыржыйган, арык жети уй – бул да жети жыл. Ошондой эле чєрєшкљн, чыгыштын шамалы кєйгєзєп кеткен жети баш буудай – бул ачарчылыктын жети жылы.
28 Мына ошондуктан мен фараонго: “Кудай эмне кыларын фараонго кљрсљттє”, – дедим.
29 Азыр бєткєл Мисир жерине мол тєшємдєє жети жыл келе жатат.
30 Андан кийин жети жылдык ачарчылык келет. Мисир жериндеги бул мол тєшємдєн баары унутулуп, жерди ачарчылык жабыркатат.
31 Ошондо молчулуктан кийин келген ачарчылыктын кесепетинен жердеги мурунку молчулук билинбей калат, анткени ачарчылык аябай катуу болот.
32 Ал эми фараондун тєшєнєн эки ирет кайталанышы Кудай сљзєнєн чындык экенин жана жакын арада Кудай аны орундатарын билдирет.
33 Эми фараон акылдуу, даанышман адам караштырып кљрєп, аны Мисир жерине эл башчы кылып койсун.
34 Фараон жер-жерлерге кљзљмљлдљљчєлљрдє коюп, мол тєшємдєє жети жылда Мисир жериндеги тєшємдєн бештен бир бљлєгєн жыйноого буйрук берсин.
35 Алар келе жаткан жакшы жылдардагы эгиндин баарын азык єчєн фараондун карамагына жыйнап, шаарларга чогултуп алышсын да, сактап турушсун.
36 Бул азык Мисир жеринде боло турган жети жылдык ачарчылыкта жер жєзє ачарчылыктан кырылып калбаш єчєн камдалган азык болсун».
37 Бул сљз фараонго жана анын кызматчыларынын бардыгына жакты.
38 Ошондо фараон кызматчыларына мындай деди: «Кудайдын Руху бар ушундай адамды таба алабызбы?»
39 Анан фараон Жусупка мындай деди: «Кудай сага ушунун бардыгын ачып бергендиктен, сендей акылдуу, сендей даанышман адам жок.
40 Сен менин єйємдє башкарасыњ, сенин сљзєњдє бєт элим угат, бирок мен сенден тактым менен жогору турам».
41 Ошентип, фараон Жусупка: «Мен сени бєткєл Мисир жерине эл башчы кылып коём», – деди.
42 Анан фараон колунан шакек мљљрєн чыгарып, Жусуптун колуна салды. Yстєнљ зыгыр буласынан кийим кийгизип, мойнуна алтын чынжыр такты.
43 Анан аны љзєнєн арабаларынын экинчисине отургузууга, элге: «Таазим кылгыла!» – деп жар салууга буйрук берди. Ошентип, фараон аны бєткєл Мисир жерине эл башчы кылып койду.
44 Анан фараон Жусупка: «Мен фараонмун, бєткєл Мисир жеринде сенсиз эч ким эч нерсе кылбайт», – деди.
45 Фараон Жусупка Сапенат-Панейах деген ат койду. Ага аялдыкка Оондун буткана кызматчысы Потипердин кызы Асинатты алып берди. Жусуп бєткєл Мисир жерин аралаганы чыкты.
46 Жусуп Мисир падышасы фараондун алдына келгенде, отуз жашта эле. Жусуп фараондон чыгып, бєткєл Мисир жерин аралап чыкты.
47 Жер мол тєшємдєє жети жылда ар бир баш буудайдан кочуш толтура дан берип жатты.
48 Ошондо ал Мисир жеринде болгон тєшємдєє жети жылдын ичиндеги бардык эгинди жыйнап, шаарларга жыйып койду. Ар бир шаарга ошол шаардын тегерегиндеги талаанын эгинин жыйдырды.
49 Ошентип, Жусуп абдан кљп эгин жыйды. Эгин дењиз кумундай кљп болгондуктан, санаганын да токтотту, анткени санак жетпей калды.
50 Ачарчылык келгенге чейин, Жусуп эки уулдуу болду. Аларды ага Оондун буткана кызматчысы Потипердин кызы Асинат тљрљп берди.
51 «Кудай менин бардык азабымды, атамдын єйєн унуттурду», – деп, Жусуп тун уулунун атын Менаше койду.
52 «Кудай мени азап чеккен жеримде жемиштєє кылды», – деп, экинчисинин атын Эпрайым койду.
53 Ошентип, Мисир жериндеги мол тєшємдєє жети жыл љтєп кетти.
54 Анан Жусуп айткан жети жылдык ачарчылык келди. Бардык жерде ачарчылык болду, бирок Мисир жери нандан љксєгљн жок.
55 Мисир жеринде да ачарчылык башталганда, эл фараондон эгин сурап боздой баштады. Ошондо фараон бєткєл мисирликтерге: «Жусупка баргыла, ал эмне десе, ошону кылгыла», – деди.
56 Бєт жер жєзєндљ ачарчылык болду. Жусуп бардык кампаларды ачып, Мисир элине эгин сата баштады. Ачарчылык Мисир жеринде кєчљгљндљн кєчљй берди.
57 Ошондо Мисирге Жусуптан эгин сатып алыш єчєн, бардык љлкљлљрдљн келип жатышты, анткени ачарчылык бєт жер жєзєндљ кєчљп турган эле.
1 Жакып Мисирде эгин бар экенин угуп, уулдарына: «Эмне бири-бирињерди карап отурасыњар?
2 Мен Мисирде эгин бар деп уктум. Љлбљй тирєє калышыбыз єчєн, ошол жакка барып, эгин сатып келгиле», – деди.
3 Ошондо Жусуптун он бир тууганы Мисирге эгин сатып келгени жљнљп кетишти.
4 Бирок Жусуптун бир тууганы Бенжеминди Жакып аларга кошуп жиберген жок. Анткени ал: «Бул да кырсыкка учурап калбасын», – деди.
5 Ошентип, Ысрайылдын уулдары башкалар менен кошо эгин сатып алууга келишти, анткени Канаан жеринде ачарчылык болуп жаткан эле.
6 Жусуп болсо ал жердин башкаруучусу болгондуктан, жер жєзєндљгє бардык элге эгин сатып жаткан. Жусуптун бир туугандары келип, жерге чейин ийилип, ага таазим этишти.
7 Ошондо Жусуп бир туугандарын кљрєп, аларды тааныды, бирок таанымаксан болуп: «Кайдан келдињер?» – деп, зекий сурады. Алар: «Канаан жеринен, азык сатып алганы келдик», – дешти.
8 Жусуп бир туугандарын тааныды, бирок алар аны таанышкан жок.
9 Ошондо Жусуп алар жљнєндљ кљргљн тєштљрєн эстеп, аларга: «Силер чалгынчысыњар, бул жердин начар жерлерин кљргљнє келдињер», – деди.
10 Алар: «Андай эмес, таксыр, кулдарыњ азык сатып алганы келишти.
11 Биз бардыгыбыз бир атанын балдарыбыз. Биз чынчыл адамдарбыз. Кулдарыњ чалгынчы болгон эмес», – дешти.
12 Жусуп аларга: «Жок, силер бул жердин начар жерлерин кљргљнє келдињер», – деди.
13 Алар: «Биз, сенин кулдарыњ, он эки бир тууганбыз. Биз Канаан жеринде жашаган бир адамдын балдарыбыз, кенже бир тууганыбыз азыр атабыздын жанында, ал эми бирљљ жок болду», – дешти.
14 Жусуп аларга: «Силер чалгынчысыњар деп, мен ошон єчєн айткам.
15 Эми силер минтип сыналасыњар: фараондун љмєрє менен ант берем, эгерде бул жерге кенже бир тууганыњар келбесе, силер бул жерден чыкпайсыњар.
16 Арањардан бирљљнє жибергиле, ал барып, бир тууганыњарды алып келсин. Силер болсо камала турасыњар. Ошондо силердин айтканыњар чын же калп экени билинет. Чын болбосо, фараондун љмєрє менен ант берем, силер чалгынчысыњар», – деди.
17 Ошентип, Жусуп аларды єч кєнгљ каматып койду.
18 Yчєнчє кєнє Жусуп мындай деди: «Эми мындай кылсањар, тирєє каласыњар, анткени мен Кудайдан корком.
19 Эгерде силер чынчыл адамдар болсоњор, анда бирљљњљр силер камалган єйдљ камалып турсун. Калганыњар ачка отурган єй-бєлљњљргљ эгинди жеткиргиле.
20 Айтканыњар чын болсо, љлгєњљр келбесе, кенже бир тууганыњарды алып келгиле». Алар так ошондой кылышты.
21 Ошондо алар бири-бирине: «Биз бир тууганыбызга кылган кєнљљбєз єчєн жазаланып жатабыз. Биз анын жаны кыйналып турганын кљргљнбєз, ал бизге жалынып-жалбарганда, аны укпай койгонбуз, ошон єчєн башыбызга ушул кайгы тєштє», – дешти.
22 Рубейин аларга мындай деди: «“Балага каршы кєнљљ кылбагыла”, – деп айтпадым беле? Бирок силер тил албай койгонсуњар. Мына эми анын каны єчєн жазаланып жатабыз».
23 Алар болсо Жусуптун тєшєнєп турганын билишкен жок, анткени алардын ортосунда тилмеч бар эле.
24 Жусуп бурулуп, нары басты да, ыйлап жиберди. Анан кайра келип, алар менен сєйлљшєп, алардын ичинен Шымонду алып, бир туугандарынын кљзєнчљ байлатып салды.
25 Анан Жусуп: «Булардын каптарына эгин толтуруп, ар биринин каптарына кємєштљрєн кайра салып, жолго жетерлик азык бергиле», – деп буйрук берди. Аларга так ошондой кылышты.
26 Алар эгиндерин эшектерине артып, ал жерден жљнљп кетишти.
27 Жолдо тєнљгљнє токтошкондо, алардын бири эшегине жем бермек болуп, каптын оозун чечип, оозунан љзєнєн кємєшєн кљрдє.
28 Анан ал бир туугандарына: «Менин кємєшємдє кайра салып коюшуптур. Мына, ал менин кабымда экен», – деди. Ошондо алардын тынчы кетип, коркконунан калтырашып, бири-бирине: «Кудайдын бизге бул эмне кылганы?» – дешти.
29 Алар Канаан жерине, атасы Жакыпка келип, болгон окуялардын баарын мындай деп айтып беришти:
30 «Ал жердин башкаруучусу зекий сєйлљп, бизди чалгынчы катары эсептеди.
31 Ошондо биз ага: “Биз чынчыл адамдарбыз, биз чалгынчы болуп кљргљн эмеспиз.
32 Биз бир атадан он эки бир тууганбыз. Бир бир тууганыбыз жок болгон, кенже бир тууганыбыз азыр Канаан жеринде, атабыздын жанында”, – дедик.
33 Анан ал жерди башкарган адам бизге: “Силердин чынчыл адам экенињерди мен мындан билейин: бир туугандарыњардын бирин мага калтырып, калганыњар эгинди алып, ачка отурган єй-бєлљњљргљ жеткиргиле.
34 Анан кенже бир тууганыњарды мага алып келгиле. Силердин чалгынчы эмес, чынчыл экенињерди ошондо билип, бир тууганыњарды колуњарга берем, ошондо силер бул љлкљгљ ээн-эркин келип-кетсењер болот”, – деди».
35 Алар каптарын бошотуп жатканда, ар биринин кабынан кємєш салынган тєйєнчљктљрє чыкты. Кємєш салынган тєйєнчљктљрєн кљрєшкљндљ, љздљрє да, атасы да коркуп кетти.
36 Ошондо атасы Жакып аларга: «Силер мени балдарымдан айрыдыњар. Жусуптан айрылдым, Шымондон да айрылдым, эми Бенжеминди алып кеткињер барбы?! Мунун баары менин башыма тєшкљн мєшкєл!» – деди.
37 Рубейин атасына мындай деди: «Эгерде мен сага Бенжеминди алып келбесем, эки уулумду љлтєрєп сал. Аны менин колума тапшыр, мен аны кайра алып келем».
38 Жакып аларга: «Уулум силер менен барбайт, анткени агасы љлєп, љзє жалгыз калды. Эгерде силер бараткан жолдо бул да кырсыкка учураса, ак баскан башыма кайгы кошуп, љлгљндљр жаткан жайга жибересињер», – деди.
1 Жер жєзєндљ ачарчылык кєчљдє.
2 Алар Мисирден алып келген эгинди жеп бєтєшкљндљн кийин, атасы уулдарына: «Дагы барып, бир аз азык сатып келгиле», – деди.
3 Ошондо Жєйєт атасына мындай деди: «Ал киши бизге чечкиндєє тєрдљ: “Эгерде силер менен кошо бир тууганыњар келбесе, кљзємљ кљрєнбљгєлљ”, – деген.
4 Эгерде инибизди биз менен кошо жиберсењ, барып, сага азык сатып келебиз.
5 Эгерде жибербей турган болсоњ, анда барбайбыз, анткени ал киши: “Эгерде силер менен кошо бир тууганыњар келбесе, кљзємљ кљрєнбљгєлљ”, – деген».
6 Ошондо Ысрайыл аларга: «Эмнеге мага ушундай жамандык кылдыњар? Ал кишиге дагы бир инибиз бар деп, эмнеге айттыњар?» – деди.
7 Алар: «Ал киши биз жљнєндљ, єй-бєлљбєз жљнєндљ сураштырып: “Атањар дагы эле тирєєбє? Бир тууганыњар барбы?” – деди. Ал бизге суроо бергенинен улам жооп бердик. Анын бизге инињерди алып келгиле дээрин кайдан билдик?» – деп жооп беришти.
8 Жєйєт атасы Ысрайылга: «Баланы мени менен жибер, биз ордубуздан туруп, жолго чыгалы, анан биз да, сен да балдарыбыз менен кошо љлбљй тирєє калабыз.
9 Ал єчєн мен жооп берем, аны менден сурайсыњ. Эгерде мен аны алып келип, алдыња койбосом, љмєр бою сенин алдыњда айыптуу бойдон калайын.
10 Биз минтип кечиктирбегенде, эмгиче эки барып келмекпиз», – деди.
11 Атасы Ысрайыл аларга мындай деди: «Андай болсо мындай кылгыла: љзєњљр менен кошо бул жердин мљмљ-жемишинен алып, ал кишиге белек катары бир аз бальзам, бир аз бал, стиракс менен ладан жыгачтарынын чайырынан, мистеден, бадам жањгагынан алып барып бергиле.
12 Колуњарга мурункудан башка кємєш алгыла. Ал эми кабыњардын оозуна кайра салып койгон кємєштє љз колуњар менен кайра бергиле, мємкєн, бул жањылыштыктан болгондур.
13 Бир тууганыњарды алгыла да, туруп, ошол кишиге кайра баргыла.
14 Кудуреттєє Кудай силерди ал кишиден ырайым таптырсын, ал Шымон бир тууганыњарды да, Бенжеминди да коё берсин. Эгерде баласыз љтљ турган болсом, баласыз эле љтљйєн».
15 Ошентип, бул адамдар ушул белектерди, мурункудан эки эсе кљп кємєш жана Бенжеминди алып, Мисирге жљнљштє. Алар Жусуптун алдына келишти.
16 Жусуп алардын арасынан Бенжеминди кљрєп, љз єйєнєн башчысына мындай деди: «Бул адамдарды єйгљ киргизип, мал союп, тамак бышыр, анткени бул адамдар мени менен тєштљнєшљт».
17 Ошондо ал адам Жусуп айткандай кылып, бул кишилерди Жусуптун єйєнљ киргизди.
18 Жусуптун єйєнљ киргизишкенинен улам, бул кишилер коркуп кетишип: «Бул кабыбызга кайра салынган мурунку кємєштљр єчєн болуп жатат. Кыйкым таап, бизди айыпка жыгып, кулга айландырып, эшектерибизди тартып алыш єчєн єйгљ киргизишти», – дешти.
19 Ошондо алар Жусуптун єй башкаруучусуна жакын келишип, ага эшиктин жанынан мындай деп сєйлљй башташты:
20 «Кулак салчы, мырза, биз мурун да азык сатып алганы келгенбиз.
21 Жолдо тєнљгљн жерибизде каптарыбызды ачсак, ар бирибиздин кємєшєбєз каптарыбыздын оозунда экен, салмагы кемибептир. Азыр биз аларды љз колубуз менен кайра бергени келдик.
22 Ал эми азык сатып алыш єчєн, башка кємєш ала келдик. Каптарыбызга кємєшєбєздє ким салып койгонун билбейбиз».
23 Ал: «Тынчсызданбай эле койгула, коркпогула. Силердин Кудайыњар, атањардын Кудайы, кабыњарга кенч салып берди. Мен силердин кємєшєњљрдє алгам», – деди да, аларга Шымонду алып келди.
24 Анан ал киши буларды Жусуптун єйєнљ киргизип, суу берди. Алар буттарын жуушту. Ал булардын эшектерине да жем берди.
25 Алар белектерин тєшкљ маал, Жусуп келер убакытка жакын даярдап коюшту, анткени ошол жерде тамактанышарын угушкан эле.
26 Жусуп єйєнљ келгенде, алар колдорундагы белектерин єйгљ алып кирип, ага беришти, анан жерге чейин ийилип таазим этишти.
27 Жусуп алардын ден соолугун сурады. Анан мындай деди: «Силер айткан кары атањар кєєлєє-кєчтєєбє, дагы эле тирєєбє?»
28 Алар: «Сенин кулуњ, биздин атабыз кєєлєє-кєчтєє, тирєє», – деп жооп беришти. Анан баш ийип таазим этишти.
29 Жусуп љзєнєн энесинин уулу, бир тууганы Бенжеминди кљрєп: «Бул силер айткан кенже бир тууганыњарбы?» – деди. Анан ага кайрылып: «Уулум, Кудайдын ырайымы сени менен болсун!» – деди да,
30 шашылыш чыгып кетти, анткени бир тууганына болгон сєйєєсє артып, ыйлап жибере жаздаган эле. Ички бљлмљгљ кирип, ошол жерде ыйлады.
31 Анан бетин жууп, кайра чыкты. Љзєн колго алды да: «Тамак тарткыла», – деди.
32 Ага љзєнчљ, аларга љзєнчљ жана бирге тєштљнгљн мисирликтерге љзєнчљ тамак тартышты, анткени мисирликтер єчєн эврейлер менен бирге отуруп тамактануу жийиркеничтєє болчу.
33 Аларды Жусуптун алдына улуулата отургузушту, ошондо бул адамдар тањ калып, бири-бирин карашты.
34 Жусуп аларга тамак тарттырып жатты, аларга караганда Бенжеминге беш эсе кљп тартылды. Алар Жусуп менен бирге тойгончо ичип-жешти.
1 Анан Жусуп єй башкаруучусуна мындай деп буйрук берди: «Бул адамдардын каптарына алып кете алышынча эгин толтуруп, ар биринин кємєшєн љз-љз кабына салып кой.
2 Ал эми менин кємєш чљйчљгємдє кенжесинин кабынын оозуна эгин сатып алган кємєшє менен кошо салып кой». Yй башчысы Жусуптун айтканындай кылды.
3 Эртењ менен жарык киргенде, аларды эшектерине мингизип жљнљтєп жиберишти.
4 Алар шаардан узай электе, Жусуп єй башкаруучуга мындай деди: «Жљнљ, бул адамдарды кууп жет. Кууп жеткенињде, аларга: “Эмне єчєн жакшылыкка жамандык менен жооп бердињер?
5 Бул мырзамдын аш иче турган чљйчљгє эмеспи? Ал бул чљйчљк менен тљлгљ ачат. Силер жаман иш кылдыњар!” – де».
6 Ал кууп жетип, аларга ушул сљздљрдє айтты.
7 Алар ага: «Мырзабыз эмне єчєн мындай сљздљрдє айтып жатат? Жок, кулдарыњ мындай иштерди кылбайт.
8 Каптарыбыздын ооздорунан тапкан кємєштљрдє биз Канаан жеринен сага кайра алып келбедик беле. Эми кантип мырзањдын єйєнљн кємєш же алтын уурдамак элек?
9 Сенин кулдарыњдын кимисинен табылса, ал љлєм жазасына тартылсын жана биз мырзабызга кул бололу», – дешти.
10 Ал: «Жакшы болот, силер кандай айтсањар, ошондой болсун: чљйчљк кимден табылса, ал мага кул болуп калат, ал эми силер айыптуу болбойсуњар», – деди.
11 Алар каптарын шашылыш тєрдљ жерге тєшєрєштє. Ар бири љз кабын ачты.
12 Єй башчысы бир туугандардын каптарын улуусунукунан баштап кичєєсєнєкєнљ чейин тинтип чыкты. Чљйчљк Бенжеминдин кабынан табылды.
13 Ошондо алар љз кийимдерин айрып, ар бири љз жєгєн эшегине артып, шаарга кайтып келишти.
14 Анан Жєйєт бир туугандары менен Жусуптун єйєнљ келди. Ал єйєндљ экен. Алар анын алдына келип, жерге жыгылышты.
15 Жусуп аларга: «Бул эмне кылганыњар? Силердин эмне кылганыњарды мендей адам, сљзсєз, билип коёрун билген жок белењер?» – деди.
16 «Мырзабызга эмнени айтмак элек? Эмне демек элек? Эмне деп актанмак элек? Кудай кулдарыњдын айыбын ачты. Эми биз да, чљйчљктє алган адам да мырзабыздын кулу болобуз», – деди Жєйєт.
17 Бирок Жусуп мындай деди: «Жок, мен мындай кылбайм. Кимдин колунан чљйчљк табылса, ошол мага кул болот, ал эми силер атањарга тынчтык менен бара бергиле».
18 Ошондо Жєйєт ага басып келип, мындай деди: «Мырзам, кулуњдун сљзєнљ кулак салсањ экен. Кулуња каарданбасањ экен, анткени сен фараондай эле адамсыњ.
19 Мырзам кулдарынан: “Атањар же бир тууганыњар барбы?” – деп сурады эле.
20 Биз мырзабызга: “Биздин карыган атабыз жана анын карыганда кљргљн кенже уулу бар, бир тууганы љлєп, ал бир энеден жалгыз калды. Аны атасы жакшы кљрљт”, – дегенбиз.
21 Сен болсо кулдарыња: “Аны мага алып келгиле, мен кљрљйєн”, – дедињ.
22 Биз мырзабызга: “Бала атасын таштай албайт. Эгерде ал атасын таштап кетсе, анда атасы љлєп калат”, – дедик.
23 Бирок сен кулдарыња: “Эгерде кенже инињер силер менен кошо келбесе, мындан ары кљзємљ кљрєнбљгєлљ”, – дедињ.
24 Биз сенин кулуња – атабызга барып, мырзабыздын сљздљрєн айттык.
25 Анан атабыз: “Дагы барып, бир аз эгин сатып келгиле”, – деди.
26 Биз ага: “Биз бара албайбыз. Эгерде кенже бир тууганыбыз биз менен барса, барабыз, анткени кенже бир тууганыбыз биз менен барбаса, тиги кишинин жєзєн кљрєєгљ болбойт”, – дедик.
27 Ошондо сенин кулуњ – биздин атабыз мындай деди: “Аялым мага эки уул тљрљп бергенин силер билесињер.
28 Бирљљнљн ажырадым, ошондо: “Чын эле, ал жырткычка таланса керек”, – дедим эле. Анткени мен аны бєгєнкє кєнгљ чейин кљрљ элекмин.
29 Эми муну да алсањар, бул да бир кырсыкка учураса, карыган кезимде кайгыга салып, љлгљндљр жаткан жайга жибересињер”.
30 Эгерде мен сенин кулуња – атама барганда, жанындай кљргљн баласы жаныбызда болбосо,
31 анда ал баласы жок экенин кљрєп, љлєп калат, кулдарыњ сенин кулуњду – чачын ак баскан атабызды кайгыга малып, љлгљндљр жаткан жайга жиберет!
32 Анын єстєнљ, мен, кулуњ, бала єчєн жооп берєє милдетин алып: “Эгерде аны сага алып келбесем, анда мен сенин алдыњда љмєр бою айыптуу болоюн”, – деген элем.
33 Ошондуктан мен, кулуњ, бул баланын ордуна сага, мырзама, кул болуп калайын, бала болсо бир туугандары менен кете берсин.
34 Анткени бала жанымда болбосо, атама кантип барам? Атамдын башына тєшкљн кайгыны кантип карап турам?»
1 Ошондо Жусуп жанында тургандардын алдында љзєн кармай албай: «Менин жанымда турган адамдардын бардыгы чыксын», – деп кыйкырып жиберди. Жусуп бир туугандарына љзєнєн ким экенин айтканда, жанында эч ким жок эле.
2 Ал катуу ыйлап жибергендиктен, аны мисирликтер да, фараондун єй ичи да укту.
3 Анан Жусуп бир туугандарына: «Мен Жусупмун, деги атам тирєєбє?» – деди. Бирок бир туугандары жооп бере албай калышты, анткени алар анын алдында коркуп турушту.
4 Ошондо Жусуп бир туугандарына: «Мага жакын келгилечи», – деди. Алар жакын келишти. Ал: «Мен Жусупмун, силердин Мисирге сатып жиберген бир тууганыњармын.
5 Бирок азыр кайгырбагыла, мени бул жакка сатып жибергенињерге љкєнбљгєлљ, анткени Кудай силердин љмєрєњљрдє сактап калыш єчєн, мени бул жакка силерден мурун жиберди.
6 Анткени жер єстєндљ ачарчылык башталганына эки эле жыл болду, дагы беш жыл жер да айдалбайт, эгин да орулбайт.
7 Силерди жер єстєндљ калтырыш єчєн жана улуу куткаруу иши менен љмєрєњљрдє сактап калуу єчєн, Кудай мени силерден мурун жиберди.
8 Ошондуктан мени бул жакка силер эмес, Кудай жиберди. Ал мени фараондун атасы, анын бєт єйєнєн мырзасы, бєткєл Мисир жеринин эгедери кылып койду.
9 Атама тезирээк баргыла да: Уулуњ Жусуп мындай дейт дегиле: “Кудай мени бєткєл Мисир жерине мырза кылып койду. Мага тез кел.
10 Сен Гошен деген жерде жашайсыњ. Сен уулдарыњ, уулдарыњдын уулдары, майда жана бодо малыњ менен, љзєњдєн бардык мєлкєњ менен менин жанымда болосуњ.
11 Ошол жерде мен сени багам, анткени дагы беш жыл ачарчылык болот. Љзєњ да, єйєњ да, кишилерињ да жакырданып кетпесин”.
12 Силерге љз оозум менен айтып жатканымды љзєњљр да, бир тууганым Бенжемин да љз кљзє менен кљрєп турат.
13 Атама Мисирдеги бєткєл атак-дањкымды, кљргљнєњљрдєн бардыгын айтып баргыла да, атамды тезирээк бул жерге алып келгиле», – деди.
14 Анан ал бир тууганы Бенжеминди мойнунан кучактап ыйлады. Бенжемин да аны мойнунан кучактап ыйлады.
15 Анан бардык бир туугандарын љпкєлљп, аларды кучактап ыйлады. Андан кийин бир туугандары аны менен сєйлљшєштє.
16 Жусуптун бир туугандары келгендиги тууралуу кабар фараондун єйєнљ жетти. Бул кабар фараонго да, анын кулдарына да жакты.
17 Ошондо фараон Жусупка мындай деди: «Бир туугандарыња мындай деп айт: “Малыњарга жєк артып, Канаан жерине жљнљгєлљ.
18 Атањарды да, єй-бєлљњљрдє да алып, мага келгиле. Мен силерге Мисирдин эњ жакшы жерин берем, силер семиз жердин жемишинен жейсињер”.
19 Сага болсо аларга мындай деп айтууњду буйрук кылам: “Мындай кылгыла де: Балдарыњар менен аялдарыњар єчєн Мисир жеринен араба алгыла, атањарды алып келгиле.
20 Буюмдарыњар єчєн љкєнбљгєлљ, анткени силерге бєткєл Мисир жериндеги эњ жакшы нерселерди берем”».
21 Ысрайыл уулдары ошондой кылышты. Жусуп аларга фараондун буйругу боюнча арабаларды, жол азыктарын берди.
22 Ар бирине алмаштырып кийгидей кийим берди. Бенжеминге болсо єч жєз кємєш тыйын жана беш сыйра кийим берди.
23 Ал эми атасына Мисирдин эњ жакшы жер-жемиштери жєктљлгљн он эшек, эгин жана атасынын жолуна камдалган тамак-аш жєктљлгљн он ургаачы эшек жљнљттє.
24 Жусуп бир туугандарын ошентип коё берди. Алар жљнљп кетишти. Аларга: «Жолдо урушпай баргыла», – деди.
25 Алар Мисирден чыгып, Канаан жерине, атасы Жакыпка келип, ага:
26 «Жусуп тирєє экен, азыр ал бєткєл Мисир жерин башкарып турат», – дешти. Бирок Жакып кош кљњєл мамиле кылып койду, анткени аларга ишенген жок.
27 Алар ага Жусуптун айткан сљздљрєнєн бардыгын айтып беришти. Љзєн алып кетиш єчєн Жусуп жљнљткљн арабаларды кљргљндљн кийин гана алардын атасы Жакыптын руху жандана тєштє.
28 Ошондо Ысрайыл мындай деди: «Уулум Жусуп тирєє экенине эми ишендим, кљзєм љтљ элегинде барып, аны кљрєп калайын».
1 Ошентип, Ысрайыл љзєнєн бардык мал-мєлкє менен жолго чыгып, Бейер-Шебага келди да, атасы Ыскактын Кудайына курмандык чалды.
2 Ошондо Кудай Ысрайылды тєнкє кљрєнєштљ: «Жакып! Жакып!» – деп чакырды. Ал: «Мына мен», – деп жооп берди.
3 Кудай ага мындай деди: «Мен Кудаймын, атањдын Кудайымын. Мисирге баргандан коркпо, анткени ошол жерде Мен сенден улуу эл жаратам.
4 Мен Мисирге сени менен барам. Мен сени ал жерден кайра алып чыгам. Жусуп сенин кљзєњдє љз колу менен жабат».
5 Ошондо Жакып Бейер-Шебадан чыкты. Ысрайылдын уулдары атасы Жакыпты, балдарын, аялдарын арабаларга салып, алып жљнљштє. Жакыпты алып келєє єчєн, ал арабаларды фараон жиберген эле.
6 Ошентип, алар Канаан жеринде тапкан мал-мєлкєн алып, Мисирге келишти. Ал жерге Жакып жана анын бєт тукуму келди.
7 Ал љзє менен бирге Мисирге уулдары менен неберелерин, кыздары менен жээндерин, бардык тукумун алып келди.
8 Мисирге келген Ысрайыл уулдарынын аттары мындай: Жакып жана анын уулдары: Жакыптын туну Рубейин.
9 Рубейиндин уулдары: Ханох жана Палу, Хесрон жана Карми.
10 Шымондун уулдары: Жемуел, Жамин, Ойат, Жахин, Сохар жана канаандык аялдан тљрљлгљн Шабул.
11 Лебинин уулдары: Гейиршон, Каат жана Мерари.
12 Жєйєттєн уулдары: Эйир, Онан, Шейла, Перес жана Зерак, бирок Эйир менен Онан Канаан жеринде љлгљн. Перестин уулдары: Кесрон менен Хамул.
13 Исахардын уулдары: Тола жана Пуба, Аюб жана Шимрон.
14 Забулундун уулдары: Серет, Эйлон жана Жахлиел.
15 Булар – Месопотамияда Леянын Жакыптан тљрљгљн уулдары жана анын кызы Дина. Анын бардык уул-кыздары – отуз єч жан.
16 Гаттын уулдары: Сипон жана Хаги, Шуни жана Эспон, Эйри, Ароту жана Арейли.
17 Ашырдын уулдары: Имна жана Ишпа, Ишпи жана Бирия, алардын карындашы Серак. Бириянын уулдары: Хебер жана Малкиел.
18 Булар – Зилпанын уулдары. Зилпаны Лабан љз кызы Леяга берген. Ал Жакыпка он алты бала тљрљп берген.
19 Жакыптын аялы Рахелдин уулдары: Жусуп жана Бенжемин.
20 Мисир жеринде Жусуптан Менаше менен Эпрайым тљрљлдє. Аларды ага оондук буткана кызматчысы Потипердин кызы Асинат тљрљп берди.
21 Бенжеминдин уулдары: Бела, Бехер жана Ашбел. Гейра жана Нааман, Эйхи жана Рош, Мупим, Хупим жана Арт.
22 Булар – Рахелдин Жакыптан тљрљгљн уулдары, бардыгы болуп он тљрт жан.
23 Дандын уулу: Хушим.
24 Напталынын уулдары: Жахсиел жана Гуни, Жетсер жана Шилем.
25 Булар – Биланын уулдары. Биланы Лабан љз кызы Рахелге берген. Ал Жакыпка бардыгы болуп жети бала тљрљп берген.
26 Жакып менен бирге Мисирге келгендердин, Жакыптын уулдарынын аялдарынан башка, анын љз канынан чыккандардын саны бардыгы болуп алтымыш алты жан эле.
27 Жусуптан Мисирде эки уул тљрљлгљн. Жакыптын Мисирге келген кишилеринин саны бардыгы болуп жетимиш жан.
28 Гошенге жол кљрсљтсєн деп, Жакып Жєйєттє Жусупка љзєнљн мурун жиберди. Алар Гошенге келишти.
29 Жусуп арабасын кошуп, атасы Ысрайылды тосуп алганы Гошенге жљнљп кетти. Ал атасын кљргљндљ, аны мойнунан кучактап, кљпкљ чейин ыйлады.
30 Ошондо Ысрайыл Жусупка: «Эми љлсљм болот, сенин жєзєњдє кљрдєм, сен тирєє экенсињ», – деди.
31 Жусуп бир туугандарына жана атасынын єй-бєлљсєнљ: «Мен барып, фараонго кабарлап: “Канаан жериндеги бир туугандарым менен атамдын єй-бєлљсє мага келишти.
32 Алар – койчулар, мал багышат. Алар майда жана бодо малын, бардык мал-мєлкєн ала келишти”, – деп айтайын.
33 Эгерде фараон силерди чакырып: “Силердин кесибињер эмне?” – деп сураса,
34 силер: “Сенин кулдарыњ биз да, аталарыбыз да жаш чагыбыздан бєгєнкє кєнгљ чейин мал багып келгенбиз”, – деп айткыла. Ошондо Гошен жеринде жашап каласыњар. Анткени мисирликтер єчєн койчулардын баары жийиркеничтєє», – деди.
1 Жусуп фараонго келип, мындай деп кабарлады: «Канаан жеринен атам менен бир туугандарым майда жана бодо малы менен, љздљрєнєн бардык мал-мєлкє менен келишти. Азыр алар Гошен жеринде».
2 Анан ал бир туугандарынын арасынан бешљљнє алып барып, фараонго тааныштырды.
3 Ошондо фараон анын бир туугандарынан: «Силердин кесибињер эмне?» – деп сурады. Алар фараонго: «Сенин кулдарыњ биз да, аталарыбыз да койчубуз», – деп жооп беришти.
4 Алар фараонго: «Биз бул жерге жашаганы келдик, анткени кулдарыњдын малына жайыт жок, Канаан жеринде катуу ачарчылык болуп жатат. Ошондуктан кулдарыња Гошен жеринде жашоого уруксат бер», – дешти.
5 Ошондо фараон Жусупка кайрылып, мындай деди: «Атањ менен бир туугандарыњ сага келди.
6 Мисир жери кол астыњда. Атањ менен бир туугандарыњды эњ жакшы жерге жайгаштыр. Алар Гошен жеринде жашашсын. Эгерде алардын арасында жљндљмдєє кишилер бар экенин билсењ, аларды менин малымдын єстєнљн кљз салуучу кылып дайында».
7 Анан Жусуп атасы Жакыпты фараонго алып келип тааныштырды. Жакып фараонго батасын берди.
8 Фараон Жакыптан: «Канча жашка келдињ?» – деп сурады.
9 Жакып фараонго: «Жер бетинде келгин болуп жашаганыма жєз отуз жыл болду. Ата-бабаларымдын жер бетинде келгин болуп жашаган жашына жеткен жокмун, аз жашадым, азаптуу кєндљрдє љткљрдєм», – деди.
10 Жакып фараонго батасын берип, фараондукунан чыкты.
11 Ошентип, Жусуп атасы менен бир туугандарын Мисир жерине жайгаштырып, фараон айткандай, жер соорусу Раамсес аймагын алардын энчисине берди.
12 Жусуп атасы менен бир туугандарын, атасынын бєт єй-бєлљсєн ар бир єй-бєлљдљгє кишинин санына жараша эгин менен камсыз кылып турду.
13 Ачарчылык аябай кєч алгандыктан, бєт жер жєзєндљ эгин тєгљнєп, Мисир жери да, Канаан жери да жабыркады.
14 Жусуп эгин сатып, Мисир жери менен Канаан жериндеги кємєштєн баарын жыйнап, фараондун єйєнљ киреше кылып киргизди.
15 Ошентип, кємєш Мисир жери менен Канаан жеринде тєгљндє. Мисирликтердин бардыгы Жусупка келип: «Бизге нан бер, сенин алдыњда љлгљнєбєздєн эмне кереги бар, анткени кємєшєбєз тєгљндє», – дешти.
16 Жусуп аларга: «Кємєшєњљр тєгљнсљ, малыњарды айдап келгиле, эгинди малга айырбаштайм», – деди.
17 Ошондо алар Жусупка малдарын айдап келишти. Жусуп аларга жылкыларынын, майда жана бодо малдарынын, эшектеринин ордуна эгин берип турду. Ал жылы аларды берген малынын ордуна эгин менен камсыз кылып турду.
18 Ошентип, ал жыл да љттє. Кийинки жылы да алар Жусупка келип: «Мырзабыздан жашырбайбыз, кємєшєбєз тєгљндє, бєт малыбыз да мырзабыздын колунда. Мырзабыздын алдында љзєбєз менен жерибизден башка эч нерсебиз калган жок.
19 Сенин кљз алдыњда љзєбєз љлєп, жерибиздин ээн калганынын эмне кереги бар? Љзєбєздє да, жерибизди да эгинге сатып ал. Биз жерибиз менен фараонго кул бололу, љлбљй тирєє калышыбыз єчєн, жерибиз ээн калбашы єчєн, бизге єрљн бер», – дешти.
20 Ошондо Жусуп бєткєл Мисир жерин сатып алып, фараондун карамагына љткљрдє. Ачарчылык кыйнагандыктан, мисирликтердин баары љз талааларын сатышты. Ошентип, жер фараондун карамагына љттє.
21 Фараон Мисирдин бир четинен экинчи четине чейин жашаган элди кул кылып алды.
22 Жусуп буткана кызматчыларынын гана жерлерин сатып алган жок, анткени буткана кызматчылары фараондон жер алууга тийиш эле. Алар фараон берген жер менен оокат кылышкан, ошондуктан жерлерин сатышкан жок.
23 Ошондо Жусуп элге кайрылып: «Мына эми мен силерди да, жерињерди да фараондун карамагына љткљрдєм. Мына бул єрљндє алып, жерињерге эккиле.
24 Тєшємдє жыйнаганыњардан кийин, анын бештен бир бљлєгєн фараонго бергиле, ал эми тљрт бљлєгє талаага сепкенињерге, љзєњљр жегенињерге, єйєњљрдљ жашагандарыњарга, балдарыњардын жегенине калсын», – деди.
25 Алар Жусупка: «Сен биздин љмєрєбєздє сактап калдыњ. Мырзабыздын алдында ырайым табалы, фараонго кул бололу», – дешти.
26 Ошентип, Жусуп Мисир жеринде бєгєнкє кєнгљ чейин кєчєндљ болгон мындай мыйзам чыгарды: «Фараонго таандык болбогон буткана кызматчыларынын жеринен башка жерлерден алынган тєшємдєн бештен бир бљлєгє фараонго берилсин».
27 Ысрайыл Мисирдеги Гошен жерине отурукташып калгандан кийин, укумдап-тукумдап, абдан кљбљйдє.
28 Жакып Мисир жеринде он жети жыл жашап, жєз кырк жети жашка чыкты.
29 Ысрайылдын љлљр убагы жакындаганда, уулу Жусупту чакырып, мындай деди: «Эгерде мен сенин алдыњда ырайым тапкан болсом, мага ырайым жана акыйкаттык кылып, сенин сљљгєњдє Мисирге калтырбайм деп, колуњду саныма коюп ант бер.
30 Ата-бабаларым жаткан жерге жатайын, мени Мисирден алып чыгып, ошолордун кљрєстљнєнљ кой». Жусуп атасына: «Айтканыњдай кылам», – деди.
31 Атасы ага: «Ант бер», – деди. Баласы ага ант берди. Ысрайыл тљшљгєнєн башында тизесин бєктє.
1 Ошондон кийин Жусупка: «Атањ ооруп жатат», – дешти. Ошондо ал Менаше жана Эпрайым деген эки уулун алып, атасына жљнљдє.
2 Жакыпка: «Сага уулуњ Жусуп келе жатат», – деп кабарлашты. Ысрайыл бар кєчєн жыйнап, тљшљгєнљ отурду.
3 Анан Жакып Жусупка мындай деди: «Кудуреттєє Кудай Канаан жериндеги Лузда мага келип, батасын берген.
4 Кудай мага: “Мен сени укум-тукумдуу кылам, сенден кљптљгљн элдерди жаратам, бул жерди сенин тукумуња тєбљлєк ээлик кылууга берем”, – деген.
5 Мисирге, сага келгениме чейин, сенин Мисир жеринде туулган эки уулуњ – Эпрайым менен Менаше эми менин уулдарым болот, Рубейин менен Шымон сыяктуу эле булар меники болот.
6 Сенден тљрљлљ турган, булардан кийинки балдар сеники болот. Ал балдар љз єлєштљрєндљ љз бир туугандарынын аттары менен аталышат.
7 Мен Месопотамиядан келе жатканда, Канаан жеринде, жолдо, Эфратага бир аз жете бербей, љз колумда Рахелим кљз жумду. Мен анын сљљгєн ошол жерге, Эфратага бара жаткан жолдо жашырдым, азыр ал жер Бейт-Лехем деп аталат».
8 Анан Ысрайыл Жусуптун балдарын кљрєп: «Булар кимдер?» – деп сурады.
9 Жусуп атасына: «Булар менин уулдарым, буларды Кудай мага ушул жерден берди», – деп жооп берди. Ошондо Жакып ага: «Аларды мага жакын алып келчи, мен аларга батамды берейин», – деди.
10 Карылыктан Ысрайылдын кљзєнєн курчу кетип, жакшы кљрљ албай калган эле. Жусуп уулдарын ага жакын алып келди. Жакып аларды кучактап љптє.
11 Ошондо Ысрайыл Жусупка: «Сенин жєзєњдє кљрљм деп ємєттљнгљн эмес элем, бирок Кудай мага уулдарыњды да кљрсљттє», – деди.
12 Жусуп уулдарын атасынын алдынан алып, ага башын ийип таазим этти.
13 Анан Жусуп Эпрайымды оњ колуна алып, Ысрайылдын сол колуна алып келди, Менашени сол колуна алып, Ысрайылдын оњ колуна алып келди.
14 Эпрайым кичєє болсо да, Ысрайыл оњ колун анын башына, ал эми сол колун Менашенин башына койду. Менаше тун уул экенин билип турса да, ал колдорун ошондой койду.
15 Анан Жусупка батасын берип, мындай деди: «Аталарым Ыбрайым менен Ыскак табынган Кудай, мени жаралганымдан бєгєнкєгљ чейин сактап келген Кудай,
16 мени ар кандай жамандыктан куткарган Периште бул балдарга батасын берсин. Булар менин атым менен, аталарым Ыбрайым менен Ыскактын аты менен аталышсын, жер бетинде укумдап-тукумдап кљбљйєшсєн».
17 Жусуп атасынын оњ колун Эпрайымдын башына койгонун кљрєп, капа болду. Ал Эпрайымдын башынан атасынын колун алып, Менашенин башына коймокчу болуп, атасынын колун кармады да:
18 «Ата, андай эмес! Туну – бул. Оњ колуњду мунун башына кой», – деди.
19 Бирок атасы ага макул болбой: «Билем, уулум, билем, андан да эл чыгат, ал да улуу эл болот, бирок кичєєсє андан чоњ болот, андан чоњ уруу тарайт», – деди.
20 Ысрайыл ошол кєнє аларга батасын берип, мындай деди: «Ысрайыл сенин атыњды атап: Кудай сага Эпрайым менен Менашеге кылганындай кылсын», – деп батасын берет. Ошентип, ал Эпрайымды Менашеден жогору койду.
21 Анан Ысрайыл Жусупка мындай деди: «Менин кљзєм љтєп баратат. Бирок Кудай силер менен болот, силерди ата-бабањардын жерине кайра алып барат.
22 Аморлуктардын колунан кылычым менен, жаам менен тартып алган бир тилке жерди сени бир туугандарыњан артык кљрєп, сага берем».
1 Анан Жакып уулдарын чакырып: «Чогулуп келгиле, силерге алдыда эмне болорун айтып берейин.
2 Жакыптын уулдары, чогулуп келгиле, кулак салгыла, атањар Ысрайылды уккула», – деди.
3 «Рубейин, менин тунум! Сен менин кєч-кубатымсыњ, кєчємдєн башатысыњ, кадыр-баркыњ артып, кудуретке жеттињ.
4 Бирок сен суудай ташкындадыњ, ошондуктан тунгучтугуњдан айрыласыњ. Анткени атањдын жаткан жерине кирип, тљшљгєн булгадыњ.
5 Шымон менен Леби экљљ бир тууган, алардын кылычтары – катаалдыктын куралдары.
6 Мен алардын кењешине катышпайм, алардын жыйынына атак-дањкым кошулбайт. Анткени алар ачууга алдырып, эркектерди љлтєрєштє, љз каалоолору боюнча букалардын тарамыштарын кесишти.
7 Алардын каарына наалат, анткени ал катаал. Алардын ачуусуна каргыш тийсин, анткени ал жаалдуу. Аларды Жакыптын арасына таратам, Ысрайылдын арасына чачам.
8 Жєйєт! Сени бир туугандарыњ кљкљлљтљ макташат. Колуњ душмандарыњдын мойнунда болот. Атањдын уулдары сага таазим кылышат.
9 Жаш арстан Жєйєт уулум олжого тоюп, туруп келе жатат. Ал керилип, арстан сымал, ургаачы арстан сымал жатты. Аны ким тургуза алат?
10 Элдештирєєчє келмейинче, Жєйєттєн колунан бийлик таягы тєшпљйт, тукумунан мыйзам чыгаруучу кетпейт. Ага элдер баш ийишет.
11 Ал жєзєм сабагына кодигин байлайт, эњ мыкты жєзєм сабагына ургаачы эшегинин баласын байлайт. Шарапка кийимин, жєзєм ширесине жамынчысын жууйт.
12 Шараптан кљздљрє жылтырап, сєттљн тиштери агарат.
13 Забулун дењиз жээгинде, кемелер токтоочу жайдын жанында жашайт, анын чеги Сидонго чейин жетет.
14 Исахар – эки суунун ортосунда жаткан кєчтєє эшек.
15 Ал бейпилдик жакшы экенин, жер жагымдуу экенин кљрдє: жєк кљтљрєє єчєн ийинин тосуп, салык тљлљљ єчєн эмгек кыла баштады.
16 Дан Ысрайылдын бир уруусу катары љз элине калыстык кылат.
17 Дан жолдо жаткан жылан, жолуњдан чыккан уулуу жылан болот, атынын бутун чакса, чабандес чалкасынан кетет.
18 Тењирим, Сенин жардамыњдан ємєттљнљм!
19 Гатты калыњ эл кысымга алат, бирок ал аны артынан калбай кууп чыгарат.
20 Ашырдын тамак-ашы кенен болот, ал падышаныкындай тамак таап келип турат.
21 Напталы – келишимдєє жейрен, оозунан ширин сљз чыгат.
22 Жусуп – жемиштєє дарактын бутагы, булактын жанындагы жемиштєє дарактын бутагы. Анын шак-бутактары дубалдан ашып жайылат.
23 Жаа тарткычтар аны капа кылышты, ага кастык кылып, жаа тартышты,
24 бирок анын жаасы катуу бойдон калды. Жакыптын кудуреттєє Кудайы, Ысрайылдын Кайтаруучусу жана тиреги колдогондуктан, анын колунун булчуњдары бекем.
25 Атањдын Кудайы сага да жардам берсин. Кудуреттєє Кудай сени жогорудан асман баталары менен, тљмљндљ туњгуюк башаттары менен алкасын, азыркы жана келечектеги укум-тукумуња батасын берсин.
26 Байыркы тоолордун, тєбљлєктєє дљбљлљрдєн баталарынан кљп эсе артык турган атањдын баталары менен батасын берсин. Ушул баталар Жусуптун башында жана бир туугандарынын арасынан тандалгандын башында болсун.
27 Бенжемин – жырткыч карышкыр, эртењ менен карактаганын жейт, кечинде олжосун бљлєштєрљт».
28 Ысрайылдын он эки уруусу мына ушулар жана аларга атасынын айткандары да ушулар. Аларды алкап, ар бирине љз батасын берди.
29 Анан аларга мындай осуят кылды: «Мен эми љз элиме кошулганы бара жатам. Мени хеттиктердин Эпрон талаасындагы єњкєргљ, ата-бабаларымдын жанына койгула.
30 Канаан жериндеги, Мамрейдин алдындагы, Махпел талаасындагы єњкєрдє талаа менен кошо Ыбрайым кљрєстљн єчєн хеттик Эпрондон сатып алган.
31 Ал жерге Ыбрайымды жана аялы Саараны коюшкан. Ал жерге Ыскак менен Ребеканы коюшкан. Ал жерге мен Леяны койгом.
32 Ал талаа жана талаадагы єњкєр Хет уулдарынан сатылып алынган».
33 Ошентип, Жакып уулдарына осуяттарын айтып бєттє да, буттарын тљшљккљ коюп, жан берип, љз элине кошулду.
1 Жусуп атасын басып жыгылып, ыйлап, аны љпкєлљдє.
2 Анан Жусуп дарыгер кызматчыларына атасын бальзамдоого буйрук берди. Дарыгерлер Ысрайылды бальзамдашты.
3 Арадан кырк кєн љттє, анткени бальзамдап катырууга кырк кєн керек эле. Мисирликтер жетимиш кєн аза кєтєп ыйлашты.
4 Аны жоктоп ыйлаган кєндљр аяктагандан кийин, Жусуп фараон сарайындагыларга мындай деп кайрылды: «Эгерде мен силердин алдыњарда ырайым тапкан болсом, анда фараонго мындай дегиле:
5 “Атам менден мындай деп ант алган эле: "Менин кљзєм љтєп бара жатат. Мени Канаан жеринде љзєм єчєн казган кљргљ койгула". Мен эми ошол жерге барып, атамды коюп келєєнє каалар элем”».
6 Ошондо фараон: «Атања берген антыњ боюнча барып, атањды коюп кел», – деди.
7 Жусуп атасын койгону жљнљдє. Аны менен фараондун кызматчылары, єйєндљгє аксакалдар жана Мисир жериндеги аксакалдар,
8 љзєнєн бєт єй-бєлљсє, бир туугандары жана атасынын єйєндљгєлљр кетишти. Гошен жеринде балдары менен майда жана бодо малдарын гана калтырышты.
9 Аны менен бирге арабалар менен атчандар кошо жљнљшкљндєктљн, эл абдан кљп болду.
10 Алар Иордандын жанындагы Горен-Аататка жеткенде, ал жерде да чоњ ый, чоњ љкєрєк болду. Жусуп атасын жоктоп жети кєн ыйлады.
11 Ошондо ал жерде жашаган канаандыктар Горен-Аататтагы ыйды угуп: «Мисирликтер аябай жоктоп ыйлашты», – дешти. Ошондуктан ал жер Иордандагы «мисирликтердин ыйы» деп аталып калды.
12 Жакыптын уулдары атасы кандай айтса, ошондой кылышты.
13 Уулдары аны Канаан жерине алып барып, Мамрейдин алдындагы, Махпел талаасындагы єњкєргљ коюшту. Ыбрайым аны талаа менен бирге хеттик Эпрондон менчик кљрєстљн кылыш єчєн сатып алган.
14 Атасын койгондон кийин, Жусуп бир туугандары менен, љзє менен бирге атасын койгону баргандар менен Мисирге кайтып келди.
15 Жусуптун бир туугандары атасы љлгљндљн кийин: «Жусуп бизди жек кљрєп калса эмне болот? Ага кылган жамандыгыбыз єчєн љч алгысы келсечи?» – дешип,
16 Жусупка мындай деп айттырып жиберишти: «Атањ љлљр алдында:
17 “Жусупка минтип айткыла: "Бир туугандарыњ сага жамандык кылышты, алардын айыбы менен кєнљљсєн кечир", – деген. Эми атањдын Кудайынын кулдарынын айыбын кечир”». Бул сљздљрдє айтып жатышканда, Жусуп ыйлады.
18 Бир туугандары љздљрє да келип, анын алдына жыгылып: «Эми биз сенин кулуњбуз», – дешти.
19 Жусуп аларга: «Коркпогула, анткени мен Кудайдан корком.
20 Силер мага жамандык ойлодуњар эле, Кудай аны жакшылыкка айлантты. Кљп сандаган адамдардын љмєрєн сактап калыш єчєн, ушуну ишке ашырды.
21 Ошондуктан коркпогула. Мен силерди бала-бакырањар менен кошо багам», – деди. Ошентип, Жусуп алардын кљњєлєн тынчтандырып, жєрљк жылыткан сљздљрдє айтты.
22 Жусуп Мисирде атасынын єй-бєлљсє менен жашады. Ал жєз он жыл жашады.
23 Ал Эпрайымдын єчєнчє тукумуна чейин кљрдє, ошондой эле Менашенин уулу Махирдин уулдары да анын кљзє тирєєсєндљ тљрљлєштє.
24 Жусуп бир туугандарына мындай деди: «Менин ичер суум, кљрљр кєнєм аз калды, бирок Кудай силерге келип, силерди бул жерден алып чыгып, Ыбрайымга, Ыскакка жана Жакыпка убада кылган жерге жеткирет».
25 Анан Жусуп Ысрайыл уулдарынан мындай деп ант алды: «Кудай силерге келет, ошондо силер менин сљљгємдє бул жерден алып кеткиле».
26 Ошентип, Жусуп жєз он жашында кљз жумду. Аны Мисирде бальзамдап, табытка салып коюшту.