1 Дљљт аябай карып калган кезде, аны канчалык жылуулап жабышпасын, жылыбай койду.
2 Ошондо кулдары ага: «Мырзабыз падышага жаш кыз издешсин, ал падышанын жанында болсун, аны карасын, аны менен жатсын, ошондо мырзабыз падыша жылыйт», – дешти.
3 Бєткєл Ысрайыл жеринен сулуу кыз издеп, шунамдык Абишага деген кызды таап, падышага алып келишти.
4 Кыз абдан сулуу эле. Ал падышаны карап, ага кызмат кылып жєрдє. Бирок падыша ага жакындаган жок.
5 Дљљттєн Кагыттан тљрљлгљн уулу Адония текеберденип: «Мен падыша болом», – деди. Ошентип, ал майдан араба, атчан жоокер жана элєє жљљ кєлєк кєттє.
6 Атасы аны «Эмне єчєн минтип жатасыњ?» деген суроо менен капалантчу эмес. Ал абдан келишимдєє эле. Ал анын Абышаломдон кийин тљрљлгљн уулу эле.
7 Адония Серуя уулу Жойап менен, ыйык кызмат кылуучу Абыйатар менен кењешти, алар ага жардам беришти.
8 Бирок ыйык кызмат кылуучу Садок, Жойат уулу Беная, Натан пайгамбар, Шемей, Рея жана Дљљттєн эр жєрљк адамдары Адония тарапта болушкан жок.
9 Адония Эйин-Рогел булагынын жанындагы Зохелет ташынын жанында койлорду, љгєздљрдє, букачарларды союп, падышага кызмат кылган бардык жєйєттљр менен љз бир туугандарын, падышанын уулдарын чакырды.
10 Бирок ал Натан пайгамбарды, Бенаяны жана Дљљттєн эр жєрљк адамдарын, бир тууганы Сулайманды чакырган жок.
11 Ошондо Натан Сулаймандын энеси Бат-Шебага мындай деди: «Падышанын Кагыттан тљрљлгљн уулу Адония падыша болуп алганын уктуњбу? Бирок бул жљнєндљ мырзабыз Дљљт билбейт.
12 Эми менин кењешимди ук: љзєњдєн жаныњды жана уулуњ Сулаймандын жанын сакта.
13 Бар, Дљљт падышага кирип, ага мындай де: “Мырзам падыша, "Менден кийин уулуњ Сулайман падыша болот, ал менин тагыма отурат", – деп, љз кєњєњљ ант бербедињ беле? Эмне єчєн Адония падыша болуп калды?”
14 Сен ошол жерде падыша менен сєйлљшєп жатканыњда, сенин артыњан мен да кирип, сенин сљзєњдє толуктайм».
15 Бат-Шеба падышанын уктоочу бљлмљсєнљ келди. Падыша љтљ кары эле. Ага шунамдык Абишага кызмат кылып жєргљн.
16 Бат-Шеба ийилип, падышага таазим кылды. Падыша андан: «Сага эмне керек?» – деп сурады.
17 Бат-Шеба ага: «Мырзам падыша, “Уулуњ Сулайман менден кийин падыша болот, ал менин тагыма отурат”, – деп, кєњєњљ Кудай-Тењирињ менен ант бербедињ беле.
18 Бирок азыр Адония падыша болду, мырзам падыша, сен болсо ал жљнєндљ билбейсињ.
19 Ал кљп љгєз, букачар, кой союп, падышанын бардык уулдарын, ыйык кызмат кылуучу Абыйатарды, аскер башчы Жойапты чакырды, бирок кулуњ Сулайманды чакырган жок.
20 Бирок, мырзам падыша, бєт ысрайылдыктар сени карап, љзєњдљн кийин кимди тактыга отургузуп, падыша кылып жарыяларыњды кєтєп жатышат.
21 Болбосо мырзам падыша ата-бабалары жаткан жайга коюлганда, айып мага жана уулум Сулайманга коюлат», – деди.
22 Ал падыша менен сєйлљшєп жатканда, Натан пайгамбар да келди.
23 Падышага: «Натан пайгамбар келди», – дешти. Ал падышанын єстєнљ кирип, жерге чейин ийилип таазим кылды.
24 Анан Натан мындай деди: «Мырзам падыша! “Менден кийин Адония падышачылык кылат, менин тагыма отурат”, – деп айттыњ беле?
25 Себеби ал бєгєн тєшєп келип, кљптљгљн љгєз, кой, букачар союп, падышанын бардык уулдарын, аскер башчыларды жана ыйык кызмат кылуучу Абыйатарды чакырды. Алар аныкында ичип-жеп отурушат. “Жашасын Адония падыша!” – деп жатышат.
26 Бирок кулуњ мени, ыйык кызмат кылуучу Садокту, Жойат уулу Бенаяны жана кулуњ Сулайманды чакырган жок.
27 Бул менин мырзам падышанын каалоосу менен болдубу? Љзєњдљн кийин тагыња ким отурарын кулуња эмне єчєн айткан жоксуњ?»
28 Дљљт падыша: «Мага Бат-Шебаны чакырып келгиле», – деди. Ал кирип, падышанын алдына келди.
29 Падыша мындай деп ант берди: «Менин жанымды бардык кайгыдан куткаруучу Тењир тирєє!
30 Мен сага: “Менден кийин сенин уулуњ Сулайман падышачылык кылат, ал менин тагыма отурат”, – деп, Ысрайылдын Кудай-Тењири менен ант бергем. Мен аны бєгєндљн калбай орундатам».
31 Ошондо Бат-Шеба жерге чейин ийилип, падышага таазим этип: «Мырзам, Дљљт падыша, кылымдан кылымга жашасын!» – деди.
32 Дљљт падыша: «Мага ыйык кызмат кылуучу Садокту, Натан пайгамбарды, Жойат уулу Бенаяны чакырып келгиле», – деди. Алар падышага келишти.
33 Падыша аларга мындай деди: «Менин кулдарымды алып, уулум Сулайманды качырыма мингизип, Гихонго алып баргыла.
34 Ал жерде ыйык кызмат кылуучу Садок менен Натан пайгамбар аны Ысрайылга падыша кылып майлашсын. Анан сурнай тартып: “Жашасын Сулайман падыша!” – деп жар салгыла.
35 Анан аны кайра алып келгиле, ал келип, менин тагыма отурат. Менин ордума ал падышачылык кылат. Мен аны Ысрайыл менен Жєйєткљ жол башчы кылып дайындадым».
36 Жойат уулу Беная падышага мындай деди: «Оомийин! Мырзам падышанын Кудай-Тењири да ушинтип айтсын!
37 Кудай-Тењир мырзам падыша менен болгондой эле, Сулайман менен да болсун. Ал анын тактысын менин мырзам Дљљт падышанын тактысынан да жогору кылсын!»
38 Ошентип, ыйык кызмат кылуучу Садок, Натан пайгамбар, Жойат уулу Беная, керейликтер менен пелейликтер Сулайманды Дљљт падышанын качырына мингизип, Гихонго алып жљнљштє.
39 Ыйык кызмат кылуучу Садок жыйын чатырынан мєйєзгљ куюлган зайтун майын алып, Сулайманды майлады. Анан сурнай тартышты, бєт эл: «Жашасын Сулайман падыша!» – деп жар салды.
40 Бєт эл Сулайманды коштоп жєрдє. Эл чоор тартып, аябай кубанып, жер жањырта кыйкырып жатты.
41 Муну Адония жана анын чакырган коноктору тамак жеп бєтєшљрє менен угушту. Жойап сурнай єнєн угуп: «Бул эмне деген ызы-чуу? Шаарда эмне болуп жатат?» – деп сурады.
42 Ал сєйлљп жатканда, ыйык кызмат кылуучу Абыйатар уулу Жонатан келди. Адония: «Кир, сен жакшы адам элењ, жакшы кабар менен келгендирсињ», – деди.
43 Жонатан Адонияга мындай деп жооп берди: «Ооба, мырзабыз Дљљт падыша Сулайманды падыша койду.
44 Падыша ыйык кызмат кылуучу Садокту, Натан пайгамбарды, Жойат уулу Бенаяны, керейликтер менен пелейликтерди аны менен кошо жиберди, алар аны падышанын качырына мингизишти.
45 Ыйык кызмат кылуучу Садок менен Натан пайгамбар аны Гихондо падыша кылып майлашты. Алар ал жактан кубаныч менен кайтышты, шаар кыймылга келди. Силер уккан ызы-чуу мына ушундан».
46 Сулайман падышачылык такка отургандан кийин,
47 падышанын кулдары мырзабыз Дљљт падышаны куттуктаганы келип: «Кудайыњ Сулаймандын атын сеникинен да жогору кылсын, анын тактысын сеникинен да жогору койсун!» – дешти. Падыша тљшљгєндљ отуруп таазим кылды.
48 Анан падыша: «Ысрайылдын Кудай-Тењирине дањк! Бєгєн Ал менин тагыма љз уулумду отургузду, муну менин кљзєм кљрдє!» – деди.
49 Ошондо Адониянын чакырган конокторунун баары корккондорунан тура калып, ар кимиси љз жолуна тєштє.
50 Адония болсо Сулаймандан коркуп, ордунан турду да, барып, курмандык чалынуучу жайдын мєйєздљрєн кармады.
51 Сулайманга мындай деп билдиришти: «Адония Сулайман падышадан коркуп, курмандык чалынуучу жайдын мєйєздљрєн кармап алып: “Сулайман падыша кулун кылычтап љлтєрбљйм деп, мага азыр ант берсин”, – деп жатат».
52 Ошондо Сулайман: «Эгерде ал ак ниет адам болсо, анда бир тал чачы да жерге тєшпљйт. Эгерде арам ою болсо, анда љлљт», – деди.
53 Анан Сулайман падыша киши жиберип, аны курмандык чалынуучу жайдан алдырды. Ал келип, Сулайман падышага таазим кылды. Сулайман ага: «Yйєњљ бар!» – деди.
1 Дљљт љлљр кєнє жакындап калганда, уулу Сулайманга мындай керээз айтты:
2 «Мына, мен бардык адамдар баруучу жайга кеткени жатам, сен болсо бекем, кайраттуу бол.
3 Эмне гана кылба, бардык нерседе, кайда гана барба, бардык жерде акыл-эстєє болушуњ єчєн, Кудай-Тењирињдин Мусанын мыйзамында жазылган мыйзамдарын, буйруктарын, кљрсљтмљлљрєн, осуяттарын аткар, Анын жолдору менен жєр, Анын келишимин сакта.
4 Тењир Љзєнєн мен жљнєндљ айткан сљзє аткарылышы єчєн мындай деген эле: “Эгерде сенин уулдарыњ чын жєрљктљн, жан-дили менен Менин алдымда туура жєрєє єчєн, љздљрєнєн жолдоруна кљз салып жєрсљ, анда сенин тукумуњдан Ысрайылдын тагында отурган адам єзєлбљйт”.
5 Серуянын уулу Жойаптын мага эмне кылганын, Ысрайылдын эки аскер башчысы Нейир уулу Абенер менен Жетер уулу Амасага эмне кылганын, бейпил убакта кан тљгєп, аларды кандай љлтєргљнєн, белиндеги курун, бутундагы бут кийимин канга боёгонун билесињ.
6 Ошондуктан акылга салып иш кыл, анын ак чач башын љлгљндљр жаткан жайга тынчтык менен жљнљтпљ.
7 Ал эми гилаттык Барзелай уулдарына жакшылык кыл, алар сенин дасторконуњдан тамактангандардын арасында болсун, анткени агањ Абышаломдон качып жєргљнємдљ, алар мага жардамга келишкен.
8 Сенде Бенжемин уруусундагы бакуримдик Гейранын уулу Шемей да бар. Мен Маханайимге бара жатканда, ал мени абдан жаман сљздљр менен тилдеген. Бирок ал мени Иордандын жанынан тосуп чыкканда, мен ага Тењир менен: “Мен сени кылычтап љлтєрбљйм”, – деп ант берип койгом.
9 Сен болсо аны жазасыз калтырба, анткени сен акылдуу адамсыњ, ага эмне кылышты билесињ, анын ак чач башын љлгљндљр жаткан жайга канга боёп жљнљт».
10 Ошентип, Дљљт ата-бабаларына кошулду. Анын сљљгє Дљљттєн шаарына коюлду.
11 Дљљт Ысрайылга кырк жыл падышачылык кылды. Ал жети жыл Хеброндо, отуз єч жыл Иерусалимде падышачылык кылды.
12 Сулайман атасы Дљљттєн тагына отурду, анын падышачылыгы абдан бекем болду.
13 Падышанын Кагыттан тљрљлгљн уулу Адония Сулаймандын энеси Бат-Шебага келди. Бат-Шеба: «Тынчтык менен келдињби?» – деп сурады. Адония болсо: «Тынчтык менен», – деп жооп берди.
14 Анан мындай деди: «Сага айтчу сљзєм бар». Бат-Шеба ага: «Айта бер», – деди.
15 Адония мындай деди: «Сен билесињ, падышачылык мага таандык эле. Бєт Ысрайыл мени љздљрєнєн падышасы катары карачу, бирок падышачылык менден четтеп, менин бир тууганыма тийди, анткени бул Тењирден болду.
16 Эми сенден бир нерсе сурайын, жок дей кљрбљ». Ал ага: «Айт», – деди.
17 Адония: «Сулайман падыша менен сєйлљш, суранам сенден, анткени ал сага жок дебейт, шунамдык Абишаганы мага аялдыкка берсин», – деди.
18 Бат-Шеба мындай деди: «Болуптур, сен жљнєндљ падыша менен сєйлљшљйєн».
19 Бат-Шеба Адония жљнєндљ сєйлљшєє єчєн, Сулайман падышага кирди. Падыша ордунан тура калып таазим кылды да, тагына кайра отурду. Падышанын энесине да такты коюшту, ал анын оњ жагына отуруп, мындай деди:
20 «Сага бир кичине љтєнєч менен келдим, жок дебе», – деди. Падыша ага: «Сурагын, энеке, сага кантип жок дейин», – деди.
21 Энеси ага: «Бир тууганыњ Адонияга шунамдык Абишаганы аялдыкка бер», – деди.
22 Сулайман падыша энесине: «Шунамдык Абишаганы эмне єчєн Адонияга сурап жатасыњ? Анда ага падышачылыкты да кошо сура, анткени ал менин улуу агам, ыйык кызмат кылуучу Абыйатар менен Серуянын уулу Жойап – анын достору», – деп жооп берди.
23 Анан Сулайман Тењир менен мындай деп ант берди: «Адония ушул сљзє єчєн љз љмєрє менен жооп бербей турган болсо, анда Кудай мени жазаласын, катуу жазаласын.
24 Мени бекемдеп, атам Дљљттєн тагына отургузган, Љзє айткандай, мага жана менин тукумума падышачылыкты берген Тењир тирєє! Адония ушул кєнє љлєшє керек».
25 Анан Сулайман падыша Жойаттын уулу Бенаяны жиберди, ал Адонияны љлтєрдє. Ошентип, ал љлдє.
26 Ал эми ыйык кызмат кылуучу Абыйатарга падыша: «Љз жерињ Анатотко кет. Сен љлємгљ татыктуусуњ, бирок азыр мен сени љлтєрбљйм, анткени сен атам Дљљттєн алдында Эгедер Тењирдин келишим сандыгын кљтљрєп жєргљнсєњ, атам тарткан азапты сен да тарткансыњ», – деди.
27 Сулайман Абыйатарды Тењирге ыйык кызмат кылуудан четтетти. Ошентип, Тењирдин Шилодо Эйлинин тукуму жљнєндљ айткан сљзє аткарылды.
28 Бул жљнєндљ Жойапка да жетти. Ал Сулайман жакка ообой, Адония жакка оогон эле. Ошондуктан Жойап Тењирдин жыйын чатырына качып барып, курмандык чалынуучу жайдын мєйєздљрєн кармады.
29 Жойаптын Тењирдин жыйын чатырына качып барып, курмандык чалынуучу жайдын жанында турганын Сулайман падышага билдиришти. Сулайман Жойат уулу Бенаяны: «Барып, аны љлтєр», – деп жиберди.
30 Беная Тењирдин жыйын чатырына келип, ага мындай деди: «Падыша сага: “Бери чык”, – деп жатат». Жойап болсо: «Жок, мен ушул жерде љлгєм келет», – деди. Беная падышага: «Жойап ушинтип айтты, мага ушинтип жооп берди», – деп жеткирди.
31 Падыша ага мындай деди: «Аны љзє айткандай кылып љлтєрєп, кљргљ кой. Жойап тљккљн кєнљљсєз канды менин жана атамдын тукумунун мойнунан алып ташта.
32 Љзєнљн мыкты, айыпсыз эки жоокерди љлтєргљндєгє єчєн, алардын каны анын мойнунда болсун. Ал атам Дљљткљ билдирбей, Ысрайылдын аскер башчысы Нейир уулу Абенерди жана Жєйєттєн аскер башчысы Жетер уулу Амасаны кылычтап љлтєргљн.
33 Алардын каны тєбљлєккљ Жойаптын жана анын тукумунун мойнунда болсун, ал эми Дљљткљ, анын тукумуна, єй-бєлљсєнљ, тагына Тењирден тєбљлєккљ тынчтык болсун!»
34 Жойат уулу Беная барды да, Жойапты кылыч менен сайып љлтєрдє. Ал чљлдљгє љз єйєнљ коюлду.
35 Сулайман падыша Жойат уулу Бенаяны Жойаптын ордуна аскер башчы койду. Ыйык кызмат кылуучу Садокту болсо Абыйатардын ордуна койду.
36 Падыша Шемейди чакыртып, ага мындай деди: «Иерусалимге єй салып, ушул жерде жаша, бул жерден эч жакка чыкпа.
37 Билип кой, чыккан кєнє, Кидрон суусунан љткљн кєнє сљзсєз љлљсєњ. Љз каныњ љз мойнуњда болот».
38 Шемей падышага мындай деди: «Жакшы болот, мырзам падыша кандай буйруса, кулуњ ошондой аткарат». Ошентип, Шемей Иерусалимде кљпкљ жашады.
39 Бирок єч жылдан кийин Шемейдин эки кулу Гат падышасы Мааханын уулу Акиштикине качып кетти. Шемейге: «Сенин кулдарыњ Гатта», – деп айтышты.
40 Шемей турду да, эшегин токуп, кулдарын издеп таап келєє єчєн, Гатка, Акиштикине жљнљдє. Гаттан Шемей кулдарын алып кайтып келди.
41 Шемейдин Иерусалимден чыгып, Гатка барып келгенин Сулайманга билдиришти.
42 Ошондо падыша Шемейди чакыртып, ага мындай деди: «“Билип кой, сен чыккан кєнє, бир жакка барган кєнє сљзсєз љлљсєњ”, – деп, Тењир менен ант бербедим беле? Сен мага: “Жакшы болот”, – дебедињ беле.
43 Эмне єчєн сен Тењир алдында ант берип айткан буйругумду аткарган жоксуњ?»
44 Анан падыша Шемейге мындай деп айтты: «Атам Дљљткљ жасаган жамандыгыњдын баарын билесињ, жєрљгєњ да билет. Ошол жамандыгыњды Тењир љз мойнуња салсын!
45 Ал эми Сулайманга Тењир батасын берсин! Тењир алдында Дљљттєн тагы тєбљлєккљ бекем болсун!»
46 Падыша Жойат уулу Бенаяга буйрук кылды. Ал барып, Шемейди љлтєрдє.
1 Сулайман Мисир падышасы фараон менен туугандашып, анын кызын аялдыкка алды. Љзєнєн єйєн, Тењир єйєн, Иерусалим дубалдарын кура элек болгондуктан, аялын Дљљттєн шаарына алып келди.
2 Бирок эл курмандыкты дагы эле бийик жерлерде чалып жаткан, анткени ошол убакка чейин Тењирдин ысымына арналып єй курула элек эле.
3 Сулайман Тењирди сєйдє, атасы Дљљттєн осуяты боюнча жєрдє, бирок ал да бийик жерлерде курмандык чалчу, жыпар жыттуу зат тєтљтчє.
4 Курмандык чалуу єчєн, падыша Гибонго кетти, анткени ал жерде чоњ курмандык чалынуучу жай бар эле. Ошол курмандык чалынуучу жайда Сулайман бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктан мињди чалды.
5 Гибондо, тєн ичинде Сулаймандын тєшєнљ Тењир кирди. Кудай ага: «Сура, сага эмне берейин?» – деди.
6 Сулайман мындай деди: «Сен Љз кулуњ Дљљткљ, менин атама, зор ырайым кљрсљттєњ. Ал Сенин алдыњда туура, тєз жєрєп, чынчыл болгондугу єчєн Сен ага ушул улуу ырайымды сактадыњ, тагына отура турган уул бердињ. Ал мына ушул кєндљ жєзљгљ ашып отурат.
7 Кудай-Тењирим, Сен азыр кулуњду атам Дљљттєн ордуна падыша кылдыњ, бирок мен жашмын, кљп нерсени билбейм.
8 Кулуњ Љзєњ тандаган элињдин, кљп сандаган элињдин арасында турат, кљптєгєнљн аларды санап чыгуу да, карап чыгуу да мємкєн эмес.
9 Сенин элињди башкарууга, жаман-жакшыны ажырата билєєгљ Љз кулуња акылдуу жєрљк бер, анткени Сенин кљп сандуу элињди ким башкара алат?»
10 Сулаймандын бул суранычы Тењирге жакты.
11 Кудай ага: «Сен ушуну сураганыњ єчєн, узун љмєрдє, байлыкты жана душмандарыњдын жанын сурабай, туура бийлик жєргєзєєгљ акыл сураганыњ єчєн
12 Мен сенин сљзєњ боюнча кылам. Мына, мен Сага акылдуу, даанышман жєрљк берип жатам, сендей адам сенден мурун да болгон эмес, сенден кийин да болбойт.
13 Мен сага сен сурабаган нерсени, байлыкты, дањкты берип жатам, андыктан љмєрєњ љткљнчљ, падышалар арасында сендей адам болбойт.
14 Эгерде сен атањ Дљљттљй болуп, Менин жолум менен жєрсљњ, мыйзамдарым менен осуяттарымды аткарсањ, Мен сенин љмєрєњдє да узун кылам», – деди.
15 Сулайман ойгонгондо, бул тєш экенин билди. Анан ал Иерусалимге барып, Тењирдин келишим сандыгынын алдында бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктарды, тынчтык курмандыктарын чалып, кызматчыларына чоњ той берди.
16 Ошондо бузулган эки аял келип, падышанын алдында турду.
17 Аялдын бири мындай деди: «Оо мырзам! Бул аял экљљбєз бир єйдљ жашайбыз. Ошол єйдљ мен мунун кљз алдында тљрљдєм.
18 Мен тљрљгљндљн кийин, єчєнчє кєнє бул аял да тљрљдє. Экљљбєз чогуу болчубуз, єйдљ бизден бљлљк эч ким жок эле. Yйдљ экљљбєз эле болчубуз.
19 Тєн ичинде бул аялдын баласы љлєп калды. Анткени ал уктап калып, баласын басып љлтєрєп алды.
20 Анан ал тєн ичинде, кєњєњ мен уктап жатканда, туруп келип, менин баламды љзєнєн койнуна алып, љзєнєн љлгљн баласын менин койнума салып коюптур.
21 Баламды эмизейин деп, эртењ менен турсам, ал љлєп калыптыр. Эртењ менен жакшылап карасам, ал мен тљрљгљн бала эмес экен».
22 Анда тиги аял: «Жок, менин балам тирєє, сенин балањ љлгљн», – деди. Ал эми берки аял: «Жок, љлгљн бала сеники, менин балам тирєє», – деди. Падышанын алдында алар ушинтип талашып жатышты.
23 Ошондо падыша мындай деди: «Бул аял: “Тирєє бала меники, љлгљн бала сеники”, – дейт. Тиги аял болсо: “Жок, љлгљн бала сеники, тирєє бала меники”, – дейт».
24 Анан падыша: «Мага кылычты алып бергиле», – деди. Падышага кылычты алып келип беришти.
25 Падыша: «Тирєє баланы экиге бљлљ чаап, жарымын бирине, жарымын экинчисине бергиле», – деди.
26 Баласы тирєє аял баласын аяп, жан алакетке тєшєп, падышага: «Оо мырзам! Тирєє баланы буга бергиле, аны љлтєрбљгєлљ», – деди. Тиги аял болсо: «Бљлљ чапкыла, бала меники да, аныкы да болбосун», – деди.
27 Ошондо падыша: «Тирєє баланы буга бергиле, аны љлтєрбљгєлљ, анткени бул – анын энеси», – деп жооп берди.
28 Бєт Ысрайыл падышанын љкємє жљнєндљ укту, ошондон кийин падышадан коркуп калышты, анткени анда сот жєргєзєє єчєн Кудайдан болгон даанышмандык бар экенин кљрєштє.
1 Ошентип, Сулайман бєт Ысрайылга падыша болуп турду.
2 Анын кол астындагы башкаруучулары мына булар эле: ыйык кызмат кылуучу: Садоктун уулу Азария.
3 Катчылар: Шиши уулдары Элихореп менен Акия. Тарыхчы: Акилут уулу Жошапат.
4 Аскер башчы: Жойат уулу Беная. Ыйык кызмат кылуучулар: Садок менен Абыйатар.
5 Натан уулу Азария – дубан кызматчылардын єстєнљн башчы, ыйык кызмат кылуучу Натандын уулу Забут – падышанын досу.
6 Падыша сарайынын башчысы – Акишар, салык жыйноочулардын башчысы – Абда уулу Адонурам.
7 Сулаймандын бєткєл Ысрайылга койгон он эки башкаруучусу бар эле, алар падышага, анын єйєнљ азык-тєлєк жеткирип турушчу. Ар бири жыл сайын бир айга жеткидей азык жеткирчє.
8 Алардын аттары: Эпрайым тоосун Хур уулу,
9 Макасты, Шаалбимди, Бейт-Шемешти, Эйлонду жана Бейт-Кананды Декер уулу,
10 Арубатты Хесет уулу башкарчу. Сохо менен бєт Хейпер жерин да ал башкарчу.
11 Бєтєн Напат-Дорду Абинадап уулу башкарчу. Сулаймандын кызы Тафат анын аялы эле.
12 Акилут уулу Баана Таанахты, Мегидону, Изрейелдин тљмљн жагындагы Саретандын жанындагы Бейт-Шейанды, Бейт-Шейандан Абел-Мекелге чейинки жерлерди, атєгєл, Жокмаамдын ары жагындагы жерлерди да башкарчу.
13 Гебер уулу Гилаттын Рамотун башкарчу. Анын карамагында Менашенин уулу Жайырдын Гилаттагы кыштактары бар эле. Ошондой эле анын карамагына Башандагы Аргоп дубаны дубалдуу жана жез кулпулуу алтымыш чоњ шаары менен тиешелєє эле.
14 Маханайимди Идо уулу Акинадап башкарчу.
15 Напталы жерин Акимаас башкарчу. Ал Сулаймандын кызы Басематты аялдыкка алган.
16 Бейалот жана Ашыр жерин Хушайдын уулу Баана башкарчу.
17 Исахар жерин Паруахтын уулу Жошапат башкарчу.
18 Бенжемин жерин Эйланын уулу Шимей башкарчу.
19 Гилат жерин, Амор падышасы Сихондун жерин жана Башан падышасы Огдун жерин Ури уулу Гебер башкарчу.
20 Дењиз жээгиндеги кумдай кљп Жєйєт менен Ысрайыл ичип-жеп, кљњєл ачып жатты.
21 Сулайман Эфрат дарыясынан Пелишти жерине чейинки, Мисир жерине чейинки бєт падышачылыктарга ээлик кылды. Алар Сулаймандын кљзє љткљнчљ кызмат кылып, тартуу алып келип турушту.
22 Сулаймандын бир кєнкє азык-тєлєгє отуз кор буудай унунан, алтымыш кор башка ундан,
23 бугулардан, жейрендерден, бљкљндљрдљн жана семиртилген канаттуулардан тышкары бордолгон он љгєздљн, жайыттан алынган жыйырма љгєздљн, жєз койдон турган.
24 Анткени ал дарыянын берки љйєзєндљгє бардык жерге, Типсактан Азага чейин, дарыянын берки љйєзєндљгє бардык падышаларга єстљмдєк кылды жана тегерегиндеги бардык љлкљлљр менен тынчтыкта болду.
25 Сулаймандын кљзє љткљнчљ, Дандан Бейер-Шебага чейин жаткан Ысрайыл менен Жєйєт эли љздљрєнєн анжыр жыгачынын, жєзєм багынын астында бейкапар жашады.
26 Сулаймандын майдан арабага чегилген аттары єчєн кырк мињ мамысы, аттары єчєн он эки мињ мамысы бар эле.
27 Ошол башкаруучулардын ар бири љзєнљ белгиленген айда Сулайман падышанын дасторконуна тиешелєє болгон бардык нерселерди жеткирип турушту, аны эч нерсеге муктаж кылышкан жок.
28 Падыша конуш алган жерге ар бири љз кезеги менен аттарга, качырларга арпа, саман жеткирип турушту.
29 Кудай Сулайманга дењиз жээгиндеги кумдай кљп акылмандык, даанышмандык, кеменгерлик берди.
30 Сулаймандын акылмандуулугу чыгыш уулдарынын бєт акылмандуулугунан жана мисирликтердин бєт акылмандуулугунан жогору эле.
31 Ал бардык адамдардан акылдуу болчу, акылы эзрахилик Эйтандан, Эйман, Калкол, Дарда, Махол уулдарынан алда канча љйдљ болчу. Тегерек-четтеги бардык элдерге аты чыкты.
32 Ал єч мињ накыл сљз айткан, анын бир мињ беш ыры бар эле.
33 Ошондой эле дарактар жљнєндљ, Лебанондогу кедр жыгачынан баштап дубалга жабышып љсєєчє иссопко чейин айткан. Жаныбарлар, канаттуулар, сойлоп жєрєєчєлљр жана балыктар жљнєндљ айткан.
34 Сулаймандын акылмандыгы жљнєндљ уккан жер єстєндљгє бардык падышачылыктардан, бардык элдерден анын акылмандуулугун угуу єчєн келип турушчу.
1 Тир падышасы Хирам Сулаймандын атасынын ордуна падыша болуп майланганын угуп, ага љкєлдљрєн жљнљттє, анткени Хирам Дљљттєн тєбљлєк досу болгон.
2 Сулайман да Хирамга мындай деп айттырды:
3 «Љзєњ билесињ, атам Дљљт тегерегиндеги элдер менен согушуп тургандыктан, Тењир ал элдерди анын бут алдына жыкканга чейин, љз Кудай-Тењиринин ысымына арнап єй кура алган жок.
4 Ушул кезде мага Кудай-Тењирим бардык жактан тынчтык берди. Душман жок, мындан ары тоскоолдук кыла турган эч ким жок.
5 Тењир атам Дљљткљ: “Сенин ордуња, тагыња Мен отургуза турган уулуњ Менин ысымыма арнап єй курат”, – деген, ошондуктан мен Кудай-Тењиримдин ысымына арнап єй курууну ниет кылып жатам.
6 Андыктан мен єчєн Лебанондон кедр дарагын кыюуну буйрук кыл. Менин кулдарым сенин кулдарыњ менен бирге болот, мен сенин кулдарыња сен белгилегендей акы тљлљйм, анткени бизде дарак кыюуну сидондуктардай билген киши жок экенин сен билесињ».
7 Сулаймандын сљзєн укканда, Хирам абдан кубанып: «Ушул кљп элди башкаруу єчєн, Дљљткљ акылман уул берген Тењир дањкталсын!» – деди.
8 Хирам Сулайманга мындай деп айттырды: «Мага элчи жибергенињдин себебин уктум, кипарис жана кедр жыгачтары жљнєндљгє бєт каалооњду аткарам.
9 Менин кулдарым жыгачтарды Лебанондон дењизге жеткиришет, сен айткан жерге дењиз аркылуу сал менен жеткирип, жыйып коюшат, аларды ошол жерден аласыњ. Бирок сен да менин каалоомду аткарып, єй-бєлљмљ дан жеткиртип бер».
10 Хирам Сулаймандын каалоосун толук аткарып, кипарис жана кедр жыгачтарын берип турду.
11 Сулайман болсо Хирамга, анын єйє єчєн жыйырма мињ кор буудай, жыйырма мињ кор жанчылган зайтун майын берип турду. Жыл сайын Сулайман Хирамга ушунчадан берип турду.
12 Тењир Сулайманга убада кылган акылмандыкты берди. Сулайман менен Хирам љз ара келишим тєзєп, тынчтыкта болушту.
13 Анан Сулайман падыша бєт Ысрайылга милдеттенме берди. Милдеттенмени аткаруучулардын саны отуз мињ адам болду.
14 Аларды Лебанонго ай сайын он мињден кезек менен жљнљтєп турду. Алар бир ай Лебанондо, эки ай єйлљрєндљ болуп турушту. Аларга Адонурам башчылык кылды.
15 Сулаймандын тоодо оор жєк кљтљргљн жетимиш мињ адамы, таш сомдогон сексен мињ адамы болгон.
16 Элдин ишин кљзљмљлдљљ єчєн, Сулайман єч мињ єч жєз башчы койгон.
17 Падыша єйдєн пайдубалы єчєн чоњ, кымбат, жылмаланган таштарды ташып келєєнє буйрук кылды.
18 Аларды Сулаймандын, Хирамдын жумушчулары жана гебалдыктар сомдошкон. Алар єй курууга жыгачтар менен таштарды даярдашкан.
1 Ысрайыл уулдарынын Мисир жеринен чыкканына тљрт жєз сексен жыл болгондо, Сулаймандын Ысрайылга падыша болгонуна тљрт жыл болгондо, Зуп айында, экинчи айда ал Тењирге арнап ийбадаткана кура баштады.
2 Тењирге арнап Сулайман курган ийбадаткананын узундугу алтымыш, туурасы жыйырма, бийиктиги отуз чыканак эле.
3 Ийбадаткананын алдындагы кире бериш бљлмљнєн узундугу жыйырма чыканак (имараттын туурасына барабар), туурасы он чыканак эле.
4 Сулайман єйгљ тосмо торлуу, ачылбаган терезелерди жасады.
5 Ийбадаткананын дубалын тегерете, ийбадаткананы тегерете, ички бљлмљнє тегерете курулуш улады. Тегерете каптал бљлмљлљрдє курду.
6 Єйгљ улай салынган курулуштун тљмљнкє кабатынын туурасы беш чыканак, ортоњкусунун туурасы алты чыканак, єчєнчєсєнєн туурасы жети чыканак болду, улай салынган курулуш ийбадаткананын дубалына тийип турбаш єчєн, ийбадаткананын сыртына тегерете чыгып турган кошумча дубал тургузулду.
7 Ийбадаткана курулуп жатканда, ага жылмаланган таштар пайдаланылды. Ийбадаткананы куруу убагында балтанын да, балканын да, башка темир куралдардын да єнє угулган жок.
8 Yйгљ улай салынган курулуштун ортоњку кабатына кирєєчє эшик оњ жагында эле. Тегерек тепкич аркылуу ортоњкуга, ал эми ортоњкудан єчєнчє кабатка чыгышкан.
9 Сулайман ийбадаткананы куруп бєтєп, сыртын кедр тактайы менен каптады.
10 Ийбадаткананын бардык капталына бийиктиги беш чыканак бљлмљлљрдє курду. Ийбадатканага алар кедр устундары менен бириктирилди.
11 Сулайманга Тењирден сљз болду, ага мындай айтылды:
12 «Сен ийбадаткананы куруп жатасыњ, эгерде сен Менин кљрсљтмљлљрєм менен мыйзамдарым боюнча жєрєп, осуяттарымдын баарын сактап, аткара турган болсоњ, анда Мен атањ Дљљткљ айткан сљзємдє орундатам.
13 Ысрайыл уулдарынын арасында жашап, Љз элим Ысрайылды таштабайм».
14 Сулайман ийбадаткананы куруп бєттє.
15 Ал ийбадаткананын ичин кедр тактайы менен каптады. Ийбадаткананын полунан шыбына чейин тактай менен каптап, полуна кипарис тактайын тљшљдє.
16 Ийбадаткананын арт жагынан, четинен жыйырма чыканак ары карай дубал тургузду. Шыбы менен дубалын кедр тактайы менен каптап, ички бљлмљнє курду.
17 Ийбадаткананын алдыњкы бљлєгє кырк чыканак эле.
18 Ийбадаткананын ичиндеги кедр тактайынын бетине бадырањдын жана ачылган гєлдљрдєн сєрљтє оюлуп тєшєрєлдє. Баары кедр менен капталып, ташы кљрєнбљй калды.
19 Ийбадаткананын ичине жасалган ички бљлмљнє ал Тењирдин келишим сандыгын коюу єчєн даярдады.
20 Ички бљлмљнєн узундугу жыйырма чыканак, туурасы жыйырма чыканак, бийиктиги да жыйырма чыканак болду. Аны таза алтын менен каптады. Кедрден жасалган курмандык чалынуучу жайды да алтын менен каптады.
21 Сулайман ийбадаткананын ичин таза алтын менен каптады, ички бљлмљнєн алдына алтын чынжыр тартып, аны да алтын менен каптады.
22 Ийбадаткананы бєт бойдон алтын менен каптады, ички бљлмљнєн алдындагы курмандык чалынуучу жайды да бєт бойдон алтын менен каптады.
23 Ички бљлмљгљ зайтун жыгачынан бийиктиги он чыканак болгон эки керуп жасады.
24 Керуптун бир канаты беш чыканак, экинчи канаты беш чыканак эле. Бир канатынын четинен экинчи канатынын четине чейин он чыканак болчу.
25 Экинчи керуп да он чыканак болчу. Эки керуптун љлчљмє менен сырткы кљрєнєшє бирдей эле.
26 Эки керуптун тењ бийиктиги он чыканак эле.
27 Ал керуптарды ийбадатканадагы ыйыктын ыйыгы бљлмљсєнєн ортосуна койду. Керуптардын канаты жазылып, бирљљнєн канаты дубалдын бир жагына, экинчи керуптун канаты дубалдын экинчи жагына тийип турчу. Алардын экинчи канаттары да ыйыктын ыйыгы бљлмљсєнєн ортосунда бири-бирине тийишип турчу.
28 Ал керуптарды да алтын менен каптады.
29 Ийбадаткананын бардык дубалынын бетине керуптардын, пальмалардын, ачылган гєлдљрдєн сєрљттљрєн ичинен да, тышынан да оюп тєшєрдє.
30 Ийбадаткананын ички жана алдыњкы бљлмљлљрєнєн полун алтын менен каптады.
31 Ички бљлмљнєн кире беришиндеги эшикти жана беш бурчтуу кашегин зайтун жыгачынан жасады.
32 Зайтун жыгачынан жасалган, эки жакка ачылма эшиктердин бетине керуптардын, пальмалардын жана ачылган гєлдљрдєн сєрљтєн оюп тєшєрєп, алтын менен каптады. Керуптарды да, пальмаларды да алтын менен каптады.
33 Ийбадаткананын эшигинин тљрт бурчтуу кашегин да зайтун жыгачынан жасады.
34 Кипарис жыгачынан эки эшик жасады. Бир эшигинин эки каалгасын да, экинчи эшиктин эки каалгасын да жылып турма кылды.
35 Алардын бетине да керуптарды, пальмаларды жана ачылган гєлдљрдє оюп тєшєрєп, алтын менен каптады.
36 Жылмаланган таштардан єч катар, кедр устундарынан бир катар коюп, ички короону курду.
37 Ал тљртєнчє жылдын Зуп айында Тењирдин ийбадатканасынын пайдубалын койгон.
38 Ал эми он биринчи жылдын Бул айында – сегизинчи айда ийбадаткананы жана ага тиешелєє бардык нерселерди долбоор боюнча бєтєрдє. Аны жети жыл курду.
1 Ал эми љз єйєн Сулайман он єч жылда куруп бєтєрдє.
2 Ал Лебанондун жыгачынан єй тургузду, анын узундугу жєз чыканак, туурасы элєє чыканак, бийиктиги отуз чыканак эле. Кедрден тљрт катар мамы орнотту. Мамылардын єстєнљ кедр устундары коюлду.
3 Бир катарда он бештен турган кырк беш мамынын єстєнљ кедр секи жабылды.
4 Бири-бирине тушташ єч катар терезе коюлду.
5 Бардык эшиктер жана алардын кашектери тљрт бурчтуу болду, єч катар терезелер бири-бирине тушташ болду.
6 Узундугун элєє чыканак, туурасын отуз чыканак кылып, мамылардан кире бериш бљлмљ курду. Анын алдына мамыларды тургузду, тепкичтєє аянтча жана босого курду.
7 Бийлик жєргєзєєчє тагы бар дагы бир кире бериш бљлмљ курду. Сот жєргєзєє єчєн кире бериш бљлмљ куруп, анын полуна кедр тљшљдє.
8 Љзє жашаган єйдєн кире бериш бљлмљсєнєн артындагы короону да ушундай жасады. Сулайман аялдыкка алган фараондун кызынын єйєнљ да ушундай кире бериш бљлмљ курду.
9 Мунун баары, пайдубалынан баштап єй чатырынын астындагы чыгып турган кырбусуна чейин, сырт жагынан чоњ короого чейин ичи-тышы арааланган, љлчљмє менен жылмаланган кымбат таштардан жасалды.
10 Yйдєн пайдубалына он чыканак жана сегиз чыканак болгон чоњ, кымбат таштар коюлду.
11 Анын єстєнљ да љлчљмє менен жылмаланган таштар, кедр жыгачы коюлду.
12 Чоњ короо єч катар коюлган жылмаланган таштар менен, бир катар коюлган кедр устундары менен тегерете тосулган. Тењирдин ийбадатканасынын ички короосу да, кире бериш бљлмљсє да ушундай эле.
13 Сулайман падыша Тирге киши жиберип, Хурамды чакыртты.
14 Ал Напталы уруусундагы жесир аялдын уулу эле. Анын атасы тирлик зергер болгон. Ал жезден ар кандай нерселерди жасаган жљндљмдєє, чебер уста эле. Ал Сулайман падышага келип, анын ар кандай жумуштарын кылды.
15 Ал бийиктиги он сегиз чыканак болгон эки жез мамы жасады, эки мамыны тењ он эки чыканак чынжыр менен курчады.
16 Мамынын башына коюуга жезден эки таажы куйду. Бир таажынын бийиктиги беш чыканак, экинчи таажыныкы да беш чыканак эле.
17 Мамылардын єстєндљгє таажылар єчєн согулган торлорду жана чынжыр тєрєндљгє боолорду жасады. Ар бир таажыга жетиден чынжыр.
18 Мамылардын єстєндљгє таажыларды жаап туруш єчєн, ал торду айланта эки катар анар жемишин жасады. Экинчи таажыга да дал ошондой жасады.
19 Ал эми кире бериш бљлмљдљгє мамылардын єстєндљгє таажылардын бийиктиги тљрт чыканак болуп, лилия гєлєнљ окшош жасалды.
20 Эки мамынын єстєнљ, тордун жанындагы чыгып турган капталынын єстєнљ таажылар жасалды. Башка таажыга да тегерете катар-катар эки жєз анар жемишин жасады.
21 Мамыларды ийбадаткананын кире бериш бљлмљсєнєн алдына койду. Оњ жагына койгон мамыга Жахин деген ат берди, сол жагына койгон мамыга Бууз деген ат берди.
22 Мамылардын єстєнљ лилия гєлєнљ окшош жасалган таажыларды койду. Мамылар ушундайча жасалып бєттє.
23 Бир четинен экинчи четине чейин он чыканак болгон, жезден куюлган тептегерек чоњ чара жасады, анын бийиктиги беш чыканак, аны отуз чыканак чынжыр менен тегерете курчады.
24 Чаранын кырбусунун астына жез бадырањдар тегерете эки катар болуп кошо куюлду, бир чыканакка он бадырањ туура келди. Бадырањдар чара менен бирге куюлду.
25 Ал чара он эки љгєздєн єстєндљ турган. Љгєздљрдєн єчљљ тєндєктє, єчљљ батышты, єчљљ тєштєктє, єчљљ чыгышты карап турган. Алардын єстєнљ чара коюлган, љгєздљрдєн арты чаранын астына кирип турган.
26 Анын калыњдыгы алакандай эле, жээги болсо табактын жээгиндей, ачылган лилия гєлєнљ окшош жасалган. Анын сыйымдуулугу эки мињ бат эле.
27 Анан ал он дљњгљлљктєє койгуч жасады, аларды жезден жасады. Ар бир дљњгљлљктєє койгучтун узундугу тљрт чыканак, туурасы тљрт чыканак, бийиктиги єч чыканак эле.
28 Дљњгљлљктєє койгучтардын тєзєлєшє мындай: алардын капталдары болгон, капталдары бурчтарындагы тирљљчтљрдєн ортосунда болгон.
29 Бурчтарындагы тирљљчтљрдєн ортосундагы капталдарына арстандардын, љгєздљрдєн, керуптардын сєрљттљрє тєшєрєлгљн. Бурчтарындагы тирљљчтљрдљ да ошондой, ал эми љгєздљр менен арстандардын љйдљ жагына да, ылдый жагына да бажырайган гєлдљр оюлуп тєшєрєлгљн.
30 Ар бир дљњгљлљктєє койгучтун жезден жасалган тљрт дљњгљлљгє жана октору болгон. Анын тљрт бурчуна, идиштин астына уркуюп чыгып турган тирљљч куюлуп жасалган, бардык тарабына гєлдљр оюлуп тєшєрєлгљн.
31 Дљњгљлљктєє койгучтун ичинин терењдиги бир чыканак. Анын ичи тегерек болгон, диаметри бир жарым чыканак, ага љрєлгљн оймолор тєшєрєлгљн. Бирок анын капталдары тегерек эмес, тљрт бурчтуу.
32 Капталдарынын астына тљрт дљњгљлљк октору менен бекитилген, ар бир дљњгљлљктєн диаметри бир жарым чыканак.
33 Дљњгљлљктљрдєн тєзєлєшє майдан арабанын дљњгљлљктљрєнєн тєзєлєшєнљ окшош. Дљњгљлљктљрдєн октору, алкактары, чабактары жана кєпчљктљрє куюлуп жасалган.
34 Ар бир дљњгљлљктєє койгучтун тљрт бурчу уркуюп чыгып турган. Анын бурчтары уркуюп чыгып турган.
35 Дљњгљлљктєє койгучтун єстє тегерек болуп жасалган, анын бийиктиги жарым чыканак. Дљњгљлљктєє койгучтун жогору жагына – капталдарына туткалары кошо куюлуп жасалган.
36 Анын туткаларынын бетине, капталдарына керуптардын, арстандардын, пальмалардын жана гєлдљрдєн сєрљтєн тегерете жыш тєшєрдє.
37 Ал он дљњгљлљктєє койгучту мына ушундай жасады. Куюлуп жасалган алардын баарынын љлчљмє, сырткы кљрєнєшє бирдей.
38 Анан жезден он жуунгуч жасады. Жуунгучтардын ар биринин сыйымдуулугу кырк бат. Ар бир жуунгучтун бийиктиги тљрт чыканак. Ар бир дљњгљлљктєє койгучтун єстєнљ жуунгуч коюлган.
39 Ийбадаткананын оњ жагына беш, сол жагына беш дљњгљлљктєє койгуч койду. Ал эми чоњ чараны ийбадаткананын оњ жагына, тєштєк-чыгыш тарабына койду.
40 Ошентип, Хурам жуунгучтарды, калактарды, чараларды жасады. Хурам Тењирдин ийбадатканасы єчєн Сулайман падыша тапшырган бардык жумушту бєтєрдє.
41 Эки мамыны жана алардын башын курчаган эки таажыны, мамылардын башын курчаган эки таажыны жаап турган эки торду,
42 эки тордун єстєнљ тљрт жєз анарды жасады, анарлар торлордо эки катар болуп жайгаштырылган. Ал анарлар мамылардын башын курчаган эки таажыны жаап туруу єчєн жасалган.
43 Анан ал он дљњгљлљктєє койгуч жасады, ал дљњгљлљктєє койгучтардын єстєнљ он жуунгуч жасады.
44 Бир чоњ чара жана анын астындагы он эки љгєздє,
45 казандарды, калактарды, чараларды жасады. Тењирдин ийбадатканасы єчєн Сулайман падышага Хурам жасап берген бардык нерселер жылмаланып жылтыратылган жезден эле.
46 Падыша аларды Иордандын жанында, Саретан менен Сукоттун ортосундагы чопо топурактуу жерде куйган.
47 Анан Сулайман ушул нерселердин бардыгын љз ордуна койду. Алардын љтљ кљптєгєнљн жездин салмагы аныкталган жок.
48 Сулайман Тењирдин ийбадатканасындагы бардык буюмдарды жасады. Алтындан курмандык чалынуучу жай, нан курмандыктары коюлуучу єстљл,
49 таза алтындан ийбадаткананын арткы бљлмљсєнєн алдына, сол жагына жана оњ жагына беш-бештен чырактан, алтындан чырактарды, гєлдљрдє, кычкачтарды,
50 таза алтындан табактарды, бычактарды, чараларды, салгычтарды, жыпар жыттуу зат тєтљтєлєєчє идиштерди, алтындан ийбадаткананын ички бљлмљсєнєн – ыйыктын ыйыгы бљлмљсєнєн эшиктеринин илгичтерин, ийбадаткананын эшиктеринин илгичтерин жасады.
51 Сулайман падыша Тењирдин ийбадатканасы єчєн бардык жумуштарды мына ушундай бєтєрдє. Сулайман атасы Дљљттєн Тењирге арнаган алтын-кємєштљрєн, буюмдарын алып келип, Тењирдин ийбадатканасынын казыналарына тапшырды.
1 Ошондо Сулайман падыша Ысрайылдын аксакалдарын, уруу башчыларын, єй-бєлљ башчыларын Иерусалимге чакырды, анткени Дљљттєн шаарынан, атап айтканда, Сиондон Тењирдин келишим сандыгын алып келєє керек эле.
2 Жетинчи деп эсептелген Эйтаним айында бардык ысрайылдыктар майрамга, Сулайман падышанын алдына чогулушту.
3 Ысрайылдын бєт аксакалдары келишти. Ыйык кызмат кылуучулар келишим сандыгын кљтљрєштє.
4 Алар Тењирдин келишим сандыгын, жыйын чатырын, анын ичиндеги бардык ыйык буюмдарды кљтљрєп жљнљштє. Аларды ыйык кызмат кылуучулар менен лебилер кљтљрєп жєрєштє.
5 Ал эми Сулайман падыша жана анын алдына чогулган бєт Ысрайыл жамааты келишим сандыгынын алдында бара жатышты. Бодо, майда малдан курмандыкка чалып бара жатышты, кљптєгєнљн аларды саноого мємкєн эмес эле.
6 Ыйык кызмат кылуучулар Тењирдин келишим сандыгын ийбадаткананын ички бљлмљсєнљ, ыйыктын ыйыгы бљлмљсєнљ алып кирип, керуптардын канаттарынын астындагы орунга коюшту.
7 Анткени сандык коюлуучу жерде керуптар канаттарын жайып турушкан. Сандыкты жана анын шыргыйларын керуптар жаап турган.
8 Шыргыйлардын учтары ички бљлмљнєн алдындагы ыйыктын ыйыгы бљлмљсєнљн кљрєнєп турчу, бирок сыртына чыгып турчу эмес. Алар ушул кєнгљ чейин ошол жерде.
9 Сандыкта эки таш лооктон башка эч нерсе жок эле. Ысрайыл уулдары Мисирден чыккандан кийин, Тењир алар менен келишим тєзгљндљ, Муса ал таш лоокторду Хорепте сандыкка салган болчу.
10 Ыйык кызмат кылуучулар ыйык жайдан чыкканда, булут каптап, Тењирдин єйєн толтурду.
11 Булут каптап тургандыктан, ыйык кызмат кылуучулар кызмат кыла алышкан жок, анткени Тењирдин дањкы Тењирдин ийбадатканасын толтуруп турган эле.
12 Ошондо Сулайман: «Тењир Љзєнєн карањгылыкта жашоону кааларын айткан.
13 Сен тєбљлєк жашашыњ єчєн, Сага ийбадаткана тургуздум», – деди.
14 Анан падыша бурулуп, чогулган ысрайылдыктарга батасын берди. Ысрайылдыктардын бєткєл жамааты туруп турду.
15 Падыша аларга мындай деди: «Атам Дљљткљ Љз оозу менен айткан, ушул кєндљ Љз колу менен аткарган Ысрайылдын Кудай-Тењирине дањк! Ал мындай деп айткан:
16 “Љз элим Ысрайылды Мисирден алып чыккан кєндљн бери Ысрайыл урууларынын бир да шаарын Љзємдєн ысымым болуп тура турган єй курууга тандап алган жокмун. Бирок Ысрайыл элимди башкарсын деп, Дљљттє тандап алдым”.
17 Атам Дљљттєн жєрљгєндљ Ысрайылдын Кудай-Тењиринин ысымына арнап ийбадаткана тургузам деген каалоо бар эле.
18 Бирок Тењир атам Дљљткљ: “Сенин жєрљгєњдљ Менин ысымыма арнап ийбадаткана курам деген каалоо бар. Жєрљгєњдљ ушул каалоонун болгону жакшы.
19 Бирок ийбадаткананы сен курбайсыњ. Менин ысымыма арнап ийбадаткананы љз денињден чыккан уулуњ курат”, – деген.
20 Тењир Љзє айткан сљздє аткарды. Тењир Љзє айткандай, мен атам Дљљттєн ордун басып, Ысрайылдын тагына отуруп, Ысрайылдын Кудай-Тењиринин ысымына арнап ийбадаткана тургуздум.
21 Ата-бабаларыбызды Мисир жеринен алып чыкканда, Тењирдин алар менен тєзгљн келишими салынган сандык єчєн ошол жерге орун даярдадым».
22 Сулайман Тењирдин курмандык чалынуучу жайынын жанында, бєткєл Ысрайыл элинин алдында туруп, колдорун асманга кљтљрєп, мындай деди:
23 «Ысрайылдын Кудай-Тењири! Жогоруда асманда жана тљмљндљ жерде Сендей Кудай жок. Сага чын жєрљгє менен берилген кулдарыња Сен Љзєњдєн келишимињди сактап, ырайымыњды кљрсљтљсєњ.
24 Сен Љз кулуњ Дљљткљ, атама, айткан Љз сљзєњдє аткардыњ. Љз оозуњ менен айтканды Љз колуњ менен ушул кєнє аткардыњ.
25 Ысрайылдын Кудай-Тењири, “Сен Менин алдымда жєргљндљй, сенин уулдарыњ да Менин алдымда жєрєшсљ, љз жолдоруна кљњєл бурушса, Менин алдымда сенин тукумуњ Ысрайылдын тагынан тєшпљйт”, – деп, Љз кулуњ Дљљткљ, атама, айткан Љз сљзєњдє эми аткар.
26 Ысрайылдын Кудайы, кулуњ Дљљткљ, менин атама, айткан сљзєњ ушул кєнє орундалса экен!
27 Бирок Кудай жерде жашамак беле? Сени мен курган бул ийбадаткана тєгєл, асман да, асмандын асманы да батыра албайт.
28 Бирок Љз кулуњдун сыйынуусуна, љтєнєчєнљ кулак сала кљр, Кудай-Тењирим! Кулуњдун Сага жалбарган єнєн жана сыйынуусун ук.
29 “Менин ысымым ошол жерде болот”, – деп Љзєњ айткан ушул жерден, ушул ийбадатканадан кєнє-тєнє кљзєњдє алба. Ушул жерде сыйынган Љз кулуњдун сыйынуусун ук.
30 Ушул жерде Љз кулуњ жана Љз элињ Ысрайыл сыйынганда, алардын жалынуусун ук. Љзєњ жашаган жайдан – асмандан угуп, ырайым кыл.
31 Жакынына каршы кєнљљ кылган адамдын каргануусун талап кылышканда, ал карганыш єчєн Сенин курмандык чалынуучу жайыњдын алдына, ушул ийбадатканага келгенде,
32 Сен асмандан ук, Љз кулдарыњдын єстєнљн сот жєргєз, кєнљљлєєнє айыпта, анын кылган ишин љз мойнуна жєктљ, айыпсызды акта, ага актыгына жараша тиешесин бер.
33 Љз элињ Ысрайыл Сенин алдыњда кєнљљ кылгандыгы єчєн душманга жењилип калганда, Љзєњљ кайрылып, Сенин ысымыњды дањктаганда, ушул ийбадатканада Љзєњдљн жалынып сураганда,
34 аны асмандан угуп, Љз элињ Ысрайылдын кєнљљсєн кечир, алардын ата-бабаларына берген жерге кайра алып кел.
35 Сенин алдыњда кєнљљ кылышкандыгы єчєн асман жабылып, жамгыр жаабай калганда, алар ушул жерде сыйынып, Сенин ысымыњды дањктап, кєнљљсєнљн баш тартышканда,
36 Сен асмандан ук, Љзєњдєн кулдарыњдын, Љзєњдєн Ысрайыл элињдин кєнљљлљрєн кечир, аларга жєрљ турган туура жолду кљрсљт, Љз элиње мураска берген Љз жериње жамгыр жаадыр.
37 Жерде ачарчылык, же жугуштуу оору, же куйкалоочу шамал болгондо, же эгинди коњур дат басканда, же жерди чегиртке, курт каптаганда, же душман аларды љздљрєнєн жеринде кысымга алганда, же оору, же алаамат каптаганда,
38 Љз элињ Ысрайылдын ичинен кайсы бир адам сыйынып жалынганда, алар алааматты жєрљгє менен сезип, ушул ийбадатканага колун сунушканда,
39 Сен асмандан – Љзєњ жашаган жайдан угуп, ырайым кыл. Алардын жєрљгєн карап кљрєп, ар кимге љз жолуна жараша тиешесин бер, анткени адам баласынын жєрљгєн бир гана Сен билесињ.
40 Сен Љзєњ ата-бабаларыбызга берген жерде жашап жатканда, алар бардык убакта Сенден коркушу єчєн ушундай кыл.
41-43 Сенин улуу ысымыњ, сунулган колуњ жана кєчтєє билегињ жљнєндљ уккан Сенин элињ Ысрайылдын ичинен эмес, бљтљн элден, алыскы жерден Сенин ысымыњ єчєн кимдир бирљљ келип, ушул ийбадаткананын жанында сыйынса, Сен асмандан – Љзєњ жашаган жайдан ук, Сени чакырган ошол бљтљн элдик адамдын сураганын бер. Сенин ысымыњды жер бетиндеги бардык элдер билиши єчєн, Љз элињ Ысрайыл сыяктуу Сенден коркушу єчєн, мен курган ушул ийбадаткана Сенин ысымыњ менен аталарын билиши єчєн ушундай кыл.
44 Сенин элињ Сен жиберген жол менен љз душманына каршы согушка чыкканда, Сен тандап алган шаарды, Сенин ысымыња арнап мен курган ийбадаткананы карап, Сага сыйынганда,
45 Сен асмандан алардын сыйынуусун, љтєнєчєн ук, аларга керектєєсєн бер.
46 Алар Сенин алдыњда кєнљљ кылышканда (анткени кєнљљ кылбаган адам жок), Сен каарданып, аларды душман колуна салып бергенде, душмандар аларды туткундап, алыскы же жакынкы душман жерине алып кетишкенде,
47 алар туткунда жєргљн жерде кєнљљлљрє єчєн љкєнєп, аларды туткундап кеткендердин жеринде Сага: “Биз кєнљљ кетирдик, мыйзамсыз иштерди кылдык, биз айыптуубуз”, – деп сыйынышканда,
48 аларды туткундап кеткен душмандардын жеринде алар Сага чын жєрљгє менен, жан-дили менен кайрылышканда, Сен алардын ата-бабаларына берген жерди, Сен тандап алган шаарды, Сенин ысымыња арнап мен курган ийбадаткананы карап сыйынышканда,
49 Сен асмандан – Љзєњ жашаган жайдан алардын сыйынуусун, љтєнєчєн ук, аларга керектєєсєн бер.
50 Љз элињдин Сенин алдыњда кылган кєнљљсєн, Сенин алдыњда кылган мыйзамсыздыгын кечир. Аларга ырайымдуу мамиле кылышы єчєн, аларды туткунга алгандардын жєрљгєндљ аёо сезимин ойгот.
51 Анткени алар Сен Мисирден, темир мештен алып чыккан Љз элињ жана Љз энчињ.
52 Љз кулуњ жана Љз элињ Ысрайыл Сени чакырганда, алардын сыйынуусун дайыма ук, кљздљрєњ ачык болуп турсун.
53 Анткени, Эгедер Тењир, Сен ата-бабаларыбызды Мисирден алып чыккандан кийин, Љзєњдєн кулуњ Муса аркылуу айткандай, аларды бардык элдердин арасынан бљлєп алып, Љзєњљ энчилеп алгансыњ!»
54 Сулайман Тењирге ушинтип сыйынып, љтєнєчєнєн баарын айтып бєткљндљн кийин, Тењирдин курмандык чалынуучу жайынын жанында тизелеп турган жеринен турду, анын колдору болсо жогору кљтљрєлєп турган.
55 Туруп, Ысрайылдын бєткєл жамаатына катуу єн менен мындай деп батасын берди:
56 «Љзє айтканындай, Љз эли Ысрайылга тынчтык берген Тењир дањкталсын! Анын Љз кулу Муса аркылуу айткан жакшы сљздљрєнєн бири да аткарылбай калган жок.
57 Кудай-Тењир биздин ата-бабаларыбыз менен болгондой эле, биз менен да болсун, бизди таштабасын, бизди калтырбасын.
58 Биз Анын жолдору менен жєрєшєбєз єчєн, Анын ата-бабаларыбызга берген осуяттарын, буйруктарын, мыйзамдарын аткарышыбыз єчєн, жєрљгєбєздє Љзєнљ бурсун.
59 Тењирдин алдында сыйынганда айткан бул сљздљрєм кєнє-тєнє Кудай-Тењирибиздин жєрљгєндљ болсун, Љз кулуна жана Љзєнєн эли Ысрайылга эмне керек болсо, ошону кєн сайын берсин.
60 Тењир Кудай экенин, Андан башка Кудай жок экенин бардык элдер билишсин.
61 Буйруктарын аткарып жашашыњар єчєн жана осуяттарын сакташыњар єчєн, жєрљгєњљр азыркыдай эле Кудай-Тењирибизге толук берилсин».
62 Анан падыша жана бардык ысрайылдыктар Тењирге арнап курмандык чалышты.
63 Сулаймандын Тењирге арнап чалган тынчтык курмандыктары булар: жыйырма эки мињ бодо, жєз жыйырма мињ майда мал. Падыша жана бардык Ысрайыл уулдары Тењирдин ийбадатканасын ушинтип ыйыкташты.
64 Ошол эле кєнє падыша Тењирдин ийбадатканасынын алдындагы короонун ортоњку бљлєгєн ыйыктап, бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыкты, нан курмандыгын, тынчтык курмандыктарынын майларын љрттљдє. Тењир алдындагы жезден жасалган курмандык чалынуучу жай бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыкты, нан курмандыгын, тынчтык курмандыктарын љрттљљгљ кичинелик кылды.
65 Сулайман бєт Ысрайыл эли менен жети кєн, дагы жети кєн, бардыгы он тљрт кєн майрам љткљрдє. Биздин Кудай-Тењирибиздин алдына Хаматтын кире беришинен Мисир дарыясына чейин жашаган жамаат чогулду.
66 Сулайман сегизинчи кєнє элди таратты. Алар падышага бата берип, Тењирдин Љз кулу Дљљткљ жана Љз эли Ысрайылга кљрсљткљн ырайымына чын жєрљктљрєнљн кубанып, шаттанып, чатырларына кайтышты.
1 Сулайман Тењирдин ийбадатканасын, падыша сарайын куруп бєттє, эмнени кааласа, ошонун баарын жасап бєттє.
2 Ошондо Тењир мурда Гибондо келгендей, ага экинчи жолу келди.
3 Тењир ага мындай деди: «Мен сенин сыйынууњду жана љтєнєчєњдє уктум. Сен курган бул ийбадатканада Менин ысымым тєбљлєк жашашы єчєн, Мен аны ыйыктадым. Менин кљзєм да, жєрљгєм да ал жерде дайыма болот.
4 Эгер сен Мен сага осуят кылгандардын бардыгын аткарып, Менин алдымда атањ Дљљт сыяктуу таза жєрљк менен адил жашасањ, Менин буйруктарым менен мыйзамдарымды сактасањ,
5 анда “Сенин тукумуњ Ысрайыл элинин тагынан тєшпљйт” деп, атањ Дљљткљ айтканымдай, сенин падышачылык тагыњды Ысрайылга тєбљлєк коём.
6 Эгерде силер да, уулдарыњар да Менден четтеп кетсењер, Менин силерге берген осуяттарым менен буйруктарымды аткарбасањар, башка кудайларга кызмат кылып, табына баштасањар,
7 анда Мен Љзєм берген жерден Ысрайылды жок кылам, Љзємдєн ысымым єчєн ыйыктаган ийбадаткананы таштап кетем, ошондо Ысрайыл бєт элдер арасында лакап жана кєлкє болот.
8 Ушул бийик ийбадаткананын жанынан љткљн ар бир адам єрљйє учуп, ышкырып: “Тењир бул жерди жана бул ийбадаткананы эмне єчєн ушундай кылды?” – деп айтат.
9 Ошондо: “Булар ата-бабаларын Мисир жеринен алып чыккан љздљрєнєн Кудай-Тењирин таштап, башка кудайларды кабыл алып, аларга табынып, кызмат кылышкандыгы єчєн ушул алааматтын баарын Тењир алардын башына салды”, – деп айтышат».
10 Сулайман эки єйдє – Тењир єйє менен падыша сарайын жыйырма жылда куруп бєттє.
11 Тир падышасы Хирам Сулайманга каалашынча кедр жана кипарис жыгачын, алтын жеткирип тургандыгы єчєн, Сулайман падыша Хирамга Галилея жеринен жыйырма шаар берди.
12 Хирам Сулайман берген шаарларды кљрєє єчєн, Тирден чыкты. Бирок алар ага жаккан жок.
13 Ал: «Бир тууганым, сен мага эмне деген шаарларды бергенсињ?» – деди. Анан Хирам аларды Кабул жери деп атады, ушул кєнгљ чейин ал ушундай аталат.
14 Падышага Хирам жєз жыйырма талант алтын жљнљттє.
15 Сулайман падыша Тењирдин ийбадатканасын, љз єйєн курууга, Мило сепилин, Иерусалим дубалын, Хатсорду, Мегидону жана Гезерди калыбына келтирєєгљ жумшоо єчєн ушундай салык салган эле.
16 Мисир падышасы фараон келип, Гезерди басып алды да, аны љрттљп, шаарда жашаган канаандыктарды кырып, аны Сулаймандын аялы болгон љз кызынын себине берди.
17 Сулайман Гезерди жана тљмљнкє Бейт-Коронду,
18 Баалатты жана чљлдљгє Тадморду,
19 эгин сактай турган бардык шаарларды, майдан арабалар єчєн, атчан аскерлер єчєн шаарларды, Иерусалимде, Лебанондо жана љзєнљ караштуу бардык жерлерде эмнени кургусу келсе, ошолордун бардыгын курду.
20 Аморлуктардын, хеттиктердин, периздиктердин, хибиликтердин жана жебустуктардын аман калгандарын,
21 Ысрайыл уулдары жок кыла албай калган алардын балдарын Сулайман кул сыяктуу жумушка салды, ушул кєнгљ чейин ошондой.
22 Сулайман Ысрайыл уулдарын жумушка салган жок, аларды жоокер, кызматчы, тљрљ, аскер башчы, майдан арабаларга жана атчан жоокерлерге башчы кылды.
23 Сулаймандын жумушчуларынын єстєнљн караган кљзљмљлдљљчєлљрдєн саны беш жєз элєє болчу.
24 Фараондун кызы Дљљттєн шаарынан Сулайман куруп берген єйгљ кљчєп келди. Анан Сулайман Мило сепилин курду.
25 Сулайман Тењирге арнап љзє курган курмандык чалынуучу жайга жылына єч жолу бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктарды, тынчтык курмандыктарын чалып, Тењирдин алдында жыпар жыттуу заттарды тєтљтєп турду. Ошентип, ал єйдє куруп бєтєрдє.
26 Сулайман падыша ошондой эле Эдом жериндеги, Кызыл дењиздин жээгиндеги, Эйлаттын жанындагы Этсатон-Геберде кеме курду.
27 Хирам дењизди жакшы билген кол астындагы кемечилерин Сулаймандын кол астындагы кишилери менен бирге кеме менен жљнљттє.
28 Алар Опирге сєзєп барып, ал жактан Сулайман падышага тљрт жєз жыйырма талант алтын алып келишти.
1 Тењирдин ысымын дањктаган Сулаймандын дањкы жљнєндљ уккан шебалык падыша аял аны табышмак айтып сынаганы келди.
2 Ал Иерусалимге љтљ кљп байлык менен келди. Тљљлљрєнљ жыпар жыттуу заттарды, кљп сандаган алтындарды, асыл таштарды жєктљп алган эле. Ал Сулайманга келип, жєрљгєндљгє бардык нерсе жљнєндљ аны менен сєйлљштє.
3 Сулайман анын бардык суроолоруна жооп берди. Падыша билбеген, жооп бере албаган бир да суроо болгон жок.
4 Шебалык падыша аял Сулаймандын акылмандуулугун жана анын курган єйєн,
5 анын дасторконундагы тамак-ашын, кулдарынын турак-жайын, анын кызматчыларынын кызматын, алардын кийимдерин, анын шарап сунуучуларын, Тењирдин ийбадатканасында бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктарды чалганын кљрдє. Тањ калганын жашыра албай, падышага мындай деди:
6 «Љз жеримде сенин иштерињ менен акылмандуулугуњ жљнєндљ уккандарым чындык экен.
7 Бирок келип, љз кљзєм менен кљрмљйєнчљ, айтылган сљздљргљ ишенген эмес элем. Мага жарымы да айтылбаптыр. Сен мен уккандан да акылдуу экенсињ, байлыгыњ мен уккандан да кљп экен.
8 Дайыма сенин алдыњда туруп, акылмандуулугуњду уккан элињ да, кызматчыларыњ да бактылуу!
9 Сени Ысрайылдын тагына отургузуп, сага ырайым кылган Кудай-Тењириње дањк! Тењир Ысрайылды тєбљлєктєє сєйєє менен сєйгљндєктљн, адилет жана туура сот жєргєзсєн деп, сени падыша коюптур».
10 Ал падышага жєз жыйырма талант алтын, љтљ кљп жыпар жыттуу зат жана асыл таш белек кылды. Сулайман падышага шебалык падыша аял тартуу кылганчалык кљп жыпар жыттуу зат эч качан келген эмес.
11 Опирден алтын ташыган Хирамдын кемеси менен Опирден љтљ кљп кызыл жыгач жана асыл таштарды алып келишти.
12 Ошол кызыл жыгачтардан падыша Тењирдин ийбадатканасынын, падыша сарайынын тепкичтери єчєн тосмолорду, ырчылар єчєн гуслилер менен арфаларды жасатты. Мынчалык кљп кызыл жыгач буга чейин эч качан келген эмес, мындайды ушул кєнгљ чейин эч ким кљргљн эмес.
13 Сулайман падыша шебалык падыша аялга љз колу менен берген белектеринен тышкары анын каалаганынын жана сураганынын баарын берди. Анан ал кулдары менен љз жерине кайтты.
14 Сулайманга жыл сайын келєєчє алтындын салмагы алты жєз алтымыш алты алтын талант.
15 Андан тышкары, соодагерлер, кљпљстљр, Аравиянын бардык падышалары, дубан башчылары ага алтын алып келип турушчу.
16 Сулайман падыша алтынды балка менен согуп, эки жєз чоњ калкан жасады. Ар бир калканга алты жєз шекелден алтын кетти.
17 Алтынды балка менен согуп, єч жєз кичине калкан жасады, ар бир калканга єчтљн мина алтын кетти. Падыша аларды Лебанон жыгачынан курулган єйгљ койду.
18 Падыша пилдин сљљгєнљн чоњ такты жасап, аны таза алтын менен каптады.
19 Ал тактынын алты баскычы бар эле. Тактынын артынын жогору жагы тегерек болчу, орундугунун эки жагында чыканак койгучу бар болчу. Тактынын эки капталында эки арстан турчу.
20 Алты баскычтын эки жагында он эки арстан турчу. Мындай бир да падышачылыкта болгон эмес.
21 Сулайман падышанын суусундук ичєєчє идиштеринин бардыгы алтындан, Лебанон жыгачынан курулган єйдљгє идиштердин бардыгы таза алтындан эле. Кємєштљн жасалган эч нерсе жок болчу, анткени Сулаймандын убагында кємєш бааланчу эмес.
22 Себеби Хирамдын кемеси менен бирге падышанын дењизде Таршыш кемеси болгон. Таршыш кемеси менен єч жылда бир жолу алтын-кємєштљр, пил сљљгє, маймылдар жана тоос куштары алып келинип турчу.
23 Сулайман падыша байлыгы жана акылмандуулугу жагынан бєт жер жєзєндљгє падышалардан жогору эле.
24 Кудай тарабынан берилген Сулаймандын акылмандуулугун угуш єчєн, жер жєзєндљгє бардык падышалар Сулайманды кљргєлљрє келген.
25 Алар ага белек катарында алтын жана кємєш идиштерди, кийимдерди, куралдарды, жыпар жыттуу заттарды, аттарды жана качырларды жыл сайын тартуулап турушчу.
26 Ошондой эле Сулайман майдан арабаларын жана атчан жоокерлерин кљбљйттє. Анын атчан жоокерлери он эки мињ, майдан арабалары бир мињ тљрт жєз болду. Падыша аларды майдан арабалар єчєн курулган шаарларга жана љзє жашаган шаарга, Иерусалимге жайгаштырды.
27 Падыша Иерусалимде кємєштє жљнљкљй таштарга тењеди, кедр жыгачы љтљ кљп болгондуктан, аларды ойдуњда љсєєчє тытка тењеди.
28 Сулайман падышага аттарды Кебейден жана Мисирден алып келишчє. Аларды Кебейден падышанын соодагерлери акчага сатып алышчу.
29 Мисирден алып келинген бир майдан араба алты жєз шекел кємєш, ал эми бир ат жєз элєє шекел кємєш турчу. Алар мунун баарын ушундай жол менен хеттик жана арамейлик падышаларга љз колдору менен жеткирип беришчє.
1 Сулайман падыша фараондун кызынан башка, жат жердик кљп аялдарды: мааптык, амондук, эдомдук, сидондук, хеттик аялдарды сєйдє.
2 Тењир Ысрайыл уулдарына ал элдер жљнєндљ: «Алар силердин жєрљгєњљрдє љз кудайларына буруп кетпеши єчєн, аларга кошулбагыла, алар да силерге кошулбасын», – деп айткан эле. Сулайман аларды сєйєп, аларга жєрљгєн берди.
3 Анын жети жєз аялы, єч жєз кєњ аялы бар эле. Ал аялдар анын жєрљгєн ээлеп, жолдон чыгарышты.
4 Сулайман карып калган мезгилде, аялдары анын жєрљгєн башка кудайларга бурушту, анын жєрљгє атасы Дљљттєн жєрљгє сыяктуу Кудай-Тењирге толук берилген жок.
5 Сулайман сидондуктардын кудайы Ашейрага жана амондуктардын жийиркеничине – Милкомго кызмат кыла баштады.
6 Сулайман Тењирге жакпаган иштерди кылды, атасы Дљљт сыяктуу Тењирди толук ээрчиген жок.
7 Сулайман Иерусалимдин чыгышындагы тоого мааптыктардын жийиркеничине – Кемошко, амондуктардын жийиркеничине – Молохко арнап буткана курду.
8 Љз кудайларына арнап жыпар жыттуу зат тєтљткљн жана курмандык чалган бардык жат жердик аялдары єчєн ал ушундай кылды.
9 Эки жолу келген Ысрайылдын Кудай-Тењиринен жєрљгєн алыстаткандыгы єчєн, Тењир Сулайманга каарданды.
10 Тењир ага башка кудайларды ээрчибљљнє буйрук кылды, бирок ал Тењирдин буйругун аткарган жок.
11 Ошондо Тењир Сулайманга мындай деди: «Ушундай кылганыњ єчєн, Менин келишимимди, сага буйруган мыйзамдарымды сактабаганыњ єчєн, сенден падышачылыкты тартып алып, љзєњдєн кулуња берем.
12 Бирок атањ Дљљт єчєн Мен муну сенин убагыњда кылбайм. Аны сенин уулуњдун колунан тартып алам.
13 Бирок падышачылыкты толугу менен тартып албайм. Љз кулум Дљљт єчєн, Љзєм тандап алган Иерусалим єчєн уулуња бир урууну берем».
14 Ошентип, Тењир Эдом падышасынын тукумунан эдомдук Адатты Сулайманга душман кылды.
15 Дљљт Эдомдо жєргљндљ, аскер башчы Жойап љлтєрєлгљндљрдє кљргљ койгону келип, Эдомдогу эркек аттуунун баарын кырып салганда,
16 Жойап менен ысрайылдыктар Эдомдогу эркек аттуулардын баарын кырып бєткљнчљ, ал жерде алты ай жашап турушкан.
17 Ушул Адат жана анын атасына кызмат кылган бир нече эдомдук Мисирге качып кетишкен. Ошондо Адат кичинекей бала болчу.
18 Алар Мидиан жеринен чыгып, Паранга келишкен. Анан алар Парандан кишилерди алып, Мисирге, Мисир падышасына, фараонго келишкен. Фараон ага єй берген, кызмат акы белгилеген, жер берген.
19 Адат фараондон чоњ ырайым тапкан, андыктан ал ага љзєнєн аялы ханыша Тахпенестин сињдисин аялдыкка берген.
20 Тахпенестин сињдиси ага Генубат аттуу уул тљрљп берген. Аны Тахпенес фараондун єйєндљ тарбиялаган. Генубат фараондун балдары менен бирге фараондун єйєндљ жашаган.
21 Адат Дљљттєн ата-бабаларына кошулганын жана аскер башчы Жойаптын љлгљнєн укканда, фараонго: «Мени коё бер, љз жериме кетейин», – деген.
22 Фараон ага: «Љз жериње кеткињ келгидей, менин жеримде бир нерсеге муктаж болуп жатасыњбы?» – деген. Ал: «Эч нерсеге муктаж болгон жокмун, бирок мени коё бер», – деп жооп берген.
23 Љз мырзасы Соба падышасы Ададезерден качып кеткен Элийада уулу Резонду да Кудай Сулайманга душман кылды.
24 Адедазар Дљљттљн жењилип калганда, Резон тегерегине кишилерди топтоп, каракчылар тобунун жетекчиси болуп алган. Алар Дамаскка барып отурукташып, Дамаскта бийлик кылышкан.
25 Ал Сирияга падыша болуп алып, Сулаймандын љмєрє љткљнчљ, Ысрайылга душман болду. Адат кылган жамандыктан тышкары ал Ысрайылга дайыма зыян келтирчє.
26 Эпрайым уруусунан серейдалык Небат уулу Жаробам, Сулаймандын кулу, падышага кол кљтљрдє. Анын жесир калган энесинин аты – Серуя.
27 Анын падышага кол кљтљргљнєнєн себеби мындай: Сулайман Мило сепилин куруп, атасы Дљљттєн шаарын оњдоп жатты.
28 Жаробам эр жєрљк жигит эле. Сулайман бул жаш жигиттин ишке жљндљмдєє экендигин байкап, аны Жусуптун тукумундагы жумушчуларга кљзљмљлдљљчє кылып дайындады.
29 Ошол убакта Жаробам Иерусалимден чыкты. Ага жолдон шилолук Акия пайгамбар жолукту. Анын кийими жањы эле. Талаада алар экљљ гана болчу.
30 Акия кийимин чечип, аны он эки бљлєк кылып айрып салды.
31 Анан Жаробамга мындай деди: «Он бљлєгєн љзєњљ ал, анткени Ысрайылдын Кудай-Тењири мындай дейт: “Мына, Мен Сулаймандын колунан падышачылыкты тартып алып, он урууну сага берип жатам.
32 Ал эми ага Менин кулум Дљљт єчєн жана бєт Ысрайыл урууларынын ичинен Мен тандап алган Иерусалим шаары єчєн бир уруу калат.
33 Анткени алар Мени таштап, Сидон кудайы Ашейрага, Маап кудайы Кемошко, Амон кудайы Милкомго табына башташты. Менин мыйзамдарым менен буйруктарымды сактаган атасы Дљљттљй болбой, Менин алдымда Мага жакпаган иштерди кылышты, Менин жолум менен жєрєшкљн жок.
34 Мен анын колунан бєт падышачылыкты тартып албайм, Менин мыйзамдарым менен буйруктарымды сактаган, Љзєм тандап алган кулум Дљљт єчєн Мен аны љмєрє љткљнчљ љкємдар кылып калтырам.
35 Бирок падышачылыкты анын уулунун колунан тартып алып, сага он урууну берем.
36 Љзємдєн ысымым болуп турушу єчєн тандап алган Иерусалим шаарында, Менин алдымда кулум Дљљттєн чырагы тєбљлєккљ жаркырап турушу єчєн, анын уулуна бир урууну берем.
37 Мен сени тандап алдым, сен жєрљгєњ каалаган нерсенин бардыгынын єстєнљн бийлик кыласыњ, Ысрайылга падыша болосуњ.
38 Эгер сен Менин кулум Дљљттљй болуп, Мен берген осуяттардын бардыгын сактасањ, Менин жолдорум менен жєрсљњ, Менин кљз алдымда Мага жаккан иштерди кылсањ, Мен берген мыйзамдар менен буйруктардын бардыгын аткарсањ, Мен сени менен болуп, Дљљттєн єйєн тургузгандай, сенин єйєњдє бекем тургузам, Ысрайылды сага берем.
39 Мен Сулайман єчєн Дљљт тукумун басынтам, бирок тєбљлєккљ эмес”».
40 Сулайман Жаробамды љлтєргєсє келди, бирок Жаробам турду да, Мисирге, Мисир падышасы Шишакка качып кетти. Ал Мисирде Сулайман љлгљнгљ чейин жашады.
41 Сулаймандын калган сљздљрє, кылган бардык иштери, акылмандуулугу Сулаймандын иштери жазылган китепте баяндалган.
42 Сулайман Иерусалимде, бєт Ысрайылга кырк жыл падышачылык кылды.
43 Сулайман ата-бабаларына кошулду, сљљгє атасы Дљљттєн шаарына коюлду. Анын ордуна уулу Рехабам тактыга отурду.
1 Рехабам Шекемге кетти, анткени аны такка отургузуу єчєн, бєт Ысрайыл эли Шекемге келди.
2 Сулайман падышадан качып, дагы эле Мисирде жєргљн Небат уулу Жаробам бул жљнєндљ угуп, Мисирден кайтып келди.
3 Киши жиберип, аны чакыртышты. Ошондо Жаробам жана ысрайылдыктардын бєт жамааты Рехабамга келип, мындай деп айтышты:
4 «Сенин атањ биздин мойнубузга оор моюнтурук салган, эми сен атањ жєктљгљн оор жумушту, мойнубузга салган оор моюнтурукту жењилдет, ошондо биз сага кызмат кылабыз».
5 Рехабам аларга: «Баргыла да, єч кєндљн кийин мага кайра келгиле», – деди. Эл тарап кетти.
6 Рехабам падыша атасы Сулайман тирєє кезинде анын алдында жєргљн карыялар менен кењешип: «Бул элге эмне деп жооп берейин? Кандай кењеш бересињер?» – деди.
7 Алар ага: «Эгер сен ушул кєнє бул элге кул болуп, аларга кызмат кылсањ, аларды ыраазы кылсањ, аларга жакшы сљздљрдє айтсањ, анда алар тєбљлєккљ сага кул болушат», – деп айтышты.
8 Бирок ал карылардын айткан кењешин четке какты. Ал љзє менен бирге љскљн, алдында кызмат кылган жаштар менен кењешти.
9 Аларга мындай деди: «“Атањ мойнубузга салган моюнтурукту жењилдет”, – деген бул элге эмне деп жооп берейин? Кандай кењеш бересињер?»
10 Аны менен бирге љскљн жаштар ага мындай дешти: «“Атањ мойнубузга оор моюнтурук салган, сен аны жењилдет”, – деп айткан элге: “Менин чыпалагым атамдын белинен жоонураак.
11 Атам силердин мойнуњарга оор моюнтурук салып эзген болсо, мен аны андан бетер оорлотом. Атам силерди камчы менен жазалаган, а мен силерди тикенек менен жазалайм”, – деп айт».
12 Падышанын «Yч кєндљн кийин мага келгиле» деген буйругу боюнча єчєнчє кєнє Жаробам жана бєт эл Рехабамга келишти.
13 Падыша элге катаал жооп берди, карыялардын берген кењешин четке какты.
14 Ал жаш адамдардын кењеши менен: «Менин атам силердин мойнуњарга оор моюнтурук салган, а мен аны андан бетер оорлотом. Атам силерди камчы менен жазалаган, а мен силерди тикенек менен жазалайм», – деди.
15 Падыша элге кулак салган жок, анткени Тењирдин шилолук Акия аркылуу Небат уулу Жаробамга айткан сљзє ордунан чыгышы єчєн Тењир тарабынан ушундай белгиленген эле.
16 Бєт ысрайылдыктар падышанын укпай койгонун кљрєштє. Ошондо эл падышага: «Дљљттљ биздин кайсы бљлєгєбєз бар эле? Жышайдын уулунда єлєшєбєз жок. Ысрайыл, љз-љз чатырыња жљнљ! Дљљт, эми сен љз тукумуњду бил!» – деп айтты. Ошентип, Ысрайыл љз чатырларына тарады.
17 Рехабам Жєйєттєн шаарларында жашаган Ысрайыл уулдарына гана падышачылык кылды.
18 Рехабам падыша салык жыйноочулардын башчысы Адонурамды жиберди, бирок ысрайылдыктар аны таш барањга алып љлтєрєп салышты. Рехабам падыша Иерусалимге качып кетиш єчєн, шашылыш тєрдљ майдан арабага тєштє.
19 Ысрайыл ушул кєнгљ чейин Дљљттєн тукумуна каршы.
20 Ысрайылдыктар Жаробамдын кайтып келгенин угушканда, киши жиберип, аны жыйынга чакыртышып, ысрайылдыктарга падыша кылып алышты. Дљљт тарапта Жєйєт жана Бенжемин урууларынан башка эч ким калган жок.
21 Рехабам Иерусалимге келип, Ысрайыл уруулары менен согушуп, Сулаймандын уулу Рехабамга падышачылыкты кайтарыш єчєн, бєткєл Жєйєт уруусунан жана Бенжемин уруусунан тандалган жєз сексен мињ аскер топтоду.
22 Кудайдын кишиси Шемайга Кудайдан мындай сљз айтылды:
23 «Жєйєт падышасы Сулаймандын уулу Рехабамга, Жєйєт жана Бенжемин урууларына жана калган элге айт:
24 Тењир мындай дейт: “Бир тууганыњар Ысрайыл уулдарына барбагыла жана согуш баштабагыла. Ар бирињер єйєњљргљ кайткыла, анткени бул Менден болду”». Алар Тењирдин тилин алышып, Тењирдин сљзє боюнча кайра кайтышты.
25 Жаробам Эпрайым тоосундагы Шекемди чеп куруп бекемдеп, ошол жерге отурукташты. Ал жерден чыгып, Пенуелди чеп куруп бекемдеди.
26 Анан Жаробам љз жєрљгєндљ мындай деди: «Падышачылык Дљљттєн тукумуна кайра љтєп кетиши ыктымал.
27 Эгерде бул эл Иерусалимдеги Тењир єйєнљ курмандык чалууга бара турган болсо, анда бул элдин жєрљгє љз љкємдарына, Жєйєт падышасы Рехабамга тартылып кетет. Анан мени љлтєрєп, Жєйєт падышасы Рехабамга кайра кетип калышат».
28 Анан падыша кењешип, алтындан эки букачар жасап, элге: «Силерге Иерусалимге баруунун кереги жок. Ысрайыл, сени Мисир жеринен алып чыккан кудайларыњ мына!» – деди.
29 Анын бирин Бейтелге, экинчисин Данга койду.
30 Бул элди кєнљљгљ тєрттє, анткени эл Бейтелге, атєгєл, Данга да барып турду.
31 Ал бийик жерге буткана курду да, Леби уулдарынан эмес, эл ичинен буткана кызматчыларын койду.
32 Жєйєт жериндеги майрамга окшош кылып, Жаробам сегизинчи айдын он бешинчи кєнєн майрам кылып белгиледи. Курмандык чалынуучу жайда курмандыктарды чалды. Бейтелде да љзє жасаган букачарларга курмандык чалды. Ал Бейтелге курган бутканага кызматчыларды койду.
33 Ал Бейтелге курган курмандык чалынуучу жайда љз каалоосу менен белгилеп алган сегизинчи айдын он бешинчи кєнє курмандыктарды чалды. Ысрайыл уулдары єчєн майрам белгилеп, жыпар жыттуу зат тєтљтєш єчєн, курмандык чалынуучу жайдын жанына келди.
1 Жаробам курмандык чалынуучу жайдын жанына туруп, жыпар жыттуу зат тєтљткљнє жатканда, Тењирдин сљзє боюнча Жєйєт жеринен Бейтелге Кудайдын кишиси келди.
2 Ал Тењирдин сљзєн жарыя кылып, курмандык чалынуучу жайга мындай деди: «Курмандык чалынуучу жай, курмандык чалынуучу жай! Тењир мындай дейт: “Дљљттєн тукумунан Жошия деген уул тљрљлљт, ал сенин єстєњдљ жыпар жыттуу зат тєтљткљн буткана кызматчыларын сенин єстєњдљ курмандыкка чалып, сенин єстєњдљ адамдардын сљљктљрєн љрттљйт”.
3 Бул сљздє Тењир айтканын мына бул жышаан далилдейт: бул курмандык чалынуучу жай урайт, єстєндљгє кєлє чачылат», – деп, ошол кєнє жышаан берди.
4 Падыша Бейтелдеги курмандык чалынуучу жайга сєйлљгљн Кудайдын кишисинин сљзєн укканда, Жаробам курмандык чалынуучу жайдан колун сунуп: «Аны кармагыла», – деди. Ошондо анын сунган колу сенейип катып калды, ал колун љзєнљ тарта албай койду.
5 Курмандык чалынуучу жай урап, єстєндљгє кєлє Тењирдин сљзє боюнча, Кудайдын кишиси кљрсљткљн белги боюнча чачылды.
6 Ошондо падыша Кудайдын кишисине: «Колу калыбыња келсин деп, Кудай-Тењириње жалынып сыйын», – деди. Кудайдын кишиси Тењирге жалынды. Падышанын колу калыбына келип, мурункусундай болуп калды.
7 Падыша Кудайдын кишисине: «Мени менен єйгљ кирип, тамак ичип, кубаттанып ал, мен сага белек берем», – деди.
8 Бирок Кудайдын кишиси падышага мындай деди: «Мага єйєњдєн жарымын берсењ да, сени менен барбайм, бул жерде нан да жебейм, суу да ичпейм.
9 Анткени: “Ал жерден нан да жебе, суу да ичпе, љзєњ барган жол менен кайтып келбе”, – деп, Тењир мага буйрук берген».
10 Ал башка жол менен кетти, Бейтелге келген жолу менен кайткан жок.
11 Бейтелде бир кары пайгамбар жашачу. Баласы келип, ага Кудайдын кишисинин Бейтелде кылган иштерин айтып берди. Анын падышага айткан сљздљрєн да балдары атасына айтып беришти.
12 Ошондо атасы алардан: «Ал кайсы жол менен кетти?» – деп сурады. Балдары ага Жєйєт жеринен келген Кудайдын кишисинин кайсы жол менен кеткенин кљрсљтєп беришти.
13 Ал балдарына: «Мага эшекти токуп бергиле», – деди. Алар эшекти токуп беришти, ал эшекке минди.
14 Ал Кудайдын кишисинин артынан барып, аны эмен дарагынын тєбєндљ отурган жеринен таап, мындай деди: «Жєйєт жеринен келген Кудайдын кишиси сенсињби?» Ал: «Менмин», – деди.
15 Тиги: «Менин єйємљ кирип, нан же», –деди.
16 Ал мындай деди: «Мен артка кайрылып, сеникине бара албайм. Бул жерде нан да жебейм, суу да ичпейм.
17 Анткени Тењир мага: “Ал жерде нан да жебе, суу да ичпе, барган жолуњ менен кайра келбе”, – деп айткан».
18 Ошондо ал ага мындай деди: «Мен деле сендей пайгамбармын, периште мага Тењирдин сљзєн айткан: “Аны єйєњљ кайрып кел. Нан жеп, суу ичип алсын”». Бирок ал калп айтып койду.
19 Тигил аны менен кайрылып келди, анын єйєнљн нан жеп, суу ичти.
20 Алар дасторкондо отурушканда эле, аны артка кайрып келген пайгамбарга Тењирден сљз болду.
21 Ал Жєйєт жеринен келген Кудайдын кишисине мындай деди: «Тењир мындай дейт: “Тењирдин сљзєнљ моюн сунбаганыњ єчєн, Кудай-Тењирињдин "Нан да жебе, суу да ичпе" деген буйругун аткарбай,
22 кайрылып келип, ал жерде суу ичип, нан жегенињ єчєн, сљљгєњ ата-бабаларыњдын мєрзљсєнљ коюлбайт”».
23 Жолунан кайрылып келген пайгамбар нан жеп, суу ичкенден кийин, кары пайгамбар ага эшек токуп берди.
24 Ал жолуна тєштє. Жолунан арстан чыгып, аны љлтєрєп салды. Анын љлєгє жолдо жатты. Эшек менен арстан болсо љлєктєн жанында турду.
25 Жолдо жаткан љлєктє жана анын жанында турган арстанды алардын жанынан љткљн кишилер кљрєшєп, кары пайгамбар жашаган шаарга келип айтышты.
26 Аны жолдон кайрып келген пайгамбар муну угуп: «Ал – Тењирдин сљзєнљ моюн сунбаган Кудайдын кишиси. Ага айтылган Тењирдин сљзє боюнча Тењир аны арстанга салып берди, арстан аны жара тартып љлтєрдє», – деди.
27 Анан балдарына: «Мага эшекти токуп бергиле», – деди. Алар токуп беришти.
28 Ал барып, анын жолдо жаткан љлєгєн тапты. Эшек менен арстан љлєктєн жанында турган экен. Арстан љлєктє жебептир, эшекти да жара тартпаптыр.
29 Пайгамбар Кудайдын кишисинин љлєгєн кљтљрєп, эшекке артып, алып кетти. Аза кєтєп кљргљ коюш єчєн, кары пайгамбар аны љз шаарына алып кетти.
30 Анын љлєгєн љз мєрзљсєнљ коюп: «Оо, бир боорум ай!» – деп ыйлады.
31 Аны кљргљ койгондон кийин, ал љз балдарына мындай деди: «Мен љлгљндљ, мени Кудайдын кишиси коюлган мєрзљгљ койгула. Менин сљљгємдє анын сљљгєнєн жанына койгула.
32 Анткени анын Бейтелдеги курмандык чалынуучу жай жљнєндљ жана Самария шаарларындагы бийик жерлерде турган бутканалар жљнєндљ Тењирдин буйругу боюнча айткан сљзє орундалат».
33 Ушул окуядан кийин да Жаробам љзєнєн жаман жолунан кайткан жок, бийик жерлердеги бутканаларга элден ыйык кызмат кылуучуларды коюуну уланта берди. Ким кааласа, ал аны буткана кызматчысы кылып дайындачу, ал буткана кызматчысы болуп калчу.
34 Бул Жаробамдын тукумунун кєнљљгљ батуусуна, љлєшєнљ, жер бетинен кырылып жок болуусуна себеп болду.
1 Ошол убакта Жаробамдын уулу Абия ооруп калды.
2 Жаробам аялына мындай деди: «Тур, менин аялым экенињди тааный албагыдай болуп кийин да, Шилого жљнљ. Ал жерде Акия деген пайгамбар бар. Ал менин ушул элге падыша болорумду алдын ала айткан.
3 Он нан, бир нече токоч, бир кумура бал алып, ага баргын. Ал сага баланын эмне болорун айтат».
4 Жаробамдын аялы ошондой кылды. Турду да, Шилого бет алып, Акиянын єйєнљ келди. Акия карып, кљзє кљрбљй калган эле.
5 Ошондо Тењир Акияга: «Сага Жаробамдын аялы уулу жљнєндљ сураганы келе жатат, анткени ал ооруп жатат. Ага ушундай, ушундай деп айт. Ал башкача кийинип келет», – деди.
6 Аял эшиктен киргенде, Акия анын баскан кадамынын дабышын угуп, мындай деди: «Кир, Жаробамдын аялы. Башкача кийингениње эмне себеп болду? Менин сага айта турган жаман кабарым бар.
7 Жаробамга барып айт: Ысрайылдын Кудай-Тењири мындай дейт: “Мен сени жљнљкљй элдин арасынан кљтљрєп, Љзємдєн Ысрайыл элиме жол башчы койгом.
8 Дљљттєн тукумунан падышачылыкты тартып алып, аны сага бердим. Сен болсо Менин осуяттарымды аткарган, Менин алдымда Мага жаккан гана иштерди кылып, Мени чын жєрљгє менен ээрчиген кулум Дљљттљй болгон жоксуњ.
9 Сен љзєњдљн мурункулардын баарынан жаман иш кылдыњ. Мени четке кагып, љзєњљ моло таштарды жана жасалма кудайларды жасап, Мени каарданттыњ.
10 Бул єчєн Мен Жаробамдын тукумуна каран тєн тєшєрљм, Жаробамдын эркек аттууларынын баарын, камактагыларын да, эркиндиктегилерин да кырам, таштандыны шыпыргандай, Жаробамдын тукумун да шыпырып салам.
11 Шаарда Жаробамдын тукумунан кимиси љлсљ да, аны иттер жейт, талаада љлгљндљрєн асман куштары чокуп жейт”. Анткени Тењир ушинтип айтты.
12 Тур, єйєњљ бар, шаарга кирерињ менен балањ љлљт.
13 Бєт Ысрайыл аза кєтєп, аны кљргљ коёт, анткени Жаробамдын тукумунан ошол гана кљргљ кирет. Анткени андан, Жаробамдын тукумунан Ысрайылдын Кудай-Тењиринин алдында жакшы нерсе табылды.
14 Тењир Ысрайылга падыша коёт, ал Жаробамдын ушул кєнє тљрљлгљн тукумун да, кийин тљрљлгљн тукумун да жок кылат. Бул абдан жакын калды.
15 Тењир Ысрайылды талкалайт, ал сууда термелген камыштай болот, ата-бабаларына берген бул асыл жерден ысрайылдыктарды алып ыргытат, љздљрєнљ буркандарды жасап, Тењирди каардантышкандыгы єчєн, аларды дарыядан ары чачыратат.
16 Жаробамдын кылган кєнљљлљрє єчєн жана ал љз кєнљљлљрє менен бєт Ысрайылды кєнљљгљ батыргандыгы єчєн Тењир Ысрайылды таштап салат».
17 Жаробамдын аялы туруп, єйєн кљздљй бет алып, Тирса шаарына келди. Ал єйєнєн босогосун жањы гана аттаганда, баласы љлєп калды.
18 Тењирдин Љз кулу Акия пайгамбар аркылуу айткан сљзє боюнча бєт Ысрайыл аза кєтєп, аны кљргљ койду.
19 Жаробамдын кандай согуш жєргєзєп, кандай падышачылык кылганы жана башка иштери Ысрайыл падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
20 Жаробам жыйырма эки жыл падышачылык кылды. Ал ата-бабаларына кошулду, анын ордуна уулу Надап такка отурду.
21 Сулаймандын уулу Рехабам Жєйєт жеринде падышачылык кылды. Тењир Љзєнєн ысымы болуп турушу єчєн Ысрайыл урууларынын ичинен тандап алган Иерусалим шаарында Рехабам он жети жыл падышачылык кылды. Ал такка отурган кезде кырк бир жашта эле. Анын энеси Наама деген амондук аял эле.
22 Жєйєт Тењирге жакпаган иштерди кылып, ата-бабаларынан кљбєрљљк кєнљљ кылып, Тењирди каардантты.
23 Алар ар кандай бийик жерлерге, кљлљкљлєє дарактардын астына бутканаларды куруп, балбалдарды, Ашейра бурканын орнотушту.
24 Ушул жерде бузулгандар да бар эле, алар Ысрайыл уулдарынын алдынан Тењир кууп чыккан элдердин бардык жийиркеничтєє иштерин жасашчу.
25 Рехабамдын падышачылыгынын бешинчи жылы Мисир падышасы Шишак Иерусалимге кол салып,
26 Тењир єйєндљгє, падыша сарайындагы асыл буюмдардын баарын алды. Сулайман жасаган алтын калкандарды да алды.
27 Рехабам падыша алардын ордуна жезден калкандарды жасап, аларды падыша сарайын кайтарган сакчылардын башчыларынын колуна берди.
28 Падыша Тењир єйєнљ бара жатканда, аларды сакчылар кљтљрєп алышчу, анан кайра сакчылар єйєнљ алып барып коюшчу.
29 Рехабам жљнєндљ жана анын бєт иштери жљнєндљ Жєйєт падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
30 Рехабам менен Жаробамдын ортосунда дайыма согуш болуп турган.
31 Рехабам љлєп, ата-бабаларына кошулду. Анын сљљгє Дљљттєн шаарына коюлду. Анын энеси Наама деген амондук аял эле. Анын ордуна уулу Абиям такка отурду.
1 Небат уулу Жаробамдын падышачылыгынын он сегизинчи жылында Абиям жєйєттљргљ падыша болду.
2 Ал Иерусалимде єч жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты Мааха эле, ал Абышаломдун кызы болчу.
3 Ал атасы кылган кєнљљлљрдєн баарын кылды, атасы Дљљттєн жєрљгє берилгендей, анын жєрљгє Кудай-Тењирине берилген жок.
4 Бирок Дљљт љлгљндљн кийин, ордуна уулун кљтљрєп, Иерусалимди душмандардан коргош єчєн, Дљљт єчєн анын Кудай-Тењири ага Иерусалимде чырак берди.
5 Себеби хеттик Урийге кылганын эске албаганда, Дљљт љмєрє љткљнчљ Тењирдин осуяттарынын биринен да четтебей, Тењирге жаккан иштерди кылган.
6 Рехабам менен Жаробамдын ортосунда дайыма согуш болуп турган.
7 Абиямдын башка бардык иштери Жєйєт падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган. Абиям менен Жаробамдын ортосунда согуш болуп турган.
8 Абиям кљз жумуп, аны Дљљттєн шаарына, ата-бабаларынын жанына коюшту. Анын ордуна уулу Аса такка отурду.
9 Ысрайылдын падышасы Жаробамдын падышачылыгынын жыйырманчы жылында жєйєттљргљ Аса падыша болду.
10 Ал Иерусалимде кырк бир жыл падышачылык кылды. Анын чоњ энесинин аты Мааха эле, ал Абышаломдун кызы болчу.
11 Аса атасы Дљљткљ окшоп, Тењирдин алдында Тењирге жаккан иштерди кылган.
12 Ал бузулгандарды љлкљдљн кууп, аталары жасаган жасалма кудайларды жок кылды.
13 Ал тургай, ал љз энеси Мааханы Ашейра бурканын жасаганы єчєн, ханышалык наамынан ажыратты. Аса анын бурканын талкалап, љрттљп, кєлєн Кидрон суусуна чачып жиберди.
14 Бийик жерлердеги бутканалар жок кылынган жок. Бирок Асанын жєрљгє љмєрє љткљнчљ Тењирге толук берилди.
15 Ал атасы жана љзє Тењирге арнаган алтындарды, кємєштљрдє, идиштерди Тењир єйєнљ киргизди.
16 Аса менен Ысрайыл падышасы Баашанын ортосунда дайыма согуш болуп турду.
17 Ысрайыл падышасы Бааша Жєйєткљ каршы кљтљрєлдє. Жєйєт падышасы Асага эч ким љтєп кетпесин деп, ал Рама чебин кура баштады.
18 Аса Тењир єйєндљгє казынада жана падыша сарайындагы казынада калган бардык алтын менен кємєштљрдє алып, кулдарынын колуна берип, Дамаскта жашаган Сирия падышасы Хезиондун уулу, Табримондун уулу Бенадатка жљнљтєп, мындай деп айттырды:
19 «Менин атам менен сенин атањдын ортосундагыдай, экљљбєздєн ортобузда да тынчтык келишими тєзєлсєн. Мен сага алтын менен кємєштљрдє белек кылып берип жибердим. Ысрайыл падышасы Бааша менин жеримден кетиши єчєн, аны менен тєзгљн тынчтык келишимињди буз».
20 Бенадат Аса падышанын тилин алып, љз аскер башчыларын Ысрайылдын шаарларына каршы жљнљтєп, Айынды, Данды, Абел-Бейт-Маакты, Кинроттун тегерегиндеги бєт жерди жана Напталынын бєт жерин талкалады.
21 Бааша бул жљнєндљ угуп, Рама чебин курууну токтотуп, Тирсага кайтып келди.
22 Аса падыша болсо эч кимисин калтырбай, бардык жєйєттљрдє чогултту. Алар Бааша курулушка керектеген таштар менен жыгачтарды Рамадан алып чыгышты. Аса падыша аларды алып, Бенжеминдин Гибасын жана Миспаны курду.
23 Асанын башка бардык иштери, анын бардык эрдиктери, ал эмне кылса, ошонун баары, кайсы шаарларды тургузганы Жєйєт падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган. Бирок Ал карыганда бутунан оорукчал болуп калды.
24 Аса кљз жумуп, ата-бабаларына кошулду. Анын сљљгє атасы Дљљттєн шаарына коюлду. Анын ордуна уулу Жошапат тактыга отурду.
25 Жєйєт падышасы Асанын падышачылык кылганына эки жыл болгондо, Жаробам уулу Надап Ысрайылга падыша болуп, эки жыл падышачылык кылды.
26 Ал Тењирге жакпаган иштерди кылды, Ысрайылды кєнљљгљ батырган атасынын жолун жолдоп, ал кылган кєнљљлљрдє кылды.
27 Надап жана бєт ысрайылдыктар Гиптонду курчап алган учурда, Исахар уруусунан Акия уулу Бааша Надапка каршы чагым уюштуруп, аны пелиштиликтердин Гиптонунун жанында љлтєрдє.
28 Жєйєт падышасы Асанын падышачылыгынын єчєнчє жылында Бааша Надапты љлтєрєп, анын ордуна такка отурду.
29 Ал такка отурганда, Тењирдин Љз кулу шилолук Акия аркылуу айткан сљзє боюнча Жаробамдын бєт тукумун кырып салды, Жаробамдын бир да кишисин тирєє калтырган жок.
30 Бул Жаробамдын љз кєнљљлљрє менен Ысрайылды кєнљљгљ батыргандыгы єчєн, акарат келтирип Ысрайылдын Кудай-Тењирин каарданткандыгы єчєн болду.
31 Надаптын башка бардык иштери, ал эмне кылса, ошонун баары Ысрайыл падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
32 Аса менен Ысрайыл падышасы Баашанын ортосунда дайыма согуш болуп турду.
33 Жєйєт падышасы Асанын падышачылыгынын єчєнчє жылында Акиянын уулу Бааша Тирсада бєт Ысрайылга падыша болуп, жыйырма тљрт жыл падышачылык кылды.
34 Ал Тењирге жакпаган иштерди кылды, Ысрайылды кєнљљгљ батырган Жаробамдын жолун жолдоп, ал кылган кєнљљлљрдє кылды.
1 Ханани уулу Жейуга Бааша жљнєндљ Тењирден сљз болду:
2 «Мен сени жогору кљтљрєп, Љзємдєн элим Ысрайылга жол башчы кылдым, сен болсо Жаробамдын жолун жолдоп, Менин элим Ысрайылды кєнљљгљ батырдыњ, ал Мени кєнљљлљрє менен каардантты.
3 Мен эми Баашаны жана анын тукумун жок кылам, Небат уулу Жаробамдын тукумун кандай кылсам, сенин тукумуњду да ошондой кылам.
4 Шаарда Баашанын кимиси љлсљ, аны иттер жейт. Ал эми талаада кимиси љлсљ, аны асман куштары чокуп жейт».
5 Баашанын башка бардык иштери жана эрдиктери Ысрайыл падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
6 Бааша ата-бабаларына кошулду, анын сљљгє Тирсага коюлду. Анын ордуна уулу Эйла такка отурду.
7 Ханани уулу Жейу аркылуу Бааша жљнєндљ, анын тукуму жљнєндљ, анын Тењирдин кљз алдында кылган бардык жаман иштери жљнєндљ, Жаробамдын тукумун туурап, љз колу менен кылган иштери менен Тењирди каарданткандыгы єчєн, Тењир аны љлтєргљндєгє жљнєндљ Тењирдин сљзє мурун айтылган эле.
8 Жєйєт падышасы Асанын падышачылыгынын жыйырма алтынчы жылында Тирсада Ысрайылга Бааша уулу Эйла падыша болуп, эки жыл падышачылык кылды.
9 Майдан арабаларынын жарымынын башчысы, кулу Зимри ага каршы чагым уюштурду. Эйла Тирсадагы падыша сарайынын башчысы Арсанын єйєндљ шарап ичип мас болуп калганда,
10 Зимри кирип, аны сайып љлтєрєп, анын ордуна такка отурду. Бул Жєйєт падышасы Асанын падышачылыгынын жыйырма жетинчи жылында болду.
11 Ал падыша болуп, анын тагына отургандан кийин, Баашанын бєт тукумун кырып салды, анын бир да эркегин, бир да тууганын, бир да досун тирєє калтырган жок.
12 Жейу пайгамбар аркылуу Бааша жљнєндљ айтылган Тењирдин сљзє боюнча Зимри Баашанын бєт тукумун кырып салды.
13 Бул Баашанын жана анын уулу Эйланын љз кєнљљлљрє менен Ысрайылды кєнљљгљ тєртєшкљндєгє єчєн, жасалма кудайлары менен Ысрайылдын Кудай-Тењирин каардантышкандыгы єчєн болду.
14 Эйланын башка бардык иштери Ысрайыл падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
15 Жєйєт падышасы Асанын падышачылыгынын жыйырма жетинчи жылында, Ысрайыл эли пелиштиликтердин Гиптонун курчап жатканда, Зимри такка отуруп, жети кєн Тирсада падышачылык кылды.
16 Курчап жаткан Ысрайыл эли Зимринин чагым уюштуруп, падышаны љлтєргљнєн угуп, ошол эле кєнє кошуунда Ысрайылга аскер башчы Омрини падыша кылышты.
17 Омри жана бардык ысрайылдыктар Гиптондон артка кайтып келип, Тирсаны курчап алышты.
18 Зимри шаардын басылып алынганын кљргљндљ, падыша сарайынын ички бљлмљсєнљ кирип, от коюп, љрттљнєп љлдє.
19 Ал кєнљљлљрє менен Ысрайылды кєнљљгљ батырган Жаробамдын жолун жолдоп, Тењирге жакпаган иштерди кылгандыгы єчєн љлдє.
20 Зимринин башка иштери жана анын уюштурган чагымы Ысрайыл падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
21 Ошондо Ысрайыл эли экиге бљлєндє: такка отургузуу єчєн, элдин жарымы Гинат уулу Тибни тарапта, жарымы Омри тарапта болду.
22 Омри тараптагы эл Гинат уулу Тибни тараптагы элди жењди. Тибни љлєп, Омри такка отурду.
23 Жєйєт падышасы Асанын падышачылыгынын отуз биринчи жылында Ысрайылга Омри падыша болуп, он эки жыл падышачылык кылды. Ал Тирсада алты жыл падышачылык кылды.
24 Омри эки кємєш талантка Шемерден Самария тоосун сатып алып, тоо єстєнљ шаар куруп, аны тоонун ээси Шемердин атынан Самария деп атады.
25 Омри Тењирге жакпаган иштерди, љзєнљн мурункулардыкынанан да жаман иштерди кылды.
26 Ал Ысрайылдын Кудай-Тењирин љзєнєн жасалма кудайлары менен каардантып, Ысрайылды кєнљљгљ батырган Небат уулу Жаробамдын жолун бардык жагынан жолдоду.
27 Омринин башка иштери, кљрсљткљн эрдиги Ысрайыл падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
28 Омри ата-бабаларына кошулду, анын сљљгє Самарияга коюлду. Анын ордуна уулу Ахап такка отурду.
29 Омри уулу Ахап Ысрайылга Жєйєт падышасы Асанын падышачылыгынын отуз сегизинчи жылында падыша болду. Омри уулу Ахап Ысрайылга Самарияда жыйырма эки жыл падышачылык кылды.
30 Омри уулу Ахап Тењирге жакпаган иштерди, љзєнљн мурункулардыкынан да жаман иштерди кылды.
31 Небат уулу Жаробамдын кєнљљлљрєн кайталаганы аз келгенсип, ал Сидон падышасы Этпаалдын кызы Изебелди аялдыкка алып, Баалга табынып кызмат кыла баштады.
32 Ал Самарияда љзє курган Баалдын бутканасына Баалга арнап курмандык чалынуучу жай тургузду.
33 Ахап Ашейра мамысын тургузуп, Ысрайылдын Кудай-Тењирин каарданткан иштерди, Ысрайылдын мурунку падышаларыныкынан да жаман иштерди кылды.
34 Анын убагында бейтелдик Хиел Жерихону кайра калыбына келтирди. Ал анын пайдубалын тургузганда, тун уулу Абырамдан ажырады, дарбазасын орноткондо, кичєє уулу Сегуптан ажырады. Бул Нундун уулу Жашыя аркылуу айтылган Тењирдин сљзє боюнча болду.
1 Гилат тургундарынын бири тишпилик Илияс пайгамбар Ахапка: «Мен алдында турган Ысрайылдын Кудай-Тењири тирєє! Ушул жылдары, менин сљзєм боюнча шєєдєрєм тєшпљйт, жамгыр жаабайт», – деди.
2 Тењирден ага мындай сљз болду:
3 «Бул жерден чыгып, чыгышка бурулуп, Иордандын каршысындагы Керит суусунун жанына жашын.
4 Сен ошол суудан ичесињ, сени багууну Мен каргаларга буйрудум».
5 Ал барып, Тењирдин айтканындай кылды. Иордандын каршысындагы Керит суусунун боюна барып токтоду.
6 Каргалар ага эртењ менен да, кечинде да нан жана эт алып келип турушту, сууну болсо ал агын суудан ичип турду.
7 Бир аз убакыт љткљндљн кийин, агын суу какшыды, анткени жерге жамгыр жааган эмес эле.
8 Ошондо ага Тењирден сљз болду:
9 «Тур, Сидондун Сарепат шаарына барып, ошол жерде кал. Мен ал жердеги бир жесир аялга сени багууну буйрудум».
10 Ал туруп, Сарепатка жљнљдє. Шаар дарбазасына келсе, ошол жерде бир жесир аял отун терип жєрєптєр. Илияс аны чакырып: «Мага ичкенге кичине суу берчи», – деди.
11 Ошондо ал аял суу алып келгени кетти. Илияс анын артынан кыйкырды: «Мага бир кесим нан да ала келчи».
12 Аял мындай деди: «Сенин Кудай-Тењирињ тирєє! Менде нан жок, жыгач челекте бир ууч гана ун, кумурада бир аз май бар. Бир аз чырпык терип алып, уулум экљљбєзгљ тамак даярдайм. Ошону жейбиз да љлљбєз».
13 Ошондо Илияс ага мындай деди: «Коркпо, барып, љзєњ айтканды жаса. Бирок адегенде мага ошондон кичине ачыткысыз нан жасап алып кел. Балањ менен љзєњљ андан кийин жасайсыњ.
14 Анткени Ысрайылдын Кудай-Тењири мындай дейт: “Тењир жерге жамгыр жаадырган кєнгљ чейин єкљктљгє ун тєгљнбљйт, кумурадагы май бљксљрбљйт”».
15 Аял барып, Илияс айткандай кылды. Илияс, аял жана анын єй-бєлљсє бир топ убакыт жан багышты.
16 Тењирдин Илияс аркылуу айткан сљзє боюнча єкљктљгє ун тєгљнгљн жок, кумурадагы май бљксљргљн жок.
17 Ушундан кийин ал аялдын, єйдєн ээсинин, баласы ооруп калды. Оорусу катуу болгондуктан, анын дем алуусу токтоп калды.
18 Ошондо аял Илияска: «Кудайдын кишиси, мага кандай каршылыгыњ бар? Сен менин кєнљљлљрємдє эсиме салып, баламды љлтєргљнє келдињби?» – деди.
19 Илияс аялга: «Мага уулуњду бер», – деди. Анан ал аялдын колунан баланы алып, љзє жашаган єстєнкє бљлмљгљ алып барып, тљшљгєнљ жаткырды.
20 Анан Тењирди чакырып, мындай деди: «Кудай-Тењирим! Мен єйєндљ жашап жаткан бул жесир аялга да жамандык кылып, уулун љлтєрєп коёсуњбу?»
21 Анан ал баланын єстєнљ єч жолу жатып, Тењирди чакырып, мындай деди: «Кудай-Тењирим! Бул баланын жаны љзєнљ кайтсын!»
22 Тењир Илиястын єнєн укту. Баланын жаны љзєнљ кайтып келди, ал тирилди.
23 Илияс баланы љз бљлмљсєнљн алып тєшєп, энесине берип: «Карачы, сенин уулуњ тирєє», – деди.
24 Ошондо ал аял Илияска мындай деди: «Сенин Кудайдын кишиси экенињди, сен, чын эле, Тењирдин сљзєн сєйлљп жатканыњды мен эми билдим».
1 Кљп кєндљр љткљндљн кийин, єчєнчє жылы Илияска Тењирден сљз болду: «Барып, Ахапка кљрєн, Мен жерге жамгыр жаадырам».
2 Илияс Ахапка кљрєнгљнє кетти. Самарияда болсо катуу ачарчылык болуп жаткан эле.
3 Ахап ак сарай башчысы Обадияны чакыртты. Обадия Кудайдан аябай корккон киши эле.
4 Изебел Тењирдин пайгамбарларын кырган кезде, Обадия жєз пайгамбарды алып, элєє кишиден єњкєрлљргљ катып, аларды нан жана суу менен баккан.
5 Ахап Обадияга мындай деди: «Бєт жерди кыдырып, суу башаттарын, љзљндљрдє издеп кел. Аттар менен качырларды тойгузуш єчєн, малдан айрылбас єчєн, оттуу жер табылып калар».
6 Алар карап чыгуу єчєн жерди љз ара бљлєп алышты: Ахап љзєнчљ бир жолго, Обадия љзєнчљ бир жолго тєштє.
7 Обадия жолдо бара жатканда, алдынан Илияс чыкты. Ал Илиясты таанып, жєзтљмљндљп жыгылып: «Илияс мырза, бул сенсињби?» – деди.
8 Илияс: «Ооба, менмин. Барып, мырзања айт. “Илияс бул жерде де”», – деди.
9 Ошондо Обадия мындай деди: «Ахаптын колуна салып берип љлтєргєдљй, кулуњ кандай кєнљљ кылды?
10 Кудай-Тењирињ тирєє! Менин љкємдарым сени издетпеген бир да эл, бир да падышачылык калган жок. Сени жок деген элдерди, падышачылыктарды: “Таппай койдук”, – деп каргантты.
11 Сен болсо мага: “Мырзања барып: "Илияс бул жерде", – деп айт” дейсињ да.
12 Мен сенин жаныњдан кеткенде, сени Тењирдин Руху алып кетет, кайда алып кетерин билбейм. Мен барып, Ахапка билдиргенде, ал сени таппай калса, мени љлтєрљт. Кулуњ болсо жаштайынан Кудайдан коркот.
13 Изебел Тењирдин пайгамбарларын кырган кезде, Тењирдин пайгамбарларынан жєз кишини, элєє кишиден єњкєргљ катып, суу менен нан берип бакканым мырзама айтылган жок беле?
14 Сен болсо мага: “Мырзања барып: "Илияс бул жерде", – деп айт” дейсињ да. Ал мени љлтєрєп коёт».
15 Ошондо Илияс: «Мен алдында турган Тењир Себайот тирєє! Ага бєгєн кљрєнљм», – деди.
16 Обадия Ахаптын алдынан чыгып, ага билдирди. Ахап Илияска кезиккени жљнљдє.
17 Ахап Илиясты кљргљндљ, ага: «Ысрайылдын башына мєшкєл салган сенсињби?» – деди.
18 Илияс мындай деди: «Ысрайылдын башына мєшкєл салган мен эмесмин, ал сенсињ жана сенин атањдын єй-бєлљсє, анткени силер Тењирдин буйруктарын жек кљрєп, Баалдын артынан ээрчип жєрљсєњљр.
19 Эми бар да, Изебелдин дасторконунан тамактанган Ашейранын тљрт жєз пайгамбарын жана Баалдын тљрт жєз элєє пайгамбарын, бєт Ысрайылды Кармел тоосуна, менин алдыма чогултуп бер».
20 Ахап Ысрайылдын бардык уулдарына чабарман жиберип, Кармел тоосуна бєт пайгамбарларды чогултту.
21 Ошондо Илияс элдин алдына келип: «Качанкыга чейин эки бутуњардан аксайсыњар? Эгер Тењирди Кудай десењер, анда Аны ээрчигиле. Эгерде Баалды Кудай десењер, анда аны ээрчигиле», – деди. Эл ага эч нерсе деп жооп берген жок.
22 Анан Илияс элге мындай деди: «Тењирдин пайгамбарларынан жалгыз мен калдым, ал эми Баалдын пайгамбарлары тљрт жєз элєє.
23 Бизге эки букачар беришсин, алар бир букачарды тандап алып, жиликтеп бљлєп, отундун єстєнљ коюшсун, бирок от коюшпасын. Мен болсо экинчи букачарды даярдап, отундун єстєнљ коём, бирок от койбойм.
24 Силер љз кудайыњардын атын чакыргыла, а мен љз Кудай-Тењиримдин атын чакырам. Кудайлардын кимиси от аркылуу жооп берсе, ошол – Кудай». Бєт эл: «Жакшы болот», – деди.
25 Илияс Баалдын пайгамбарларына: «Бир букачар тандап алып, адегенде силер даярдагыла, анткени силер кљпсєњљр. Анан љз кудайыњардын атын чакыргыла, бирок от койбогула», – деди.
26 Алар љздљрєнљ берилген букачарды алып, даярдашты да, тањ аткандан тєшкљ чейин Баалдын атын чакырышты: «Баал, бизди ук!» Бирок єн да, жооп да болгон жок. Алар љздљрє жасаган курмандык чалынуучу жайды айлана бийлеп жєрєштє.
27 Тєштљ Илияс аларга кєлєп: «Катуу кыйкыргыла, анткени ал – кудай. Балким, ойго батып кеткендир, же бир иш менен алек болуп жаткандыр, же жолдодур, а балким, уктап жаткандыр, ойгонор», – деди.
28 Алар катуу кыйкыра башташты, анан љздљрєнєн адаты боюнча бычак менен, найза менен љздљрєн кан аккыча сайгылашты.
29 Тєш ооду, тигилер болсо кечки курмандык чалуучу убакка чейин ушинтишти. Бирок єн да, сљз да, жооп да болгон жок.
30 Ошондо Илияс бєт элге: «Мага жакын келгиле», – деди. Бєт эл ага жакын келди. Ал Тењирдин бузулган курмандык чалынуучу жайын калыбына келтирди.
31 Тењир: «Сенин ысымыњ Ысрайыл болот», – деп айткан Жакып уулдарынын урууларынын саны боюнча Илияс он эки таш алды.
32 Ошол таштардан Тењирге арнап курмандык чалынуучу жай тургузуп, курмандык чалынуучу жайды тегерете эки сата дан баткыдай ањ казды.
33 Анан отундарды койду, букачарды жиликтеп бљлєп, отундун єстєнљ койду.
34 Анан: «Тљрт чакага суу толтургула, аны бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыкка жана отундун єстєнљ куйгула», – деди. Анан: «Кайталагыла», – деди. Алар кайталашты. Анан: «Єчєнчє жолу ушундай кылгыла», – деди. Алар єчєнчє жолу ошондой кылышты.
35 Курмандык чалынуучу жайдын айланасынан суу куюлуп, ањга суу толду.
36 Кечки курмандык чалуу убагында Илияс пайгамбар курмандык чалынуучу жайдын жанына келип, мындай деди: «Ыбрайымдын, Ыскактын, Ысрайылдын Кудай-Тењири! Ушул кєнє Ысрайылдагы жалгыз Кудай Сен экенињди, мен Сенин кулуњ экенимди, баарын Сенин сљзєњ боюнча кылганымды билишсин.
37 Уга кљр мени, Тењир, уга кљр мени! Ушул эл, Тењир, Сенин Кудай экенињди билсин, Сен алардын жєрљгєн Љзєњљ бурасыњ».
38 Ошондо Тењирдин оту тєшєп, бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыкты да, отунду да, таштарды да, топуракты да, ањдагы сууну да жалмап кетти.
39 Муну кљргљн эл жєзтљмљндљп жыгылып: «Тењир – Кудай, Тењир – Кудай!» – деди.
40 Илияс аларга: «Баалдын пайгамбарларын кармагыла, алардын бирљљ да жашынып калбасын», – деди. Аларды кармап келишти, Илияс аларды Кишон суусуна алып барып, кылыч менен сайып љлтєрдє.
41 Анан Илияс Ахапка: «Бар, тамактанып ал, анткени жамгырдын дабышы угулуп жатат», – деди.
42 Ахап тамактанганы кетти, Илияс болсо Кармел тоосунун башына чыгып, эњкейип, эки тизесинин ортосуна башын койду.
43 Анан љзєнєн кызматчы уланына: «Барып, дењиз жакты кара», – деди. Ал кљрєп келип: «Эч нерсе жок экен», – деди. Ал ага: «Ушуну жети жолу кайтала», – деди.
44 Улан жетинчи жолу кљрєп келип: «Дењиз тараптан чоњдугу адамдын алаканындай болгон булут кљтљрєлєп келе жатат», – деди. Ал ага: «Барып, Ахапка: “Жаанга калбаш єчєн, майдан арабањды чегип, жљнљ”, – деп айт», – деди.
45 Ањгыча шамал согуп, булут каптап, асман тєнљрєп, кара нљшљр куйду. Ахап болсо майдан арабасына отуруп, Изрейелге жљнљдє.
46 Тењирдин колу Илиястын єстєндљ эле. Ал белин курчап алып, Изрейелге жеткенче Ахаптын алдында чуркап барды.
1 Ахап Изебелге Илиястын кылган иштеринин баарын, бєт пайгамбарларды кылычтап љлтєргљнєн айтып берди.
2 Изебел Илияска элчи жиберип: «Сен тигилерди љлтєргљндљй, мен да сени эртењ ушул убакта љлтєрбљсљм, анда кудайлар мени жазаласын, катуу жазаласын», – деп айттырды.
3 Илияс муну укканда, ордунан туруп, жанын сактап калыш єчєн, Жєйєттєн Бейер-Шебасына келип, ал жерге љз кызматчысын калтырды.
4 Љзє бир кєн жол жєрєп, чљлгљ келип, бир бадалдын тєбєнљ отуруп, љзєнљ љлєм сурап: «Тењир, эми жетишет. Жанымды ал, анткени мен аталарымдан артык эмесмин», – деди.
5 Анан ал бадалдын тєбєнљ жатып уктап калды. Ошондо ага периште колун тийгизип: «Тур, тамактан», – деди.
6 Илияс кљзєн ачса, баш жагында чокко бышырылган ачыткысыз нан жана бир кумура суу туруптур. Тамактангандан кийин, кайра уктап калды.
7 Тењирдин периштеси кайрылып келип, экинчи жолу колун тийгизип: «Тур, тамактан, анткени алдыњда узак жол турат», – деди.
8 Илияс туруп, тамактанып, кубаттанып алып, Кудайдын тоосу Хорепке чейин кырк кєн, кырк тєн жол жєрдє.
9 Ал ошол жердеги єњкєргљ кирип, тєнљп калды. Ошондо Тењирден ага сљз болуп, Тењир ага: «Илияс, сен бул жерде эмне кылып жєрљсєњ?» – деди.
10 Ал: «Мен Себайот Кудай-Тењир єчєн кызганчаактык кљрсљттєм, анткени Ысрайыл уулдары Сенин келишимињден баш тартып, Сенин курмандык чалынуучу жайларыњды бузуп, Сенин пайгамбарларыњды кылычтап љлтєрєштє. Мен жалгыз калдым, бирок менин жанымды да алыш єчєн, издеп жєрєшљт», – деди.
11 Тењир ага мындай деди: «Чык, тоонун єстєнљ, Тењирдин алдында тур. Ошондо Тењир љтљт, Тењирдин алдында тоолорду жарган, аскаларды кыйраткан чоњ, катуу шамал болот, бирок Тењир шамалда эмес. Шамалдан кийин жер титирљљ болот, бирок Тењир жер титирљљдљ эмес.
12 Жер титирљљдљн кийин от келет, бирок Тењир отто эмес. Оттон кийин акырын соккон жел болот».
13 Илияс муну укканда, чапаны менен бетин жашырып, єњкєрдљн чыгып, анын кире беришинде турду. Ага дагы єн угулуп: «Илияс, сен бул жерде эмне кылып жєрљсєњ?» – деди.
14 Ал: «Мен Себайот Кудай-Тењир єчєн кызганчаактык кљрсљттєм, анткени Ысрайыл уулдары Сенин келишимињден баш тартып, Сенин курмандык чалынуучу жайларыњды бузуп, Сенин пайгамбарларыњды кылычтап љлтєрєштє. Мен жалгыз калдым, бирок менин жанымды да алыш єчєн, издеп жєрєшљт», – деди.
15 Тењир ага мындай деди: «Кайра чљл аркылуу љз жолуњ менен Дамаскка бар. Барганыњда, Сирияга Хазаелди падыша кылып майла.
16 Ал эми Нимши уулу Жейуну Ысрайылга падыша кылып майла. Абел-Мекелалык Шапат уулу Элишаны болсо љзєњдєн ордуња пайгамбар кылып майла.
17 Хазаелдин кылычынан качып кутулганды Жейу љлтєрљт, ал эми Жейунун кылычынан качып кутулганды Элиша љлтєрљт.
18 Бирок Мен Ысрайылда жети мињ эркек калтырдым. Алардын бардыгынын тизелери Баалдын алдында бєгєлгљн эмес, алардын бирљљ да аны љпкљн эмес».
19 Илияс ошол жерден кетип, кош айдап жаткан Шапат уулу Элишаны тапты. Анын он эки кош љгєзє бар эле, љзє он экинчисинин жанында болчу. Илияс анын жанынан љтєп бара жатып, ага љзєнєн чапанын ыргытты.
20 Ошондо Элиша љгєздљрєн таштап, Илиястын артынан чуркап барып: «Атам менен энемди љљп келгенге уруксат бер, анан мен сенин артыњдан барам», – деди. Ал ага: «Барып кел. Мен сага эмне кыла алмак элем?» – деди.
21 Ал Илиястын жанынан кеткенден кийин, эки љгєз алып, аларды союп, алардын буурусунун отко жагып, эт бышырып, элге таратты, алар жешти. Љзє болсо ордунан туруп, Илиястын артынан барып, ага кызмат кыла баштады.
1 Сирия падышасы Бенадат љзєнєн бардык аскерин жыйнап, отуз эки падышасын ээрчитип, аттары, майдан арабалары менен барып, Самарияны курчоого алып, кол салды.
2 Анан ал шаарга, Ысрайыл падышасы Ахапка элчилерин жљнљтєп,
3 ага: «Бенадат мындай дейт: “Сенин кємєшєњ менен алтыныњ меники, сенин аялдарыњ менен мыкты уулдарыњ меники”», – деп айттырды.
4 Ысрайыл падышасы: «Сенин айтканыњдай болсун, мырзам падыша. Мен жана менде эмне болсо, ошонун бардыгы сеники», – деп жооп берди.
5 Элчилер кайра келип айтышты: «Бенадат мындай дейт: Мен сага мындай деп айттырып жибердим: “Кємєшєњдє да, алтыныњды да, аялдарыњды да, уулдарыњды да мага бер”.
6 Ошондуктан мен эртењ ушул убакта сага љзємдєн кулдарымды жиберем. Алар сенин єйєњдє жана сенин алдыњдагы кызматчыларыњдын єйлљрєн карап чыгып, кљзєњљ кымбат болуп кљрєнгљн нерселерињдин бардыгын љз колдору менен алып, кљтљрєп кетишет».
7 Ысрайыл падышасы љлкљнєн аксакалдарынын баарын чакыртып, мындай деди: «Байкадыњарбы, ал бизге жамандык кылганы жатат. Ал менин аялдарымды, уулдарымды, кємєштљрємдє, алтындарымды алганы киши жибергенде, мен ага каршы болгон жокмун».
8 Ошондо бардык аксакалдар менен бєт эл ага: «Укпагын да, макул болбогун», – дешти.
9 Ал Бенадаттын элчилерине: «Мырзам падышага айткыла: “Кулуња биринчи жолу эмне деп жиберсењ, ошонун бардыгын кылууга даярмын. Бирок мунуњду аткара албайм”», – деди. Элчилер љздљрєнєн падышасына анын жообун айтып барышты.
10 Бенадат ага: «Артымда келе жаткан адамдардын баарына Самариянын топурагы бир уучтан жетсе, анда мени кудайлар жазаласын, катуу жазаласын», – деп айттырганы киши жиберди.
11 Ысрайыл падышасы: «Айткыла: Кур курчанып жаткан киши кур чечип жаткан кишидей мактанбасын», – деп жооп берди.
12 Падышалар менен чатырларда ичип отурган Бенадат бул сљздє угуп, кулдарына: «Шаарды курчоого алгыла», – деди. Алар шаарды курчоого алышты.
13 Ошондо бир пайгамбар Ысрайыл падышасы Ахаптын жанына келип: «Тењир мындай дейт: “Бул сансыз кљп аскерди кљрєп жатасыњбы? Сен Менин Тењир экенимди билишињ єчєн, булардын баарын Мен бєгєн сенин колуња салып берем”», – деди.
14 Ахап: «Ким аркылуу?» – деп сурады. Ал ага: «Тењир мындай дейт: “Дубан башчыларынын кызматчылары аркылуу”», – деп жооп берди. Ахап: «Салгылашты ким баштайт?» – деп сурады. Ал: «Сен», – деди.
15 Ахап дубан башчыларынын кызматчыларын эсептегенде, алардын саны эки жєз отуз эки болду. Алардан кийин бєткєл элди санаганда, бардык Ысрайыл уулдарынын саны жети мињ болду.
16 Алар чак тєштљ аттанып чыгышты. Бенадат љзєнљ жардамдашкан отуз эки падыша менен чатырларда мас болгуча ичти.
17 Адегенде дубан башчыларынын кызматчылары чыгышты. Бенадат жиберген кишилер келип, ага Самариядан кишилер чыгышканын билдиришти.
18 Ал: «Тынчтык менен чыгышса да, согушканы чыгышса да, тирєєлљй колго тєшєргєлљ», – деди.
19 Шаардан дубан башчыларынын кулдары чыгышты, алардын аркасынан аскерлер чыгышты.
20 Ар бири љз душманын талкалап жатты. Сириялыктар качып жљнљштє, ысрайылдыктар алардын артынан кууп жљнљштє. Сирия падышасы Бенадат болсо атчан жоокерлер менен качып кетти.
21 Ысрайыл падышасы чыгып, майдан арабалар менен аттарды тартып алып, сириялыктарды катуу талкалады.
22 Жанагы пайгамбар Ысрайыл падышасынын жанына келип: «Бар, кєч топто, эмне кылышыњ керек экенин билип байкаштыр, анткени бир жыл љткљндљн кийин Сирия падышасы сага кайра кол салат», – деди.
23 Сирия падышасына аскер башчылары мындай дешти: «Алардын Кудайы тоо Кудайы экен, ошондуктан алар бизди жењишти. Эгер биз алар менен тєздєктљ салгылашсак, анда биз сљзсєз жењебиз.
24 Ошондуктан мындай кыл: падышалардын ар бирин турган ордунан алып, алардын ордуна дубан башчыларын кой.
25 Канча аскер кырылса, ошончо аскер жыйна, канча ат кырылса, ошончо ат жыйна, канча майдан араба талкаланса, ошончо майдан араба жыйна, алар менен тєздєктљ салгылашабыз, ошондо аларды сљзсєз жењебиз». Алардын сљзєн угуп, ал ушундай кылды.
26 Бир жыл љткљндљн кийин Бенадат сириялыктарды чогултту да, Ысрайыл менен салгылашуу єчєн, Апейикке жљнљдє.
27 Ысрайыл уулдары да жыйналып, азык-тєлєк алып, аларга каршы аттанышты. Ысрайыл уулдары алардын каршысына анча чоњ эмес текенин эки єйєрєндљй болуп жайгашты, сириялыктар болсо жер бетин каптап калды.
28 Кудайдын кишиси Ысрайыл падышасынын жанына келип: «Тењир мындай дейт: Сириялыктар “Тењир – љрљљндєн Кудайы эмес, тоо Кудайы” деп айтышканы єчєн, Мен бул сансыз аскерди сенин колуња салып берем, ошондо силер Менин Тењир экенимди билесињер», – деди.
29 Ошентип, алар бири-биринин каршысында жети кєн турушту. Жетинчи кєнє салгылаш башталды. Ысрайыл уулдары сириялыктардын жєз мињ жљљ аскерин бир кєндљ талкалашты.
30 Калгандары Апейик шаарына качып кетишти. Ал жерде калган жыйырма жети мињ адамды дубал басып калды. Бенадат болсо шаарга качып келип, ички бљлмљлљрдєн биринен экинчисине чуркап жєрдє.
31 Кулдары ага: «Ысрайыл тукумунун падышалары ырайымдуу деп укканбыз. Андыктан белибизге зумбал курчанып, башыбызга жип салып, Ысрайыл падышасына барууга уруксат кыл. Балким, ал сени аяп, аман калтырар», – дешти.
32 Алар белдерине зумбал курчанып, баштарына жип салып, Ысрайыл падышасына барып: «Сенин кулуњ Бенадат: “Жан соога”, – дейт», – дешти. Ошондо тиги: «Ал, эмне, али тирєєбє? Ал менин бир тууганым», – деди.
33 Алар бул сљздє жакшы белги катары кабыл алып, анын оозунан чыккан сљздє илип алып: «Ооба, Бенадат сенин бир тууганыњ», – дешти. Ошондо ал: «Барып, аны алып келгиле», – деди. Бенадат ага келгенде, ал аны љзєнєн майдан арабасына отургузду.
34 Бенадат ага: «Сенин атањдан менин атам тартып алган шаарларды мен кайтарып берем. Менин атамдын Самарияда базар аянттары болгондой, сенин да Дамаскта базар аянттарыњ болот», – деди. Ахап ага: «Келишим тєзгљндљн кийин, мен сени коё берем», – деди. Экљљ келишим тєзгљндљн кийин, Ахап аны коё берди.
35 Тењирдин сљзє боюнча пайгамбар уулдарынын бири экинчисине: «Мени саба», – деди. Бирок экинчиси макул болбой койду.
36 Ошондо ал: «Тењирдин айтканын кылбаганыњ єчєн, менин жанымдан кеткенден кийин, сени арстан жара тартат», – деди. Ал анын жанынан кеткенден кийин, алдынан арстан чыгып, аны жара тартып салды.
37 Ал башка кишини таап: «Мени саба», – деди. Ал киши аны жарадар кылгыча сабады.
38 Пайгамбар кљзєн жабуу менен жаап алып, жолдо бара жаткан падышанын алдына келди.
39 Падыша жанынан љтєп бара жатканда, ал падышага мындай деп кыйкырды: «Кулуњ салгылашууга барган, ошондо бир киши четке чыгып, мага бир кишини алып келип: “Бул кишини кайтар. Эгер ал жоголуп кетсе, анда сенин жаныњ анын жаны єчєн кыйылат же бир талант кємєш тартып бересињ”, – деди.
40 Кулуњ ар кайсы иштер менен алек болуп жатканда, ал жоголуп кетти». Ысрайыл падышасы ага: «Сага ошондой љкєм чыгарылсын. Љзєњ чечип койдуњ», – деди.
41 Ал ошол замат жабууну кљзєнљн алды. Падыша анын пайгамбарлардын бири экенин тааныды.
42 Пайгамбар ага мындай деди: «Тењир мындай дейт: “Мен љлємгљ љкєм кылган кишини колуњдан чыгарып жибергенињ єчєн, сенин жаныњ анын жаны єчєн кыйылат, сенин элињ анын элинин ордуна кырылат”».
43 Ысрайыл падышасы кљњєлє чљгєп, санаага батып, єйєнљ, Самарияга келди.
1 Ушул окуялардан кийин мындай болду: Самария падышасы Ахаптын падыша сарайынын жанында, Изрейелде изрейелдик Наботтун жєзємзары бар эле.
2 Ахап Наботко: «Жєзємзарыњды мага бер, ал жерге мен жашылча љстєрљм, анткени ал менин єйємљ жакын. Анын ордуна мен сага андан да жакшы жєзємзар берем. Эгер кааласањ, канча турса, ошончо кємєш берем», – деди.
3 Бирок Набот Ахапка: «Ата-бабаларымдын мурасын сага берєєдљн Тењирим мени сактасын!» – деди.
4 Ахап изрейелдик Наботтун «Ата-бабаларымдын мурасын сага бербейм» деген сљзєнљ кљњєлє чљгєп, санаага батып, єйєнљ келди да, тљшљгєнљ тескери карап жатып алды, тамак ичкен жок.
5 Анын єстєнљ аялы Изебел кирип: «Эмнеге мынча кљњєлєњ чљктє? Эмнеге тамак ичпей койдуњ?» – деди.
6 Ал ага мындай деди: «Изрейелдик Наботко: “Жєзємзарыњды кємєшкљ бер, кааласањ, анын ордуна башка жєзємзар берем”, – десем, ал мага: “Жєзємзарымды сага бербейм”, – деди».
7 Ошондо аялы Изебел ага: «Сен ушундай кылсањ, Ысрайылда эмне деген падышачылык болот? Тур, тамак ич, кайгырба, мен сага изрейелдик Наботтун жєзємзарын алып берем», – деди.
8 Анан ал Ахаптын атынан каттарды жазып, аларга анын мљљрєн басты да, ал каттарды Набот менен бир шаарда жашаган аксакалдарга жана атактуу кишилерге жиберди.
9 Ал каттарга мындай деп жазды: «Орозо жарыя кылып, Наботту элдин алдына отургузгула.
10 Ал эми анын мањдайына жєзє кара эки кишини отургузгула. “Сен Кудайга жана падышага акарат келтирдињ” деп, алар ага жалаа жабышсын. Анан аны алып чыгып, таш барањга алып љлтєргєлљ».
11 Анын шаарында жашаган эркектер: аксакалдар, атактуу кишилер Изебел жиберген каттарда кандай жазылса, ошондой кылышты.
12 Орозо жарыя кылып, Наботту элдин алдына отургузушту.
13 Анан жєзє кара эки киши чыгып, анын мањдайына отурду. Ал жаман адамдар элдин алдында ага: «Набот Кудайга жана падышага акарат келтирди», – деп жалаа жабышты. Ошентип, аны шаардын сыртына алып чыгып, таш барањга алып љлтєрєштє.
14 Наботту таш барањга алып љлтєрєшкљнєн Изебелге айттырып жиберишти.
15 Изебел Наботту таш барањга алып љлтєрєшкљнєн укканда, Ахапка: «Тур, барып, изрейелдик Наботтун кємєшкљ бергиси келбеген жєзємзарын ээле, анткени Набот жок, ал љлдє», – деди.
16 Ахап Наботтун љлгљнєн укканда, ордунан турду да, анын жєзємзарын ээлеп алганы жљнљдє.
17 Ошондо тишпилик Илияска Тењирден сљз болду:
18 «Тур, барып, Самариядагы Ысрайыл падышасы Ахапка жолук. Ал азыр Наботтун жєзємзарын ээлеп алганы келди.
19 Ага мындай дегин: Тењир мындай дейт: “Љлтєргљнєњ аз келгенсип, эми мурасын ээлеп алгыњ барбы?” Дагы мындай де: Тењир мындай дейт: “Наботтун канын иттер кайсы жерде жалашса, сенин каныњды да ошол жерде жалашат”».
20 Ахап Илияска: «Душманым, мени таптыњ!» – деди. Илияс мындай деди: «Таптым, анткени сен Тењирге жакпаган иштерди кылууга дитињди бердињ.
21 Тењир мындай дейт: “Мен сага каран тєн тєшєрљм, артыња тукум калтырбай, жер єстєнљн шыпырып таштайм, Ахаптын эркек аттууларынын баарын, камактагыларын да, Ысрайылда калгандарын да жок кылам.
22 Акарат келтирип, Мени каардантканыњ єчєн, Ысрайылды кєнљљгљ батыргандыгыњ єчєн, Небат уулу Жаробамдын тукумун жана Акиянын уулу Баашанын тукумун кандай кылсам, сенин тукумуњду да ошондой кылам”.
23 Тењир Изебел жљнєндљ да: “Изрейел дубалынын сыртында Изебелди иттер жейт”, – деди.
24 Шаарда Ахаптын тукумунан ким љлсљ, аны иттер жейт. Ал эми талаада кимиси љлсљ, аны асман куштары чокуп жейт.
25 Аялы Изебелдин сљзєнљ кирип, Тењирге жакпаган иштерди кылган Ахаптай адам мурун болгон эмес.
26 Ал Ысрайыл уулдарынын алдынан Тењир кууп чыккан аморлуктардай болуп жасалма кудайларды ээрчип, љтљ ыпылас иштерди кылды».
27 Ахап ушул сљздєн баарын укканда, кийимин айрып, зумбал жамынып, орозо кармап, зумбалчан жатып, кайгылуу жєрдє.
28 Ошондо тишпилик Илияска Тењирден сљз болду, Тењир мындай деди:
29 «Менин алдымда Ахаптын моюн сунганын кљрдєњбє? Менин алдымда моюн сунганы єчєн Мен ага кљзє тирєєсєндљ каран тєн тєшєрбљйм. Анын тукумуна баласынын убагында каран тєн тєшєрљм».
1 Yч жылдын аралыгында Сирия менен Ысрайылдын ортосунда согуш болгон жок.
2 Yчєнчє жылы Жєйєт падышасы Жошапат Ысрайыл падышасына барды.
3 Ысрайыл падышасы љзєнєн кызматчыларына: «Гилаттын Рамоту биздики экенин билесињерби? Биз болсо кљптљн бери унчукпай эле жєрљбєз, аны Сирия падышасынын колунан албай жатабыз», – деди.
4 Анан ал Жошапаттан: «Мени менен бирге Гилаттын Рамотуна каршы согушканы барасыњбы?» – деп сурады. Жошапат Ысрайыл падышасына: «Сен кандай болсоњ, мен да ошондоймун. Сенин элињ кандай болсо, менин элим да ошондой. Сенин аттарыњ кандай болсо, меники да ошондой», – деп жооп берди.
5 Жошапат Ысрайыл падышасына: «Тењирдин эмне айтарын бєгєн сура», – деди.
6 Ысрайыл падышасы тљрт жєзгљ жакын пайгамбарды чогултуп, алардан: «Мен Гилаттын Рамотуна каршы согушканы барсам болобу же болбойбу?» – деп сурады. Алар: «Бар, Тењир аны падышанын колуна салып берет», – дешти.
7 Жошапат: «Бул жерде Тењирдин пайгамбарларынан дагы барбы? Биз ал аркылуу Тењирдин эркин сурайт элек», – деп сурады.
8 Ысрайыл падышасы Жошапатка: «Дагы бир киши бар, ал аркылуу Тењирдин эркин сураса болот, бирок мен аны жек кљрљм, анткени ал мага жакшы кабар айтпайт, жаман гана кабар айтат. Ал – Жимланын уулу Михей», – деди. Жошапат ага: «Падыша, андай дебе», – деди.
9 Ысрайыл падышасы бир эбнухту чакырып: «Тезирээк Жимланын уулу Михейди чакырып кел», – деди.
10 Ысрайыл падышасы менен Жєйєт падышасы Жошапат падыша кийимин кийип, Самария дарбазасынын жанындагы аянтта ар бири љзєнєн тактысында отурушту, алардын алдында бардык пайгамбарлар пайгамбарчылык кылып жатышты.
11 Ошондо љзєнљ темир мєйєз жасап алган Кенаана уулу Ситкия: «Тењир мындай дейт: Бул мєйєз менен сириялыктарды сєзєп жок кыласыњ», – деди.
12 Пайгамбарлардын бардыгы ушундай эле пайгамбарчылык кылышты: «Гилаттын Рамотуна каршы бар, жењишке жетесињ, аларды Тењир падышанын колуна салып берет».
13 Михейди чакырып келгени барган эбнух ага: «Мына, пайгамбарлардын баары бир добуштан падышага жакшы кабар айтышты. Сенин сљзєњ да алардын сљзє менен бирдей болсун, сен да жакшы кабар айт», – деди.
14 Ошондо Михей: «Тењир тирєє! Тењир мага эмне деп айтса, мен ошону айтам», – деди.
15 Ал падышага келди. Падыша андан: «Михей! Гилаттын Рамотуна согушканы барсак болобу же болбойбу?» – деп сурады. Михей ага: «Бар, жењишке жетесињ, Тењир аны падышанын колуна салып берет», – деп жооп берди.
16 Падыша ага: «Мага Тењирдин атынан чындыктан башка эч нерсе айтпа деп, канча жолу суранышым керек?» – деди.
17 Ошондо ал: «Мен тоолордо койчусу жок чачырап жєргљн койлордой болгон ысрайылдыктарды кљрєп жатам. Тењир мындай деди: “Булардын башчысы жок, ошондуктан ар бири љз єйєнљ тынчтык менен кайтсын”», – деди.
18 Ошондо Ысрайыл падышасы Жошапатка: «Мага ал жакшы кабарды эмес, жаман кабарды гана айтат деп, мен сага айтпадым беле?» – деди.
19 Михей дагы мындай деди: «Тењирдин сљзєн ук: Мен Љзєнєн тактысында отурган Тењирди кљрдєм. Анын жанында, оњ жана сол тарабында асман кошууну туруптур.
20 Анан Тењир мындай деди: “Гилаттын Рамотуна барып љлєшє єчєн, Ахапты ким кљндєрљ алат?” Бирљљ мындай, бирљљ тигиндей айтты.
21 Ошондо бир рух чыгып, Тењирдин алдына келип: “Аны мен кљндєрљм”, – деди. Тењир андан: “Кантип?” – деп сурады.
22 Ал: “Мен чыгам да, пайгамбарлардын баарынын оозуна жалган рух болуп кирем”, – деди. Тењир ага: “Сен аны кљндєрљсєњ, ушуну аткарасыњ. Бар, ушундай кыл”, – деди.
23 Мына, Тењир азыр пайгамбарларыњдын баарынын оозуна жалган рухтун кирєєсєнљ жол берди, бирок Тењир сен жљнєндљ жакшы нерсе айткан жок».
24 Ошондо Кенаана уулу Ситкия Михейге жакын келип, аны жаакка бир чаап: «Кандайча, Тењирдин Руху сен аркылуу сєйлљш єчєн, менден кетип калдыбы?» – деди.
25 Михей: «Сен муну жашыныш єчєн бир бљлмљдљн экинчи бљлмљгљ чуркап жєргљн кєнє кљрљсєњ», – деди.
26 Ошондо Ысрайыл падышасы мындай деди: «Михейди алгыла да, шаар башчысы Амонго жана падыша уулу Жаашка алып баргыла.
27 Анан аларга: Падыша мындай дейт: “Муну зынданга салгыла да, мен тынчтык менен кайтып келгенче, жарыбаган нан, жарыбаган суу берип тамактандырып тургула”, – деди».
28 Михей: «Эгер тынчтык менен кайтып келсењ, анда мен аркылуу Тењир сєйлљгљн эмес», – деди. Анан дагы: «Бєт эл, ук!» – деди.
29 Ысрайыл падышасы менен Жєйєт падышасы Жошапат Гилаттын Рамотуна кетишти.
30 Ысрайыл падышасы Жошапатка мындай деди: «Мен кийимимди алмаштырам да, согушка кирем, а сен љзєњдєн падыша кийимињди кий». Ысрайыл падышасы кийимин алмаштырды да, согушка кирди.
31 Сирия падышасы майдан арабаларынын отуз эки башчысына: «Кичєєсє менен да, улуусу менен да салгылашпагыла, бир гана Ысрайыл падышасы менен салгылашкыла», – деп буйрук берди.
32 Майдан арабалардын башчылары Жошапатты кљрєп: «Ысрайыл падышасы ушул», – деп ойлоп, аны менен согушууга бурулушту. Ошондо Жошапат кыйкырып жиберди.
33 Майдан арабалардын башчылары анын Ысрайыл падышасы эмес экенин кљрєп, кайра бурулуп кетишти.
34 Бир адам кокусунан жаа тартып жибергенде, жебе Ысрайыл падышасынын соот кийиминин тигишинен љтєп, аны жарадар кылды. Ошондо ал љзєнєн арабакечине: «Артка тарт, мени аскерлердин ичинен алып чык, мен жарадармын», – деди.
35 Бирок ошол кєнє салгылаш кєчљдє. Падыша сириялыктардын каршысында майдан арабасында турду. Ал кечинде љлдє, анын жараатынын каны майдан арабага акты.
36 Кєн батканда бєткєл кошуунга: «Ар кимињ љз шаарыња кайт, ар кимињ љз жериње кайт!» – деп жарыя кылынды.
37 Ошентип, падыша љлєп, сљљгєн Самарияга алып келишип, ошол жерге коюшту.
38 Тењирдин айткан сљзє боюнча Самария кљлмљсєнљ анын майдан арабасын жуушту, анын канын иттер жалашты, ал кљлмљгљ бузулган аялдар жуунушчу.
39 Ахаптын башка иштери, пилдин сљљгєнљн єй тургузганы, шаарларды курганы Ысрайыл падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
40 Ошентип, Ахап ата-бабаларына кошулду, анын ордуна уулу Ахазай такка отурду.
41 Асанын уулу Жошапат Жєйєткљ Ысрайыл падышасы Ахаптын падышачылыгынын тљртєнчє жылында падыша болду.
42 Жошапат такка отурганда, отуз беш жашта эле. Ал Иерусалимде жыйырма беш жыл падышачылык кылды. Анын энеси Шилхинин кызы Азуба болчу.
43 Ал Тењирге жаккан иштерди кылып, бардык нерседе атасы Асанын жолун жолдоду, ал жолдон чыккан жок. Бирок бийик жерлердеги бутканалар алынган жок. Эл дагы эле бийик жерлердеги бутканаларда курмандык чалып, жыпар жыттуу зат тєтљтєп жатты.
44 Жошапат Ысрайыл падышасы менен тынчтык келишимин тєздє.
45 Жошапаттын башка иштери, анын кљрсљткљн эрдиктери жана согуш жєргєзєєсє Жєйєт падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
46 Ал атасы Асанын убагынан калган бузулгандарды жер бетинен жок кылды.
47 Ошол кезде Эдомдо падыша жок эле, аны падыша дайындаган адам башкарган.
48 Жошапат Опирге алтынга барыш єчєн, дењизде сєзєєчє кемелерди жасады. Бирок алар Опирге жеткен жок, анткени Этсион-Геберде кыйроого учурады.
49 Ошондо Ахаптын уулу Ахазай Жошапатка: «Кемелерде менин кулдарым сенин кулдарыњ менен чогуу барышсын», – деди. Бирок Жошапат макул болгон жок.
50 Жошапат ата-бабаларына кошулду, анын сљљгє атасы Дљљттєн шаарына коюлду. Анын ордуна уулу Жорам такка отурду.
51 Ахаптын уулу Ахазай Жєйєттєн падышасы Жошапаттын падышачылыгынын он жетинчи жылында Ысрайылга падыша болуп, Самарияда эки жыл падышачылык кылды.
52 Ал Тењирге жакпаган иштерди кылып, атасы менен энесинин, ошондой эле Ысрайылды кєнљљгљ батырган Небат уулу Жаробамдын жолун жолдоду.
53 Ал Баалга кызмат кылып табынды. Атасы кылган иштердин баарын кылып, Ысрайылдын Кудай-Тењирин каардантты.