1 Башкаруучулар башкарып турган кєндљрє Жєйєт аймагында ачарчылык болду. Жєйєт аймагынын Бейт-Лехем шаарынан бир киши аялы, эки уулу менен Маап талааларына жашаганы кетти.
2 Ал кишинин ысымы Элимелек, аялынын ысымы Наами, ал эми эки уулунун ысымдары Махлон жана Килийон эле. Алар Жєйєт жеринин Бейт-Лехеминен чыккан эфраталыктар эле. Алар Маап талааларына келип, ошол жерде калышты.
3 Нааминин кєйљљсє Элимелек кљз жумуп, Наами эки уулу менен калды.
4 Алар Маап кыздарынан аял алышты. Биринин ысымы Орпа, экинчисинин ысымы Рут эле. Алар ошол жерде он жылга жакын жашашты.
5 Бирок анын эки уулу тењ: Махлон да, Килийон да кљз жумду. Ал аял эки уулу менен кєйљљсєнљн ажырап, жалгыз калды.
6 Ошондо ал келиндери менен Маап талааларынан чыгып, кайра љз жерине жљнљдє, анткени Маап талааларында жашап турганда, Кудай Љз элине келгенин, аларга нан бергенин укту.
7 Ал жашап турган жеринен чыкты, аны менен кошо эки келини да жљнљдє. Жєйєт жерине кайтып бара жаткан жолдо Наами эки келинине:
8 «Баргыла, ар бирињер љз энењердин єйєнљ кайткыла. Маркумдарга жана мага кылганыњарга жараша Тењир силерге ырайым кылсын!
9 Тењир батасын берип, экљљњ тењ кєйљљгљ чыгып, баш паана тапкыла!» – деди. Анан аларды љптє, бирок алар буркурап ыйлап:
10 «Жок, биз сени менен кошо сенин элиње кайтабыз», – дешти.
11 Наами болсо мындай деди: «Кайткыла, кыздарым. Мени менен барып эмне кыласыњар? Менин ичимде силерге кєйљљ боло турган балдарым бар бекен?
12 Кайткыла, кыздарым, баргыла. Мен эми кєйљљгљ тийгидей, жаш эмесмин. Эгерде мен: “Менден дагы эле ємєттљнсљњљр болот”, – десем да, атєгєл, ушул тєнє кєйљљм менен болуп, уулдуу болсом да,
13 алар чоњойгуча кєтєп жєрмљк белењер? Кєйљљгљ чыкпай жєрљ бермек белењер? Жок, кыздарым, силерди ойлоп, аябай капаланып жатам, анткени Тењирдин колу мага каршы кљтљрєлдє».
14 Алар кайрадан буркурап ыйлай башташты. Ошондо Орпа кайын энеси менен коштошту, Рут болсо аны менен калды.
15 Наами Рутка: «Мына, келинињ љз элине, љз кудайларына кайтты. Келинињдин артынан сен да кайт», – деди.
16 Бирок Рут: «Сени таштап, кайтып кетєєгљ мени мажбурлаба. Сен кайда барсањ, мен да ошол жакка барам; сен кайсы жерде жашасањ, мен да ошол жерде жашайм. Сенин элињ менин элим, сенин Кудайыњ менин Кудайым болот.
17 Сен кайсы жерде љлсљњ, мен да ошол жерде љлљм, сљљгєм ошол жерге коюлат. Тењир мени жазаласын, катуу жазаласын. Мени сенден љлєм гана ажыратат», – деди.
18 Наами Руттун љзє менен бирге кетєєнє бекем чечкенин кљрєп, кљндєргљнєн токтотту.
19 Ошентип, экљљ Бейт-Лехемге чогуу келишти. Алар Бейт-Лехемге келгенде, бєт шаар кыймылга келип: «Бул Наамиби?» – дешти.
20 Наами аларга: «Мени Наами деп чакырбагыла, мени Мара деп чакыргыла, анткени Бардыгын Кармап Туруучу мени оор кайгыга салды.
21 Мен бул жактан тєгљл кеткем, бирок Тењир мени куру кол кайтарды. Тењир мени айыптаган соњ, Бардыгын Кармап Туруучу башымды кайгыга салган соњ, мени Наами деп чакыруунун эмне кереги бар?» – деди.
22 Ошентип, Наами кайтып келди. Аны менен кошо Маап талааларынан келген мааптык келини Рут кайтып келди. Алар Бейт-Лехемге арпа орула баштаганда келишти.
1 Нааминин кєйљљсє Элимелектин Бууз деген уруулаш тууганы бар эле, ал атактуу адам болчу.
2 Мааптык Рут Наамиге: «Мен талаага барайын, кимден ырайым тапсам, ошонун артынан машак терейин», – деди. Наами ага: «Бара кой, кызым», – деди.
3 Рут талаага келип, орокчулардын артынан машак терип жєрдє. Ал талаа Элимелектин уруулаш тууганы Буузга таандык эле.
4 Ошол учурда Бууз Бейт-Лехемден келип, орокчуларга: «Тењир силер менен болсун!» – деди. Алар ага: «Тењир сага батасын берсин!» – дешти.
5 Анан Бууз орокчуларынын башында турган кызматчыдан: «Бул жаш келин кимдин аялы?» – деп сурады.
6 Орокчулардын башында турган кызматчы мындай деп жооп берди: «Бул жаш келин – Маап талааларынан Наами менен кошо келген мааптык аял.
7 Ал мага: “Мен орокчулардын артынан, боолорду аралап машак терип алайын”, – деп, эртењ мененден бери ушул жерде жєрљт. Ал єйєндљ аз болот».
8 Ошондо Бууз Рутка: «Кулак салчы, кызым, сен башка талаага машак тергени барба, бул жерден кетпе, ушул жерде менин кызматчы аялдарым менен бирге бол.
9 Алар оргон талаадан ор, алардын артынан калба. Кызматчыларыма сага тийбљљнє буйрук кылдым. Суу ичкињ келсе, барып, кызматчыларым сузуп алып ичкен идиштерден ич», – деди.
10 Рут жєзтљмљндљп жыгылып, жерге чейин ийилип таазим кылды да, ага: «Жат жерлик болгонума карабастан, мени кабыл алгыдай, мен сенин алдыњда эмнем менен ырайым таптым?» – деди.
11 Бууз мындай деп жооп берди: «Мага бардыгын айтышты, кєйљљњ љлгљндљн кийин кайын энењ єчєн эмне кылганыњды, љз атањды, љз энењди, ата мекенињди таштап, мурун билбеген, чоочун элге келгенињди уктум.
12 Бул ишињ єчєн Тењир сага тиешењди берсин, Ысрайылдын Кудайынан сага толук сыйлык берилсин, анткени сен Анын канатынын астынан тынчтык табуу єчєн келдињ!»
13 Ошондо Рут ага: «Сенин алдыњда ырайым тапсам экен, мырзам! Кєњдљрєњдєн ичинен бир кєњєњдєн кунуна татыбасам да, жєрљгємљ жаккан сљздљрдє айтып, кљњєлємдє кљтљрєп койдуњ», – деди.
14 Бууз тєшкє тамак убагында Рутка: «Бери келип нан же, наныњды суусундукка малып же», – деди. Ал орокчулардын жанына отурду. Бууз ага нан алып берди. Ал нандан тойгончо жеди, нанынан дагы артып калды.
15 Анан ал машак тергени турду. Бууз кызматчыларына мындай деп буйрук берди: «Бул келин боолордун арасынан машак тере берсин, аны таарынтпагыла.
16 Ага боолордон да ыргытып, калтырып тургула, терип алсын, аны урушпагыла».
17 Ошентип, ал талаада кечке чейин машак терип жєрдє. Терип алган данын бастырганда, бир эйфага жакын арпа болду.
18 Арпасын алып, шаарга кетти. Анын терип келгенин кайын энеси кљрдє. Рут љзє тойгондон кийин калтырып койгон нанды койнунан чыгарып, кайын энесине берди.
19 Кайын энеси Рутка: «Сен бєгєн кайсы жерден тердињ, кайсы жерде иштедињ? Сени кабыл алган кишиге Кудай батасын берсин!» – деди. Рут кайын энесине кимдикинде иштегенин айтты: «Мен бєгєн Бууз деген кишинин талаасында иштедим».
20 Ошондо Наами келинине: «Тирєєлљргљ да, љлгљндљргљ да ырайым кљрсљткљнє єчєн, ага Тењир батасын берсин!» – деди. Анан Наами ага: «Ал биздин жакын тууганыбыз болот», – деди.
21 Мааптык Рут: «Атєгєл, ал мага: “Оруу-жыюу бєткљнчљ, менин кызматчы аялдарым менен бирге бол”, – деп айтты», – деди.
22 Ошондо Наами келини Рутка: «Анын кызматчы аялдары менен чогуу болгонуњ жакшы, кызым, сени башка талаадагылар кордошпойт», – деди.
23 Ошентип, ал Бууздун кызматчы аялдары менен бирге болуп, арпа оруму менен буудай оруму бєткљнчљ, машак терип, кайын энесинин єйєндљ жашап турду.
1 Анан ага кайын энеси Наами мындай деди: «Кызым, љзєњљ жакшы болушу єчєн, баш паана тапсањ кантет?
2 Сен кызматчы аялдары менен болгон Бууз биздин тууганыбыз. Ал ушул тєнє кырманда арпа сапырат.
3 Жуунуп, жыпар жыттуу май сєйкљнєп, жакшы кийимињди кийип, кырманга бар, ал жеп-ичип бєткљнчљ, кљзєнљ кљрєнбљ.
4 Ал уктаганы жатканда, кайсы жерге жатканын бил да, барып, бут жагын ачып, жатып ал. Ал сага эмне кылууну айтат».
5 Рут ага: «Мен сенин айтканыњдын баарын кылам», – деп жооп берди.
6 Рут кырманга барып, кайын энеси айткандай кылды.
7 Бууз ичип-жеп, кљњєлєн кљтљргљндљн кийин, єймљктєн жанына барып жатты. Ошондо Рут акырын келип, анын бут жагын ачып, жатып алды.
8 Тєн ортосунда ал чочуп ойгонуп, ордунан туруп караса, бут жагында бир аял жатыптыр.
9 Ошондо Бууз андан: «Сен кимсињ?» – деп сурады. Рут ага: «Мен сенин кєњєњ Рутмун. Кєњєњљ канатыњды жай, анткени сен туугансыњ», – деди.
10 Бууз мындай деди: «Тењир сага батасын берсин, кызым! Сен жакырлар менен байлардын арасынан жаш адам издеген жоксуњ, бул кылганыњ мурунку ишињден да жакшы болду.
11 Ошондуктан коркпо, кызым, сен айткандын баарын жасайм. Анткени менин шаарымдагы элдин баары сенин жакшы аял экенињди билет.
12 Менин тууган экеним ырас, бирок менден да жакын тууганыњ бар.
13 Бул тєнє ушул жерде тєнљ. Эртењ эле, эгерде ал тууган сени кабыл алса, анда жакшы болот, кабыл алсын. Эгерде ал сени кабыл алгысы келбесе, анда мен љзєм кабыл алам. Тењир тирєє! Тањ атканга чейин жата тур».
14 Ошентип, ал тањ атканга чейин анын бут жагында жатты. Анан ал бири-биринин љњєн ажырата алган убакка чейин эле туруп кетти. Бууз: «Кырманга аял келгенин билишпесин», – деди.
15 Анан Рутка: «Yстєњдљгє сырт кийимињди бер, аны кармап тур», – деди. Ал кармап турду. Ошондо Бууз ага алты ченем арпа љлчљп, ийнине салып берди. Љзє шаарга кетти.
16 Рут болсо кайын энесине келди. Кайын энеси: «Эмне болдуњ, кызым?» – деп сурады. Рут ага Бууздун эмне кылганынын бардыгын айтып берди.
17 Анан: «Ал мага бул алты ченем арпаны берип: “Кайын энење куру кол барба”, – деп айтты», – деди.
18 Кайын энеси: «Иш эмне менен бєтљрєн билгиче, кєтљ тур, кызым. Анткени ал киши ишти бєгєн бєтєрмљйєнчљ жай албайт», – деди.
1 Бууз шаар дарбазасынын алдына барып отурду. Ошол учурда анын жанынан љзє айткан тууганы љтєп бара жаткан эле. Бууз ага: «Бери кел, бул жерге отур», – деди. Ал келип отурду.
2 Бууз шаар аксакалдарынан он кишини чакырып алып, аларга: «Бул жерге отургула», – деди. Алар отурушту.
3 Ошондо Бууз жакын тууганына: «Маап талааларынан кайтып келген Наами биздин тууганыбыз Элимелекке таандык жердин бир бљлєгєн сатып жатат.
4 Сенин кулагыња угузайын, айтайын деп чечтим: бул жерде отургандардын жана элимдин аксакалдарынын кљзєнчљ аны кунун тљлљп кайрып ал. Эгерде кунун тљлљп кайрып алгыњ келсе, кайрып ал. Андай кылгыњ келбесе, мага айт, мен билгидей болоюн. Анткени сенден бљлљк эч ким кунун тљлљп кайрып ала албайт. Сенден кийинки эле жакын тууганы менмин», – деди. Ал: «Кунун тљлљп кайрып алам», – деди.
5 Бууз: «Нааминин жерин кайрып алгыњ келсе, маркумдун аялы мааптык Руттукун кошо кайрып алышыњ керек, єлєшє маркумдун наамында калышы єчєн, Рутту аялдыкка алышыњ керек», – деди.
6 Ошондо ал тууганы: «Мен аны ала албайм, єлєшєм бузулуп калат. Аны сен кабыл ал, мен кабыл ала албайм», – деди.
7 Мурун Ысрайыл элинде сатып алууда жана алмашууда, ар бир ишти бекемдеш єчєн мындай салт болгон: бири љзєнєн бут кийимин чечип, экинчисине берген, бул Ысрайылда кєбљлєк катары болгон.
8 Анан тууганы Буузга: «Љзєњ сатып ал», – деди да, бут кийимин чечти.
9 Ошондо Бууз аксакалдарга жана бєт элге: «Менин Наамиден Элимелектин бєт жерин, Килийон менен Махлондун бєт жерин сатып алып жатканыма силер азыр кєбљсєњљр.
10 Єлєшє маркумдун наамында калышы єчєн, маркумдун ысымы бир туугандарынын арасында жана жашаган жеринде љчпљшє єчєн, Махлондун аялы мааптык Рутту аялдыкка алып жатам. Силер бєгєн буга кєбљсєњљр», – деди.
11 Дарбазанын алдында турган бєт эл жана аксакалдар мындай дешти: «Биз кєбљбєз, єйєњљ кирген аялды Тењир Ысрайылдын тукумун улаган Рахел менен Леядай кылсын. Эфратада байлыкка ээ бол, Бейт-Лехемде ысымыњ дањазалансын.
12 Тењир сага ушул жаш аялдан бере турган тукум Тамар Жєйєткљ тљрљп берген Перестин тукумундай болсун».
13 Ошентип, Бууз Рутту алды, Рут анын аялы болуп калды. Ал Рутка жакындады, Тењир берип, анын боюна бєтєп, уул тљрљдє.
14 Ошондо аялдар Наамиге мындай дешти: «Тењирге дањк, Ал сени мураскорсуз калтырган жок! Анын ысымы Ысрайылда дањкталсын!
15 Ал сага кубаныч тартуулайт, карыганыњда багат, анткени аны сени жакшы кљргљн, сен єчєн жети уулдан артык болгон келинињ тљрљп берди».
16 Наами ал баланы алып, койнуна салып кљтљрєп жєрдє, анын бакма энеси болду.
17 Кошуна аялдар: «Наами уулдуу болду», – деп, баланын атын Обейт коюшту. Ал – Дљљттєн атасы Жышайдын атасы.
18 Перестин санжырасы мындай: Перестен Хесрон тљрљлгљн;
19 Хесрондон Рам тљрљлгљн; Рамдан Аминадап тљрљлгљн;
20 Аминадаптан Нахшон тљрљлгљн; Нахшондон Салмон тљрљлгљн;
21 Салмондон Бууз тљрљлгљн; Бууздан Обейт тљрљлгљн;
22 Обейттен Жышай тљрљлгљн; Жышайдан Дљљт тљрљлгљн.