1 Ахап љлгљндљн кийин, Маап Ысрайылдан бљлєнєп кетти.
2 Ахазай Самариядагы љз єйєнєн єстєнкє бљлмљсєнєн терезесинин тосмосунан жыгылып, ооруп жатып калды. Ошондо ал элчилерин мындай деп жљнљттє: «Баргыла, Экрон кудайы Белзебулдан сурагыла: Мен ушул оорудан айыгамбы?»
3 Ошондо Тењирдин периштеси тишпилик Илияска мындай деди: «Тур, Самария падышасы жиберген элчилердин алдынан чыгып, аларга мындай деп айт: “Экрон кудайы Белзебулдан сураганы баргыдай, эмне, Ысрайылда Кудай жокпу?
4 Ошон єчєн Тењир: “Жаткан тљшљгєњдљн турбайсыњ, љлљсєњ”, – дейт». Илияс жљнљп кетти.
5 Анан элчилер Ахазайга кайтып келишти. Ахазай алардан: «Силер эмне кайтып келдињер?» – деп сурады.
6 Алар ага: «Алдыбыздан бир киши чыгып, бизге мындай деди: “Силерди жиберген падышањарга кайра кайрылып барып, ага айткыла: Тењир мындай дейт: "Экрондун кудайы Белзебулдан сураганы жибергидей, эмне, Ысрайылда Кудай жокпу? Ошон єчєн сен жаткан тљшљгєњдљн турбайсыњ, љлљсєњ"”», – деп жооп беришти.
7 Ошондо ал алардан: «Силердин алдыњардан чыгып, ушул сљздє айткан адамдын сырткы кљрєнєшє кандай экен?» – деп сурады.
8 Алар ага: «Ал тєктєє кийим кийген, белин кайыш кур менен курчаган киши экен», – деп жооп беришти. Ошондо ал: «Ал – тишпилик Илияс», – деди.
9 Анан ал ага элєє кишиси менен элєє башыны жиберди. Ал тоонун башында отурган Илияска барып: «Кудайдын кишиси, падыша сени тєшсєн, – дейт», – деди.
10 Илияс элєє башыга: «Эгерде мен Кудайдын кишиси болсом, анда асмандан от тєшєп, сени да, элєє кишињди да љрттљп кетсин», – деп жооп берди. Ошондо асмандан от тєшєп, аны элєє кишиси менен кошо љрттљп кетти.
11 Падыша ага башка элєє кишини элєє башы менен жљнљттє. Ал ага: «Кудайдын кишиси, падыша сени тезирээк тєшсєн дейт», – деди.
12 Илияс ага: «Эгерде мен Кудайдын кишиси болсом, анда асмандан от тєшєп, сени да, элєє кишињди да љрттљп кетсин», – деп жооп берди. Ошондо асмандан Кудайдын оту тєшєп, аны элєє кишиси менен кошо љрттљп кетти.
13 Yчєнчє жолу да элєє башыны элєє кишиси менен жиберди. Єчєнчє элєє башы тоого чыгып, Илиястын алдына келип, тизелеп: «Кудайдын кишиси! Менин жана ушул элєє кулуњдун жанын бааласањ экен.
14 Асмандан от тєшєп, мурдагы эки элєє башыны элєєдљн кишиси менен љрттљп кетти. Бирок менин жанымды бааласањ экен!» – деп жалынды.
15 Ошондо Тењирдин периштеси Илияска: «Аны менен бирге бар, андан коркпо», – деди. Ал туруп, аны менен падышага барды.
16 Илияс ага: «Тењир мындай дейт: “Ысрайылда Кудай жок болгонсуп, Кудайдан сурабастан, элчилерди жиберип, Экрон кудайы Белзебулдан сураганыњ єчєн, жаткан тљшљгєњдљн турбайсыњ, љлљсєњ”», – деди.
17 Тењирдин Илияс аркылуу айткан сљзє боюнча Ахазай љлдє. Анын баласы жок болгондуктан, Жєйєт падышасы Жошапат уулу Жорамдын падышачылыгынын экинчи жылында бир тууганы Жорам такка отурду.
18 Ахазайдын башка иштери Ысрайыл падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
1 Тењир Илиясты асманга куюн менен кљтљрєп кеткиси келди. Ошол учурда Илияс Элиша менен Гилгалдан келе жаткан.
2 Илияс Элишага: «Бул жерде кал, анткени Тењир мени Бейтелге жиберип жатат», – деди. Бирок Элиша: «Тењир тирєє, сен да тирєєсєњ! Сени таштабайм», – деди. Ошентип, алар Бейтелге жљнљштє.
3 Бейтелдеги пайгамбар уулдары Элишанын алдынан чыгып, ага: «Бєгєн Тењир сенин мырзањды жогору алып кетерин билесињби?» – дешти. Ал: «Аны мен да билем, унчукпагыла», – деди.
4 Илияс ага: «Элиша, бул жерде кал, анткени Тењир мени Жерихого жиберип жатат», – деди. Ал: «Тењир тирєє, сен да тирєєсєњ! Сени таштабайм», – деди. Ошентип, алар Жерихого келишти.
5 Жериходогу пайгамбар уулдары Элишага жакын келишип: «Бєгєн Тењир сенин мырзањды жогору алып кетерин билесињби?» – дешти. Ал: «Аны мен да билем, унчукпагыла», – деди.
6 Илияс ага: «Бул жерде кал, анткени Тењир мени Иорданга жиберип жатат», – деди. Ал: «Тењир тирєє, сен да тирєєсєњ! Сени таштабайм», – деди. Ошентип, экљљ бирге жљнљштє.
7 Пайгамбар уулдарынан элєє киши жљнљдє, алар Илияс менен Элишанын бет мањдайында, алыста турушту. Экљљ Иордандын жээгинде турган эле.
8 Илияс љз чапанын алып, ороп туруп сууга чапты. Ошондо суу эки жакка тартылып, алар кургак жер менен љтєп кетишти.
9 Алар љтєп кетишкенден кийин, Илияс Элишага: «Сура, мен сенин жаныњдан алынып кетерден мурун сага эмне кылып берейин?» – деди. Элиша ага: «Сендеги рух менде эки эсе болсун», – деди.
10 Ошондо ал: «Оор нерсени сурап жатасыњ. Эгер сенин жаныњдан кантип алынып бара жатканымды кљрсљњ, анда сураганыњдай болот. Эгер кљрбљсљњ, болбойт», – деди.
11 Алар жолдо сєйлљшєп бара жатышканда, кєтєлбљгљн жерден оттуу араба менен оттуу аттар пайда болду да, экљљнє бљлєп, Илиясты куюн менен асманга кљтљрєп кетти.
12 Элиша муну кљрєп: «Ата, ата, Ысрайылдын арабасы жана атчан жоокери!» – деп кыйкырды. Анан ал аны кљрбљй калды. Љзєнєн кийимин кармап туруп, экиге бљлєп айрып салды.
13 Илиястын жерге тєшєп калган чапанын алып, артты кљздљй жљнљп, Иордандын жээгине келип турду.
14 Анан ал Илиястын жерге тєшєп калган чапанын сууга чаап: «Илиястын Кудай-Тењири кайда?» – деди. Ошондо суу эки жакка тартылып, Элиша љтєп кетти.
15 Жериходогу пайгамбар уулдары аны алыстан кљрєп: «Илиястын руху Элишага тєштє», – дешти. Аны алдынан тосуп чыгышып, жерге чейин ийилип таазим этишти.
16 Анан ага мындай деп айтышты: «Кулдарыњдын элєє кєчтєє кишиси бар. Алар барып, мырзањды издеп келишсин. Балким, аны Тењирдин Руху алып кетип, бир тоого же бир љрљљнгљ таштап койгондур?» Бирок ал: «Жибербей эле койгула», – деди.
17 Бирок алар кайра-кайра айтып, аны жадатышкандыктан, ал: «Жибергиле», – деди. Ошондо алар элєє кишини жиберишти, алар аны єч кєн издеп таппай коюшту.
18 Алар Жериходо калган Элишага кайтып келишкенде, ал: «Мен силерге: “Барбагыла”, – деп айтпадым беле?» – деди.
19 Шаардын тургундары Элишага: «Мырзабыз љзє кљрєп тургандай, бул шаар жакшы жерге жайгашкан, бирок суусу жаман, жери тєшєм бербейт», – дешти.
20 Ал: «Жањы чљйчљккљ туз салып, мага алып келгиле», – деди. Ага ошентип беришти.
21 Ал суунун башатына барып, ага тузду чачып: «Тењир мындай дейт: “Мен бул сууну тазарттым, мындан ары бул суу љлємдєн да, тєшємсєздєктєн да себепкери болбойт”», – деди.
22 Элишанын сљзє боюнча суу таза болуп калды. Ушул кєнгљ чейин ошондой.
23 Ал жерден ал Бейтелге кетти. Жолдо бара жатканда, шаардан кичинекей балдар чыгып, аны: «Кашка баш, кет! Кет, кашка баш!» – деп шылдыњдашты.
24 Ал артына кылчайып, аларды карап, Тењирдин атынан каргады. Ошондо токойдон эки ургаачы аюу чыгып, алардын ичинен кырк эки баланы жарып салды.
25 Ал жерден ал Кармел тоосуна жљнљдє, ал жактан Самарияга кайтып келди.
1 Жєйєт падышасы Жошапаттын падышачылыгынын он сегизинчи жылында Ахап уулу Жорам Ысрайылга падыша болуп, Самарияда он эки жыл падышачылык кылды.
2 Ал Тењирге жакпаган иштерди кылды, бирок атасы менен энесинчелик кылган жок. Ал атасы жасаган Баалдын айкелин алып салды.
3 Бирок ысрайылдыктарды кєнљљгљ батырган Небат уулу Жаробамдын кєнљљлљрєн кайталап, алардан баш тарткан жок.
4 Маап падышасы Мейша малга бай эле. Ал Ысрайыл падышасына жыл сайын жєз мињ кыркылбаган кой жана жєз мињ кыркылбаган кочкор жиберип турчу.
5 Бирок Ахап љлгљндљн кийин, Маап падышасы Ысрайыл падышасынан бљлєнєп кетти.
6 Ошол убакта Жорам падыша Самариядан чыгып, ысрайылдыктардын баарын карап чыкты.
7 Жєйєт падышасы Жошапатка киши жиберип: «Маап падышасы менден бљлєнєп кетти, Маапка каршы согушууга мени менен барасыњбы?» – деп айттырды. Ал: «Барам, сен кандай болсоњ, мен да ошондоймун, сенин элињ кандай болсо, менин элим да ошондой, сенин аттарыњ кандай болсо, менин аттарым да ошондой», – деди.
8 Анан: «Кайсы жол менен барышыбыз керек?» – деп сурады. Тиги: «Эдом чљлє аркылуу», – деди.
9 Ошондо Ысрайылдын, Жєйєттєн, Эдомдун падышалары жљнљштє. Алар айланып баруучу жол менен жети кєн жєрєштє, алардын артындагы аскерлерине да, малына да ичкенге суу жок эле.
10 Ошондо Ысрайыл падышасы: «Тењир бул єч падышаны мааптыктардын колуна салып бергени чакырган турбайбы!» – деди.
11 Бирок Жошапат: «Бул жерде Тењирдин пайгамбары барбы? Ал аркылуу Тењирдин эркин сурайт элек», – деди. Ысрайыл падышасынын бир кызматчысы мындай деп жооп берди: «Бул жерде Шапаттын уулу Элиша бар, ал Илиястын колуна суу куюп берчє».
12 Жошапат: «Анда Тењирдин сљзє бар», – деди. Ошондо Ысрайыл падышасы, Жошапат жана Эдом падышасы ага барышты.
13 Элиша Ысрайыл падышасына: «Менден сага эмне керек? Атањ менен энењдин пайгамбарларына бар», – деди. Ысрайыл падышасы ага: «Жок, андай дебе, анткени Тењир бул єч падышаны бул жерге Мааптын колуна салып берєє єчєн чакырды», – деди.
14 Элиша ага: «Мен алдында турган Себайот Тењир тирєє! Эгерде мен Жєйєт падышасы Жошапатты сыйлабасам, анда сага кљњєл буруп да, карап да коймок эмесмин.
15 Эми мага гусли черткен адамды чакыргыла», – деди. Ал гусли чертип жатканда, Тењирдин колу Элишанын єстєндљ болду.
16 Анан ал мындай деди: «Тењир мындай дейт: “Ушул љрљљнгљ ањгек артынан ањгек казгыла”.
17 Анткени Тењир мындай дейт: “Шамалды да, жаанды да кљрбљйсєњљр, бирок бул љрљљнгљ суу толуп, андан љзєњљр да, майда жана бодо малыњар да ичет”.
18 Бирок Тењирдин алдында бул да аздык кылат. Ал силердин колуњарга мааптыктарды да салып берет.
19 Ошондо силер алардын бардык чептєє шаарлары менен башкы шаарларын талкалайсыњар, бардык мыкты дарактарын кыйып, бардык суу башаттарын бљгљйсєњљр жана бардык мыкты талаа аянттарына таш ыргытып бузасыњар».
20 Эртењ менен нан курмандыгын тартуулап жаткан учурда, кєтєлбљгљн жерден Эдом тараптан суу келип, жер сууга толуп кетти.
21 Мааптыктар падышалардын согушканы келе жатышканын угушканда, кур курчанганынан чоњуна чейин, баары чогулуп, чек арада турушту.
22 Алар эртењ менен эрте турушту. Кєн суу єстєнљ жарыгын тљккљндљ, мааптыктарга суу алыстан кан сымал кыпкызыл болуп кљрєндє.
23 Ошондо алар: «Бул – кан. Падышалар љз ара согушуп, бири-бирин кырып салышкан турбайбы. Маап, эми олжого!» – дешти.
24 Ошентип, алар Ысрайыл кошуунуна келишти. Ошондо ысрайылдыктар кљтљрєлєп, мааптыктарга сокку урушту, мааптыктар ысрайылдыктардан качышты. Ысрайылдыктар болсо мааптыктарды кыйратып жєрєп отурушту.
25 Алар шаарларды талкалашты, талаанын жакшы жерлеринин баарына ар бири бирден таш ыргытып, таш толтуруп салышты. Суу башаттарынын бардыгын бљгљштє, бардык жакшы дарактарын кыйып салышты, таш дубалдуу Кир-Харесет гана калды. Аны да салмоорчулар тегеректеп, бузуп салышты.
26 Маап падышасы љзєнєн согушта жењиле баштаганын кљрєп, Эдом падышасына жарып љтєп барыш єчєн, жанына кылыч чапканды билген жети жєз кишини алды, бирок љтљ алган жок.
27 Ошондо ал љзєнєн ордуна падыша боло турган тун уулун алып, аны дубалдын єстєндљ бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыкка чалды. Алар ысрайылдыктарды абдан ачуулантышты. Ошондо ысрайылдыктар мааптыктар менен согушканын токтотушуп, љз жерине кайтышты.
1 Пайгамбар уулдарынын биринин аялы боздоп, Элишага мындай деди: «Сенин кулуњ, менин кєйљљм, љлєп калды. Сен болсо кулуњдун Тењирден корккон адам болгонун билесињ. Бизге карыз берген адам келип, эки баламды љзєнљ кулдукка алып кеткени жатат».
2 Элиша ага: «Сага эмне кылышым керек? Айтчы, єйєњдљ эмнењ бар?» – деди. Ал: «Кєњєњдєн єйєндљ кумурадагы зайтун майынан башка эч нерсеси жок», – деди.
3 Ошондо ал мындай деди: «Барып, тегерегињдеги бардык кошуналарыњдын бош идиштерин сурап кел, кљп идиш чогулт.
4 Анан уулдарыњ менен єйєњљ кир да, эшигињди бекитип алып, ошол идиштердин баарына май куюп, ары алып коё бер».
5 Аял барды да, уулдары менен єйєнљ кирип, эшигин бекитти. Алар идиштерди алып берип турушту, љзє болсо май куюп жатты.
6 Идиштерге май толгондо, ал уулуна: «Мага дагы идиш берчи», – деди. Уулу ага: «Башка идиш жок», – деди. Ошондо май да токтоду.
7 Аял келип, муну Кудайдын кишисине айтып берди. Ал ага: «Бар, майды сатып, карыздарыњды тљлљп бер. Калганына балдарыњ менен жан бак», – деди.
8 Бир кєнє Элиша Шунемге келди. Ал жерде жашаган бир бай аял жалынып-жалбарып, аны љзєнєкєнљн тамак ичкенге кљндєрдє. Элиша ал жерден љткљн сайын, аныкына кирип, дайыма тамак ичип жєрдє.
9 Аял кєйљљсєнљ: «Биздин єйєбєздєн жанынан љткљн киши Кудайдын ыйык кишиси экенин билдим.
10 Yйдєн єстєнљ чакан бљлмљ куруп, ага тљшљк, єстљл, отургуч, чырак коюп берели. Ал биздикине келгенде, ошол жакка кирсин», – деди.
11 Ал бир кєнє алардыкына келип, ошол бљлмљгљ кирип жатты.
12 Анан ал кызматчысы Гейхазиге: «Шунемдик аялды чакыр», – деди. Ал аялды чакырды, аял Элишанын алдына келди.
13 Анан кызматчысына: «Аялга айт: “Сен биз єчєн аябай кам кљрєп жатасыњ, сага эмне кылып берели? Сен жљнєндљ падыша же аскер башы менен сєйлљшєш керекпи?”» – деди. Аял: «Жок, мен љз элимдин арасында жашап жатам», – деди.
14 Ал: «Аялга эмне кылсам?» – деди. Ошондо Гейхази: «Анын баласы жок, кєйљљсє болсо кары», – деди.
15 Ал: «Чакырчы аны», – деди. Гейхази аялды чакырды, аял босогого келип турду.
16 Ошондо ал: «Бир жылдан кийин, так ушул убакта уулдуу болосуњ», – деди. Аял ага: «Жок, мырзам, Кудайдын кишиси, кєњєњдє алдаба», – деди.
17 Аялдын боюна бєтєп, кийинки жылы, Элиша айткан убакта уул тљрљдє.
18 Бала чоњоюп, бир кєнє атасына, орокчуларга барды.
19 Ал атасына: «Башым! Башым ооруп жатат!» – деди. Ал кызматчысына: «Муну энесине алып бар», – деди.
20 Ал аны кљтљрєп, энесине алып келди. Ал энесинин тизесинде тєшкљ чейин отуруп, љлєп калды.
21 Энеси аны Кудайдын кишисинин тљшљгєнљ алып келип жаткырып, эшикти бекитип, сыртка чыкты.
22 Анан кєйљљсєн чакырып: «Мага бир кызматчыны жана бир ургаачы эшекти жибер. Мен Кудайдын кишисине барып келем», – деди.
23 Ал: «Ага эмнеге барасыњ? Бєгєн ай да жањыра элек, ишемби да эмес», – деди. Бирок аял: «Эч нерсе эмес, бардыгы жакшы болот», – деди.
24 Анан ал ургаачы эшекти токуп, љз кызматчысына: «Жетелеп бас. Мен айтмайынча токтобо», – деди.
25 Ошентип, ал жолго чыкты. Кудайдын кишисине, Кармел тоосуна келди. Кудайдын кишиси аны алыстан кљрєп, кызматчысы Гейхазиге мындай деди: «Бул – баягы шунемдик аял.
26 Алдынан чуркап чыгып: “Аман-эсен жєрљсєњбє? Кєйљљњ менен балањ аман-эсенби?” – деп сура». Аял: «Аман-эсенбиз», – деп жооп берди.
27 Анан ал тоого, Кудайдын кишисине келип, анын бутун кучактап калды. Гейхази аялды анын жанынан алып кетмекчи болду, бирок Кудайдын кишиси: «Тим кой. Мунун кайгысы бар, Тењир мага айтпай, жашырып койгон тура», – деди.
28 Аял: «Мен мырзамдан бала сурадым беле? “Мени алдаба”, – деп айткан жок белем?» – деди.
29 Ошондо Элиша Гейхазиге: «Белињди курчап, колуња менин таягымды алып, жљнљ. Эгер алдыњан киши кезиксе, саламдашпа, бирљљ салам берсе, алик алба. Баланын бетине менин таягымды кой», – деди.
30 Баланын энеси: «Тењир тирєє, сенин жаныњ да тирєє! Мен сенсиз кетпейм», – деди. Элиша туруп, анын артынан жљнљдє.
31 Гейхази алардан мурун барып, баланын бетине таякты койду. Бирок єн да, жооп да болбоду. Анан Элишанын алдынан чыгып: «Бала ойгонбой жатат», – деп билдирди.
32 Элиша єйгљ кирсе, тљшљгєндљ љлгљн бала жатыптыр.
33 Ал кирип, эшикти бекитип, Тењирге сыйынды.
34 Анан туруп, баланын єстєнљ жатты. Оозуна оозун, кљзєнљ кљзєн, алаканына алаканын тийгизип, буту-колун сунуп жатты, ошондо баланын денеси жылыды.
35 Анан туруп, бљлмљдљ ары-бери басты. Анан кайра туруп, анын єстєнљ буту-колун сунуп жатты. Ошондо бала жети жолу чєчкєрєп, кљзєн ачты.
36 Элиша Гейхазини чакырып: «Шунемдик аялды чакыр», – деди. Ал аны чакырды. Аял киргенде, ал: «Уулуњду ал», – деди.
37 Аял жакын келип, анын бутуна жыгылып, жерге чейин ийилип таазим кылды. Анан уулун кљтљрєп кетти.
38 Элиша болсо Гилгалга кайтты. Ал жерде ачарчылык болду. Пайгамбар уулдары анын алдында отурушту. Ал кызматчысына: «Казан асып, пайгамбар уулдарына сорпо бышыр», – деди.
39 Алардын бири талаага жашылча тергени чыгып, чырмалып љскљн жапайы љсємдєктє таап алып, анын жемишинен этегине толтура терип алды. Анан ал келип, аларды туурап, казандагы сорпого салды. Алар мунун кандай жемиш экенин билишчє эмес.
40 Анан аларга сорпо куюп беришти. Бирок алар сорпону ооз тийишери менен: «Кудайдын кишиси, казанда љлєм!» – деп кыйкырып жиберишти. Ошентип, алар иче албай коюшту.
41 Ошондо Элиша: «Ун бергиле», – деди. Ал аны казанга сээп, Гейхазиге: «Элге куюп бер, ичишсин», – деди. Ошондо казандагы зыяндуу нерсе жок болуп калды.
42 Баал-Шалиштен бир киши келип, Кудайдын кишисине тєшємдєн алгачкы данынан: жыйырма арпа нан жана кабыгы сыйрылбаган, быша элек дан алып келип берди. Элиша: «Элге бер, жешсин», – деди.
43 Анын кызматчысы: «Ушунун эмнесин жєз кишиге берем?» – деди. Ал: «Элге бер, жешсин, анткени Тењир мындай дейт: “Курсактары тоёт, артып да калат”», – деди.
44 Ал аларга таратып берди, Тењирдин сљзє боюнча алар жеп тоюшту, артып да калды.
1 Сирия падышасынын аскер башчысы Нааман љз мырзасынын кадырлуу жана мыкты деп эсептелген адамы эле, себеби сириялыктарга жењишти Тењир ошол аркылуу берген. Ал киши мыкты жоокер болчу, бирок пес оорулуу эле.
2 Сириялыктар бир жолу жоокерлери менен барып, Ысрайыл жеринен бир кичинекей кызды туткундап келишкен, ал Наамандын аялына кызмат кылчу.
3 Ал љзєнєн мырзайымына: «Эгерде мырзам Самариядагы пайгамбарга барып келсе, анда ал аны пес оорусунан айыктырат эле!» – деди.
4 Ошондо Нааман љз мырзасына барып: «Жанагы Ысрайыл жеринен келген кыз ушундай-ушундай деп айтып жатат», – деди.
5 Сирия падышасы Нааманга: «Барып кел, мен Ысрайыл падышасына кат жиберем», – деди. Ал жанына он талант кємєш, алты мињ шекел алтын жана он сыйра кийим алып, жљнљп кетти.
6 Ал Ысрайыл падышасына катты алып келди. Ал катта мындай деп жазылган эле: «Мен ушул кат менен бирге кызматчым Нааманды сага жиберип жатам, сен аны пес оорусунан айыктыр».
7 Ысрайыл падышасы катты окуганда, љз кийимин айрып: «“Пес оорусунан айыктыр”, – деп, мага жибергидей, љлтєргєдљй же тирилткидей, мен, эмне, Кудаймынбы? Мына кљрдєњљрбє, ал мени менен касташуу єчєн шылтоо издеп жатат», – деди.
8 Кудайдын кишиси Элиша Ысрайыл падышасынын љз кийимин айрыганын угуп, падышага: «Сен эмне єчєн љз кийимињди айрыдыњ? Ал мага келсин, Ысрайылда пайгамбар бар экенин билсин», – деп айттырып жиберди.
9 Ошондо ал љзєнєн аттары жана майдан арабалары менен келип, Элишанын єйєнєн алдына токтоду.
10 Элиша ага кызматчысынан: «Барып, Иорданга жети жолу жуунгун, ошондо сенин денењ айыгып, таза болосуњ», – деп айттырып жиберди.
11 Наамандын ачуусу келип: «Ал мага љзє келип, љз Кудай-Тењиринин ысымын чакырып, колун ооруган жериме коюп, пес оорусунан айыктырат деп ойлогом.
12 Дамасктын Абана жана Парпар дарыялары Ысрайылдын сууларынан артык эмеспи? Эмне, мен ошолорго тєшєп жуунсам, тазаланбаймынбы?» – деди. Ошентип, ал бурулду да, ачууланган бойдон жљнљп кетти.
13 Ошондо анын кулдары жанына келип: «Атабыз, эгер пайгамбар сага бир чоњ ишти айтса, сен аны кылмаксыњ да. Эми анын жљн гана: “Жуунгун, ошондо таза болосуњ”, – деген сљзєн аткарбай коёсуњбу?» – дешти.
14 Ал барып, Кудайдын кишисинин сљзє боюнча Иорданга жети жолу чљмєлдє, ошондо анын денеси айыгып, жаш баланын денесиндей таптаза болуп калды.
15 Ал љзєнєн коштоп жєргљн кишилери менен Кудайдын кишисине кайтып келип, анын алдына туруп: «Ысрайылдан башка жерде Кудай жок экенин мен эми билдим. Ошондуктан кулуњдун белегин кабыл ал», – деди.
16 Элиша: «Мен алдында турган Тењир тирєє! Белегињди албайм», – деди. Тигил: «Ал», – деп суранды, бирок ал макул болбой койду.
17 Ошондо Нааман мындай деди: «Анда кулуња эки качыр кљтљрљ алгыдай топурак берилсин, анткени кулуњ ушул кєндљн тартып, Тењирден бљлљк кудайларга бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктарды жана башка курмандыктарды чалбайт.
18 Бирок Тењир кулуња мындай учурда кечирим кылсын: менин тљрљм Римон єйєнљ табынганы барганда, менин колума таянат, ошондо мен Римон єйєндљ табынам, ушундай учурда Римон єйєндљ табынганым єчєн, Тењир кулуњду кечирсин».
19 Ошондо ал ага: «Тынчтык менен бара бер!» – деди. Ал андан бир аз узап кеткенден кийин,
20 Кудайдын кишиси Элишанын кызматчысы Гейхази ичинен мындай деп ойлоду: «Мырзам сириялык Нааман алып келген белектерди албай койду. Тењир тирєє! Анын артынан чуркап барайын да, андан бир нерсе алайын».
21 Ошентип, Гейхази Наамандын артынан кетти. Нааман артынан чуркап келе жаткан кишини кљрєп, майдан арабасынан тєшєп, аны утурлап чыгып: «Баары жайындабы?» – деп сурады.
22 Ал: «Баары жайында, бирок мырзам мени сага мындай деп жљнљттє: “Мага азыр Эпрайым тоосунан, пайгамбар уулдарынан эки жаш жигит келди. Аларга бир талант кємєш жана эки сыйра кийим бер”», – деди.
23 Ошондо Нааман: «Ал, эки талант ал», – деди. Аны кљндєрєп, эки талант кємєштє, эки сыйра кийимди эки капка салып, љзєнєн эки кызматчысына берди. Алар кљтљрєп алып, тигинин алдына тєшєштє.
24 Гейхази дљбљгљ жеткенде, буюмдарды кулдардын колунан алып, єйєнљ катып койду. Аларды коё берди, алар кетишти.
25 Гейхази келип, љз мырзасына кљрєнгљндљ, Элиша ага: «Гейхази, кайда барып келдињ?» – деди. Ал: «Сенин кулуњ эч жакка барган жок», – деп жооп берди.
26 Элиша ага: «Эмне, жанагы киши майдан арабасынан тєшєп, сени утурлап чыкканда, жєрљгєм сенин жаныњда эмес беле? Азыр кємєш, кийим, зайтун бак, жєзємзар, майда жана бодо мал, кєњ жана кул ала турган убакпы?
27 Наамандын пес оорусу сенден жана сенин тукумуњдан тєбљлєккљ кетпесин», – деди. Ошондо Гейхази пес оорусуна чалдыгып, Элишаныкынан кардай аппак болуп чыкты.
1 Пайгамбар уулдары Элишага мындай деп айтышты: «Сенин жаныњдагы биз жашап жаткан жер бизге тардык кылат.
2 Иорданга баралы, ал жерден ар бирибиз бирден устун алалы да, ал жерге љзєбєзгљ жашаганга жай куралы». Ал: «Баргыла», – деди.
3 Алардын бири: «Ырайым этип, кулдарыњ менен сен да бар», – деди. Ал: «Макул, барайын», – деди.
4 Ошентип, ал алар менен бирге кетти. Алар Иорданга келип, бак кыя башташты.
5 Бирљљ бак кулатып жатканда, балтасы сууга тєшєп кетти. Ошондо ал: «Ий, мырзам! Бул убактылуу пайдаланууга алынган балта эле», – деп кыйкырып жиберди.
6 Кудайдын кишиси: «Ал кайсы жерге тєштє?» – деп сурады. Ал ага балта тєшкљн жерди кљрсљттє. Элиша бактан бир бутак кыйып алып, сууга таштады, ошондо балта калкып чыкты.
7 Анан ал ага: «Балтаны ал», – деди. Тигил колун сунуп, балтаны алды.
8 Сирия падышасы ысрайылдыктар менен согушууга жљнљп жатып, љз кызматчылары менен кењешип: «Мен љз кошуунумду мындай-мындай жерге жайланыштырам», – деди.
9 Кудайдын кишиси Ысрайыл падышасына: «Ушундай жерден љтєєдљн сак бол, анткени ал жерде сириялыктар жашынып жатышат», – деп айттырып жиберди.
10 Ысрайыл падышасы Кудайдын кишиси айтып эскерткен жанагы жерге бир нече ирет киши жиберди. Ошентип, ал ошол жерге баруудан сактанды.
11 Ушундан улам Сирия падышасынын тынчы кетип, љз кулдарын чакырып, аларга: «Арабыздан кимдин Ысрайыл падышасы менен байланышы бар, айткылачы мага?» – деди.
12 Кызматчыларынын бири: «Мырзам падыша, андай эч ким жок. Ысрайылдагы Элиша пайгамбар сенин уктоочу бљлмљњдљ айткан сљздљрєњдє да Ысрайыл падышасына айтып берет», – деди.
13 Ошондо ал: «Барып, анын кайда экенин билип келгиле. Киши жиберип, мен аны алдырып келем», – деди. Ага: «Азыр ал Дотанда», – деп билдиришти.
14 Ал ошол жерге аттарды, майдан арабаларды жана кљп аскерлерди жљнљттє. Алар тєнє менен келишип, шаарды курчоого алышты.
15 Кудайдын кишисинин кызматчысы эртењ менен туруп, тышка чыкса, аскерлер, аттар жана майдан арабалар шаарды курчап алышыптыр. Ошондо кызматчысы ага: «Мырзам, эми эмне кылабыз?!» – деди.
16 Ал: «Коркпо, анткени биздикилер тигилердикинен кљп», – деди.
17 Элиша Кудайга: «Тењир! Мунун кљзєн ач, кљрсєн», – деп сыйынды. Тењир анын кызматчысынын кљзєн ачты. Ошондо ал Элишаны курчаган тоодон жер жайнаган оттуу аттар менен майдан арабаларды кљрдє.
18 Сириялыктар Элишага жакындап келген кезде, ал Тењирге: «Аларды сокур кылып сал», – деп сыйынды. Элишанын сљзє боюнча Тењир аларды сокур кылып салды.
19 Элиша аларга: «Бул силер тєшєєчє жол эмес, силер баруучу шаар эмес. Менин артымдан ээрчигиле, мен силерди издеп жєргљн кишињерге алып барам», – деди. Элиша аларды Самарияга алып келди.
20 Алар Самарияга келишкенде, Элиша: «Тењир! Булардын кљзєн ач, кљрєшсєн», – деди. Тењир алардын кљзєн ачканда, алар љздљрєнєн Самариянын ортосунда турушканын кљрєштє.
21 Буларды кљрєп, Ысрайыл падышасы Элишадан: «Ата, буларды љлтєрљйєнбє?» – деп сурады.
22 Ал: «Љлтєрбљ. Љлтєргєдљй, сен буларды кылыч шилтеп, жаа тартып, туткундап келдињ беле? Булардын алдына нан, суу кой. Ичип-жешсин да, љз падышасына барышсын», – деди.
23 Ошентип, аларга мол тамак даярдалды, алар ичип-жешти. Анан аларды коё берди, алар љз падышасына кетишти. Ошондон кийин сириялык бул аскер тобу Ысрайыл жерине келген жок.
24 Андан кийин Сирия падышасы Бенадат љзєнєн бєткєл аскерин чогултуп, Самарияны курчап алды.
25 Алар Самарияны курчап алган убакта ал жерде чоњ ачарчылык болуп, эшектин башы сексен кємєш шекелден, кљгєчкљндєн кыгынын тљрттљн бир кабы беш кємєш шекелден сатылып жаткан.
26 Бир жолу Ысрайыл падышасы дубалдын єстєндљ бара жатса, бир аял ага: «Мырзам падыша, жардам кыл», – деп жалбарды.
27 Падыша ага: «Эгер сага Тењир жардам бербесе, мен эмне кылып жардам бермек элем? Кырманда дан жок, жєзєм сыгылуучу жайда шарап жок», – деди.
28 Падыша андан: «Сага эмне керек?» – деп сурады. Аял: «Бул аял мага: “Балањды бер, биз аны бєгєн жейли, менин баламды болсо эртењ жейбиз”, – деген.
29 Ошентип, менин уулумду бышырып жедик. Эртеси кєнє мен ага: “Эми балањды сен бер, аны жейли”, – дедим. Бирок ал уулун катып койду», – деди.
30 Аялдын сљзєн укканда, падыша љз кийимин айрып жиберди. Ал дубал менен љтєп бара жатканда, эл анын жылањач денесине зумбал кийип алганын кљрдє.
31 Падыша: «Эгер бєгєн Шапат уулу Элишанын башы ийнинде кала турган болсо, Кудай мени жазаласын, катуу жазаласын», – деди.
32 Элиша болсо љз єйєндљ отурган, аныкында аксакалдар да отурушкан. Падыша љз атынан киши жиберди. Љзєнљ жиберилген адам келерден мурун ал аксакалдарга мындай деди: «Бул киши љлтєргєчтєн уулу менин башымды алдырганы киши жибергенин кљрдєњљрбє? Жиберилген адам келгенде, эшикти бекитип, ачпай койгула. Мына, анын артынан келе жаткан мырзасынын да дєбєртє угулуп жатат!»
33 Элиша алар менен сєйлљшєп бєтљ электе, жиберилген адам келип: «Тењир башыбызга мына ушундай мєшкєл салды! Тењирден эми эмнени кєтсљм болот?» – деди.
1 Элиша: «Тењирдин сљзєн уккула, Тењир мындай дейт: “Эртењ ушул убакта Самария дарбазасынын алдында бир ченем эњ жакшы ундун баасы бир шекелден, эки ченем арпанын баасы бир шекелден болот”», – деди.
2 Колуна падыша таянган тљрљ Кудайдын кишисине: «Тењир асман терезелерин ачса да, ошондой болмок беле?» – деди. Элиша ага: «Ошондой болгонун љз кљзєњ менен кљрљсєњ, бирок сен андан жебейсињ», – деди.
3 Дарбазанын кире беришинде пес оорулуу тљрт киши отурган. Алар бири-бирине: «Љлємдє кєтєп, ушул жерде отура беребизби?
4 Шаарга барсак деле љлљбєз, анткени шаарда ачарчылык болуп жатат. Бул жерде отура берсек да љлљбєз. Андан кљрљ сириялыктардын кошуунуна барганыбыз жакшы. Бизди тирєє калтырышса, жашайбыз; љлтєрєшсљ, љлљбєз», – дешти.
5 Кєєгєм киргенде алар сириялыктардын кошуунуна жљнљштє. Алар сириялыктардын кошуунунун четине келишсе, ал жерде бир да киши жок экен.
6 Тењир мындай кылган эле: сириялыктардын кошуунуна майдан арабалардын дєњгєрљгљнє, аттардын кишенегени, кљптљгљн аскерлердин чуусу угулду. Ошондо алар бири-бирине: «Чын эле, Ысрайыл падышасы бизге кол салыш єчєн, мисирликтер менен хеттиктердин падышаларын жалдаса керек», – деп,
7 кєєгєм киргенде алар чатырларын, аттарын, эшектерин, бєт кошуунун, ал кандай болсо, ошол бойдон таштап, жандарын гана сактап качып кетишти.
8 Жанагы пес оорулуулар кошуундун четине келип, бир чатырга кирип, ичип-жешти да, андан кємєштљрдє, алтындарды, кийимдерди алышты да, барып, катып коюшту. Башка чатырга да кирип, андан да алышты да, барып, катып коюшту.
9 Анан алар бири-бирине: «Биз туура эмес кылып жатабыз. Бул кєн – кубанычтуу кабардын кєнє. Эгер биз муну айтпай, жарык киргенче кєтљ турган болсок, анда айыпка жыгылабыз. Барып, падыша єйєнљ билдирели», – деп айтышты.
10 Алар барып, шаар дарбазачыларын чакырып, аларга: «Биз сириялыктардын кошуунуна барсак, ал жерде бир да киши жок экен, адамдын єнє да угулбайт. Байланган аттар, байланган эшектер гана калыптыр, чатырлар кандай болсо, ошондой боюнча туруптур», – деп айтып беришти.
11 Дарбазачылар бул кабарды падыша сарайындагыларга айтып барышты.
12 Падыша тєн ичинде туруп, љзєнєн кызматчыларына: «Мен силерге сириялыктардын бизге эмне кылганы жатышканын айтайын. Алар бизде ачкачылык болуп жатканын билишет, ошондуктан: “Алар шаардан чыкканда, биз аларды тирєє кармап, шаарды басып киребиз”, – деп ойлоп, кошуундан чыгып, талаага жашынып калышты», – деди.
13 Ошондо анын кызматчыларынын бири: «Шаарда калган беш атты алып, кишилерибизди жиберип кљрљлє (Ысрайылдын кырылып калган атчан аскерлеринин кошуунунан калганы ошол гана болчу)», – деди.
14 Эки майдан арабага тєгљйє менен чегилген аттарды алышты. Падыша аларды: «Барып, кљрєп келгиле», – деп, сириялыктардын аскеринин артынан жиберди.
15 Алардын артынан Иорданга чейин жол жєрєштє. Жолдо сириялыктар шашылыш качып бара жатканда таштап кеткен кийимдери менен буюмдары жайнап жатыптыр. Жиберилгендер кайра кайтып келип, падышага билдиришти.
16 Эл жапырт чыгып, сириялыктардын кошуунун талап-тоноп алды. Тењирдин сљзє боюнча бир ченем эњ жакшы ундун баасы бир шекелден, эки ченем арпанын баасы да бир шекелден болду.
17 Анан падыша колуна таянган тљрљнє дарбазанын жанына койду. Эл аны дарбазанын жанында тебелеп салды. Ал љлдє, падыша Кудайдын кишисине келгенде, Кудайдын кишиси ага кандай айтса, ошондой болду.
18 Ошондо Кудайдын кишиси падышага: «Эртењ ушул убакта Самариянын дарбазасынын алдында бир ченем эњ жакшы ундун жана эки ченем арпанын баасы бир шекелден болот», – деген.
19 Ошондо ушул тљрљ Кудайдын кишисине: «Тењир асман терезелерин ачса да, ошондой болмок беле?» – деген эле. Кудайдын кишиси болсо ага: «Ошондой болгонун љз кљзєњ менен кљрљсєњ, бирок сен андан жебейсињ», – деген.
20 Ага кандай айтылса, ошондой болду. Эл аны дарбазанын алдында тепсеп салды, ал љлдє.
1 Элиша уулун тирилткен баягы аялга: «Тур, єй-бєлљњ менен жолго чык, кайсы жерде жашай ала турган болсоњ, ошол жерде жаша, анткени Тењир ачарчылык чакырды, бул жерде жети жыл ачарчылык болот», – деди.
2 Тиги аял туруп, Кудайдын кишиси айткандай кылды. Ал єй-бєлљсє менен Пелишти жерине барып, ал жерде жети жыл жашады.
3 Жети жыл љткљндљн кийин ал аял Пелишти жеринен кайтып келип, љз єйєн, љз жерин кайра сурап алуу єчєн падышага келди.
4 Ошол учурда падыша Кудайдын кишисинин кызматчысы Гейхази менен сєйлљшєп отурган. Падыша ага: «Мага Элиша кылган жакшы иштердин баарын айтып берчи», – деди.
5 Ал Элишанын љлгљндє тирилткенин падышага айтып жатканда, Элиша тирилткен баланын энеси падышадан љз єйєн, љз жерин сурады. Ошондо Гейхази: «Мырза падыша, бул – ошол аял, бул – анын Элиша тирилткен уулу», – деди.
6 Падыша аялдан сурады, аял ага айтып берди. Падыша ага сарай кызматчыларынын бирин кошуп берип: «Ага таандык болгондун баарын жана љз љлкљсєн таштап кеткен кєндљн ушул кєнгљ чейинки талаасынан тєшкљн кирешесинин баарын бєт кайрып бергиле», – деди.
7 Сирия падышасы Бенадат ооруп жатканда, Элиша Дамаскка келди. Бенадатка: «Кудайдын кишиси бул жерге келди», – деп билдиришти.
8 Падыша Хазаелге: «Колуња тартуу алып, Кудайдын кишисинин алдынан чыгып, андан Тењирдин эркин сура: “Мен ушул оорудан айыгамбы?”» – деди.
9 Хазаел анын алдынан тосуп чыгууга кетти. Тартууну – Дамасктын баалуу нерселерин кырк тљљгљ жєктљп алып, анын алдына келип: «Сенин уулуњ, Сирия падышасы Бенадат мени сага жљнљттє, ал: “Мен ушул оорудан айыгамбы?” – деп сурап жатат», – деди.
10 Элиша ага: «Барып, ага: “Айыгасыњ”, – деп айт, бирок Тењир мага: “Ал љлљт”, – деди».
11 Элиша андан кљзєн албай карап тура бергендиктен, ал љзєн ыњгайсыз сезди. Анан Кудайдын кишиси ыйлап жиберди.
12 Ошондо Хазаел: «Менин мырзам эмнеге ыйлап жатат?» – деп сурады. Ал: «Сенин Ысрайыл уулдарына кандай жамандык кыларыњды билем, ошон єчєн ыйлап жатам. Сен алардын чептерин љрттљйсєњ, жаш уландарын кылычтап љлтєрљсєњ, эмчектеги балдарын жанчып љлтєрљсєњ, кош бойлуу аялдарынын курсагын жарасыњ», – деди.
13 Хазаел: «Мындай чоњ кылмыш кылгыдай, сенин кулуњ, эмне, дљбљт беле?» – деди. Элиша: «Тењир мага сенин Сирияга падыша болоруњду кљрсљттє», – деди.
14 Ал Элишанын жанынан кетип, љз падышасына келди. Ал андан: «Элиша сага эмне деди?» – деп сурады. Ал ага: «Ал мага сенин айыгарыњды айтты», – деди.
15 Эртеси кєнє ал жуурканды алып, аны сууга малып, Бенадаттын бетине жапты, ал љлдє. Анын ордуна Хазаел такка отурду.
16 Ысрайыл падышасы Ахаптын уулу Жорамдын падышачылыгынын бешинчи жылында Жєйєт падышасы Жошапаттын ордуна уулу Жорам такка отурду.
17 Ал такка отурганда, отуз эки жашта эле. Ал Иерусалимде сегиз жыл падышачылык кылды.
18 Ал Ахаптын тукуму кылган иштерди кылып, Ысрайыл падышаларынын жолу менен жєрдє, себеби Ахаптын кызы анын аялы болчу. Ал Тењирге жакпаган иштерди кылды.
19 Бирок Тењир Жєйєттє Љз кулу Дљљт єчєн жок кылгысы келбеди, анткени Ал анын тукумунун чырагы тєбљлєккљ жаркырап турарын убада кылган эле.
20 Анын убагында эдомдуктар Жєйєттєн кол астынан чыгып, љздљрєнљ падыша коюп алышты.
21 Жорам бєт майдан арабалары менен Сайырга жљнљдє. Ал тєн ичинде туруп, љзєн курчаган эдомдуктарды майдан арабаларынын башчылары менен кошо талкалады, бирок эл љз чатырларына качып кетти.
22 Ушул кєнгљ чейин Эдом Жєйєттєн кол астында эмес. Ошол эле убакта Либна да бљлєнєп чыкты.
23 Жорам жљнєндљ, анын кылган бардык иштери жљнєндљ Жєйєт падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
24 Жорам ата-бабаларына кошулду. Анын сљљгє Дљљттєн шаарына, ата-бабаларынын жанына коюлду. Анын ордуна уулу Ахазай такка отурду.
25 Ысрайыл падышасы Ахап уулу Жорамдын падышачылыгынын он экинчи жылында Жєйєт падышасы Жорамдын уулу Ахазай такка отурду.
26 Ахазай такка отурганда, жыйырма эки жашта эле. Ал Иерусалимде бир жыл падышачылык кылды. Энесинин аты – Аталея, ал Ысрайыл падышасы Омринин кызы болчу.
27 Ал да Ахаптын тукумунун жолу менен жєрєп, Ахаптын тукумуна окшоп, Тењирге жакпаган иштерди кылды, анткени ал Ахаптын тукуму менен тууган эле.
28 Ал Ахаптын уулу Жорам менен Гилаттын Рамотуна Сирия падышасы Хазаел менен согушууга барды. Сириялыктар Жорамды жарадар кылышты.
29 Падыша Жорам Рамотто Сирия падышасы Хазаел менен согушуп жатканда сириялыктардан алган жараатын айыктыруу єчєн, Изрейелге кайтып келди. Жєйєт падышасы Жорамдын уулу Ахазай ооруп жаткан Ахаптын уулу Жорамды кљрєє єчєн, Изрейелге келди.
1 Элиша пайгамбар пайгамбар уулдарынын бирин чакырып, ага мындай деди: «Белињди бууп, колуња зайтун майы куюлган мына бул идишти алып, Гилаттын Рамотуна бар.
2 Ал жерге барарыњ менен Нимшинин уулу, Жошапаттын уулу Жейуну издеп таап, аны љз бир туугандарынын арасынан бљлєп чыгып, ички бљлмљгљ киргиз.
3 Анан зайтун майы куюлган идишти алып, анын башына куюп, мындай де: “Тењир мындай дейт: "Мен сени Ысрайылга падыша кылып майлап жатам"”. Анан эшикти ачып, качып кет, кєтпљ».
4 Ошентип, жаш улан, пайгамбардын кызматчысы, Гилаттын Рамотуна жол тартты.
5 Улан ал жерге келсе, аскер башчылар отурушуптур. Ал аларга: «Аскер башчы, сага айта турган сљзєм бар», – деди. Ошондо Жейу: «Кимибизге?» – деп сурады. Ал: «Сага, аскер башчы», – деди.
6 Ал туруп, єйгљ кирди. Улан анын башына зайтун майын куюп, мындай деди: «Ысрайылдын Кудай-Тењири мындай дейт: “Мен сени Тењирдин эли Ысрайылга падыша кылып майлап жатам.
7 Сен мырзањ Ахаптын тукумун кырып жок кыласыњ. Изебел колдуу болуп љлгљн Менин кулдарымдын – пайгамбарлардын каны єчєн, Тењирдин бардык кулдарынын каны єчєн Мен ошентип љч алам.
8 Ошентип, Ахаптын бєт тукуму кырылат. Ахаптын эркек аттууларынын баарын, камактагыларын да, Ысрайылда калгандарын да жок кылам.
9 Ахаптын тукумун Небат уулу Жаробам менен Акия уулу Баашанын тукумундай кылам.
10 Изебелди болсо Изрейел талаасында иттер жейт, аны эч ким кљргљ койбойт”». Анан ал эшикти ачып, качып кетти.
11 Жейу љз мырзасынын кулдары отурган жерге чыкканда, андан: «Баары жайындабы? Сага бул келесоо эмнеге келди?» – деп сурашты. Ал аларга: «Бул кишини да, анын эмне деп айтканын да силер билесињер», – деп жооп берди.
12 Алар: «Бул калп, айт бизге», – деп айтышты. Ал мындай деди: «Ал мага муну айтты: “Тењир мындай дейт: Мен сени Ысрайылга падыша кылып майлап жатам”».
13 Ошондо алар шашылыш тєрдљ кийимдерин чечип, анын астына, тепкичке тљшљй салып: «Жейу падыша болду!» – деп сурнай тартышты.
14 Нимши уулу, Жошапат уулу Жейу Жорамга каршы кљтљрєлдє. Жорам болсо бєт ысрайылдыктар менен бирге Гилаттын Рамотун Сирия падышасы Хазаелден коргоп турду.
15 Падыша Жорам Сирия падышасы Хазаел менен согушуп жатканда сириялыктардан алган жараатын айыктыруу єчєн, Изрейелге кайтып келген эле. Жейу ага: «Эгер силер макул болсоњор, анда ушул кабарды Изрейелге жеткирем деп, шаардан эч ким чыкпасын», – деди.
16 Анан Жейу аттанып, ооруп жаткан Жорамды кљргљнє Изрейелге жљнљп кетти. Ал жерге Жєйєт падышасы Ахазай да Жорамды кљргљнє келген эле.
17 Изрейелдеги мунаранын єстєндљ турган сакчы Жейунун келе жаткан кљп аскерин кљрєп: «Мен кљп аскерди кљрєп жатам», – деди. Жорам: «Атчан аскер жљнљт, ал алардын астынан тосуп чыгып: “Тынчтык менен келе жатасыњарбы?” – деп сурасын», – деди.
18 Ошондо атчан аскер анын алдынан чыгып, мындай деди: «Падыша мындай дейт: “Тынчтык менен келе жатасыњарбы?”» Жейу ага: «Тынчтыкты эмне кыласыњ? Менин аркамдан бастыр», – деди. Сакчы мындай деп кабарлады: «Жиберилген киши аларга жетти, бирок кайра кайта элек».
19 Анан ал башка атчан аскерди жљнљттє, ал аларга барып, мындай деди: «Падыша мындай дейт: “Тынчтык менен келе жатасыњарбы?”» Жейу ага: «Тынчтыкты эмне кыласыњ? Менин аркамдан бастыр», – деди.
20 Сакчы кайрадан: «Жиберилген киши аларга жетти, бирок кайра кайта элек. Жєрєшєнљ караганда, ал Нимшинин уулу Жейу окшойт, себеби ал катуу чаап келе жатат», – деп билдирди.
21 Ошондо Жорам: «Арабаны чеккиле», – деди. Анын майдан арабасын чегишти. Ошондо Ысрайыл падышасы Жорам жана Жєйєт падышасы Ахазай љздљрєнєн майдан арабалары менен жљнљштє. Алар Жейунун алдынан чыгып, ага изрейелдик Наботтун талаасында жолугушту.
22 Жейуну кљргљндљ, Жорам: «Жейу, тынчтык менен келе жатасыњбы?» – деп сурады. Ал ага: «Сенин энењ Изебел бутка табынып, кљп сыйкырчылык кылып жатса, кайдагы тынчтыкты айтасыњ?» – деди.
23 Ошондо Жорам бурулуп, качып жљнљдє, анан Ахазайга: «Ахазай, чыккынчылык!» – деди.
24 Жейу болсо жаасын колуна алып, тартып жиберди. Жебе Жорамдын эки далысынын ортосуна кадалды, жебе анын жєрљгєн тешип љттє. Ал љзєнєн майдан арабасына жыгылып жан берди.
25 Анан Жейу љз тљрљсє Бидекарга мындай деди: «Муну изрейелдик Наботтун талаасына алып барып ташта. Экљљбєз мунун атасы Ахаптын артынан келе жатканыбызда, Тењирдин буга каршы кандай пайгамбарчылык айттырганы эсињдеби?
26 Тењир мындай деген: “Мен кечээ Наботтун жана анын уулдарынын канын кљрдєм, ошол талаада сенден сљзсєз љч алам”. Андыктан Тењирдин сљзє боюнча аны талаага алып барып ташта».
27 Жєйєт падышасы Ахазай муну кљргљндљ, бактын ичиндеги єйгљ кеткен жол менен качып жљнљдє. Жейу анын артынан тєшєп: «Муну да љзєнєн майдан арабасында љлтєргєлљ», – деди. Бул Иблейемдин жанындагы Гур дљњсљљсєндљ болду. Ал Мегидого качып барып, ошол жерде љлдє.
28 Кулдары аны Иерусалимге алып барып, Дљљттєн шаарындагы ата-бабалары жаткан мєрзљгљ коюшту.
29 Ахап уулу Жорамдын падышачылыгынын он биринчи жылында Ахазай Жєйєткљ падыша болгон.
30 Жейу Изрейелге келди. Изебел муну укканда, бетине эндик сыйпап, чачы-башын жасап, терезеден карап турду.
31 Жейу дарбазадан киргенде, Изебел: «Љз падышасын љлтєргљн Зимри, тынчтык менен келдињби?» – деди.
32 Жейу терезени карап: «Ким мени менен, ким?» – деди. Эки-єч эбнух терезеден башбагып, аны карады.
33 Ал: «Изебелди терезеден ыргытып жибергиле», – деди. Алар аны ыргытып жиберишти. Анын каны дубалга, аттарга чачырады. Аны тепсеп салышты.
34 Жейу келип, ичип-жеп, анан: «Бул каргыш тийгенди таап келип, кљргљ койгула, ал падышанын кызы эмеспи», – деди.
35 Аны кљргљ койгону барышса, анын баш сљљгєнљн, буттарынан, колунун манжаларынан башка эч нерсе калбаптыр.
36 Кайра келишип, ага билдиришти. Ошондо ал мындай деди: «Тењирдин Љз кулу тишпилик Илияс аркылуу айткан сљзє ушундай болчу: Изебелдин денесин Изрейел талаасында иттер жейт.
37 Изрейел талаасында Изебелдин љлєгє кык сыяктуу болот, ошондо: “Бул – Изебел”, – деп, эч ким айтпайт».
1 Ахаптын Самарияда жетимиш уулу бар эле. Жейу Изрейел жетекчилерине, аксакалдарына, Ахаптын балдарынын тарбиячыларына кат жазып, Самарияга жљнљттє. Ал каттын мазмуну мындай эле:
2 «Бул катты аларыњар менен падышањардын уулдарынын ичинен эњ мыктысын, эњ татыктуусун тандап, аны атасынын тагына отургузгула.
3 Мырзањардын уулдары да, майдан арабалар да, аттар да, чептєє шаарлар да, курал-жарак да силерде болгондуктан, падышањардын тукуму єчєн согушкула».
4 Алар аябай коркуп кетип: «Мына, ага эки падыша туруштук бере алган жок, биз кантип туруштук беребиз?» – дешти.
5 Падыша сарайынын башчысы, шаар башчысы, аксакалдар жана тарбиячылар Жейуга: «Биз сенин кулдарыњбыз, бизге эмне десењ, ошону кылабыз. Биз эч кимди падыша койбойбуз. Љзєњ туура кљргљндє кыл», – деп айттырып жиберишти.
6 Ал экинчи жолу аларга мындай кат жљнљттє: «Эгер силер мен тарапта болсоњор, мага баш ийсењер, анда эртењ ушул убакта мага, Изрейелге падышањардын уулдарынын баштарын алып келгиле».
7 Аларга кат жеткенде, алар падышанын жетимиш уулун мууздап, алардын баштарын себеттерге салышып, Жейуга, Изрейелге жљнљтєштє.
8 Жиберилген киши келип, ага: «Падыша уулдарынын баштарын алып келишти», – деп билдирди. Ал: «Аларды эртењ мененкиге чейин дарбазанын кире беришине экиге бљлєп єйєп койгула», – деди.
9 Ал эртењ менен сыртка чыгып, жалпы элге мындай деди: «Силер кєнљљлєє эмессињер. Мына, мен љз падышама каршы чыгып, аны љлтєрдєм. Ал эми булардын баарын ким љлтєрдє?
10 Эми билип койгула, Тењирдин Ахаптын тукуму жљнєндљ айткан бир да сљзє жерде калбайт. Тењир Љз кулу Илияс аркылуу айтканын аткарды».
11 Жейу Ахаптын тукумунун Изрейелде калгандарынын бардыгын: анын даражалуу тљрљлљрєн, жакындарын, ыйык кызмат кылуучуларын љлтєрдє. Ошентип, эч кимиси тирєє калган жок.
12 Анан ал туруп, Самарияга келди. Жейу койчулардын Бейт-Эйкетинин жанынан љтєп бара жатканда,
13 Жєйєт падышасы Ахазайдын бир туугандарына кезигип, алардан: «Силер кимсињер?» – деп сурады. Алар: «Биз Ахазайдын бир туугандарыбыз, падыша менен ханышанын уулдарынын ден соолугун билели деп бара жатабыз», – деп жооп беришти.
14 Ошондо ал: «Аларды тирєє кармагыла», – деди. Аларды тирєє кармап, кырк эки кишини Бейт-Эйкет кудугунун жанында мууздап салышты. Алардын бирљљ да тирєє калган жок.
15 Андан ары жљнљп, аны утурлап келе жаткан Рейхаптын уулу Жонадапка жолугуп, аны менен саламдашып, андан: «Менин сага ниетим ак, сенин да мага ниетињ акпы?» – деп сурады. Жонадап: «Ак», – деп жооп берди. Жейу ага: «Эгер андай болсо, анда колуњду бер», – деди. Ал колун берди, Жейу аны љзєнєн майдан арабасына салып алды.
16 Анан: «Мени менен жєр, менин Тењирге болгон кызганчаактыгымды кљр», – деди. Аны майдан арабага отургузушту.
17 Жейу Самарияга келип, Ахаптын тирєє калгандарынын баарын љлтєрдє, Тењирдин Илияска айткан сљзє боюнча аларды таптакыр жок кылды.
18 Жейу бєт элди чогултуп, аларга мындай деди: «Ахап Баалга аз кызмат кылган. Жейу ага кљп кызмат кылат.
19 Ошондуктан мага Баалдын пайгамбарларынын, буткана кызматчыларынын бирин калтырбай чакыргыла, анткени мен Баалга чоњ курмандык чалам. Ким келбей калса, ал тирєє калбайт». Баалга кызмат кылгандарды жок кылуу єчєн, Жейу ушундай куулук кылды.
20 Жейу: «Баалдын урматына майрамдык чогулуш жарыялагыла», – деди. Чогулуш жарыялашты.
21 Жейу Ысрайылдын бєт жерине чабарман жљнљттє. Ошондо Баалга кызмат кылгандардын бардыгы келишти. Келбей калган бир да киши болгон жок. Алар Баал єйєнљ киришти, Баал єйє кишиге толду.
22 Ошондо ал кийим кайтаруучуга: «Баалга кызмат кылгандардын бардыгына кийим алып кел», – деди. Ал аларга кийим алып келди.
23 Жейу Рейхаптын уулу Жонадап менен Баалдын єйєнљ кирип, Баалдын кызматчыларына: «Силердин арањарда Тењирдин кызматчылары жокпу, карап кљргєлљчє, анткени бул жерде бир гана Баалдын кызматчылары болушу керек», – деди.
24 Анан алар бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктарды жана башка курмандыктарды чала башташты. Жейу єйдєн сыртына сексен киши коюп: «Мен силердин колуњарга салып берип жаткан кишилердин бирин ким качырып жиберсе, анда ал качып кеткен адамдын ордуна љлљт», – деди.
25 Бєтєндљй љрттљлєєчє курмандык љрттљлгљндљн кийин, Жейу жљљ кєлєктљрєнљ жана башчыларына: «Баргыла, аларды љлтєргєлљ, бири да качып кетпесин», – деди. Аларды кылычтап љлтєрєштє, башчылар менен жљљ кєлєктљр аларды сыртка ыргытышты, анан Баалдын бутканасы жайгашкан шаарга жљнљштє.
26 Баалдын бутканасынан буркандарды алып чыгып љрттљштє.
27 Анан Баалдын айкелин талкалап, бутканасын кыйратышты. Ал жерди ажатканага айландырышты, ал ушул кєнгљ чейин ошондой.
28 Ошентип, Жейу Ысрайыл жеринен Баалды жок кылды.
29 Бирок Жейу Ысрайылды кєнљљгљ батырган Небат уулу Жаробамдын кєнљљлљрєн таштаган жок, Дан менен Бейтелдеги алтын музоолорго табынуусун токтоткон жок.
30 Тењир Жейуга: «Менин алдымда адилеттєє эсептелген нерсени чын кљњєлєњдљн аткарганыњ єчєн, Ахаптын тукумун кырып, Менин жєрљгємдљгєнєн бардыгын аткаргандыгыњ єчєн, сенин уулдарыњ тљртєнчє муунга чейин Ысрайылдын тагында отурат», – деди.
31 Бирок Жейу Ысрайылдын Кудай-Тењиринин мыйзамы менен жєрєєгљ бєт жєрљгєн берип аракет кылган жок. Ал Ысрайылды кєнљљгљ батырган Жаробамдын кєнљљлљрєн таштаган жок.
32 Ошол кєндљрдљ Тењир Ысрайылдын жеринин аянтын кичирейте баштады. Хазаел Ысрайылдын бардык жериндеги ысрайылдыктарды кырды.
33 Ал Иордандын чыгыш тарабындагы жерди – Гилат жерин, Гат, Рубейин, Менаше урууларынын жерин, Арнон дарыясынын боюндагы Аройерден тартып Гилат менен Башанга чейинки жерлерди басып алды.
34 Жейу жљнєндљ, анын кылган бардык иштери, кљрсљткљн эрдиктери жљнєндљ Ысрайыл падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
35 Жейу ата-бабаларына кошулду, сљљгє Самарияга коюлду, ордуна уулу Жаахаз такка отурду.
36 Жейу ысрайылдыктарга Самарияда жыйырма сегиз жыл падышачылык кылды.
1 Ахазайдын энеси Аталея уулунун љлгљнєн кљрєп, падышанын бардык тукумун кырдырып салды.
2 Бирок падышанын уулдарын љлтєрєп жатканда, Жорам падышанын кызы, Ахазайдын эжеси Жешеба Ахазайдын уулу Жаашты баккан энеси менен кошо уктоочу бљлмљгљ жашыруун алып кетти. Аны Аталеядан жашырып, аман алып калды.
3 Жешеба аны Тењир єйєндљ алты жыл жашырды, ошол убакта ал жерде Аталея падышачылык кылып турду.
4 Жетинчи жылы Жойат киши жиберип, сакчылардын арасынан жєз башыларды жана жљљ кєлєктљрдє љзєнљ, Тењир єйєнљ алдырып, алар менен келишим тєзєп, Тењир єйєндљ алардан ант алып, аларга падышанын уулун кљргљздє.
5 Анан аларга мындай деп буйруду: «Мындай кылгыла: ишемби кєнє кєзљткљ туруучуларыњардын єчтљн бир бљлєгє падыша єйєнєн кєзљтєндљ тургула.
6 Экинчи бљлєгєњљр Шур дарбазасынын алдында, єчєнчє бљлєгєњљр сакчылардын арт жагындагы дарбазанын алдында турасыњар. Талкалап кетпеши єчєн, єйдє тегеректеп, кєзљттљ тургула.
7 Ишемби кєнє кєзљттљн кетєєчєлљрєњљрдєн эки бљлєгє Тењир єйєндљ падышаны кайтарып, кєзљттљ тургула.
8 Ар бирињер колуњарга курал алып, падышаны бардык жагынан курчап тургула. Ким катарды бузуп кирем десе, ал љлтєрєлсєн. Падыша киргенде да, чыкканда да, жанында болгула».
9 Ыйык кызмат кылуучу Жойат кандай буйруса, жєз башылар бардыгын ошондой кылышты. Алар ишемби кєнє кєзљткљ келєєчє жана кєзљттљн кетєєчє љз кишилерин алып, ыйык кызмат кылуучу Жойатка келишти.
10 Ыйык кызмат кылуучу Дљљт падышанын Тењир єйєндљгє найзалары менен калкандарын жєз башыларга таратып берди.
11 Жљљ кєлєктљрдєн ар бири колдоруна курал алып, єйдєн оњ бурчунан сол бурчуна чейин, курмандык чалынуучу жайдын жанында жана єйдєн жанында падышаны курчап турушту.
12 Ошондо Жойат падышанын уулун алып чыгып, анын башына таажы кийгизип, келишимдин кљчєрмљсєн берди. Аны такка отургузушту, зайтун майы менен майлашты, анан кол чаап: «Жашасын падыша!» – деп кыйкырышты.
13 Аталея чуркап бара жаткан элдин ызы-чуусун угуп, Тењир єйєндљгє элге жљнљдє.
14 Анан ал падышалар туруучу секичеде падыша турганын, падышанын жанында тљрљлљр, сурнайчылар турганын кљрдє. Ал жердеги элдин баары сєйєнєп, сурнай тартып жатышкан эле. Ошондо Аталея кийимин айрып жиберип: «Чыккынчылык! Чыккынчылык!» – деп кыйкырды.
15 Ошондо ыйык кызмат кылуучу Жойат жєз башыларга, аскер жетекчилерине, мындай деп буйрук берди: «Аны бул жерден алып кеткиле. Ал Тењир єйєндљ љлтєрєлбљшє керек. Ким анын артынан жљнљсљ, аны кылычтап љлтєргєлљ».
16 Аялга жол беришти, ал аттар кирєєчє эшиктен љтєп, падыша єйєнљ бара жатканда љлтєрєлдє.
17 Анан эл Тењирдин эли болушу єчєн, Жойат Тењир менен падышанын жана элдин, эл менен падышанын ортосунда келишим тєздє.
18 Анан ал жердин бєт эли Баал єйєнљ барып, ага курмандык чалуучу жайларды кыйратышты, анын айкелдерин тыптыйпыл кылып талкалашты, Баал бутканасынын кызматчысы Матанды курмандык чалынуучу жайлардын алдында љлтєрєштє. Ыйык кызмат кылуучу Тењир єйєнљ сакчыларды койду.
19 Жєз башыларды, сакчыларды, жљљ кєлєктљрдє жана ал жердин бєт элин алып, Тењир єйєнљн падышаны узатып, сакчылардын дарбазасы аркылуу љтєп, падышанын єйєнљ келди. Анан падышаны такка отургузушту.
20 Ал жердин бєт эли шаттанды, шаар тынчтыкка бљлљндє. Аталеяны болсо падыша єйєндљ кылычтап љлтєрєштє.
21 Жааш тактыга отурганда, жети жашта эле.
1 Жейунун падышачылыгынын жетинчи жылында Жааш такка отуруп, Иерусалимде кырк жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты – Сибия, ал бейер-шебалык болчу.
2 Жааш ыйык кызмат кылуучу Жойаттын кљзє љткљнчљ, анын кењешин угуп жєргљн кєндљрє Тењирге жаккан иштерди кылды.
3 Бийик жерлердеги бутканалар гана жок кылынган жок. Эл дагы эле бийик жерлердеги бутканаларда курмандык чалып, жыпар жыттуу зат тєтљтєп жатты.
4 Жааш ыйык кызмат кылуучуларга мындай деди: «Элдин Тењир єйєнљ алып келген бардык кємєштљрєн: Тењир єйєнљ келгендер алып келген кємєштє, ар бир адамдын љз жаны єчєн берген кємєшєн, элдин Тењир єйєнљ љз каалоосу менен алып келген кємєштљрєн
5 ыйык кызмат кылуучулар алышсын, ар бири љз таанышынан алып, ийбадаткананын бардык бузулган жерлерин оњдошсун».
6 Бирок Жааш падышанын падышачылыгынын жыйырма єчєнчє жылына чейин ыйык кызмат кылуучулар ийбадаткананын бузулган жерлерин оњдошпогондуктан,
7 Жааш ыйык кызмат кылуучу Жойатты жана башка ыйык кызмат кылуучуларды чакырып: «Эмне єчєн силер ийбадаткананын бузулган жерлерин оњдобой жатасыњар? Мындан ары тааныштарыњардан кємєш албагыла, аны ийбадаткананы оњдогонго бергиле», – деди.
8 Ыйык кызмат кылуучулар ийбадаткананын бузулган жерлерин оњдогонго элден кємєш албоого макул болушту.
9 Анан ыйык кызмат кылуучу Жойат бир єкљк алып, анын єстєнљ тешик жасап, аны курмандык чалынуучу жайдын оњ жагына, Тењир єйєнєн кире беришине койду. Элдин Тењир єйєнљ алып келген бардык кємєштљрєн кире бериште турган сакчы ыйык кызмат кылуучулар ошого салып жатышты.
10 Алар єкљккљ кљп кємєш чогулганын кљрєшкљндљ, башкы ыйык кызмат кылуучу менен падышанын катчысы келип, Тењир єйєндљгє кємєштє эсептеп, баштыктарга салып бууп коюшчу.
11 Кємєштљрдє эсептеп туруп, Тењир єйєн-дљ иш алып барууга дайындалгандарга беришчє, алар болсо аны Тењир єйєндљ иштеген усталарга, куруучуларга,
12 таш тизєєчєлљргљ, таш сомдоочуларга беришчє, Тењир єйєнєн бузулган жерлерин оњдоого керектелєєчє жыгачтарды, жылмаланган таштарды сатып алууга жана башка бардык керектєє нерселерге сарп кылышчу.
13 Бирок ал кємєштљн Тењир єйє єчєн кємєш табактарды, кычкачтарды, чараларды, сурнайларды, алтын-кємєш идиштерди жасоого сарпталган жок.
14 Ал кємєштљрдє иш башкаруучуларга берип турушту, алар аны Тењир єйєн оњдоого сарп кылышты.
15 Жумушчулар єчєн берилген кємєштє таратып берєєчє адамдардан кємєштєн эсеби талап кылынчу эмес, анткени алар чынчылдык менен таратышчу.
16 Кылмыш єчєн, кєнљљ єчєн тєшкљн кємєштљр Тењир єйєнљ киргизилчє эмес. Алар ыйык кызмат кылуучуларга таандык болуп калчу.
17 Ошол убакта Сирия падышасы Хазаел согушка аттанып чыгып, Гатка согуш ачып, аны басып алды. Анан Хазаел Иерусалимге барууну чечти.
18 Бирок Жєйєт падышасы Жааш Жєйєт падышаларынын – љзєнєн аталары Жошапаттын, Жорамдын, Ахазайдын жана љзєнєн ийбадаткана єчєн курмандык кылгандарынын баарын, Тењир єйєндљгє жана падыша сарайынын казыналарындагы алтындын баарын алып, Сирия падышасы Хазаелге жљнљттє. Ошондо Хазаел Иерусалимден кетти.
19 Жааш жљнєндљ жана анын кылган бардык иштери жљнєндљ Жєйєт падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
20 Кызматчылары Жаашка каршы кљтљрєлєп, чыккынчылык кылышты, аны Сылага бара жаткан жолдогу Милка єйєндљ љлтєрєштє.
21 Аны љз кызматчылары: Шиматтын уулу Жозахар, Шомердин уулу Жейозабат љлтєрдє, ал љлдє. Анын сљљгєн ата-бабаларынын жанына, Дљљттєн шаарына коюшту. Анын ордуна љз уулу Аматсия такка отурду.
1 Жєйєт падышасы Ахазай уулу Жааштын падышачылыгынын жыйырма єчєнчє жылында Ысрайылга Жейу уулу Жаахаз падыша болду. Ал Самарияда он жети жыл падышачылык кылды.
2 Ал Тењирге жакпаган иштерди кылды, Ысрайылды кєнљљгљ батырган Небат уулу Жаробам кылган кєнљљлљрдє кылды, ошол кєнљљлљрдє кылганын токтоткон жок.
3 Тењир Ысрайылга каарданып, аны узак убакытка Сирия падышасы Хазаелдин жана Хазаел уулу Бенадаттын колуна салып берди.
4 Ошондо Жаахаз Тењирге сыйынды, Тењир аны укту, себеби ысрайылдыктардын эзилгенин, Сирия падышасынын аларды кандай эзгенин кљрдє.
5 Тењир ысрайылдыктарга куткаруучуну берди. Ошондо алар сириялыктардын бийлиги астынан чыгышты. Ысрайыл уулдары љз чатырларында мурункудай жашап калышты.
6 Бирок алар Ысрайылды кєнљљгљ батырган Жаробамдын тукумунун кєнљљлљрєн кылганды токтотушкан жок, ошол кєнљљлљрдє кылышты, Самарияда Ашейра мамысы тура берди.
7 Жаахаздын аскеринен элєє атчан жоокер, он майдан араба жана он мињ жљљ аскери гана калды. Анткени Сирия падышасы аларды кырып, таш-талканын чыгарды.
8 Жаахаз жљнєндљ, анын кылган бардык иштери, кљрсљткљн эрдиктери жљнєндљ Ысрайыл падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
9 Жаахаз ата-бабаларына кошулду, анын сљљгє Самарияга коюлду. Анын ордуна уулу Жааш такка отурду.
10 Жєйєт падышасы Жааштын падышачылыгынын отуз жетинчи жылында Ысрайылга Жаахаздын уулу Жааш падыша болду. Ал Самарияда он алты жыл падышачылык кылды.
11 Ал Тењирге жакпаган иштерди кылды. Ысрайылды кєнљљгљ батырган Небат уулу Жаробамдын кєнљљлљрєн кылганын токтоткон жок, ошол кєнљљлљрдє кылды.
12 Жааш жљнєндљ, анын кылган бардык иштери, кљрсљткљн эрдиктери, Жєйєт падышасы Аматсия менен кантип согушканы жљнєндљ Ысрайыл падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
13 Жааш ата-бабаларына кошулду, Жаробам анын тагына отурду. Жааш Самарияга, падышалардын жанына коюлду.
14 Элиша катуу ооруп, кийинчерээк ошол оорудан каза болду. Ысрайыл падышасы Жааш анын алдына келип: «Ата! Ата! Ысрайылдын майдан арабасы жана атчан жоокери!» – деп ыйлады.
15 Элиша ага: «Жаа менен жебелерди ал», – деди. Ал жаа менен жебелерди алды.
16 Анан ал Ысрайыл падышасына: «Колуњду жаанын єстєнљ кой», – деди. Ал колун койду. Элиша колун падышанын колуна коюп:
17 «Чыгыш жакты караган терезени ач», – деди. Ал терезени ачты. Элиша ага: «Ат!» – деди. Ал атты. Анан Элиша мындай деди: «Бул жебе – Тењирдин куткаруучу жебеси, сириялыктардан куткаруучу жебе, сен Апейикте сириялыктарды толугу менен талкалайсыњ».
18 Анан Элиша: «Жебелерди ал», – деди. Ал алды. Анан ал Ысрайыл падышасына: «Аны жерге ур», – деди. Ал жерге єч жолу урду, анан токтоп калды.
19 Ошондо Кудайдын кишиси ага ачууланып: «Беш же алты жолу уруш керек эле. Ошондо сен сириялыктарды таптакыр талкалайт элењ, эми сириялыктарды єч гана жолу талкалайсыњ», – деди.
20 Элиша кљз жумуп, аны кљргљ коюшту. Кийинки жылы мааптыктардын сансыз аскери алардын жерине келди.
21 Бир жолу бир кишини коюп жаткан учурда, бул сансыз аскерди кљрєп, анын сљљгєн Элишанын мєрзљсєнљ таштап жиберишкен. Ал кулап бара жатканда, Элишанын сљљгєнљ тийип кетип, тирилип, туруп кеткен.
22 Сирия падышасы Хазаел Жаахаздын кљзє љткљнчљ, ысрайылдыктарды кысымга алып турду.
23 Бирок Тењир аларга боор ооруп, ырайым кылып, Ыбрайым, Ыскак жана Жакып менен тєзгљн келишими єчєн аларга жєзєн бурду, аларды кыргысы келген жок, аларды ушул кєнгљ чейин четке каккан жок.
24 Сирия падышасы Хазаел кљз жумуп, анын ордуна уулу Бенадат такка отурду.
25 Согуш убагында Хазаел Жааштын атасы Жаахаздан шаарларды тартып алган. Бирок Жааш Хазаелдин уулу Бенадаттан ал шаарларды кайра тартып алды. Жааш аны єч ирет талкалап, Ысрайылдын шаарларын кайра тартып алды.
1 Ысрайыл падышасы Жаахаз уулу Жааштын падышачылыгынын экинчи жылында Жєйєт падышасы Жааш уулу Аматсия такка отурду.
2 Ал такка отурганда, жыйырма беш жашта эле. Ал Иерусалимде жыйырма тогуз жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты – Жейодан, ал иерусалимдик болчу.
3 Ал Тењирге жаккан иштерди кылды, бирок атасы Дљљтчљлєк кылган жок. Ал атасы Жааш кылган иштерди кылды.
4 Бийик жерлердеги бутканалар гана жок кылынган жок. Эл дагы эле бийик жерлердеги бутканаларда курмандык чалып, жыпар жыттуу зат тєтљтєп жатты.
5 Падышачылык бийлиги бекемделгенде, ал падышаны – љзєнєн атасын љлтєргљн кызматчыларды љлтєрдє.
6 Бирок алардын балдарын љлтєргљн жок, себеби Тењирдин Муса аркылуу берген мыйзам китебинде: «Балдары єчєн аталары љлєм жазасына тартылбасын, аталары єчєн балдары љлєм жазасына тартылбасын. Ар ким љз кєнљљсє єчєн љлєм жазасына тартылсын», – деп жазылган.
7 Ал Туздуу љрљљнєндљ он мињ эдомдукту талкалады, согуш учурунда Селаны басып алып, аны Жоктейел деп атады, ал ушул кєнгљ чейин ушундай аталат.
8 Ошондо Аматсия Жейунун уулу, Жаахаздын уулу, Ысрайыл падышасы Жаашка элчилерди жиберип: «Кел, жекеме-жеке беттешебиз», – деп айттырды.
9 Ысрайыл падышасы Жааш Жєйєт падышасы Аматсияга мындай деп айттырып жиберди: «Лебанондо љскљн тикенек ошол эле Лебанондо љскљн кедр дарагына: “Менин уулума кызыњды бер”, – деп айттырды. Бирок Лебанондон жапайы жырткыч келип, тикенекти тепсеп салды.
10 Сен эдомдуктарды жењгениње текеберденип жатасыњ. Текебердене бер, бирок єйєњдљ отур. Љз башыња мєшкєл тєшєрєп эмне кыласыњ? Сен да, сени менен кошо Жєйєт да љлљт».
11 Бирок Аматсия кулак салбады. Ысрайыл падышасы Жааш аттанып, Жєйєт падышасы Аматсия менен Жєйєттљгє Бейт-Шемеште жекеме-жеке беттешти.
12 Ошондо ысрайылдыктар жєйєттљрдє талкалашты, жєйєттљр чатырларына качып кетишти.
13 Ысрайыл падышасы Жааш Бейт-Шемеште Жааштын уулу, Ахазайдын уулу, Жєйєт падышасы Аматсияны колго тєшєрєп, ал жерден Иерусалимге келип, Иерусалим дубалын – Эпрайым дарбазасынан Бурч дарбазасына чейин, тљрт жєз чыканак дубалды уратты.
14 Анан ал Тењирдин єйєндљгє жана падыша сарайынын казыналарындагы бардык алтын-кємєштљрдє, идиштерди, ошондой эле туткундаган адамдарын алып, Самарияга кайтып келди.
15 Жааш жљнєндљ, анын кылган бардык иштери, кљрсљткљн эрдиктери, Жєйєт падышасы Аматсия менен кантип согушканы жљнєндљ Ысрайыл падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
16 Жааш ата-бабаларына кошулду. Анын сљљгє Самарияга, Ысрайыл падышаларынын жанына коюлду. Анын ордуна уулу Жаробам такка отурду.
17 Жєйєт падышасы Жааш уулу Аматсия Ысрайыл падышасы Жаахаз уулу Жааш љлгљндљн кийин, дагы он беш жыл жашады.
18 Аматсиянын кылган иштери Жєйєт падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
19 Иерусалимде ага каршы чыккынчылык уюштурулду, ошондо ал Лакишке качып кетти. Артынан Лакишке киши жиберип, аны ошол жерде љлтєрєштє.
20 Аны аттар менен Дљљттєн шаары Иерусалимге алып келип, ата-бабаларынын жанына коюшту.
21 Жєйєт эли он алты жаштагы Азарияны атасы Аматсиянын ордуна такка отургузду.
22 Падыша ата-бабаларына кошулгандан кийин, Азария Эйлатты кайра куруп, Жєйєткљ кайрып берди.
23 Жєйєт падышасы Жааш уулу Аматсиянын падышачылыгынын он бешинчи жылында Ысрайыл падышасы Жааш уулу Жаробам падыша болуп, Самарияда кырк бир жыл падышачылык кылды.
24 Ал Тењирге жакпаган иштерди жасады. Ысрайылды кєнљљгљ батырган Небат уулу Жаробамдын кєнљљлљрєн кылганын токтоткон жок.
25 Ал Ысрайылдын Кудай-Тењиринин гат-акейперлик пайгамбар Амитай уулу Жунус аркылуу айткан сљзє боюнча Ысрайылдын чек араларын, Хаматтын кире беришинен баштап чљлдљгє дењизге чейин калыбына келтирди.
26 Тењир Ысрайылдын башына тєшкљн оор мєшкєлдє кљрдє, алардын камакта отурган да, эркиндикте жєргљн да кишиси калган эмес эле, Ысрайылга жардам берер эч ким жок эле.
27 Тењир асман астынан ысрайылдыктардын атын љчєрєєнє каалабай, Жааш уулу Жаробам аркылуу аларды куткарды.
28 Жаробам жљнєндљ, анын кылган бардык иштери, кљрсљткљн эрдиктери жљнєндљ, кантип согушуп, Жєйєткљ караштуу Дамаск менен Хаматты Ысрайылга кантип кайрып бергени жљнєндљ Ысрайыл падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
29 Жаробам ата-бабаларына, Ысрайыл падышаларына кошулду. Анын ордуна уулу Захария такка отурду.
1 Ысрайыл падышасы Жаробамдын падышачылыгынын жыйырма жетинчи жылында Жєйєт падышасы Аматсия уулу Азария такка отурду.
2 Ал такка отурганда, он алты жашта эле. Ал Иерусалимде элєє эки жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты – Жехолия, ал иерусалимдик болчу.
3 Ал атасы Аматсияга окшоп, Тењирге жаккан иштерди кылды.
4 Бийик жерлердеги бутканалар гана жок кылынган жок. Эл дагы эле бийик жерлердеги бутканаларда курмандык чалып, жыпар жыттуу зат тєтљтєп жатты.
5 Тењир падышаны жазалады. Ал љлљр кєнєнљ чейин пес оорусу менен ооруп, љзєнчљ єйдљ жашады. Падыша уулу Жотам болсо падыша сарайын жана элди башкарды.
6 Азария жљнєндљ жана анын кылган бардык иштери жљнєндљ Жєйєт падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
7 Азария ата-бабаларына кошулду. Анын сљљгєн Дљљттєн шаарына, ата-бабаларынын жанына коюшту. Анын ордуна уулу Жотам такка отурду.
8 Жєйєт падышасы Азариянын падышачылыгынын отуз сегизинчи жылында Ысрайылга Жаробам уулу Захария падыша болуп, Самарияда алты ай падышачылык кылды.
9 Ал аталарына окшоп, Тењирге жакпаган иштерди кылды. Ысрайылды кєнљљгљ батырган Небат уулу Жаробамдын кєнљљлљрєн кылганын токтоткон жок.
10 Ага Жабес уулу Шалум чыккынчылык кылып, аны эл алдында љлтєрєп, анын ордуна такка отурду.
11 Захария жљнєндљ Ысрайыл падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
12 Тењирдин Жейуга «Сенин уулдарыњ тљртєнчє муунга чейин Ысрайылдын тагында отурушат» деп айткан сљзє аткарылды.
13 Жабестин уулу Шалум Жєйєт падышасы Азариянын падышачылыгынын отуз тогузунчу жылында такка отуруп, Самарияда бир ай падышачылык кылды.
14 Тирсалык Гадинин уулу Менахейим Самарияга келип, Жабес уулу Шалумду љлтєрєп, анын ордуна такка отурду.
15 Шалум жљнєндљ жана анын уюштурган чыккынчылыгы жљнєндљ Ысрайыл падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
16 Шаар дарбазасын ачпагандыгы єчєн, Менахейим Типсакты жана анда жашагандардын баарын, анын тегерек-четин Тирсадан баштап кыйратты. Ал жердеги бардык кош бойлуу аялдардын курсагын жарды.
17 Жєйєт падышасы Азариянын падышачылыгынын отуз тогузунчу жылында Ысрайылга Гади уулу Менахейим падыша болду. Ал Самарияда он жыл падышачылык кылды.
18 Ал Тењирге жакпаган иштерди кылды. Љмєрє љткљнчљ Ысрайылды кєнљљгљ батырган Небат уулу Жаробамдын кєнљљлљрєн кылганын токтоткон жок.
19 Ошол учурда Ашур падышасы Пул Ысрайыл жерине келди. Менахейим Пулду љзєнљ тарапташ кылуу єчєн жана љзєнєн падышачылык бийлигин бекемдљљ єчєн, Пулга мињ талант кємєш берди.
20 Менахейим ал кємєштљрдє Ашур падышасына берєє єчєн, ысрайылдыктардын бардык бай адамдарынан, алардын ар биринен элєє шекелден чогултуп алды. Ошентип, Ашур падышасы артка кетти, ал жерде калган жок.
21 Менахейим жљнєндљ жана анын кылган бардык иштери жљнєндљ Ысрайыл падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
22 Менахейим ата-бабаларына кошулду. Анын ордуна уулу Пекахия такка отурду.
23 Жєйєт падышасы Азариянын падышачылыгынын элєєнчє жылында Менахейимдин уулу Пекахия Ысрайылга падыша болуп, Самарияда эки жыл падышачылык кылды.
24 Ал Тењирге жакпаган иштерди кылды. Ысрайылды кєнљљгљ батырган Небат уулу Жаробамдын кєнљљлљрєн кылганын токтоткон жок.
25 Тљрљсє Ремалия уулу Пеках ага чыккынчылык уюштуруп, Аргоп жана Арийей менен, гилаттык элєє киши менен аны падыша сарайында, Самарияда љлтєрєп, анын ордуна такка отурду.
26 Пекахия жљнєндљ жана анын кылган бардык иштери жљнєндљ Ысрайыл падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
27 Жєйєт падышасы Азариянын падышачылыгынын элєє экинчи жылында Ремалия уулу Пеках Ысрайылга падыша болуп, Самарияда жыйырма жыл падышачылык кылды.
28 Ал Тењирге жакпаган иштерди кылды. Ысрайылды кєнљљгљ батырган Небат уулу Жаробамдын кєнљљлљрєн кылганын токтоткон жок.
29 Ысрайыл падышасы Пекахтын убагында Ашур падышасы Тиглат-Пилесер келип, Ийонду, Абел-Бейт-Маакты, Жаноахты, Кедешти, Хатсорду, Гилатты жана Галилеяны, Напталынын бєт жерин басып алып, аларды Ашурга кљчєрєп кетти.
30 Ошондо Эйла уулу Ошуя Ремалия уулу Пекахка чыккынчылык уюштуруп, аны љлтєрєп, Узия уулу Жотамдын падышачылыгынын жыйырманчы жылында анын ордуна такка отурду.
31 Пеках жљнєндљ жана анын кылган бардык иштери жљнєндљ Ысрайыл падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
32 Ысрайыл падышасы Ремалия уулу Пекахтын падышачылыгынын экинчи жылында Жєйєт падышасы Узиянын уулу Жотам такка отурду.
33 Ал такка отурганда, жыйырма беш жашта эле. Ал Иерусалимде он алты жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты – Жеруша, ал Садоктун кызы болчу.
34 Ал атасы Узияга окшоп, Тењирге жаккан иштерди кылды.
35 Бийик жерлердеги бутканалар жок кылынган жок. Эл дагы эле бийик жерлердеги бутканаларда курмандык чалып, жыпар жыттуу зат тєтљтєп жатты. Жотам Тењир єйєнєн жогорку дарбазасын тургузду.
36 Жотам жљнєндљ жана анын кылган бардык иштери жљнєндљ Жєйєт падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
37 Ошол кєндљрє Тењир Сирия падышасы Ретсинди жана Ремалия уулу Пекахты Жєйєткљ каршы жиберип турду.
38 Жотам ата-бабаларына кошулду, анын сљљгє ата-бабаларынын жанына, атасы Дљљттєн шаарына коюлду. Анын ордуна уулу Ахаз такка отурду.
1 Ремалия уулу Пекахтын падышачылыгынын он жетинчи жылында Жєйєт падышасы Жотамдын уулу Ахаз такка отурду.
2 Ахаз такка отурганда, жыйырма жашта эле. Ал Иерусалимде он алты жыл падышачылык кылды. Атасы Дљљт Тењирге жаккан иштерди жасаган, Ахаз болсо анткен жок.
3 Тескерисинче, ал Ысрайыл падышаларынын жолу менен жєрєп, Ысрайыл уулдарынын алдынан Тењир кууп чыккан, жийиркеничтєє иштерди кылган элдерди туурап, атєгєл, љз уулун отко љрттљдє.
4 Ал бутканаларда, дљбљлљрдљ, кљлљкљлєє дарактардын тєбєндљ курмандык чалып, жыпар жыттуу зат тєтљтєп жатты.
5 Ошол учурда Сирия падышасы Ретсин жана Ысрайыл падышасы Ремалия уулу Пеках Иерусалимди басып алыш єчєн согуш ачышты. Ахазды курчоодо кармап турушту, бирок жење алышкан жок.
6 Ошол убакта Сирия падышасы Ретсин Сирияга Эйлатты кайрып берип, жєйєттљрдє Эйлаттан кууп чыгарды. Эдомдуктар Эйлатка келишти. Алар ушул кєнгљ чейин ошол жерде жашашат.
7 Ахаз Ашур падышасы Тиглат-Пилесерге элчилерин жљнљтєп, мындай деп айттырды: «Мен сенин кулуњмун жана уулуњмун. Келип, мага каршы кљтљрєлгљн Сирия падышасы менен Ысрайыл падышасынан мени куткар».
8 Ахаз Тењир єйєндљгє жана падыша сарайынын казыналарындагы алтын-кємєштљрдє алып, Ашур падышасына тартуу катарында жљнљттє.
9 Ашур падышасы анын тилин алып, Дамаскка барып, аны басып алып, анын тургундарын Кирге кљчєрєп жиберди, Ретсинди болсо љлтєрєп салды.
10 Ахаз падыша Ашур падышасы Тиглат-Пилесерге жолугуш єчєн Дамаскка барып, ал жерден курмандык чалынуучу жайды кљрдє. Анан Ахаз падыша курмандык чалынуучу жайдын тєзєлєшєнєн толук чиймесин ыйык кызмат кылуучу Урийге жљнљттє.
11 Ыйык кызмат кылуучу Урий Дамасктан Ахаз падыша жиберген єлгє боюнча курмандык чалынуучу жай курду. Ахаз падыша Дамасктан келгенче, ыйык кызмат кылуучу Урий ушундай кылды.
12 Падыша Дамасктан келип, курмандык чалынуучу жайды кљрєп, анын єстєнљ курмандык чалды.
13 Ал љзєнєн бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыгын жана нан курмандыгын љрттљп, єстєнљ куюлуучу курмандыкты куюп, љзєнєн тынчтык курмандыгынын канын курмандык чалынуучу жайга чачты.
14 Ал эми Тењирдин алдында турган жезден жасалган курмандык чалынуучу жайды ийбадаткананын алдынан, жањы курмандык чалынуучу жай менен Тењир єйєнєн ортосундагы ордунан жылдырып, жањы курмандык чалынуучу жайдын тєндєк жагына койду.
15 Ахаз падыша ыйык кызмат кылуучу Урийге мындай буйрук берди: «Чоњ курмандык чалынуучу жайдын єстєнљ эртењ мененки бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыкты жана кечки нан курмандыгын, падышанын бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыгы менен нан курмандыгын, љлкљдљгє бардык адамдардын бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктары менен нан курмандыктарын љрттљ, алардын єстєнљ куюлуучу курмандыктарды куй, анын єстєнљ бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктар менен башка курмандыктардын канын чач. Эмне кылуу керек экенин чечкенге чейин, жез курмандык чалынуучу жайды мага калтыр».
16 Ыйык кызмат кылуучу Урий Ахаз падыша буйругандай кылды.
17 Ахаз падыша дљњгљлљктєє койгучтардын алкактарын сындырып, алардын єстєндљгє чараларды алып салды. Анан жез љгєздљрдєн єстєндљ турган чараны да алып, аны тљшљлгљн таштын єстєнљ койду.
18 Анан ал Ашур падышасы єчєн ийбадатканага ишемби кєнє кире турган эшикти жана падышанын Тењир єйєнљ кире турган сырткы эшигин жаап салды.
19 Ахаз жљнєндљ жана анын кылган иштери жљнєндљ Жєйєт падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
20 Ахаз ата-бабаларына кошулду, анын сљљгє ата-бабаларынын жанына, Дљљттєн шаарына коюлду. Анын ордуна уулу Хиския такка отурду.
1 Жєйєт падышасы Ахаздын падышачылыгынын он экинчи жылында Эйла уулу Ошуя Ысрайылга падыша болуп, Самарияда тогуз жыл падышачылык кылды.
2 Ал Тењирге жакпаган иштерди кылды, бирок љзєнљн мурдагы Ысрайыл падышалары кылганчалык кылган жок.
3 Ага Ашур падышасы Шалманесер кол салды, Ошуя ага кул болуп, салык тљлљп турду.
4 Ашур падышасы Ошуянын чыккынчылык уюштурганын билди, себеби Ошуя Мисир падышасы Собуга элчилерди жљнљтєп, Ашур падышасына жыл сайын берип туруучу салыкты бербей калган эле. Ошондуктан Ашур падышасы аны зынданга камап салды.
5 Ашур падышасы бєт Ысрайылга согуш ачып, Самарияга келип, аны єч жыл бою курчоого алды.
6 Ошуянын падышачылыгынын тогузунчу жылында Ашур падышасы Самарияны басып алып, ысрайылдыктарды Ашурга кљчєрєп кетти. Аларды Халахка, Хаборго, Гозан дарыясынын боюна жана Мадайдын шаарларына отурукташтырды.
7 Ысрайыл уулдары Мисир жеринен алып чыккан, Мисир падышасы фараондун колунан куткарган љзєнєн Кудай-Тењиринин алдында кєнљљ кылып, башка кудайларга табына башташты.
8 Алар Тењир кууп чыккан элдердин мыйзамдары боюнча, Ысрайыл падышаларынын мыйзамдары боюнча жашай башташты.
9 Ысрайыл уулдары љздљрєнєн Кудай-Тењирине жакпаган иштерди кылып, кєзљт мунарасынан баштап чептєє шаарга чейин, љздљрєнљ караштуу бардык шаарларга бутканаларды кура башташты.
10 Алар бардык бийик дљбљлљргљ жана кљлљкљлєє дарактардын тєбєнљ Ашейра мамысын жана буркандарын коюшту.
11 Тењир кууп чыккан элдерге окшоп, бардык бийик дљбљлљрдљ жыпар жыттуу заттарды тєтљтєп, Тењирди каарданткан жийиркеничтєє иштерди кылышты.
12 Алар жасалма кудайларга кызмат кылышты, бирок Тењир аларга: «Мындай кылбагыла», – деп айткан.
13 Ошондо Тењир Љзєнєн бардык пайгамбарлары жана кљрљгљчтљрє аркылуу Ысрайыл менен Жєйєткљ: «Жаман жолуњардан кайткыла, силердин ата-бабаларыњарга осуят кылган, Љзємдєн кулдарым – пайгамбарларым аркылуу берген Менин осуяттарым менен мыйзамдарымды аткаргыла», – деп эскерткен.
14 Бирок алар кулак салбай коюшту, љздљрєнєн Кудай-Тењирине ишенбеген тоњ моюн ата-бабаларына окшоп, тоњ моюндук кылышты.
15 Алар Тењирдин мыйзамдарын, алардын ата-бабалары менен тєзгљн келишимин, эскертєєлљрєн жек кљрєп, Тењирдин «Алар кылгандай кылбагыла» деген буйругунан четтеп, тегерегинде жашаган элдерге окшоп, эч нерсеге арзыбаган кудайларды ээрчишип, љздљрє да эч нерсеге арзыбай калышты.
16 Алар љздљрєнєн Кудай-Тењиринин бардык мыйзамдарын таштап, эки музоо куюп, Ашейра мамысын тургузуп, бєткєл асман кошуундарына табынып, Баалга кызмат кылышты.
17 Уулдары менен кыздарын отко љрттљп, тљлгљ тартып, сыйкырчылык кылып, Тењирге жакпаган, Аны каарданткан иштерди кылууга дитин беришти.
18 Ошондо Тењир ысрайылдыктарга абдан каарданып, аларды четке какты. Жєйєт уруусунан башка эч бир уруу калган жок.
19 Жєйєт да љз Кудай-Тењиринин осуяттарын аткарбай, ысрайылдыктардын кылганын кылды.
20 Тењир Ысрайылдын бардык тукумунан жєзєн буруп, аларды моюн сундурду, аларды талап-тоноочулардын колуна салып берип турду, акыры аларды четке какты.
21 Ысрайылдыктар Дљљттєн тукумунан бљлєнєп чыгып, Небат уулу Жаробамды такка отургузушту. Жаробам ысрайылдыктарды Тењирден четтетип, аларды чоњ кєнљљгљ батырды.
22 Ысрайыл уулдары Жаробам кылган кєнљљлљрдєн бардыгын кылышты, ошол кєнљљлљрдє кылганын токтотушкан жок.
23 Тењир Љзєнєн бардык кулдары – пайгамбарлары аркылуу эскерткендей, Ысрайылды таштап салганга чейин, алар ушундай кылышты. Ошентип, Ысрайыл љз жеринен Ашурга кљчєрєлєп, ушул кєнгљ чейин ошол жерде жашайт.
24 Ашур падышасы Бабылдан, Кутадан, Абахтан, Хаматтан, Сепарбайымдан элдерди кљчєрєп келип, аларды Самария шаарларына, Ысрайыл уулдарынын ордуна отурукташтырды. Алар Самарияны ээлеп, анын шаарларында жашап калышты.
25 Алар ал жерде жашай башташканда, Тењирден коркушкан жок, ошондуктан Тењир аларга арстандарды жиберип турду. Алар арстандарга жем болуп жатышты.
26 Анан Ашур падышасына мындай деп билдиришти: «Сен кљчєрєп келип, Самария шаарларына отурукташтырган элдер ошол жердин Кудайынын мыйзамын билишпегендиктен, Кудай аларга арстандарды жиберип жатат. Алар арстандарга жем болуп жатышат, анткени ошол жердин Кудайынын мыйзамын билишпейт».
27 Ошондо Ашур падышасы мындай буйрук берди: «Силер ошол жактан кљчєрєп келген ыйык кызмат кылуучулардан бирљљнє ал жакка жљнљткєлљ. Ал барып, ошол жерде жашап, аларга ошол жердин Кудайынын мыйзамын єйрљтсєн».
28 Самариядан кљчєрєлєп кеткен ыйык кызмат кылуучулардын бири келип, Бейтелде жашап, аларга Кудайдан коркууну єйрљттє.
29 Ар бир эл љзєнєн кудайларын жасап, самариялыктар курган бийик жерлердеги бутканаларга койду. Ар бир эл љзє жашаган шаарга койду.
30 Бабылдыктар Сукот-Бенотту, куталыктар Нейиргалды, хаматтыктар Ашиманы,
31 абахтыктар Нибхаз менен Тартакты жасашты, сепарбайымдыктар болсо љздљрєнєн кудайлары Анамелек менен Адрамелекке арнап уулдарын отко љрттљштє.
32 Ошол эле учурда алар Тењирден да коркуп, љздљрєнєн арасынан буткана кызматчыларын шайлашты. Алар бутканаларда кызмат кылышты.
33 Алар Тењирден да коркушту, ошондой эле љздљрє кљчєп келген љлкљнєн салттары боюнча љздљрєнєн кудайларына да кызмат кылышты.
34 Алар ушул кєнгљ чейин љздљрєнєн мурунку салттары боюнча жашашат. Тењирден коркушпайт, Тењирдин Ысрайыл деген ысым берген Жакып уулдарына берген мыйзамдарын, осуяттарын, буйруктарын, кљрсљтмљлљрєн аткарышпайт.
35 Тењир алар менен келишим тєзєп, мындай деп осуят кылган: «Башка кудайларга табынбагыла, таазим этпегиле, кызмат кылбагыла, курмандык чалбагыла.
36 Силерди сунулган колу, кєчтєє билеги менен Мисир жеринен алып чыккан Тењирге табынгыла, таазим кылгыла, курмандык чалгыла.
37 Анын силерге жазып берген мыйзамдарын, осуяттарын, буйруктарын, кљрсљтмљлљрєн љмєрєњљр љткљнчљ аткарууга аракет кылгыла, башка кудайларга табынбагыла.
38 Менин силер менен тєзгљн келишимимди унутпагыла, башка кудайлардан коркпогула.
39 Љзєњљрдєн Кудай-Тењирињерден гана корккула, ошондо Ал силерди бардык душмандарыњардан куткарат».
40 Бирок алар тил алышкан жок, тескерисинче, мурунку каада-салттары боюнча жашашты.
41 Бул элдер Тењирден коркушту, бирок буркандарына да кызмат кылышты. Алардын балдары, балдарынын балдары да ата-бабаларына окшоп, ушул кєнгљ чейин ушундай кылып келе жатышат.
1 Ысрайыл падышасы Эйла уулу Ошуянын падышачылыгынын єчєнчє жылында Жєйєт падышасы Ахаз уулу Хиския такка отурду.
2 Ал такка отурганда, жыйырма беш жашта эле. Ал Иерусалимде жыйырма тогуз жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты – Абы, ал Захариянын кызы эле.
3 Ал атасы Дљљттљй болуп, Тењирге жаккан иштерди кылды.
4 Ал бутканаларды жок кылды, буркандарды талкалады, Ашейра мамысын кыйды. Ошондой эле Муса жасаган жез жыланды кыйратты, себеби Ысрайыл уулдары ошол кєнгљ чейин ага арнап жыпар жыттуу зат тєтљтєшчє жана аны Нехуштан дешчє.
5 Ал Ысрайылдын Кудай-Тењирине таянчу. Бардык Жєйєт падышаларынын арасында андан мурун да, андан кийин да андай падыша болгон эмес.
6 Ал Тењирге жабышты, Андан четтеген жок, Тењирдин Мусага берген осуяттарын аткарды.
7 Тењир аны менен болду: кайда гана барбасын, ал бардык жерде акылмандык менен иш кылды. Ашур падышасынан бљлєнєп, ага кызмат кылбай калды.
8 Ал пелиштиликтерди Азага чейин жана анын жанындагы кєзљт мунарасынан сепилдєє шаарга чейин талкалады.
9 Хиския падышанын падышачылыгынын тљртєнчє жылында, башкача айтканда, Ысрайыл падышасы Эйла уулу Ошуянын падышачылыгынын жетинчи жылында Ашур падышасы Шалманесер Самарияга келип, аны курчап алды.
10 Аны єч жылдан кийин басып алды. Хискиянын падышачылыгынын алтынчы жылында, башкача айтканда, Ысрайыл падышасы Ошуянын падышачылыгынын тогузунчу жылында Самария басылып алынды.
11 Ашур падышасы ысрайылдыктарды Ашурга кљчєрєп, аларды Халахка, Хаборго, Гозан дарыясынын боюна жана Мадайдын шаарларына отурукташтырды.
12 Анткени алар љздљрєнєн Кудай-Тењиринин єнєн укпай, Анын келишимин бузушту, Тењирдин кулу Муса берген осуяттарды укпай да, аткарбай да коюшту.
13 Хиския падышанын падышачылыгынын он тљртєнчє жылында Ашур падышасы Санхейрип Жєйєттєн чептєє шаарларынын баарын басып алды.
14 Ошондо Жєйєт падышасы Хиския Лакишке, Ашур падышасына мындай деп айттырып жиберди: «Мен айыптуумун. Артка кайт, кандай салык салсањ да, тљлљйєн». Ашур падышасы Жєйєт падышасы Хискияга єч жєз талант кємєш жана отуз талант алтын салык салды.
15 Хиския ага Тењирдин єйєндљгє, падыша сарайынын казыналарындагы бардык кємєштє берди.
16 Ошол учурда Жєйєт падышасы Хиския љзє алтын менен каптаткан Тењир єйєнєн эшиктериндеги, эшиктин кашектериндеги алтындарды чыгарып, Ашур падышасына берди.
17 Бирок Ашур падышасы Лакиштен Тартанды, Рапшакты жана Рап-Саристи кљп аскер менен Хиския падышага, Иерусалимге жљнљттє. Алар Иерусалимге келип, жуугучтун талаасына кеткен жолдогу жогорку кљлмљнєн суу тєтєгєнєн жанында турушту.
18 Анан алар падышаны чакырышты. Ошондо падыша сарайынын башчысы Хилкия уулу Элийаким, катчы Шебна жана тарыхчы Асап уулу Жаах чыкты.
19 Рапшак аларга мындай деди: «Хискияга айткыла: Улуу падыша Ашур падышасы мындай дейт: “Сен деги эмнеге таянып жатасыњ?
20 Согушуу єчєн кењешчилерим менен кєчєм бар дегенсињ, бирок мунуњ болбогон сљз. Мага каршы чыккыдай, сен азыр кимге таянып жатасыњ?
21 Сен сынык таякка – Мисирге таянып жатасыњ. Ага ким таянса, ал анын алаканына кирип, кљзљп љтљт. Мисир падышасы фараонго таянгандарга мына ушундай болот.
22 Эгерде силер мага: "Љзєбєздєн Кудай-Тењирибизге таянабыз", – дей турган болсоњор, анда ал кудайыњардын курмандык чалынуучу жайлары менен бутканаларын Хиския алып салып, Жєйєт менен Иерусалимге: "Иерусалимдеги ушул гана курмандык чалынуучу жайдын алдында табынгыла", – дебеди беле. Ошол Кудайыњарга таянып жатасыњарбы?
23 Ошондуктан менин мырзам Ашур падышасы менен келишим тєз: мен сага эки мињ ат берем, аларга чабандес таба аласыњбы?
24 Сен менин мырзамдын эњ кичине кулдарынын бирин жење аласыњбы? Мисирдин аттары менен майдан арабаларына таянып жатасыњбы?
25 Мен бул жерди бєлдєрєєгљ Тењирдин эркисиз келиптирминби? Мага Тењир: "Бар, ал жерди бєлдєр", – деп айткан”».
26 Хилкия уулу Элийаким, Шебна жана Жаах Рапшактан: «Кулдарыњ менен арамей тилинде сєйлљш, себеби биз ал тилди тєшєнљбєз. Биз менен жєйєт тилинде сєйлљшпљ, дубалдагы эл укпай эле койсун», – деп љтєнєштє.
27 Рапшак аларга: «Мырзам мени ушул сљздє мырзањ экљљњљ айттырганы жибериптирби? Жок, ал мени силер менен кошо љздљрєнєн зањын жеп, заарасын ичиш єчєн, дубалда отурган кишилерге да айттырганы жиберген», – деди.
28 Анан Рапшак туруп, жєйєт тилинде мындай деп кыйкырды: «Улуу падыша Ашур падышасынын сљзєн уккула!
29 Падыша мындай дейт: “Хиския силерди азгырбай эле койсун, анткени ал силерди менин колумдан куткара албайт.
30 "Тењир бизди сактайт. Бул шаар Ашур падышасынын колуна салынып берилбейт", – деп, Хиския силерди Тењир менен ємєттљндєрбљй эле койсун”.
31 Хискияны укпагыла. Анткени Ашур падышасы мындай дейт: “Шаарыњардан чыгып, мени менен тынчтык келишимин тєзгєлљ. Мен келип, силерди љзєњљрдєн жерињердей: нанга, шарапка, жемишке, жєзємгљ, зайтун дарагына жана балга бай жерге алып кеткенге чейин,
32 ар ким љзєнєн жєзєм багынын, анжыр дарагынын мљмљсєн жеп, љз кудугунан суу ичет. Менин айткандарымды кылсањар, љлбљй тирєє каласыњар”. “Бизди Тењир сактайт”, – деп, силерди азгырып жаткан Хискияны укпагыла.
33 Кайсы элдин кудайы Ашур падышасынын колунан љз жерин сактап калды эле?
34 Арпат менен Хаматтын кудайлары кайда? Сепарбайымдын, Эйнанын жана Ибанын кудайлары кана? Алар Самарияны менин колумдан сактап калышты беле?
35 Ушул жерлердин кудайларынын кайсынысы менин колумдан љз жерин сактап калды эле? Анан кантип Тењир менин колумдан Иерусалимди сактап калсын?»
36 Эл унчуккан жок, ага бир да сљз менен жооп берген жок, себеби падышанын «Ага жооп бербегиле» деген буйругу бар эле.
37 Падыша сарайынын башчысы Хилкия уулу Элийаким, катчы Шебна, тарыхчы Асап уулу Жаах айрылган кийимдери менен Хискияга келишип, Рапшактын сљздљрєн айтып беришти.
1 Хиския падыша муну укканда, кийимин айрып, зумбал жамынып, Тењир єйєнљ барды.
2 Ал падыша сарайынын башчысы Элийакимди, катчы Шебнаны жана зумбал жамынган башкы ыйык кызмат кылуучуларды Амостун уулу Ышайа пайгамбарга жљнљттє.
3 Алар ага келип, мындай деп айтышты: «Хиския мындай дейт: “Бул кєн – кайгы тарта турган, жазалана турган, маскара боло турган кєн, анткени ымыркайлар жатындын оозуна келип калышты, бирок энелердин тљрљгљнгљ кєчє жок.
4 Тирєє Кудайга акарат келтирип, тил тийгизиш єчєн, мырзасы Ашур падышасы жиберген Рапшактын сљздљрєн Кудай-Тењирињ угуп, ушул сљздљрдє айткандыгы єчєн, аны жазаласа экен. Тирєє калган эл єчєн сыйын”».
5 Хиския падышанын кызматчылары Ышайага келишти.
6 Ышайа аларга мындай деди: «Мырзањарга Тењир мындай дейт деп айткыла: “Ашур падышасынын кызматчыларынын Мага тил тийгизип айткан сљздљрєнљн коркпо.
7 Мен ага бир рух жиберем, ал бир кабар угуп, љз жерине кайтат, ошондо Мен аны љз жеринде кылыч менен љлтєрљм”».
8 Рапшак Ашур падышасынын Лакиштен кеткенин угуп кайтып келсе, ал Либна менен согушуп жатыптыр.
9 Ашур падышасына Эфиопия падышасы Тирак жљнєндљ «Ал сени менен согушууга чыкты» деген кабар айтышты. Ошондо ал Хискияга кайрадан элчилерин жљнљтєп, мындай деп айттырды:
10 «Жєйєт падышасы Хискияга мындай деп айткыла: “Сен таянган Кудайыњ: "Иерусалим Ашур падышасынын колуна салынып берилбейт", – деп, сени алдабай эле койсун.
11 Ашур падышаларынын башка жерлерди эмне кылганын, аларды талкалаганын уккансыњ да, анан сен аман калмак белењ?
12 Менин ата-бабаларым бєлєнткљн элдерди кудайлары сактап калды беле? Гозан, Харан жана Ретсеп, Теласардагы Эден уулдарын сактап калышты беле?
13 Хамат, Арпат, Сепарбайым, Эйна жана Иба шаарларынын падышалары кана?”»
14 Хиския элчилердин колунан катты алып окуду да, Тењир єйєнљ барып, аны Тењирдин алдына жайды.
15 Анан Хиския Тењирдин алдында мындай деп сыйынды: «Керуптардын арасында жашаган Ысрайылдын Кудай-Тењири! Жер жєзєндљгє бардык падышачылыктардын Кудайы жалгыз Сенсињ, асман менен жерди Сен жараткансыњ.
16 Тењир, кулак сала кљр. Тењир, кљздљрєњдє ачып, назар сала кљр. Тирєє Кудай Сага тил тийгизиш єчєн киши жиберген Санхейриптин сљздљрєн ук!
17 Оо, Тењир, Ашур падышаларынын элдерди, алардын жерлерин бєлєнткљнє чын.
18 Алардын кудайларын отко ыргытышкан, бирок алар кудайлар эмес эле, адамдын колу менен жасалган буюм, жыгач, таш болчу. Ошондуктан аларды жок кылышкан.
19 Кудай-Тењирибиз, эми бизди анын колунан сактай кљр, ошондо, Тењир, Сенин жалгыз Кудай экенињди бардык падышачылыктар билишет».
20 Амостун уулу Ышайа Хискияга мындай деп айттырып жиберди: «Ысрайылдын Кудай-Тењири мындай дейт: “Мен сенин Ашур падышасы Санхейрип жљнєндљгє сыйынууњду уктум”.
21 Тењирдин ал жљнєндљ айткан сљзє мындай: “Сиондун эркек кљрљ элек кызы сени жек кљрљт, сени шылдыњдап кєлљт. Иерусалим кызы артыњдан башын чайкайт.
22 Сен кимге тил тийгиздињ, кимди шылдыњдадыњ? Кимге єнєњдє кљтљрдєњ, кимге текеберденип карадыњ? Ысрайылдын Ыйыгына!
23 Элчилерињ аркылуу Тењирге акарат келтирип: "Мен љзємдєн кљп сандаган майдан арабаларым менен тоолордун чокусуна, Лебанондун эњ бийик жерлерине чыктым. Эми анын бийик кедр дарактарын, эњ сонун кипаристерин кыям, анын эњ алыскы жерлерине, эњ жакшы токоюна келем.
24 Кудук казып, жат жердин суусун ичтим. Эми Мисирдин бардык дарыяларын таманым менен какшытам", – дедињ.
25 Муну Мен мурун эле кылганымды, байыркы заманда эле алдын ала белгилеп койгонумду уккан жок белењ? Сен азыр ошону ишке ашырдыњ, чептєє шаарларды кыйратып, єйєлгљн урандыга айланттыњ.
26 Алардын тургундары кайратын жоготуп, титиреп, уятка калып жатышат. Алар талаадагы чљптљй, назик љсємдєктљй, чатырдын єстєнљ чыккан чљптљй, баш алгыча эле кєйєп кеткен эгиндей болушту.
27 Мен сенин отурганыњды да, чыкканыњды да, киргенињди да – баарын билем. Мага текеберденип тил тийгизгенињди да билем.
28 Мага текеберденип тил тийгизгендигињ єчєн, менменсингендигињ Менин кулагыма жеткендиги єчєн, Мен сенин танооњо шакегимди, оозуња ооздугумду салып, келген жолуњ менен артка кетирем”.
29 Хиския, сага мындай жышаан берем: бул жылы тєшєп калган дандан љсєп чыкканын, кийинки жылы љзє љсєп чыкканын жегиле, ал эми єчєнчє жылы аштык сээп оруп алгыла, жєзєм отургузуп, мљмљсєн жегиле.
30 Жєйєт тукумунун аман калгандары кайрадан тамырын тљмљн жайып, жогору жагынан тєшєм берет.
31 Анткени Иерусалимден калдык чыгат, Сион тоосунан куткарылгандар чыгат. Муну Себайот Тењирдин кызганычы ишке ашырат.
32 Ошондуктан Тењир Ашур падышасы жљнєндљ мындай дейт: “Ал бул шаарга кирбейт, ал жакка бир да жебе атпайт, ага калканы менен жакын да келбейт, ага каршы жал єйбљйт.
33 Келген жолу менен артка кайтат, бул шаарга кирбейт, – дейт Тењир.
34 Мен бул шаарды Љзєм єчєн, Љзємдєн кулум Дљљт єчєн куткарам жана коргойм”».
35 Ошол тєнє мындай болду: Тењирдин периштеси Ашур кошуунуна барып, жєз сексен беш мињ адамын љлтєрдє. Эртењ менен туруп, љлєп жаткан адамдарды кљрєштє.
36 Ошондо Ашур падышасы Санхейрип келген жолу менен артка кайтты. Ал љзє жашаган Нинебиге кайтып барды.
37 Ал љзєнєн кудайы Нисрох єйєндљ табынып жатканда, аны уулдары Адрамелек менен Саретсер кылыч менен љлтєрєп, Арарат жерине качып кетишти. Анын ордуна уулу Эйсар-Хадон такка отурду.
1 Ошол кєндљрє Хиския абдан катуу ооруп калды. Ошондо ага Амос уулу Ышайа пайгамбар келип: «Тењир мындай дейт: “Љз тукумуња мурас кагазын калтыр, анткени сен љлљсєњ, айыкпайсыњ”», – деди.
2 Хиския жєзєн дубалга буруп, Тењирге мындай деп сыйынды:
3 «Оо Тењир! Сенин алдыњда туура жєргљнємдє, Сага чын жєрљгємдљн берилип, Сага жаккан иштерди кылганымды эстей кљр». Анан Хиския катуу ыйлады.
4 Ышайа шаардан чыга электе, ага Тењирден мындай сљз болду:
5 «Кайра кайтып, Менин элимдин башчысы Хискияга айт: “Сенин атањ Дљљттєн Кудай-Тењири мындай дейт: "Мен сенин сыйынууњду уктум, кљз жашыњды кљрдєм. Мен сени айыктырам. Yчєнчє кєнє Тењир єйєнљ барасыњ.
6 Сенин љмєрєњљ дагы он беш жыл кошом, сени жана бул шаарды Ашур падышасынын колунан сактайм, бул шаарды Љзєм єчєн, Љзємдєн кулум Дљљт єчєн коргойм"”».
7 Ышайа: «Кургатылган анжырды алгыла», – деди. Алар кургатылган анжырды алып, жарага жабышты. Ал айыгып кетти.
8 Ошондо Хиския Ышайадан: «Мени Тењир айыктырарын, єчєнчє кєнє Тењир єйєнљ барарымды билишим єчєн, кандай жышаан берилет?» – деп сурады.
9 Ышайа ага: «Љзє айткан сљздє аткарарын ырасташ єчєн Тењир берген жышаан бул: кљлљкљ он тепкич алдыга жылсынбы же он тепкич артка жылсынбы?» – деди.
10 Хиския: «Кљлљкљнєн он тепкич алдыга жылышы оњой. Жок, кљлљкљ он тепкич артка жылсын», – деди.
11 Ышайа пайгамбар Тењирге сыйынып, Ахаздын тепкичтеринен тєшєп келе жаткан кљлљкљнє он тепкич артка жылдырды.
12 Ошол убакта Бабыл падышасы Баладан уулу Меродах-Баладан Хискияга кат жана белек жиберди, анткени Хискиянын ооруп жатканын уккан.
13 Хиския элчилердин айтканын угуп, аларга љзєнєн казыналарын, алтын-кємєштљрєн, жыпар жыттуу заттарын, кымбат баалуу, жыпар жыттуу майларын жана курал-жарак сактаган єйєн, кампаларын, аларда эмне болсо, ошонун баарын кљрсљттє. Хиския љз єйєндљгє, љз падышачылыгындагы бардык нерсени кљрсљттє, аларга кљрсљтпљгљн нерсеси калган жок.
14 Ошондо Ышайа пайгамбар Хиския падышага келип: «Бул кишилер эмне дешти, алар сага кайдан келишти?» – деп сурады. Хиския ага: «Алар мага алыс жактан, Бабылдан келишти», – деп жооп берди.
15 Ышайа: «Алар сенин єйєњдљн эмнени кљрєштє?» – деп сурады. Хиския: «Алар менин єйємдљ эмне болсо, ошонун баарын кљрєштє. Менин казыналарымда аларга кљрсљтпљгљн нерсе калган жок», – деп жооп берди.
16 Ошондо Ышайа Хискияга мындай деди: «Тењирдин сљзєн ук:
17 “Сенин єйєњдљ эмне болсо, ошонун баарын, ата-бабаларыњ ушул кєнгљ чейин эмне жыйнап келишсе, ошонун баарын Бабылга алып кетєєчє кєндљр келет. Эч нерсе калбайт, – дейт Тењир.
18 Сенин тукумуњдан, сенин уулдарыњдан алып кетишет, алар Бабыл падышасынын падыша сарайында эбнух болушат”».
19 Ошондо Хиския Ышайага: «Сен айткан Тењирдин сљзє жакшы», – деди. Ал: «Менин љмєрєм љткєчљ тынчтык жана жыргалчылык болот!» – деп ойлогондуктан ушинтип айтты.
20 Хиския жљнєндљ, анын бардык эрдиктери, кљлмљ жана арык казганы, шаарга суу киргизгени жљнєндљ Жєйєт падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
21 Хиския ата-бабаларына кошулду. Анын ордуна уулу Менаше такка отурду.
1 Менаше такка отурганда, он эки жашта эле. Ал Иерусалимде элєє жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты Хепси-Ба болчу.
2 Ал Ысрайыл уулдарынын алдынан Тењир кууп чыккан, жийиркеничтєє иштерди кылган элдерди туурап, Тењирге жакпаган иштерди кылды.
3 Ал атасы Хиския жок кылган бутканаларды кайра тургузуп, Ысрайыл падышасы Ахапка окшоп, Баалга курмандык чалынуучу жайларды курду, Ашейра мамысын тургузуп, асман кошуундарына табынып, аларга кызмат кылды.
4 Тењир єйєнљ курмандык чалынуучу жайларды тургузду, ал єй жљнєндљ Тењир: «Мен Љз ысымымды Иерусалимге орнотом», – деген эле.
5 Тењир єйєнєн эки короосуна бардык асман кошуундарына арнап курмандык чалынуучу жайларды тургузду.
6 Љз уулун курмандыкка љрттљп, тљлгљ салып, сыйкырчылык кылып, љлгљндљрдє чакыруучуларды жана сыйкырчылык кылгандарды колдоду. Тењирди каардантып, Ага жакпаган иштерди кљп кылды.
7 Менаше љзє жасаган Ашейра бурканын Тењир єйєнљ койду, ал єй жљнєндљ Тењир Дљљткљ жана анын уулу Сулайманга мындай деген эле: «Ушул єйгљ жана Ысрайылдын бардык урууларынын ичинен Љзєм тандап алган Иерусалимге Мен Љз ысымымды тєбљлєккљ орнотом.
8 Эгерде ысрайылдыктар Менин буйруктарымды жана Менин кулум Муса берген мыйзамдарды сактоого аракет кылышса, ата-бабаларына берген жерден Мен аларды мындан ары кууп чыкпайм».
9 Бирок алар тил албай коюшту, аларды Менаше жолдон чыгарды. Алар Ысрайыл уулдарынын алдынан Тењир жок кылган элдер жасаган иштерден да жаман иштерди кылышты.
10 Ошондо Тењир Љз кулдары – пайгамбарлары аркылуу мындай деп сєйлљдє:
11 «Жєйєт падышасы Менаше жийиркеничтєє иштерди кылып, љзєнљ чейинки аморлуктардан да ашып тєшкљндєгє єчєн, љзєнєн жасалма кудайлары менен Жєйєттє кєнљљгљ батыргандыгы єчєн,
12 Ысрайылдын Кудай-Тењири мындай дейт: Мен Иерусалим менен Жєйєткљ оор мєшкєл тєшєрљм, ошондо ал жљнєндљ уккан адамдын кулагы зыњылдайт.
13 Иерусалимдин єстєнљн Самариянын љлчљљчє жибин жана Ахаптын тукумунун салмоорун тартам. Иерусалимди идишти сєрткљнсєп сєртєп, кљњтљрєп коём.
14 Љз энчимдин калдыгынан баш тартып, душмандарынын колдоруна салып берем, аларды бардык душмандары талап-тоноп, чаап алышат.
15 Бул алардын Мага жакпаган иштерди кылганы єчєн, алардын ата-бабалары Мисирден чыккан кєндљн ушул кєнгљ чейин Мени каардантышканы єчєн болот».
16 Менаше Жєйєттє кєнљљгљ батырганы аз келгенсип, кєнљљсєз канды кљп тљгєп, Иерусалимди канга толтурду. Ал Жєйєттєн Тењирге жакпаган иштерди кылуусуна себепкер болду.
17 Менаше жљнєндљ, анын кылган бардык иштери, кылган кєнљљлљрє жљнєндљ Жєйєт падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
18 Менаше ата-бабаларына кошулду. Ал љз єйєнєн жанындагы Уза багына коюлду. Анын ордуна уулу Амон такка отурду.
19 Амон жыйырма эки жашында такка отуруп, Иерусалимде эки жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты – Мешулемет, ал жотпалык Харустун кызы болчу.
20 Ал атасы Менашедей болуп, Тењирге жакпаган иштерди кылды.
21 Ал атасынын жолун жолдоп, атасы кызмат кылган жасалма кудайларга кызмат кылып, аларга табынды.
22 Ата-бабаларынын Кудай-Тењирин таштап койду, Тењирдин жолу менен жєргљн жок.
23 Кызматчылары Амон падышага каршы чыккынчылык уюштурушуп, аны љз єйєндљ љлтєрєштє.
24 Бирок эл Амон падышага каршы чыккынчылык уюштургандардын бардыгын кырып, анын ордуна уулу Жошияны такка отургузду.
25 Амон жљнєндљ жана анын кылган иштери жљнєндљ Жєйєт падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
26 Аны Уза багындагы љз мєрзљсєнљ коюшту. Анын ордуна уулу Жошия такка отурду.
1 Жошия сегиз жашында такка отуруп, Иерусалимде отуз бир жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты – Жедида, ал батсекаттык Адаянын кызы эле.
2 Ал Тењирге жаккан иштерди кылып, атасы Дљљттєн бардык жолу менен жєрєп, оњго да, солго да бурулган жок.
3 Жошия падышанын падышачылыгынын он сегизинчи жылында падыша Мешуламдын уулу, Атсалиянын уулу катчы Шапанды Тењир єйєнљ жиберип, мындай деп айттырды:
4 «Башкы ыйык кызмат кылуучу Хилкияга бар, ал элдин Тењир єйєнљ алып келген, босогодо турган кєзљтчєлљр жыйнаган кємєштљрєн эсептесин.
5 Аны Тењир єйєндљ иш алып барууга дайындалгандардын колуна берсин. Ал эми алар аны Тењир єйєнєн бузулган жерлерин оњдоп жаткан
6 жыгач усталарга, таш сомдоочуларга, таш тизєєчєлљргљ таратып беришсин жана єйдє оњдоо єчєн сатылып алынуучу жыгачтарга, жылмаланган таштарга жумшашсын.
7 Алардын колуна берилген кємєштљрдєн эсебин талап кылбагыла, себеби алар чынчылдык менен таратышат».
8 Башкы ыйык кызмат кылуучу Хилкия катчы Шапанга мындай деди: «Мен Тењир єйєнљн мыйзам китебин таап алдым». Хилкия китепти Шапанга сунду, ал аны окуду.
9 Катчы Шапан падышага келип, мындай деди: «Тењир єйєндљгє кємєштљрдє сенин кулдарыњ алып, Тењир єйєндљ иш алып барууга дайындалгандардын колуна љткљрєп беришти».
10 Катчы Шапан падышага дагы мындай деп билдирди: «Ыйык кызмат кылуучу Хилкия мага китеп берди». Шапан аны падышанын алдында окуп берди.
11 Падыша мыйзам китебиндеги сљздљрдє укканда, љз кийимин айрып жиберди.
12 Анан падыша ыйык кызмат кылуучу Хилкияга, Шапандын уулу Акикамга, Михей уулу Акбарга, катчы Шапанга, падыша кызматчысы Асаяга мындай деп буйруду:
13 «Баргыла, мен жљнєндљ, эл жљнєндљ жана бєткєл Жєйєт жљнєндљ бул табылган китепте эмне жазылгандыгын Тењирден сурагыла, аткарышыбыз єчєн жазылган бул китептеги сљздљрдє ата-бабаларыбыз укпай коюшкандыктан, Тењир бизге катуу каарданып жатат».
14 Ошондо ыйык кызмат кылуучу Хилкия, Акикам, Акбар, Шапан жана Асая кийим кайтаруучу Хархас уулу, Тикпа уулу Шалумдун аялы, пайгамбар Хулдага барып, аны менен сєйлљшєштє. Ал аял Иерусалимдин экинчи бљлєгєндљ жашачу.
15 Аял аларга мындай деди: «Жєйєт падышасы окуган китептеги сљздљр боюнча Ысрайылдын Кудай-Тењири мындай дейт: “Силерди мага жиберген кишиге айткыла:
16 Тењир мындай дейт: Мен ошол жерге жана анын тургундарына мєшкєл тєшєрљм.
17 Алар Мени таштап, башка кудайларга жыпар жыттуу зат тєтљтєп, жасап алган кудайлары менен Мени каардантышкандыгы єчєн, Мен ошол жерге каарымды тљгљм, каарым кайтпайт”.
18 Силерди Тењирдин эркин сураганы жиберген Жєйєт падышасына айткыла: “Сен уккан сљздљр боюнча Ысрайылдын Кудай-Тењири мындай дейт:
19 "Мен ошол жердин кыйрарын, ошол жердин тургундарынын кырыларын айтканымды уккандан кийин, жєрљгєњ жумшаргандыгы єчєн, Тењир алдында моюн сунганыњ єчєн, кийимињди айрып, Менин алдымда ыйлаганыњ єчєн, Мен да сени уктум, – дейт Тењир.
20 Ошон єчєн Мен сени ата-бабаларыња кошом, сен кљрєњљ тынч коюласыњ, Мен бул жерге тєшєрљ турган мєшкєлдє кљрбљйсєњ"”». Падышага ушундай жооп алып келишти.
1 Падыша киши жиберип, Жєйєт менен Иерусалимдеги бєт аксакалдарды чогултту.
2 Падыша Тењир єйєнљ келди. Аны менен бардык жєйєттљр, Иерусалимдин бєт тургундары, ыйык кызмат кылуучулар, пайгамбарлар, кичинеcинен чоњуна чейин, бєт эл келди. Ал Тењир єйєнљн табылган мыйзам китептеги бардык сљздљрдє угуза окуду.
3 Андан кийин падыша бийик жерге чыгып, Тењирдин жолу менен жєрєш єчєн, Анын осуяттарын, буйруктарын жана мыйзамдарын жан-дили менен, чын жєрљктљн аткарыш єчєн, ушул китепте жазылган келишимдин сљздљрєн аткарыш єчєн, Тењирдин алдында келишим тєздє, эл келишимге кошулду.
4 Анан падыша башкы ыйык кызмат кылуучу Хилкияга, андан кийинки ыйык кызмат кылуучуларга жана босогодо турган кєзљтчєлљргљ Ашейра єчєн, Баал єчєн жана бєткєл асман кошуундары єчєн жасалган бардык нерселерди Тењирдин ийбадатканасынан алып чыгып, Иерусалимдин сыртында, Кидрон љрљљнєндљ љрттљп, кєлєн Бейтелге жеткирєєнє буйруду.
5 Жєйєт шаарларындагы, Иерусалимдин айланасындагы бутканаларда жыпар жыттуу зат тєтљтєп туруу єчєн Жєйєт падышалары койгон буткана кызматчыларын кызматынан четтетти, алар Баалга, кєнгљ, айга, жылдыздарга, бардык асман кошуундарына жыпар жыттуу зат тєтљтєшчє.
6 Анан ал Ашейра мамысын Тењир єйєнљн Иерусалимдин сыртындагы Кидрон суусуна алып чыгып, Кидрондун жээгинде љрттљп, кєлгљ айлантып, жалпы элдин кљрєстљнєнљ ыргытты.
7 Анан Тењирдин ийбадатканасынын жанындагы бачабаздардын єйєн талкалады. Ал жерде аялдар Ашейрага кийим токушчу.
8 Жєйєт шаарларындагы буткана кызматчыларынын баарын алып чыкты, Гебадан Бейер-Шебага чейинки буткана кызматчылары жыпар жыттуу зат тєтљткљн бутканаларды булгады, дарбазалардын алдындагы бутканаларды – шаар башчысы Жошуянын дарбазасынын кире беришиндеги буткананы жана шаар дарбазасынын сол жагындагы буткананы кыйратты.
9 Ошондой болсо да бутканалардын кызматчылары Тењирдин Иерусалимдеги курмандык чалынуучу жайында курмандык чалышчу эмес, бирок љз бир туугандары менен бирге ачыткысыз нан жешчє.
10 Эч ким уулун же кызын Молохко арнап курмандыкка чалбашы єчєн, Ином уулдарынын љрљљнєндљгє Топетти булгады.
11 Парбаримдеги эбнух Нетан-Мелехтин бљлмљлљрєнєн жанындагы Тењир єйєнєн кире беришине Жєйєт падышалары кєнгљ арнап койгон аттарды алып таштады. Кєнгљ арналган майдан арабаларды љрттљп жиберди.
12 Падыша Жєйєт падышалары курган Ахаздын єйєнєн чатырындагы курмандык чалынуучу жайларды, Тењир єйєнєн эки короосуна Менаше курган курмандык чалынуучу жайларды бузуп, кулатты, алардын кєлєн Кидрон суусуна ыргытты.
13 Иерусалимдин алдына, Зайтун тоосунун оњ жагына Сидондун жийиркеничи Ашейра єчєн, Мааптын жийиркеничи Кемош єчєн, Амон уулдарынын жийиркеничи Милком єчєн Ысрайыл падышасы Сулайман курган бутканаларды падыша булгады.
14 Балбалдарды талкалап, Ашейра мамыларын кыйып, алардын ордун кишинин сљљктљрє менен толтурду.
15 Ошондой эле Бейтелдеги курмандык чалынуучу жайды, Ысрайылды кєнљљгљ батырган Небат уулу Жаробам курган буткананы кыйратып, љрттљп, кєлгљ айландырды, Ашейра мамыларын љрттљп жиберди.
16 Анан Жошия кљз чаптырып, тоодогу мєрзљлљрдє кљрдє. Киши жљнљтєп, мєрзљдљн сљљктљрдє алдырып, курмандык чалынуучу жайда љрттљдє, Кудайдын кишиси алдын ала айткан Тењирдин сљзє боюнча аны булгады.
17 Анан Жошия: «Мен кљрєп турган эмне деген эстелик?» – деп сурады. Шаардын тургундары ага мындай дешти: «Бул – Жєйєт аймагынан келген Кудайдын кишисинин мєрзљсє. Ал Бейтелдеги курмандык чалынуучу жайды эмне кыларыњды айткан».
18 Ошондо ал: «Аны жайына койгула. Анын сљљгєнљ эч кимињер тийбегиле», – деди. Ошентип, анын сљљгєнљ жана Самариядан келген пайгамбардын сљљгєнљ тийишкен жок.
19 Жошия ошондой эле Ысрайыл падышаларынын Тењирди каардантып курган Самария шаарларынын бийик жерлериндеги бутканалардын баарын Бейтелдегидей кылып кыйратты.
20 Ал жердеги курмандык чалынуучу жайлардын єстєндљ буткана кызматчыларынын баарын мууздап љлтєрєп, кишилердин сљљгєн љрттљп, Иерусалимге кайтып келди.
21 Анан падыша бєткєл элге мындай буйрук кылды: «Бул мыйзам китепте жазылгандай, љзєњљрдєн Кудай-Тењирињерге арнап Пасах майрамын љткљргєлљ».
22 Анткени мындай Пасах Ысрайылды башкарган башкаруучулардын убагынан бери љткљрєлљ элек эле, Ысрайыл жана Жєйєт падышаларынын убагында да љткљрєлгљн эмес.
23 Жошия падышанын падышачылыгынын он сегизинчи жылында Иерусалимде Тењирге арналган ушундай Пасах майрамы љткљрєлдє.
24 Тењир єйєнљн ыйык кызмат кылуучу Хилкия тапкан китепте жазылган мыйзам сљздљрєн аткарыш єчєн, Жошия Жєйєт аймагында жана Иерусалимде пайда болгон љлгљндљрдє чакыруучуларды, сыйкырчыларды терафимдерди, жасалма кудайларды, жийиркеничтерди жок кылды.
25 Мусанын бардык мыйзамдары боюнча Тењирге бєт жєрљгє менен, жан-дили менен, бардык кєчє менен берилген Жошиядай падыша буга чейин да, мындан кийин да болгон эмес.
26 Бирок Менаше Тењирге акарат келтирип, Аны каардантканы єчєн, Тењир Жєйєткљ каарданганын токтоткон жок.
27 Тењир мындай деди: «Мен Ысрайылды таштап койгондой, Жєйєттє да таштап коём, Љзєм тандап алган ушул Иерусалим шаарын да, “Менин ысымым ошол жерде болот” деп айткан єйдє да таштап коём».
28 Жошия жљнєндљ жана анын кылган бардык иштери жљнєндљ Жєйєт падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
29 Анын тушунда Мисир падышасы фараон Нехо Ашур падышасы менен согушуу єчєн, Эфрат дарыясын кљздљй жљнљдє. Ошондо Жошия падыша анын алдынан чыкты. Нехо Жошияны кљрєп, аны Мегидодо љлтєрдє.
30 Кулдары анын љлєгєн майдан арабага салып, Мегидодон Иерусалимге алып келип, љз мєрзљсєнљ коюшту. Ал жердин эли Жошиянын уулу Жаахазды падыша кылып майлап, атасынын ордуна такка отургузушту.
31 Жаахаз такка отурганда, жыйырма єч жашта эле. Ал Иерусалимде єч ай падышачылык кылды. Анын энесинин аты – Хамутал, ал либналык Жеремиянын кызы болчу.
32 Ал аталарындай болуп, бардык нерседе Тењирге жакпаган иштерди кылды.
33 Ал Иерусалимде падыша болбошу єчєн, фараон Нехо аны Хамат жериндеги Риблада каматып, ал жерге жєз талант кємєш, бир талант алтын салык салды.
34 Фараон Нехо Жошия уулу Элийакимди атасы Жошиянын ордуна такка отургузуп, анын атын Жайаким деп љзгљрттє. Жаахазды болсо Мисирге алып кетти, ал ошол жерде љлдє.
35 Жайаким фараонго кємєш да, алтын да берип турду. Ал фараондун буйругу боюнча кємєш берип туруш єчєн, жерди баалады. Фараон Нехого берип туруш єчєн, ал ошол жердеги элге, ар бир кишиге жерине жараша алтын-кємєш тљлљттє.
36 Жайаким такка отурганда, жыйырма беш жашта эле. Ал Иерусалимде он бир жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты – Зебуда, ал румалык Педаянын кызы эле.
37 Ал љзєнєн аталарындай болуп, бардык нерседе Тењирге жакпаган иштерди кылды.
1 Жайакимдин тушунда Бабыл падышасы Небухаданасар кол салды. Жайаким єч жыл анын бийлиги астында болду, бирок кийин андан бљлєнєп кетти.
2 Тењир аларды Љзєнєн кулдары – пайгамбарлары аркылуу айткан сљзє боюнча Жєйєттє кырып жок кылуу єчєн, ага каршы каздимдердин, сириялыктардын, мааптыктардын жана амондуктардын аскерлерин жиберди.
3 Менашенин кєнљљсє жана кылган бардык иштери єчєн Тењирдин буйругу боюнча Жєйєттє Љзєнљн четтетєє єчєн,
4 Менашенин жазыксыз кан тљгєп, Иерусалимди жазыксыз канга толтурганы єчєн Жєйєттє ушундай кылды, Тењир аны кечиргиси келген жок.
5 Жайаким жљнєндљ жана анын кылган бардык иштери жљнєндљ Жєйєт падышаларынын тарых китебинде баяндалып жазылган.
6 Жайаким ата-бабаларына кошулуп, анын ордуна уулу Жайахин такка отурду.
7 Мисир падышасы андан кийин љз жеринен чыккан жок, себеби Бабыл падышасы Мисир падышасына караштуу жерлерди, Мисир дарыясынан Эфрат дарыясына чейинки жерлерди басып алган эле.
8 Жайахин такка отурганда, он сегиз жашта эле, ал Иерусалимде єч ай падышачылык кылды. Анын энесинин аты – Нехушта, ал иерусалимдик Элнатандын кызы эле.
9 Ал атасындай болуп, бардык нерседе Тењирге жакпаган иштерди кылды.
10 Ошол убакта Бабыл падышасы Небухаданасардын кулдары Иерусалимге келип, шаарды курчап алышты.
11 Кулдары шаарды курчап жатканда, Бабыл падышасы Небухаданасар шаарга келди.
12 Жєйєт падышасы Жайахин энеси, кызматчылары, тљрљлљрє жана эбнухтары менен Бабыл падышасына багынып берди. Бабыл падышасы шаарды љз падышачылыгынын сегизинчи жылында басып алды.
13 Небухаданасар ал жерден Тењир єйєндљгє жана падыша сарайындагы кымбат баалуу буюмдарды алып кетти. Тењир айткандай, Ысрайыл падышасы Сулайман жасаган Тењирдин ийбадатканасындагы алтын идиштердин баарын талкалады.
14 Ал Иерусалимдин бєт элин, бардык тљрљлљрєн, эр жєрљк аскерлерин туткундап кетти. Туткундалып кеткендердин саны он мињ эле. Ал бардык жыгач усталарды, темир усталарды туткундап кетти. Ал жерде жарды элден башка эч ким калган жок.
15 Жайахинди ал Бабылга туткундап кетти. Падышанын энесин, аялдарын, эбнухтарын, ал жердин кєчтєєлљрєн Иерусалимден Бабылга туткундап кетти.
16 Жети мињ аскерин, кол љнљрчєлљрє менен мињ куруучусун, согушка жарактуу эр жєрљк адамдарын Бабыл падышасы Бабылга туткундап кетти.
17 Бабыл падышасы Жайахиндин ордуна анын жакын тууганы Матанияны такка отургузуп, атын Ситкия кылып љзгљрттє.
18 Ситкия такка отурганда, жыйырма бир жашта эле. Ал Иерусалимде он бир жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты – Хамутал, ал либналык Жеремиянын кызы болчу.
19 Ал Жайакимге окшоп, бардык нерседе Тењирге жакпаган иштерди кылды.
20 Тењир Жєйєт менен Иерусалимге абдан катуу каарданып, аларды таштап салды. Ситкия Бабыл падышасынан бљлєнєп кетти.
1 Бабыл падышасы Небухаданасар љз падышачылыгынын тогузунчу жылынын онунчу айынын онунчу кєнє бєт аскери менен Иерусалимге келип, аны курчап, тегерете жал єйдє.
2 Ситкия падышанын падышачылыгынын он биринчи жылына чейин шаар курчоодо турду.
3 Айдын тогузунчу кєнє шаарда ачарчылык кєчљгљндєктљн, ал жердин элинин жегенге наны жок эле.
4 Шаар басылып алынып, бардык аскерлер тєн ичинде падыша багынын жанындагы, эки дубалдын ортосундагы дарбазадан чыгып, качып кетишти. Каздимдер болсо шаарды курчап турушкан, падыша ошол жол менен тєздєккљ чыгып кетти.
5 Каздим аскерлери падышанын артынан тєшєп, аны Жерихо тєздєгєндљ кууп жетишти. Бєт аскерлери аны таштап, туш-тушка качып кетишти.
6 Падышаны кармап, Бабыл падышасына, Риблага алып кетишти. Анан анын єстєнљн сот жєргєзєштє.
7 Ситкиянын балдарын анын кљзєнчљ мууздап љлтєрєштє. Ал эми Ситкиянын кљзєн оюп, кишендеп, Бабылга алып кетишти.
8 Бешинчи айдын жетинчи кєнє, башкача айтканда, Бабыл падышасы Небухаданасардын падышачылыгынын он тогузунчу жылында Бабыл падышасынын кызматчысы, сакчылардын башчысы Небузарадан Иерусалимге келди.
9 Ал Тењир єйєн, падыша сарайын, Иерусалимдеги бардык єйлљрдє љрттљдє, бардык чоњ єйлљрдє љрттљдє.
10 Сакчылардын башчысы менен келген каздим аскерлери Иерусалимди курчаган дубалдарды бузушту.
11 Шаарда калган элди, Бабыл падышасы тарапка љтєп кеткендерди, калган карапайым элди сакчылардын башчысы Небузарадан туткундап кетти.
12 Сакчылардын башчысы жєзєм багындагы жумуштарга жана жер айдоого ал жердин жарды элинен бир нече кишини гана калтырды.
13 Каздимдер Тењир єйєндљгє жез устундарды, дљњгљлљктєє койгучтарды, жезден жасалган чоњ чараны талкалап, алардын жезин Бабылга алып кетишти.
14 Тењир єйєндљ кызмат кылууда пайдаланылуучу бардык казандарды, калактарды, бычактарды, кашыктарды, жез идиштерди алып кетишти.
15 Сакчылардын башчысы жыпар жыттуу зат тєтљтєлєєчє чљйчљктљрдє, алтындан жана кємєштљн жасалган бардык нерселерди, идиштерди алып кетти.
16 Сулайман Тењир єйєнљ жасаткан эки мамыга, чоњ чарага, дљњгљлљктєє койгучтарга кеткен жездин салмагы белгисиз болчу.
17 Ар бир мамынын бийиктиги он сегиз чыканак. Башында жез таажы, ал эми таажынын бийиктиги єч чыканак, таажыны курчаган тор менен анарлардын баары жезден болчу. Мамылар ушундай жасалган эле.
18 Сакчылардын башчысы башкы ыйык кызмат кылуучу Сераяны, экинчи ыйык кызмат кылуучу Сепанияны, Тењир єйєнєн кире беришинде кєзљттљ турган єч сакчыны алып кетти.
19 Шаардан аскерлерди башкарган бир эбнухту, падышанын алдында турган беш кишини, ал жердин элин аскерге каттаган башкы катчыны, ошол жердин элинин ичинен шаарда болгон алтымыш кишини алып кетти.
20 Сакчылардын башчысы Небузарадан аларды Риблага, Бабыл падышасына алып кетти.
21 Бабыл падышасы аларды Хамат жеринде, Риблада љлтєрдє. Ошентип, жєйєттљр љз жеринен туткундалып кетишти.
22 Бабыл падышасы Небухаданасар Жєйєт жеринде калтырган элге Шапан уулу, Акикам уулу Гедалияны башчы кылып койду.
23 Бардык аскер башчылар жана алардын кишилери Бабыл падышасынын Гедалияны башкаруучу койгонун угушканда, Гедалияга, Миспага келишти, атап айтканда, алар: Нетаниянын уулу Ысмайыл, Карейахтын уулу Жоханан, нетопалык Танхуметтин уулу Серая, маахалык бир кишинин уулу Жазания жана алардын кишилери.
24 Гедалия аларга, алардын кишилерине мындай деп ант берди: «Каздимдердин бийлиги астында болуудан коркпогула, ушул жерде жашай бергиле, Бабыл падышасына кызмат кылгыла, ошондо силерге жакшы болот».
25 Бирок жетинчи айда падыша тукумунан болгон Элишама уулу, Нетания уулу Ысмайыл он киши менен келип, Гедалияны жана Миспада аны менен жєргљн жєйєттљр менен каздимдерди љлтєрєп салды.
26 Ошондо бєт эл, кичинесинен чоњуна чейин, аскер башчылар да Мисирге кетишти, анткени каздимдерден коркушту.
27 Жєйєт падышасы Жайахиндин туткундалып келгенине отуз жети жыл болгондо, он экинчи айдын жыйырма жетинчи кєнє Бабыл падышасы Эбил-Мередах такка отурганына бир жыл болгондо, Жєйєт падышасы Жайахинди зындандан чыгарды.
28 Аны менен жакшы сєйлљштє, анын тактысын Бабылдагы падышалардын тактыларынан жогору койду.
29 Анын зындан кийимдерин алмаштырды. Жайахин љмєрєнєн акырына чейин аныкынан тамактанды.
30 Љмєрєнєн акырына чейин ага Бабыл падышасы Эбил-Мередах тарабынан кам кљрєлдє.