1 Дљљттєн уулу Сулайман љзєнєн падышачылыгында кєчтєє падыша болду. Кудай-Тењири аны менен болуп, аны жогору кљтљрдє.
2 Сулайман бєт Ысрайылга: мињ башылары менен жєз башыларына, башкаруучулары менен бєт Ысрайылдагы уруу башчыларына чогулууга буйрук берди.
3 Сулайман бєткєл эл менен Гибондогу бийик жерге келди, анткени Кудайдын кулу Муса чљлдљ тургузган Тењирдин жыйын чатыры ошол жерде эле.
4 Дљљт Кудайдын келишим сандыгын Кирийат-Жейаримден ал єчєн даярдап койгон жерге алып келди. Анткени Дљљт ал єчєн Иерусалимде жыйын чатырын курган.
5 Хурдун уулу, Уринин уулу Бетселел жезден жасаган курмандык чалынуучу жай болсо ошол жерде, Тењирдин жыйын чатырынын алдында, калган. Сулайман эл менен бирге Кудайга кайрылыш єчєн барды.
6 Сулайман ошол жерде, Тењирдин алдында, жыйын чатырынын алдында турган жезден жасалган курмандык чалынуучу жайдын єстєндљ бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктан мињди чалды.
7 Ошол тєнє Кудай Сулайманга келип: «Мен сага эмне берейин, сура?» – деди.
8 Сулайман Кудайга мындай деди: «Сен менин атам Дљљткљ улуу ырайым кљрсљттєњ, анын ордуна мени падыша кылдыњ.
9 Кудай-Тењирим, Сенин атам Дљљткљ айткан сљзєњ аткарылсын! Жер топурагындай сан жетпеген элге Сен мени падыша кылып койдуњ.
10 Эми бул элди башкарганга мага акыл менен билим бер, бул элдин алдында чыгып, кирип турайын. Анткени Сенин бул улуу элињди ким башкара алат?»
11 Кудай Сулайманга мындай деди: «Жєрљгєњдљ ушундай каалоо болгону єчєн жана сен байлык, мал-мєлк, атак-дањк, кас душмандарыњдын жанын, ал тургай, узак љмєр да сурабастан, Мен сени падыша кылган элди башкарууга акыл менен билим сураганыњ єчєн,
12 сага акыл да, билим да берем. Мен сага сенден мурунку, сенден кийинки падышаларда болбогон байлыкты, мал-мєлктє, атак-дањкты берем».
13 Сулайман Гибондогу бийик жерден, жыйын чатырынан, Иерусалимге келди. Ал Ысрайылда падышачылык кылып турду.
14 Сулайман майдан арабаларын, атчан аскерлерди топтоду. Анын бир мињ тљрт жєз майдан арабасы, он эки мињ атчан аскери бар эле. Ал аларды майдан арабалар коюлган шаарларга жана љзє жашаган шаарга, Иерусалимге жайгаштырды.
15 Падыша Иерусалимде алтын менен кємєштљрдє ташка тењеди. Кедр жыгачынын кљптєгєнљн аны ойдуњда љскљн тытка тењеди.
16 Аттарды Сулайманга Мисирден жана Кебейден алып келишчє. Падышанын соодагерлери аларды Кебейден акчага сатып алышчу.
17 Мисирден майдан арабаны алты жєз кємєш шекелге, атты жєз элєє кємєш шекелге сатып алып турушту. Так ушундай жол менен алар хеттиктердин жана арамейликтердин бардык падышаларына да љз колдору менен жеткирип турушту.
1 Сулайман Тењирдин ысымына арнап єй жана љзєнљ падыша сарайын курууну ниет кылды.
2 Сулайман жетимиш мињ жєк ташуучуну, сексен мињ таш сомдоочуну тоого жљнљтєп, алардын єстєнљн єч мињ алты жєз кљзљмљлчє койду.
3 Сулайман Тир падышасы Хирамга киши жиберип, мындай деп айттырды: «Менин атам Дљљт єйєн куруп жатканда, кедр жыгачтарын кандай жљнљтсљњ, мага да ошондой жљнљт.
4 Мен Кудай-Тењиримдин ысымына арнап єй куруп жатам. Ал єй Тењирдин алдында жыпар жыттуу зат тєтљтєп туруш єчєн, нан тартуусун дайыма коюп туруш єчєн, ишемби кєндљрє эртењ менен, кечинде, ай жањырганда, Кудай-Тењирибиздин майрамдарында чалынуучу бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктарды чалып туруш єчєн курулат. Булар Ысрайыл элине тєбљлєккљ осуятталган.
5 Мен куруп жаткан єй – чоњ єй, анткени Кудайыбыз Љзє улуу, бардык кудайлардан жогору.
6 Аны асман менен асмандардын асманы сыйдыра албай жатканда, Ага арнап єй курууга кимдин кєч-кубаты жетет? Ага арнап єй кургудай мен киммин? Анын алдында жыпар жыттуу зат тєтљтєє єчєн эле куруп жатам.
7 Ошондуктан мага алтындан, кємєштљн, жезден, темирден буюм жасаганды жана ачык кызыл, кочкул кызыл, жакут тєстєє жип менен токуганды, ошондой эле оймо иштерин билген кишини жибер. Ал атам Дљљт даярдаган Жєйєт аймагы менен Иерусалимдеги менин чебер усталарым менен бирге иштесин.
8 Мага Лебанондон кедр, кипарис, сандал жыгачтарын жљнљт, анткени мен сенин кулдарыњдын Лебанон дарактарын жакшы кыярын билем. Менин кулдарым сенин кулдарыњ менен бирге барышат.
9 Мен љтљ кљп жыгачтарды даярдашым керек, себеби мен куруп жаткан єй чоњ жана керемет жай болот.
10 Бак кыя турган кулдарыњдын тамагына жыйырма мињ кор буудай, жыйырма мињ кор арпа, жыйырма мињ бат шарап, жыйырма мињ бат зайтун майын жљнљтљм».
11 Тир падышасы Хирам кат аркылуу мындай деген жооп жљнљттє: «Тењир Љз элин сєйгљндєктљн, сени аларга падыша кылып койду».
12 Хирам дагы мындай деди: «Падыша Дљљткљ Тењирге арнап єй жана љзєнљ арнап падыша сарайын курууга ниеттенген, акылман, тєшєнєгє терењ, акыл-эстєє уул берген, асман-жерди жараткан ысрайылдыктардын Кудай-Тењирине дањк!
13 Мен сага билимдєє, акылдуу Хурам-Абийди жиберип жатам.
14 Ал – Дан уруусунун кыздарынан болгон бир аялдын уулу, атасы болсо Тир тургуну. Ал алтындан, кємєштљн, жезден, темирден, жыгачтан, асыл таштан буюм жасаганды, ачык кызыл, жакут тєстєє, зыгыр, кочкул кызыл жип менен токуганды, оймо иштерин билет. Ал сенин чебер усталарыњ жана сенин атањ, менин мырзам падыша Дљљттєн чебер усталары менен бирге сен кандай иш тапшырсањ, ошонун бардыгын аткарат.
15 Ал эми љзєњ айткан арпа менен буудайды, шарап менен зайтун майларын, мырзам, кулдарыња жљнљт.
16 Биз сага канча керек болсо, ошончо Лебанон дарагын кыйып, салга жєктљп, дењиз аркылуу Жапага жеткиребиз. Андан ары Иерусалимге љзєњ алып кетесињ».
17 Сулайман атасы Дљљт санагандан кийин келген Ысрайылдагы бардык келгиндерди санап чыкты, алардын саны жєз элєє єч мињ алты жєз адам болду.
18 Алардын ичинен сексен мињин тоодон таш сомдоочу жана жетимиш мињин жєк ташуучу кылып бљлдє да, аларды љз убагында иштетип туруу єчєн, єч мињ алты жєз кљзљмљлчє койду.
1 Сулайман Иерусалимде, Мориа тоосунда Тењир єйєн кура баштады. Ал аны атасы Дљљткљ Тењир кљрсљткљн жерге, Дљљт даярдап кеткен жебустук Арабенанын кырманы турган жерге, кура баштады.
2 Єйдє ал падышачылык бийлигинин тљртєнчє жылында, экинчи айдын экинчи кєнєндљ кура баштады.
3 Сулайман куруп жаткан Кудай єйєнєн пайдубалынын узундугу мурунку чен-љлчљм боюнча алтымыш чыканак, туурасы жыйырма чыканак болду.
4 Yйдєн кире бериш бљлмљсєнєн узундугу имараттын туурасы сыяктуу эле жыйырма чыканак, ал эми бийиктиги жєз жыйырма чыканак болду. Анын ички бетин таза алтын менен каптады.
5 Негизги имаратты кипарис жыгачтары менен каптап чыгып, анын єстєнљн эњ жакшы алтын менен каптады да, анын бетине пальмалардын жалбырактары менен чынжырчаларды чыгарды.
6 Кооздук єчєн, єйдєн дубалдарын асыл таштар менен каптады. Алтындар Парбайымдын алтындары эле.
7 Yйдє, устундарын, босоголорун, дубалдарын, эшиктерин алтын менен каптады, дубалдарга керуптардын сєрљттљрє оюлуп жасалды.
8 Анан ыйыктын ыйыгы бљлмљсєн жасады. Анын узундугу менен туурасы имараттын туурасы сыяктуу эле жыйырма чыканак болду. Аны алты жєз талант таза алтын менен каптады.
9 Мыктардын салмагы элєє шекел алтын болду. Ошондой эле єстєнкє бљлмљлљрдє да алтын менен каптады.
10 Ыйыктын ыйыгы бљлмљсєнљ эки керупту оюп жасап, аларды да алтын менен каптады.
11 Керуптардын канаттарынын узундугу жыйырма чыканак болду. Беш чыканак болгон бир канаты єйдєн дубалына жетип, беш чыканак болгон экинчи канаты экинчи периштенин канаты менен тийишип турду.
12 Ошондой эле экинчи керуптун беш чыканак канаты да дубалга жетип, беш чыканак экинчи канаты экинчи керуптун канаты менен тийишип турду.
13 Бул керуптардын канаттары жыйырма чыканакка жайылып турду, буттары менен турган алардын жєздљрє ичкери карап турду.
14 Жакут, ачык кызыл, кочкул кызыл тєстєє кездемелерден жана зыгыр кездемеден кљшљгљ жасап, анын бетине керуптарды тєшєрдє.
15 Ийбадаткананын алдына узундугу отуз беш чыканак келген эки мамы орнотту, ар бир мамынын єстєнкє бљлєгєнєн узундугу беш чыканак эле.
16 Ыйык жайдыкындай чынжырчаларды жасап, аларды мамылардын баш жагына койду. Жєз анар жемишин жасап, чынжырчалардын єстєнљ койду.
17 Мамыларды ийбадаткананын алдына, бирин анын оњ жагына, экинчисин сол жагына орнотуп, оњ жагындагысын Жахин, сол жагындагысын Бууз деп атады.
1 Жезден узуну жыйырма чыканак, туурасы жыйырма чыканак, бийиктиги он чыканак болгон курмандык чалынуучу жай жасады.
2 Жезден бир четинен экинчи четине чейин он чыканак, терењдиги беш чыканак болгон чоњ тегерек чара жасады. Чараны тегерете отуз чыканак чынжыр менен курчады.
3 Чаранын астында тегерете, бардык тарабында жезден куюлган љгєздљр турган. Чараны тегерете он чыканак чара менен кошо куюлган эки катар љгєздљр турган.
4 Єчљљ тєндєктє, єчљљ батышты, єчљљ тєштєктє, єчљљ чыгышты караган он эки љгєздєн єстєндљ чара турду. Љгєздљрдєн арты чаранын астына кирип турду.
5 Ал чаранын калыњдыгы алакандын жазысындай эле, жээктери чљйчљктєн четиндей, ачылган лилияга окшош жасалды. Анын сыйымдуулугу єч мињ бат.
6 Бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктардын љрттљљгљ даярдалган бљлєктљрєн жууш єчєн, он жез жуунгуч жасап, бешљљнє оњ тарапка, бешљљнє сол тарапка койду. Чоњ чараны болсо ыйык кызмат кылуучулар жуунуш єчєн жасады.
7 Анан долбоордун негизинде он алтын чырактан жасап, бешљљнє ийбадаткананын оњ тарабына, бешљљнє сол тарабына койду.
8 Он єстљл жасап, бешљљнє ийбадаткананын оњ тарабына, бешљљнє сол тарабына койду. Анан алтындан жєз чара жасады.
9 Ыйык кызмат кылуучулардын короосун жана чоњ короо жасады. Бул короолорго эшиктерди жасап, аларды жез менен каптады.
10 Чоњ чараны Кудай єйєнєн оњ тарабына, тєштєк-чыгышка орнотту.
11 Хурам казандарды, калактарды, чараларды жасады. Ошентип, Хурам Сулайман падыша єчєн, Кудай єйєндљ баштаган љзєнєн иштерин бєтєрдє:
12 ал эки мамы, мамылардын башын курчаган эки таажы, мамынын башын курчаган эки таажы єчєн эки тор жасады,
13 ар бир торго эки катардан тљрт жєз анар жасап, мамылардын єстєндљгє таажыларды жапты.
14 Ал жуунгучтарды, алардын астына дљњгљлљктєє койгучтарды,
15 чоњ чараны жана анын астындагы он эки жез љгєздє,
16 чылапчындарды, калактарды, аш айрыларды жасады. Хурам-Абий Тењир єйє єчєн Сулайман падышага жалтылдаган жылма жезден бардык керектєє буюмдарды жасады.
17 Падыша аларды Иордандын чет-жакасындагы Сукот менен Серейдат аралындагы чополуу жерге куюп жасады.
18 Сулайман бул буюмдарды љтљ кљп жасагандыктан, канча салмактагы жез сарпталганын билишкен жок.
19 Сулайман ошондой эле Кудай єйєнљ бардык буюмдарды, алтындан курмандык чалынуучу жай жана нан тартуулары коюлчу єстљлдљрдє,
20 мыйзам боюнча ыйыктын ыйык бљлмљсєнєн алдында кєйгєзєп туруу єчєн таза алтындан чырактандар менен чырактарды,
21 эњ таза алтындан гєлдљрдє, чырактарды, кычкачтарды,
22 эњ таза алтындан бычактарды, чараларды, табактарды, чок салгычтарды, алтындан ийбадаткананын эшиктерин, ичиндеги ыйыктын ыйык бљлмљсєнљ кирєєчє эшиктерди, ыйык жайга кирєєчє эшиктерди жасады.
1 Ошентип, Сулаймандын Тењир єйє єчєн кылган бардык иштери бєттє. Сулайман атасы Дљљттєн Кудайга арнаган алтын, кємєш жана асыл буюмдарынын баарын Кудай єйєнєн казынасына берди.
2 Ошондон кийин Сулайман Ысрайыл аксакалдарын, бардык уруу башчыларын, Ысрайыл уулдарынын уруу башчыларын Дљљттєн шаарынан, башкача айтканда, Сиондон Тењирдин келишим сандыгын кљчєрєп келиш єчєн Иерусалимге чогултту.
3 Жетинчи айда болгон бул майрамда бардык ысрайылдыктар падышанын алдына чогулуп келишти.
4 Ысрайылдын бардык аксакалдары келишти. Лебилер келишим сандыгын кљтљрєштє.
5 Келишим сандыгын, жыйын чатырын, андагы бардык ыйык буюмдарды ыйык кызмат кылуучулар менен лебилер кљтљрєп жљнљштє.
6 Сулайман падыша жана ага келген бєткєл Ысрайыл жамааты келишим сандыгынын алдында курмандыкка сан жеткис койлорду, букачарларды чалышты. Алардын кљптєгєнљн санын тактоого мємкєн эмес эле.
7 Ыйык кызмат кылуучулар Тењирдин келишим сандыгын ийбадатканадагы љзєнєн ордуна, ыйыктын ыйык бљлмљсєнљ, керуптардын канаттарынын астына кљтљрєп келип коюшту.
8 Келишим сандыгы турган жерге керуптар канаттарын жайып турган, алар келишим сандыгы менен анын шыргыйларын єстєнљн жаап турган.
9 Ыйыктын ыйыгы бљлмљсєнєн кире беришинен шыргыйлардын баштары кљрєнєп турчу, бирок сыртына чыкчу эмес. Алар ушул кєнгљ чейин ошол жерде турат.
10 Келишим сандыгында Ысрайыл уулдары Мисирден чыкканда, Тењир алар менен келишим тєзгљндљ, Муса Хорепте салган эки таш лооктон башка эч нерсе жок болчу.
11 Ыйык кызмат кылуучулар ыйык жайдан чыгышты. Анткени ыйык жайда болгон ыйык кызмат кылуучулардын баары кайсы топко киргенине карабастан, ыйыкталып калышчу.
12 Ырчы лебилердин бардыгы, башкача айтканда, Асап, Эйман, Жедутун жана алардын балдары менен бир туугандары зыгыр буласынан токулган кийим кийишип, жез табак, арфа, лира менен курмандык чалынуучу жайдын чыгыш тарабында турушту, алар менен бирге жєз жыйырма ыйык кызмат кылуучу сурнай тартып турду.
13 Сурнайчылар менен ырчылар бир кишидей болуп Тењирди мактап, дањктап жатышты. Алар сурнай тартып, жез табак кагып, музыкалык аспаптарда ойноп, Тењирди: «Ал ырайымдуу, Анын ырайымы тєбљлєктєє», – деп дањкташты. Ошондо Тењирдин єйє булутка толду.
14 Ыйык кызмат кылуучулар булуттан улам кызмат ордуларына тура албай калышты, анткени Кудайдын єйє Тењирдин дањкына толуп турду.
1 Ошондо Сулайман: «Тењир карањгылыкта жашоону кааларын айткан.
2 Мен болсо Сен жашай турган єй курдум, Сен тєбљлєк болуп турушуњ єчєн жай даярдадым», – деди.
3 Анан падыша љзєнєн алдында турган бардык ысрайылдыктарга бурулуп, мындай деп батасын берди:
4 «Менин атам Дљљткљ айткан сљзєн азыр Љз колу менен орундаткан ысрайылдыктардын Кудай-Тењирине дањк! Ал мындай деп айткан эле:
5 “Мен Љз элимди Мисир жеринен алып чыккан кєндљн тартып, Љзємдєн ысымым тура турган єйдє куруш єчєн, Ысрайыл тукумунан бир да шаарды тандап алган эмесмин жана Љзємдєн Ысрайыл элимди башкара турган адамды да тандап алган эмесмин.
6 Бирок Љзємдєн ысымым болуп туруш єчєн, Иерусалимди тандап алдым жана Љз элим Ысрайылды башкарыш єчєн, Дљљттє тандап алдым”.
7 Менин атам Дљљттєн Ысрайылдын Кудай-Тењиринин ысымына арнап єй курам деген ою бар эле.
8 Бирок Тењир менин атам Дљљткљ мындай деген: “Сенин Менин ысымыма арнап ийбадаткана курайын деген оюњ бар, жєрљгєњдљ мындай ойдун болгону жакшы.
9 Бирок ийбадаткананы сен курбайсыњ, Менин ысымыма арнап ийбадаткананы сенин тукумуњан чыккан уулуњ курат”.
10 Тењир Љз оозунан чыккан сљздє аткарды: Тењир айткандай, Дљљт атамдын ордуна мен келдим, Ысрайылдын тагына отурдум жана ысрайылдыктардын Кудай-Тењиринин ысымына арнап єй курдум.
11 Ал єйгљ Тењирдин Ысрайыл уулдары менен тєзгљн келишими салынган Тењирдин келишим сандыгын койдум».
12 Сулайман Тењирдин курмандык чалынуучу жайынын жанында, бєткєл Ысрайыл жыйынынын алдында туруп, колдорун асманга кљтљрдє.
13 Ал жезден узундугу беш чыканак, туурасы беш чыканак, бийиктиги єч чыканак болгон секиче жасап, короонун дал ортосуна орноткон. Ошонун єстєндљ туруп, бєткєл Ысрайыл жамаатынын алдында тизе бєгєп, колдорун асманга кљтљрдє.
14 Анан мындай деди: «Тењир, ысрайылдыктардын Кудайы! Асманда да, жерде да Сендей Кудай жок. Сенин алдыњда чын жєрљктљн жєргљн кулдарыња ырайым кыласыњ, келишимињди сактайсыњ.
15 Сен Љз кулуња, менин атам Дљљткљ, айткан убадањды орундаттыњ. Љз оозуњан чыккан убаданы бєгєн Љз колуњ менен аткардыњ.
16 Тењир, Ысрайылдын Кудайы! Љз кулуњ, менин атам Дљљткљ: “Сен Менин алдымда Менин мыйзамдарым боюнча кандай жєрсљњ, сенин уулдарыњ да ошондой жєрсљ, сенин тукумуњдан Менин кљз алдымда Ысрайылдын тагында отурган адам єзєлбљйт”, – деп айткан убадањды эми аткара кљр.
17 Эми Тењирим, Ысрайылдын Кудайы, Љз кулуњ Дљљткљ айткан сљзєњ ордунан чыксын!
18 Чындыгында, Кудай адамдар менен жерде жашамак беле? Сени асман, асмандардын асманы батыра албайт! Анан мен курган ийбадаткана батыра алмак беле!
19 Бирок Тењирим, Кудайым, Љз кулуњдун сыйынуусуна, суранычына назар сал. Сенин алдыњда сыйынып жаткан кулуњдун сыйынуусуна жана љтєнєчєнљ кулак сал.
20 Љз ысымыњды орнотом деп убада берген ушул ийбадатканадан кєн-тєн дебей кљзєњдє алба. Ушул жерден сыйынган кулуњдун сыйынуусун ук.
21 Љз кулуњдун, Љз элињ Ысрайылдын ушул жерде сыйынган сыйынуусуна кулак сал. Љзєњ турган жерден, асмандан кулак сал, кулак сала кљр, ырайым кыла кљр!
22 Ким љз жакынына каршы кєнљљ кылса, аны ант бер деп талап кылышса, ал Сенин ушул ийбадатканањда, курмандык чалынуучу жайдын алдында ант берсе,
23 Сен асмандан угуп, Љз кулдарыња љкєм чыгар, айыптууну кылган кєнљљсєнљ жараша жазала, айыпсызды актыгына жараша акта.
24 Сенин элињ Ысрайыл Сенин алдыњда кылган кєнљљсє єчєн душман тарабынан талкаланганда, Сага кайрылып, Сенин алдыњда кєнљљлљрєн мойнуна алып, ушул ийбадатканада Сага жалынып сыйынганда,
25 асмандан алардын єнєн угуп, Љз элињ Ысрайылдын кєнљљсєн кечир, аларды љздљрєнљ, ата-бабаларына Љзєњ берген жерге кайра алып кел.
26 Сенин алдыњда кылган кєнљљсє єчєн асман жабылып, жамгыр жаабай калганда, Сен аларды моюн сундургандыктан, алар ушул жерде Сенин алдыњда кєнљљлљрєн мойнуна алышканда, кєнљљлљрєнљн баш тартышканда,
27 Сен асмандан уга кљр, Љз кулдарыњ менен Љз элињ Ысрайылдын кєнљљсєн кечир, алар баса турган жакшы жолду кљрсљтєп бер, элиње Љзєњ мурас кылып берген жерге жамгыр жаадыр.
28 Жер єстєн ачарчылык, же жугуштуу оору, же ысык шамал, же коњур дат оорусу, же чегиртке, же курт-кумурска каптаганда, же душман аларды љз жеринде кысымга алганда, же кырсык, же кандайдыр бир дарт каптаганда,
29 бир киши же бєткєл Ысрайыл эли башына тєшкљн кырсык менен кайгысын сезип, бул ийбадаткана жакка колдорун сунуп сыйынган ар бир сыйынуусун, ар бир љтєнєчєн
30 асмандан – Љзєњ турган жерден ук, кєнљљсєн кечир, ар кимге жєргљн жолуна жараша тиешесин бер, анткени Сен алардын жєрљгєн жакшы билесињ, адам баласынын жєрљгєн билесињ.
31 Ата-бабаларыбызга Сен берген жерде жашап турганда, љмєрє љткљнчљ Сенден коркушсун, Сенин жолуњ менен жєрєшсєн.
32 Атєгєл, Љз элињ Ысрайылдан болбогон бљтљн жерлик адам да Сенин улуу ысымыњ єчєн, Сенин сунулган колуњ єчєн, Сенин кєчтєє билегињ єчєн алыскы жерден келип, ушул ийбадатканада сыйынганда,
33 Љзєњ турган асмандан ук, бљтљн жерлик адамдын Сенден сураганынын баарын аткар, Сенин ысымыњды жер жєзєндљгє бєт эл билсин, Љз элињ Ысрайыл Сенден корккондой, Сенден бардыгы корксун, мен курган єй Сенин ысымыњ менен аталганын бардыгы билсин.
34 Сенин элињ Љзєњ кљрсљткљн жол менен душманга каршы чыкканда, Сен тандаган ушул шаарды жана Сенин ысымыња арнап мен тургузган ийбадаткана жакты карап сыйынганда,
35 Сен асмандан алардын сыйынуусун, љтєнєчєн ук, аларга керектєєсєн бер.
36 Алар Сенин алдыњда кєнљљ кылганда (анткени кєнљљ кылбаган адам болбойт), Сен аларга каарданып, душмандарынын колуна салып бергенде, аларды алыс же жакын жерлерге туткундап кетишкенде,
37 алар туткунда жєргљн жеринде кєнљљсєн тєшєнєп, Љзєњљ кайрылып: “Биз мыйзамсыздык кылып кєнљљ кетирдик, биз айыптуубуз”, – деп сыйынганда,
38 алар туткунда жєргљн жеринде чын жєрљгєнљн, жан-дилинен Сага кайрылып жалынганда, Сен алардын ата-бабаларына берген жерге, Сен тандап алган шаарга, Сенин ысымыња арнап мен курган бул ийбадаткана жакка кайрылып сыйынышканда,
39 ошондо Сен асмандан, Љзєњ турган жайдан алардын сыйынуусун, сураган љтєнєчєн ук, аларга керектєєсєн бер, Љз элињдин Сенин алдыњда кылган кєнљљсєн кечир.
40 Оо Кудайым! Ушул жерден кљзєњдє алба, ушул жерде сыйынган сыйынууларга кулак сал.
41 Эми, Кудай-Тењир, Љзєњдєн єйєњљ, Сенин кудуреттєєлєгєњдє кљрсљткљн келишим сандыгыњ турган жерге кел. Кудай-Тењир, Сенин ыйык кызмат кылуучуларыњ куткарылууну кийишсин, Сенин ыйыктарыњ Сенин ырайымыња кубанышсын.
42 Кудай-Тењир! Љзєњ майлаган адамдан жєзєњдє бурба, Љз кулуњ Дљљткљ ырайым кыл».
1 Сулайман сыйынып бєткљндљ, асмандан от тєшєп, бєтєндљй љрттљлєєчє курмандык менен башка курмандыктарды кєйгєзєп кетти, єйдєн ичи Тењирдин дањкына толду.
2 Ыйык кызмат кылуучулар Тењирдин єйєнљ кире албай калышты, анткени Тењирдин єйє Тењирдин дањкына толуп турган болчу.
3 Ысрайылдын бєт уулдары асмандан от тєшкљнєн кљрєп, Кудайдын дањкы єйгљ толгонун кљрєп, жерге, секичеге жєзтљмљндљп жыгылып таазим этишти. Тењирди: «Ал ырайымдуу, Анын ырайымы тєбљлєктєє», – деп дањкташты.
4 Падыша жана бєт эл Тењирдин алдында курмандык чала башташты.
5 Сулайман падыша курмандыкка жыйырма эки мињ букачар жана жєз жыйырма мињ кой чалды. Падыша менен бєт эл Кудайдын єйєн ушинтип ыйыкташты.
6 Ыйык кызмат кылуучулар љз кызматын аткарышты, лебилер Тењирди дањкташ єчєн, Дљљт падыша жасаган Тењирдин кєє аспаптары менен турушту. Дљљт алар менен Тењирди мактап ырдачу, анткени Анын ырайымы тєбљлєктєє. Ыйык кызмат кылуучулар алардын алдында сурнай тартып турушту, бєт Ысрайыл эли туруп турду.
7 Сулайман Тењир єйєнєн алдындагы короонун ички бљлєгєн да ыйыктады. Жезден жасалган курмандык чалынуучу жайга бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктар, нан курмандыктары, майлар батпай калгандыктан, ал бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктарды, тынчтык курмандыктарынын майларын короонун ички бљлєгєндљ љрттљдє.
8 Ошол учурда Сулайман бєткєл Ысрайыл эли менен – Хаматтын кире беришинен Мисир дарыясына чейинки жерлерден келген кљп эл менен жети кєндєк чоњ майрам љткљрдє.
9 Ал эми сегизинчи кєнє, майрамдан кийинки кєнє ыйык чогулуш љткљрєштє, анткени курмандык чалынуучу жайды жети кєн ыйыкташты жана жети кєн майрамдашты.
10 Падыша жетинчи айдын жыйырма єчєнчє кєнє Тењир Дљљткљ жана Сулайманга, Љз эли Ысрайылга кљрсљткљн ырайымга кубанып, жєрљктљрє кубанычка, шаттыкка бљлљнгљн элди єй-жайларына коё берди.
11 Ошентип, Сулайман Кудайдын єйєн да, падыша єйєн да куруп бєттє. Сулайман жєрљгєндљ Кудайдын єйє єчєн да, љз єйє єчєн да эмне кылам деп ойлосо, ошонун баарын ийгиликтєє бєтєрдє.
12 Тењир Сулайманга тєн ичинде келип, мындай деди: «Мен сенин сыйынууњду уктум жана ушул жерди Љзємљ курмандык чалынуучу єй катары тандап алдым.
13 Мен асманды жаап коюп, жамгыр жаабай калганда, же жерди жегенге чегирткелерди каптатканда, же Љз элиме жугуштуу оору жибергенде,
14 Менин ысымым менен аталган Менин элим моюн сунса, сыйынса, Менин жєзємдє издесе жана жаман жолдорунан кайтса, анда Мен алардын єнєн асмандан угуп, кєнљљлљрєн кечирип, жерин дарттан айыктырам.
15 Эми Мен ушул жерден кљзємдє албайм, ушул жерде сыйынган сыйынууларга кулак салам.
16 Менин ысымым ушул єйдљ тєбљлєккљ туруш єчєн, Мен аны тандап алып, ыйыктадым. Менин кљздљрєм менен жєрљгєм дайыма ушул жерде болот.
17 Сен атањ Дљљт Менин алдымда жєргљндљй жєрљ турган болсоњ, Мен сага буйругандарды аткара турган болсоњ, Менин мыйзамдарым менен буйруктарымды сактай турган болсоњ,
18 анда Мен сенин атањ Дљљткљ убада кылып: “Сенин тукумуњдан Ысрайылды башкарган адам єзєлбљйт”, – деп айткан убадам боюнча Сенин падышачылык тагыњды бекемдейм.
19 Эгерде силер Мен берген мыйзамдар менен буйруктарыма моюн сунбай, алардан баш тартсањар, башка кудайларга кызмат кылып, аларга таазим кылсањар,
20 анда Ысрайылды Љзєм берген жерден жок кылып, Љз ысымым менен ыйыктаган ушул ийбадаткананы таштап коём, аны бардык элдерге ылакап, кєлкє кылам.
21 Ушул улуу ийбадаткананын жанынан љтєп бара жаткан ар ким єрљйє уча: “Эмне єчєн Тењир бул жерди ушундай кылды, эмне єчєн ушул єйдє ушундай кылды?” – деп тањ калышат.
22 Ошондо: “Алар Мисир жеринен алып чыккан ата-бабаларынын Кудай-Тењирин таштап салышып, башка кудайларга жабышып, аларга кызмат кылып, таазим кылганы єчєн, Тењир алардын башына ушундай кырсыкты салды”, – деп айтышат».
1 Тењирдин єйє менен љз єйєн Сулайман жыйырма жылда куруп бєттє.
2 Анан ал Хирам берген шаарларды кайрадан куруп, ал шаарларга Ысрайыл уулдарын отурукташтырды.
3 Сулайман Хамат-Собага барып, аны каратып алды.
4 Чљлгљ Тадмор шаарын курду, ал азык-тєлєк сактоо єчєн, Хаматка бардык шаарларды курду.
5 Ал дубалдары бийик, дарбазалары, кулпулары бекем, чептєє жогорку Бейт-Хорон менен тљмљнкє Бейт-Хоронду,
6 Баалатты жана Сулаймандын азык-тєлєк сактоо єчєн курулган бардык шаарларын кайрадан курду. Майдан арабалар менен атчан аскерлер єчєн, ошондой эле Иерусалимде, Лебанондо жана љзєнљ тиешелєє жерлерде курам деген бардык шаарларды курду.
7 Ысрайыл уулдарынан эмес болгон хеттиктерден, аморлуктардан, периздиктерден, хибиликтерден жана жебустуктардан калган бардык элди,
8 Ысрайыл уулдары тирєє калтырган алардын балдарынын бардыгын Сулайман бєгєнкє кєнгљ чейин эрксиз жумушчу кылып салган.
9 Сулайман Ысрайыл уулдарын болсо љз жумуштарына иштеткен жок, алар аскерлер, аны кайтарган сакчылардын башчылары, майдан арабалардын, атчан аскерлердин башчылары эле.
10 Сулайман падышанын эл башкарган башкы кљзљмљлдљљчєлљрєнєн саны эки жєз элєє болду.
11 Сулайман Дљљттєн шаарынан фараондун кызын ал єчєн курган єйгљ кљчєрєп келди. Себеби ал: «Ысрайыл падышасы Дљљттєн єйєндљ аял жашабашы керек, анткени Тењирдин келишим сандыгы турган єй ыйык», – деди.
12 Ошондон кийин Сулайман Мусанын осуяты боюнча, ар бир кєндєн эрежеси менен ишембиде, ай жањырганда жана жылына єч жолу: Ачыткысыз нан майрамында, Жумалар майрамында, Алачыктар майрамында бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктарды чалып туруу єчєн,
13 Кудай єйєнєн кире бериш бљлмљсєнєн алдында орнотулган Тењирдин курмандык чалынуучу жайына бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктарды чала баштады.
14 Анан ал атасы Дљљттєн буйругу боюнча кызмат кылуу кезегин белгиледи. Ал ар бир кєндєн мыйзамы боюнча Тењирди дањктап, ыйык кызмат кылуучулардын жанында кызмат кылып турушу єчєн, ыйык кызмат кылуучулардын кызмат кылуу кезегин, лебилердин кайтаруу кезегин белгиледи. Ошондой эле дарбазачылардын ар бир дарбазаны кайтаруу кезегин белгиледи. Анткени Кудайдын кишиси Дљљттєн буйругу ушундай болчу.
15 Алар ыйык кызмат кылуучуларга, лебилерге, казынага карата берилген падышанын эч бир буйругун бузушкан жок.
16 Тењирдин єйєнєн пайдубалын кургандан баштап, аны толук бєтєргљнгљ чейин, Сулаймандын бардык иштери ушундай тартипте болду.
17 Ошондон кийин Сулайман эдомдуктардын жериндеги дењиз жээгинде жайгашкан Этсион-Гебер менен Эйлатка жљнљдє.
18 Хирам ага љзєнєн кишилери менен кошо кемелерди жана дењизди жакшы билген кулдарды жљнљттє. Алар Сулаймандын кулдары менен Опирге барып, ал жерден тљрт жєз элєє талант алтын алышып, Сулайман падышага жеткиришти.
1 Шебалык падыша аял Сулаймандын атак-дањкын угуп, аны табышмак менен сынаш єчєн, кљп байлыктары менен жыпар жыттуу заттар, кљптљгљн алтын, асыл таштар жєктљлгљн тљљлљрє менен Иерусалимге келди. Сулайманга келип, жєрљгєндљ болгон бардык нерсе жљнєндљ ањгемелешти.
2 Сулайман анын болгон суроолоруна жооп берди. Ал жооп бере албай калган эч нерсе болгон жок.
3 Шебалык падыша аял Сулаймандын акылмандыгын жана ал курган єйдє кљрдє.
4 Анын єстљл єстєндљгє тамактарын, кулдарынын турган єйлљрєн, кызматчыларынын адептєєлєгєн, алардын кийимдерин, шарап сунуучуларын, алардын кийимдерин, Тењир єйєндљ бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктарды чалганын кљрєп, падыша аял айран-тањ калды.
5 Ал падышага мындай деди: «Сенин кылган иштерињ менен акылмандыгыњ жљнєндљ љз жеримде уккандарым чын экен.
6 Бирок келип љз кљзєм менен кљргљнгљ чейин, алардын сљзєнљ ишенген жок элем. Мага сенин улуу акылмандыгыњдын тењи да айтылбаптыр, сен мен уккан сљздљрдљн артык экенсињ.
7 Ар дайым алдыњда туруп, акылман сљздљрєњдє уккан адамдарыњ бактылуу, кызматчыларыњ да бактылуу.
8 Сенин Кудай-Тењириње алкыш! Ал сага ырайым кљрсљтєп, Љз Кудай-Тењирињдин падышасы кылып, Љз тагына отургузду. Сенин Кудайыњ Ысрайылды сєйгљндєктљн, аны тєбљлєккљ бекемдљљ єчєн, ага чындык менен бийлик кылсын деп, сени Љзє падыша койду».
9 Падыша аял падышага жєз жыйырма талант алтын, абдан кљп жыпар жыттуу заттар менен асыл таштарды тартуу кылды. Шебалык падыша аял Сулайман падышага тартуу кылган жыпар жытуу заттардай жыпар жыттуу зат болгон эмес.
10 Опирден алтын жєктљп келген Хирамдын кулдары менен Сулаймандын кулдары кызыл жыгачтарды да, кымбат баалуу асыл таштарды да алып келишти.
11 Падыша бул кызыл жыгачтардан Тењирдин єйє менен падышанын єйєнєн тепкичтерин, ырчылар єчєн лираларды, арфаларды жасады. Мурун мындай нерселер Жєйєт жеринде болгон эмес.
12 Сулайман падыша болсо шебалык падыша аялга ал љзє алып келген тартууларга окшобогон, ал каалаган, ал жактырган буюмдарды белек кылды. Падыша аял љз кулдары менен љз жерине жљнљп кетти.
13 Сулайманга бир жылда келген алтындын салмагы алты жєз алтымыш алты талантка барабар болчу.
14 Андан тышкары, Сулайманга алтын менен кємєштє элчилер менен кљпљстљр жана Аравиянын бардык падышалары, дубан башчылары да алып келип турушту.
15 Сулайман алтындан балка менен согуп, эки жєз чоњ калкан жасады, ар бир калканга алты жєз шекел алтын кетти.
16 Алтындан балка менен согуп, дагы єч жєз чакан калкан жасады, ар бир калканга єч жєз шекел алтын кетти. Аларды падыша Лебанон жыгачынан жасалган єйгљ койду.
17 Падыша пил сљљгєнљн чоњ такты жасап, аны таза алтын менен каптады.
18 Тактыга чыга турган алты алтын баскычты жана алтын бут койгучту тактыга бириктирип жасады, тактынын отургучунун эки тарабына чыканак койгучтарды жана алардын жанына эки арстанды жасады.
19 Алты баскычтын эки тарабына он эки арстан жасады. Бир да падышачылыкта мындай такты болгон эмес.
20 Сулайман падышанын суусундук иче турган идиштеринин бардыгы алтындан эле. Лебанон жыгачынан курулган єйдљгє идиштер да таза алтындан болчу. Сулаймандын тушунда кємєш эч бааланчу эмес.
21 Анткени Хирамдын кулдары падышанын кемелери менен Таршышка барып келишчє. Кемелер Таршыштан єч жылда бир жолу келчє, ал жактан алтын, кємєш, пилдин сљљктљрє, маймылдар менен тоос куштары алып келинчє.
22 Ошентип, Сулайман падыша байлыгы, акылмандыгы жагынан жер жєзєндљгє бардык падышалардан ашып тєштє.
23 Кудай тарабынан берилген Сулаймандын акылмандуулугун угуш єчєн, жер жєзєндљгє падышалар аны издеп келишчє.
24 Алардын ар бири жыл сайын љз атынан алтын-кємєш идиштерди, кийим-кечелерди, курал-жарактарды, жыпар жыттуу заттарды, аттар менен качырларды тартуулап келишчє.
25 Сулаймандын аттары менен майдан арабалары єчєн тљрт мињ мамысы, он эки мињ атчан аскери болгон. Аларды ал арабалар тура турган шаарларга жана Иерусалимге, љзє жашаган шаарга, жайгаштырган.
26 Ал Эфрат дарыясынан Пелишти жерине чейинки, андан ары Мисир чегине чейинки бардык падышаларга єстљмдєк кылды.
27 Падыша Иерусалимде кємєштљрдє ташка тењеди. Кедр жыгачынын кљптєгєнљн аны ойдуњда љскљн тытка тењеди.
28 Аттарды Сулайманга Мисирден жана бєт жерлерден алып келишчє.
29 Сулаймандын калган башка иштери, алгачкы да, акыркы да иштери Натан пайгамбардын жазууларында, шилолук Акиянын пайгамбарчылыгында жана кљрљгљч Жоелдин Небаттын уулу Жаробам жљнєндљ кљргљн кљрєнєштљрєндљ жазылган.
30 Сулайман Иерусалимде бєткєл Ысрайылга кырк жыл бийлик кылды.
31 Сулайман кљз жумуп, ата-бабаларына кошулду, атасы Дљљттєн шаарына коюлду. Анын ордуна уулу Рехабам падыша болду.
1 Рехабам Шекемге жљнљдє, анткени бєт ысрайылдыктар аны падыша кылыш єчєн, Шекемге келишкен эле.
2 Небаттын уулу Жаробам бул тууралуу угары менен Мисирден кайтып келди, анткени ал Сулаймандан качып, Мисирде жашап турган.
3 Ага киши жиберип чакыртышты. Жаробам менен бєткєл Ысрайыл келип, Рехабамга мындай дешти:
4 «Сенин атањ бизге оор моюнтурук салган, сен эми атањдын бизге салган оор моюнтуругун жана оор жумушун жењилдет, ошондо биз сага кызмат кылабыз».
5 Рехабам аларга: «Yч кєндљн кийин мага кайра келгиле», – деди. Эл тарап кетти.
6 Рехабам падыша атасы Сулайман тирєє кезинде анын алдында турган аксакалдар менен кењешип, алардан: «Кандай кењеш бересињер, бул элге эмне деп жооп берейин?» – деп сурады.
7 Алар: «Эгерде сен бул элге жакшы мамиле кылсањ, алардын кљњєлєн алсањ, алар менен жакшы сєйлљшсљњ, анда алар сага љмєр бою кул болушат», – дешти.
8 Бирок ал аксакалдар айткан акылды укпай, љзєнєн алдында турган, љзє менен бирге љскљн жаш мырзалар менен кењешти.
9 Аларга: «Кандай кењеш бересињер, “Атањ башыбызга салган оор моюнтурукту жењилдет”, – деп жаткан элге эмне деп жооп берейин?» – деди.
10 Аны менен бирге љскљн жаш мырзалар ага мындай дешти: «“Атањ бизди эзген, сен ал моюнтурукту жењилдет”, – деген элге сен: “Атамдын белинен менин чыпалагым жоонураак,
11 атам силерге оор моюнтурук салса, мен аны андан бетер оорлотом, атам силерди камчы менен сабаса, мен силерди тикенектєє камчы менен жазалайм”, – дегин».
12 Жаробам менен бєт эл Рехабамга єчєнчє кєнє келишти, анткени ал: «Yч кєндљн кийин кайра келгиле», – деп айткан эле.
13 Ошондо падыша аларга катаал жооп берди. Рехабам падыша аксакалдардын акылын укпай, жаш мырзалардын кењеши боюнча мындай деди:
14 «Атам силерге оор моюнтурук салган, мен аны андан бетер оорлотом, атам силерди камчы менен жазаласа, мен силерди тикенектєє камчы менен жазалайм».
15 Ошентип, падыша элдин љтєнєчєн укпай койду, анткени бул Тењирдин шилолук Акия аркылуу Небаттын уулу Жаробамга айткан сљзє ордунан чыгышы єчєн, Кудайдан болгон эле.
16 Падыша алардын сљзєн укпай койгонун кљргљн ысрайылдыктардын баары ага: «Дљљттљ биздин кандай єлєшєбєз бар? Жышайдын уулунда єлєшєбєз жок. Љз єйєњљргљ тарагыла, Ысрайыл! Эми љз урууњду бил, Дљљт», – дешти. Ысрайылдыктар єйлљрєнљ тарап кетишти.
17 Рехабам Жєйєт шаарларында турган Ысрайыл уулдарына гана падыша болуп калды.
18 Рехабам Адонурам башчыны салык чогултканы жибергенде, Ысрайыл эли аны таш барањга алып љлтєрдє. Рехабам падыша арабасына отуруп, Иерусалимге качып жљнљдє.
19 Ысрайыл ошондон бєгєнкєгљ чейин Дљљт тукумуна каршы.
1 Рехабам Иерусалимге келип, Ысрайыл менен согушуп, падышачылыгын кайрып алыш єчєн, Жєйєт менен Бенжеминдин тукумунан жєз сексен мињ тандамал аскер жыйнады.
2 Кудайдын кишиси Шемаяга Тењирден мындай деген сљз айтылды:
3 «Жєйєт падышасы, Сулаймандын уулу Рехабамга жана Жєйєт менен Бенжемин тукуму болгон бєт ысрайылдыктарга мындай дегин:
4 Тењир мындай деп айтты де: “Бир туугандарыњарга каршы чыкпагыла, алар менен согушпагыла. Ар кимињер љз єйєњљргљ кайткыла, анткени муну Мен кылып жатам”». Алар Тењирдин айтканына тил алып, Жаробамга каршы барбай, єйлљрєнљ кайтышты.
5 Рехабам Иерусалимде жашап турду. Ал Жєйєт аймагынын шаарларын дубалдар менен курчады.
6 Жєйєт аймагындагы жана Бенжеминдеги шаарларды: Бейт-Лехемди, Эйтамды, Текояны,
7 Бейт-Сурду, Сохону, Адуламды,
8 Гатты, Марейшаны, Зупту,
9 Адорайымды, Лакишти, Азейканы,
10 Сораны, Айалонду, Хебронду чыњдады.
11 Ал бул шаарлардын чептерин бекемдеп, аларга башчыларды койду жана дан азыктары, дарак майлары менен шараптар єчєн кампаларды курду.
12 Ар бир шаарга калкандарды, найзаларды берип, абдан бекемдеди. Анын карамагында Жєйєт менен Бенжемин калды.
13 Ысрайыл жеринде турган ыйык кызмат кылуучулар менен лебилер ар тараптан ага келип кошулушту.
14 Анткени лебилер шаарлардын жанындагы љздљрєнєн жайыттарын жана ээлик жерлерин таштап, Жєйєт аймагына жана Иерусалимге келишти. Аларды Жаробам менен анын уулдары Тењирге кызмат кылуудан четтетип,
15 Жаробам љзє жасаган бийик жерлердеги бутканаларга да, текелерге да, букачарларга да буткана кызматчыларын койгон болчу.
16 Лебилердин артынан Ысрайылдын бардык урууларынын ичинен Ысрайылдын Кудай-Тењирин издеш єчєн жєрљгєн бургандар ата-бабаларынын Кудай-Тењирине курмандык чалыш єчєн Иерусалимге келишти.
17 Алар жєйєттљрдєн падышачылыгын бекемдеп, Сулаймандын уулу Рехабамды єч жыл колдошту, анткени алар єч жыл Дљљт менен Сулаймандын жолун жолдошту.
18 Рехабам Дљљттєн уулу Жеримоттун кызы Махалатты аялдыкка алды. Махалаттын энеси Жышайдын уулу Элийаптын кызы Абикейил эле.
19 Абикейил ага Жейуш, Шемария, Заама деген уулдарды тљрљп берди.
20 Андан кийин ал Абышаломдун кызы Мааханы алды. Ал аялы ага Абиям, Атай, Зиза жана Шеломит деген балдарды тљрљп берди.
21 Рехабам бардык аялдары менен кєњ аялдарынын ичинен Абышаломдун кызы Мааханы жакшы кљрчє. Рехабамдын он сегиз аялы жана алтымыш кєњ аялы болгон, алардан жыйырма сегиз уул жана алтымыш кыз тљрљлгљн.
22 Рехабам Мааханын уулу Абиямды бир туугандарынын єстєнљн єй башчысы жана тљрљ кылып койду, анткени аны падыша кылгысы келди.
23 Рехабам акыл менен иш жєргєзєп, бардык уулдарын Жєйєт жана Бенжемин жерлерине, чептєє шаарларга жайгаштырып, аларга кљп мєлк берип, кљп аял алып берди.
1 Рехабамдын бийлиги чыњдалып, кєч-кубаттуу болгон кезде, ал Тењирдин мыйзамдарын таштады жана аны менен кошо бєт Ысрайыл эли да таштады.
2 Рехабамдын падышачылыгынын бешинчи жылында Мисир падышасы Шишак Иерусалимге каршы бет алды (анткени алар Тењирден четтеп кетишкен).
3 Ал бир мињ эки жєз майдан арабасы жана алтымыш мињ атчан аскери менен кол салды. Аны менен кошо Мисирден эсепсиз кљп луптуктар, суктуктар, эфиопиялыктар келишти.
4 Ал Жєйєт аймагындагы чыњдалган шаарларды каратып алып, Иерусалимге келди.
5 Ошондо Шишактан качып, Иерусалимге келген Жєйєт аймагынын тљрљлљрєнљ жана Рехабамга Шемая пайгамбар келип, мындай деди: «Тењир мындай дейт: “Силер Мени таштап койгондуктан, Мен силерди Шишактын колуна салып берем”».
6 Ошондо жєйєт тљрљлљрє менен падыша моюн сунуп: «Тењир адилет!» – дешти.
7 Тењир алардын моюн сунганын кљргљндљ, Шемаяга Тењирден мындай деген сљз болду: «Булар моюн сунушту, аларды кырып жок кылбайм, жакында куткарам, Иерусалимге Шишактын колу менен каарымды тљкпљйм.
8 Бирок Мага кызмат кылуу кандай экенин жана жердеги падышаларга кызмат кылуу кандай экенин билиши єчєн, алар ага кул болушат».
9 Мисир падышасы Шишак Иерусалимге кирип, Тењир єйєндљгє казыналар менен падыша єйєндљгє байлыктарды алды. Сулайман жасаган алтын калкандар менен буюмдардын бардыгын алды.
10 Падыша Рехабам алардын ордуна жез калкандарды жасап, падыша єйєн кайтарган сакчылардын башчыларынын колуна берди.
11 Падыша Тењир єйєнљ киргенде, сакчылар аларды кљтљрєп келип, кайра сакчылардын бљлмљсєнљ алып кетишчє.
12 Ал моюн сунгандан кийин, Тењир каарданганын токтотту, анын тукумун биротоло жок кылган жок, анткени Жєйєт аймагында жакшы нерсе бар эле.
13 Рехабамдын падышачылыгы чыњдалып, Иерусалимде падышачылык кыла берди. Рехабам падыша болгондо кырк бир жашта эле. Тењир Љзєнєн ысымын орнотуш єчєн, Ысрайылдын бардык урууларынын ичинен Љзє тандап алган Иерусалим шаарында он жети жыл бийлик кылды. Анын энесинин аты – Наама, ал амондук болчу.
14 Ал жаман иштерди кылды, анткени жєрљгєн Тењирди издљљгљ бурган жок.
15 Рехабамдын алгачкы жана акыркы иштери Шемая пайгамбардын жазууларында жана кљрљгљч Ыданын санжырасында жазылган. Рехабам љмєр бою Жаробам менен согушуп келди.
16 Рехабам кљз жумуп, ата-бабалары жаткан жайга кошулуп, Дљљттєн шаарына коюлду. Анын ордуна уулу Абиям падыша болду.
1 Жаробамдын падышачылыгынын он сегизинчи жылында Абиям жєйєттљргљ падыша болду.
2 Ал Иерусалимде єч жыл падышачылык кылды. Анын энеси гибалык Уриелдин кызы Михая эле. Ошол кезде Абиям Жаробам менен согушту.
3 Абиям согушка эр жєрљк адамдардан, тљрт жєз мињ тандамал адамдардан турган аскерин алып чыкты. Жаробам дагы тандалган, эр жєрљк адамдардан турган сегиз жєз мињ аскери менен чыкты.
4 Ошондо Абиям Эпрайым тоолорунун бири Семарайым тоосунун чокусуна чыгып, мындай деди: «Жаробам менен Ысрайыл эли, мени уккула!
5 Силер Ысрайылдын Кудай-Тењири туз келишими боюнча Ысрайыл падышачылыгын Дљљткљ жана анын уулдарына тєбљлєккљ бергенин билбейсињерби?
6 Бирок Дљљттєн уулу Сулаймандын кулу, Небаттын уулу Жаробам љз мырзасына каршы болуп, козголоњ чыгарды.
7 Анын тегерегине жењил ойлуу, бузулган адамдар топтолуп, Сулаймандын уулу Рехабамга каршы чыгышты. Рехабам жаш, кєч-кубаты аз болгондуктан, аларга туруштук бере албай калды.
8 Силер эми Дљљттєн уулдарынын колунда турган Тењирдин падышачылыгына каршы тура алабыз деп ойлоп жатасыњар, анткени силер кљпсєњљр, Жаробам силерге кудай кылып берген алтын букачарларыњар бар.
9 Тењирдин ыйык кызмат кылуучуларын, Арундун уулдарын жана лебилерди кубалап, бљтљн жердин элине окшоп, љзєњљргљ ыйык кызмат кылуучуларды коюп алган силер эмес белењер? Љзєн арноо єчєн букачар, жети кочкор алып келген ар кимди силер жалган кудайларыњар єчєн ыйык кызмат кылуучу кылып аласыњар.
10 Ал эми биздин Кудай-Тењирибиз бар. Биз Аны таштаган эмеспиз, Тењирге Арундун уулдары, ыйык кызматчылар кызмат кылып жатышат. Лебилер да љз кызматтарын аткарып жатышат.
11 Алар ар кєнє эртењ менен да, кечинде да Тењирге арнап бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктарды чалышат, жыпар жыттуу заттарды тєтљтєшљт, таза алтындан жасалган єстљлдєн єстєнљ нан курмандыктарын коюшат, ар кєнє кечинде кєйєп туруш єчєн, алтын чырактан менен анын чырактарын кєйгєзєшљт, анткени биз љз Кудай-Тењирибиздин буйруктарын ыйык сактайбыз, ал эми силер болсо Аны таштап койдуњар.
12 Биздин башчыбыз – Кудай. Анын ыйык кызмат кылуучулары силерге каршы сурнай тартышат. Ысрайыл уулдары! Ата-бабаларыњардын Кудай-Тењирине каршы согушпагыла, анткени ийгиликке жетпейсињер».
13 Ошол арада Жаробам алардын артына аскерлерин жљнљтєп, буктурма койдурду. Ошентип, љзє жєйєттљрдєн бет алдында турду, буктурма болсо алардын артында эле.
14 Жєйєттљр артын карашса, алдынан да, артынан да сокку уруп жатышыптыр. Ошондо алар Тењирге жалынып жиберишти, ыйык кызмат кылуучулар болсо сурнайларын тартып жиберишти.
15 Жєйєттљр кыйкырышты. Жєйєттљр кыйкырганда, Кудай Абиям менен Жєйєттєн кљз алдында Жаробамды жана бардык ысрайылдыктарды талкалады.
16 Ысрайыл уулдары жєйєттљрдљн качып жљнљштє, Кудай аларды жєйєттљрдєн колуна салып берди.
17 Абиям менен анын эли аларды аябай кырды. Ысрайылдын беш жєз мињ тандамал адамы кырылды.
18 Ошондон кийин Ысрайыл уулдары моюн сунушту. Жєйєт уулдары жењишти, анткени алар љз ата-бабаларынын Кудай-Тењирине таянышкан.
19 Абиям Жаробамдын артынан кууп, анын шаарларын каратып алды: Бейтелди жана анын карамагындагы шаарларды, Жешанды жана анын карамагындагы шаарларды, Эпрайинди жана анын карамагындагы шаарларды каратып алды.
20 Жаробам Абиямдын тушунда кєчєнљ кирген жок. Аны Кудай љлтєрдє, ал љлдє.
21 Абиям болсо кєч алды. Ал он тљрт аялга єйлљнєп, жыйырма эки уулдуу, он алты кыздуу болду.
22 Абиямдын калган иштери, анын жєрєш-турушу, айткан сљздљрє Ыда пайгамбардын китебинде жазылган.
1 Абиям кљз жумуп, ата-бабаларына кошулду, аны Дљљттєн шаарына коюшту. Анын ордуна уулу Аса падыша болду. Анын тушунда ал жерде он жыл тынчтык болду.
2 Аса љз Кудай-Тењирине жаккан жакшы иштерди кылды.
3 Ал башка кудайлардын курмандык чалынуучу жайларын, бийик жердеги бутканаларын четке какты, балбалдарын кыйратты, Ашейра мамыларын кыйды.
4 Анан ал жєйєттљргљ ата-бабаларынын Кудай-Тењирин издљљнє, Анын мыйзамдары менен буйруктарын аткарууну буйрук кылды.
5 Жєйєттєн бардык шаарларындагы балбалдар менен кєнгљ арналган эстеликтерди алып таштады. Анын убагында падышачылык тынч болду.
6 Ал Жєйєт аймагында бекем шаарларды курду, анткени ал жерде тынчтык љкєм сєрєп турган эле. Тењир ал жылдары бейкуттук бергендиктен, эч кандай согуш болгон жок.
7 Ал жєйєттљргљ: «Бул шаарларды куруп чыгалы да, аларды чептер менен, мунаралар менен, дарбазалар менен, кулпулуу эшиктер менен бекители. Жер азырынча биздики, анткени биз љз Кудай-Тењирибизди издедик. Биз Аны издегендиктен, Ал бизге бардык тараптан бейпилдик берди», – деди. Алар шаарларды куруп, ийгиликке жетишти.
8 Асанын аскер кєчтљрє љтљ кљп эле. Анын калкан, найза менен куралданган Жєйєт тукумунан єч жєз мињ аскери, Бенжемин тукумунан жаа тартып, калкан менен куралданган эки жєз сексен мињ эр жєрљк аскери бар эле.
9 Эфиопиялык Зерак бир миллион аскери, єч жєз майдан арабасы менен Асанын аскерине каршы Марейшага келди.
10 Аса ага каршы чыкты. Ал љзєнєн аскерлери менен Марейшанын жанындагы Сепата љрљљнєндљ согушка даяр турду.
11 Ошондо Аса Тењирге: «Тењир! Алдууга да, алсызга да Сен гана жардам бере аласыњ. Кудайым, Тењирим, бизге жардам бер, анткени биз Сага таянабыз, биз бул сансыз душманга каршы Сенин атыњдан аттандык. Тењир! Сен биздин Кудайыбызсыњ, адам Сага каршы чыга албайт», – деп кайрылды.
12 Тењир эфиопиялыктарды Аса менен Жєйєттєн кљз алдында талкалады. Эфиопиялыктар качып жљнљштє.
13 Аса љз эли менен аларды Герарга чейин кууп барды. Эфиопиялыктар кырылды, эч ким тирєє калган жок, анткени алар Тењирдин алдында, Анын жоокерлеринин алдында кырылышты. Аса љз аскери менен эбегейсиз кљп олжого ээ болду.
14 Алар Герардын айланасындагы бардык шаарларды кыйратышты, анткени душманды Тењирдин коркунучу басты. Алар бардык шаарларды талап-тоноп, кљп олжо алып кетишти.
15 Ошондой эле малчылардын чатырларын кыйратып, љтљ кљп майда малды, тљљлљрдє айдап алып Иерусалимге кайтышты.
1 Ошондо Одейттин уулу Азарияга Кудайдын Руху тєштє.
2 Ал Асанын алдынан чыгып, мындай деди: «Аса, Жєйєт менен Бенжемин эли, мени уккула! Силер Тењир менен болсоњор, Ал силер менен болот! Эгерде силер Аны издесењер, Аны табасыњар. Эгерде силер Аны таштасањар, Ал силерди таштайт.
3 Ысрайылдын чыныгы Кудайсыз, єйрљтєєчє ыйык кызмат кылуучусуз жана мыйзамсыз жашаган кєндљрє кљп болгон.
4 Бирок ал эл кысталып-кыйналганда, Ысрайылдын Кудай-Тењирине кайрылып, Аны издегенде, Ал ага Љзєн ачып берген.
5 Ошол учурларда кире турганга да, чыга турганга да тынчтык болгон эмес, анткени жер жєзєндљгє бардык элдер чоњ дєрбљлљњгљ тєшкљн.
6 Бир эл бир эл менен, бир шаар бир шаар менен согушкан, анткени Кудай алардын башына ар кандай мєшкєл тєшєрєп, дєрбљлљњгљ салган.
7 Бирок силер кайраттангыла, ындыныњарды љчєрбљгєлљ, анткени кылган иштерињер єчєн сыйлык аласыњар».
8 Аса бул сљздљрдє жана пайгамбар Одейттин уулунун пайгамбарчылыгын укканда, кайраттанып, Жєйєт менен Бенжеминдин бєт жеринен, Эпрайым тоосундагы љзє басып алган шаарлардан бутпарастардын жийиркеничтерин жок кылып, Тењир єйєнєн алдында турган курмандык чалынуучу жайды калыбына келтирди.
9 Жєйєт менен Бенжемин элин жана алардын арасында жашап жаткан Эпрайымдын, Менашенин, Шымондун тукумун чогултту. Анткени Кудай-Тењир аны менен экенин кљргљн ысрайылдыктардын кљбє ал тарапка љтєп кетишти.
10 Асанын падышачылык кылганына он беш жыл, єч ай болгондо, алар Иерусалимге чогулушту.
11 Ошол кєнє алар олжолоп келген малдардан: бодо малдан жети жєздє, майда малдан жети мињди Тењирге арнап курмандыкка чалышты.
12 Алар ата-бабаларыбыздын Кудай-Тењирин чын жєрљктљн, жан-дилибиз менен издейбиз деп келишим тєзєштє.
13 Ал эми Ысрайылдын Кудай-Тењирин ким издебесе, ал кичине болобу, чоњ болобу, эркек болобу, аял болобу, љлєшє керек.
14 Алар сурнайлар менен мєйєздљрдєн жањырыгы астында кыйкырып, Тењирге ант беришти.
15 Бул антка бардык жєйєттљр сєйєнєштє, анткени алар Кудайга чын жєрљгєнљн ант беришкендиктен, Кудайды ынтаа коюп издешкендиктен, Ал Љзєн ачып берди. Тењир аларга бардык тараптан бейпилдик берди.
16 Аса падыша љз энеси Мааханы Ашейра бурканын жасап алганы єчєн, ханышалыктан ажыратты. Аса падыша анын жасаган жыгач бурканын талкалап, майда бљлєктљргљ бљлєп, Кидрон љрљљнєндљ љрттљп жиберди.
17 Ысрайылдагы бийик жердеги бутканалар жок кылынган жок. Бирок Аса љмєрєнєн акырына чейин жєрљгєн толугу менен Тењирге арнаган.
18 Ал атасы арнаган тартууларды, љзєнєн тартууларын: алтын, кємєш, асыл идиштерди Кудайдын єйєнљ алып кирди.
19 Аса падышачылык кылган отуз беш жылдын ичинде эч согуш болгон жок.
1 Асанын падышачылыгынын отуз алтынчы жылында Ысрайыл падышасы Бааша Жєйєт аймагына каршы кљтљрєлдє. Жєйєт падышасы Асага эч ким љтєп кетпесин деп, Бааша Раманы кура баштады.
2 Аса Тењирдин єйє менен падыша єйєнєн казынасынан алтын-кємєштљрдє алып чыгып, Дамаскта жашаган Сирия падышасы Бенадатка жљнљтєп, мындай деп айттырды:
3 «Менин атам менен сенин атањдын ортосундагыдай, экљљбєздєн ортобузда да тынчтык келишими болсун. Мен сага алтын-кємєш жљнљттєм, Ысрайыл падышасы Бааша менен тєзгљн келишимињди буз, ал менин жанымдан артка чегинсин».
4 Бенадат падыша Асанын тилин алып, љз аскер башчыларын Ысрайылдын шаарларына каршы жљнљттє. Алар Ийон, Дан, Абел-Майымды жана азык-тєлєктљрєнєн баары сакталган Напталы шаарларын талкалашты.
5 Бааша бул тууралуу укканда, Раманы курууну токтотту. Ошентип, ал љз ишин токтотту.
6 Аса падыша жєйєттљрдєн баарын чогултуп, Баашанын курулуш єчєн колдонгон таштары менен жыгачтарын Рамадан ташып кетти да, алардан Гиба менен Миспаны курду.
7 Ошол учурда кљрљгљч Ханани Жєйєт падышасы Асага келип, ага мындай деди: «Сен љз Кудай-Тењириње таянбай, Сирия падышасына таянгандыгыњ єчєн, Сирия падышасынын аскерлери колуњдан качып кутулуп кетти.
8 Эфиопиялыктар менен луптуктар сага караганда кєчтєє эмес беле, алардын майдан арабалары менен атчан аскерлери сансыз кљп эмес беле? Бирок сен Тењирге таянгандыктан, Тењир аларды сенин колуња салып берген.
9 Анткени Тењир Љзєнљ жєрљгєн толугу менен берген адамдарды колдош єчєн, бєт жер жєзєн карап турат. Сен азыр акылсыз иш кылдыњ. Ошон єчєн мындан ары сага каршы согуш болуп турат».
10 Аса кљрљгљчкљ ачууланып, аны зынданга камады. Ал ачуулангандыктан ушундай кылды. Ошол учурда Аса эл ичиндеги кээ бир адамдарды да кысымга алды.
11 Асанын алгачкы жана акыркы иштери Жєйєт менен Ысрайыл падышаларынын китебинде жазылган.
12 Падышачылыгынын отуз тогузунчу жылында, Асанын буту ооруп, бутунун оорусу љйдљлљп отуруп, жогорку мєчљлљрєнљ жетти. Бирок ал ооруп жатканда, Тењирди издебей, дарыгерлерге кайрылды.
13 Ошентип, Аса кљз жумуп, ата-бабаларына кошулду, ал падышачылыгынын кырк биринчи жылында кљз жумду.
14 Аны Дљљттєн шаарына, љзє салган мєрзљгљ коюшту. Аны жыпар жыттуу заттар, ар кандай майлар коюлган орунга жаткырышты жана анын урматына сансыз кљп заттарды кєйгєзєштє.
1 Асанын ордуна уулу Жошапат падыша болду. Ал ысрайылдыктар менен согушууга кєч топтоду.
2 Ал Жєйєт аймагынын чыњдалган бардык шаарларына аскерлерин койду. Жєйєттєн бардык жерлерине, атасы Аса каратып алган Эпрайымдын шаарларына кєзљт аскерлерин койду.
3 Тењир Жошапат менен болду, анткени ал љз атасы Дљљттєн алгачкы жолу менен жєрдє, Баалдарга табынган жок.
4 Ал атасынын Кудайын издеп, Анын осуяты менен жєрдє, ал эми ысрайылдыктардын кылгандарын кылган жок.
5 Тењир анын падышачылыгын бекемдеди. Жєйєттљрдєн бардыгы ага тартууларын берип турушту. Ал кљп байлыкка, атак-дањкка ээ болду.
6 Ал Тењирдин жолунда кайраттанды. Ал бийик жерлердеги бутканаларды да, Жєйєт аймагындагы Ашейра мамыларын да алып таштады.
7 Падышачылыгынын єчєнчє жылында ал љз тљрљлљрє: Бен-Кайылды, Обадияны, Захарияны, Натанаелди, Михейди элди єйрљтєєлљрє єчєн, Жєйєттєн шаарларына жљнљттє.
8 Аларга кошуп: Шемая, Нетания, Зебадия, Асаел, Шемирамот, Жонатан, Адония, Тобия, Тоб-Адония деген лебилерди жана Элишама, Жорам деген ыйык кызмат кылуучуларды жљнљттє.
9 Алар Тењирдин мыйзам китебин љздљрє менен кошо алып жєрєп, Жєйєт аймагынын бардык шаарларын кыдырып, элди окутуп жатышты.
10 Ошондо Жєйєт аймагынын тегерегиндеги жерлердин бардык падышачылыктарына Тењирден коркунуч туулду. Ошондуктан алар Жошапат менен согушушкан жок.
11 Пелиштиликтер болсо Жошапатка тартууларды жана салыкка кємєш алып келишти. Аравиялыктар да майда малдан: жети мињ жети жєз кочкор, жети мињ жети жєз теке айдап келишти.
12 Жошапат кєч алгандан кєч алып, Жєйєт аймагына чептерди жана азык-тєлєк сактоо єчєн шаарларды курду.
13 Анын Жєйєт шаарларында сактап койгон азык-тєлєгє љтљ кљп эле, ал эми Иерусалимде эр жєрљк аскер адамдары турду.
14 Алардын љз уруулары боюнча тизмеси: Жєйєттєн мињ башылары: аскер башчы Адна, анын єч жєз мињ эњ мыкты жоокери болгон;
15 Андан кийин аскер башчы Жоханан, анын эки жєз сексен мињ жоокери болгон;
16 Андан кийин Тењирге берилген Зихринин уулу Аматсия, анын эњ мыкты эки жєз мињ жоокери болгон;
17 Бенжеминден: мыкты жоокер Элийада, анын калкан, жаа менен куралданган эки жєз мињ жоокери болгон;
18 Андан кийин Жейозабат турат, анын курал-жарактуу жєз сексен мињ жоокери болгон;
19 Жєйєт аймагынын бардык чыњдалган шаарларына падыша калтырган аскерлерден тышкары падышага кызмат кылган жоокерлер ушулар.
1 Жошапат кљп байлыкка, атак-дањкка ээ болду. Анан ал Ахап менен туугандашты.
2 Ал бир нече жылдан кийин Самариядагы Ахапка барды. Ахап ага жана аны менен келген адамдарга кљп бодо мал менен майда мал союп, аны Гилаттын Рамотуна кол салууга кљндєрдє.
3 Ысрайыл падышасы Ахап Жєйєт падышасы Жошапатка: «Мени менен Гилаттын Рамотуна барасыњбы?» – деди. Ал ага: «Сен кандай болсоњ, мен да ошондоймун. Сенин элињ кандай болсо, менин элим да ошондой. Сени менен согушка барам!» – деди.
4 Жошапат Ысрайыл падышасына: «Бєгєн Тењирден сура, Ал эмне дээр экен?» – деди.
5 Ысрайыл падышасы пайгамбарлардан тљрт жєз адамды чогултуп, аларга: «Гилаттын Рамоту менен согушууга барсак болобу же болбойбу?» – деди. Алар: «Баргыла, Кудай аны падышанын колуна салып берет» – деп айтышты.
6 Жошапат: «Бул жерде дагы Тењирдин пайгамбары барбы? Ошондон сурап кљрљлєчє», – деди.
7 Ысрайыл падышасы Жошапатка: «Дагы бир киши бар, ал аркылуу Тењирден сурасак болот, бирок мен аны жактырбайм, анткени ал мен тууралуу жакшы пайгамбарчылык кылбайт, дайыма жаман пайгамбарчылык кылат. Ал – Жимланын уулу Михей», – деди. Жошапат: «Андай дебе, падыша», – деди.
8 Ысрайыл падышасы бир эбнухту чакырып: «Тезирээк барып, Жимланын уулу Михейди алып кел», – деди.
9 Ысрайыл падышасы менен Жєйєт падышасы Жошапат, ар бири љз тагында падыша кийимдерин кийип отурушту. Алар Самария дарбазасынын алдындагы аянтта отурушту, бардык пайгамбарлар алардын алдында пайгамбарчылык кылып жатышты.
10 Кенаананын уулу Ситкия мањдайына темир мєйєздљрдє кармап туруп, мындай деди: «“Сен булар менен сириялыктарды љлтєрљ сєзљсєњ”, – деп жатат Тењир».
11 Пайгамбарлардын бардыгы пайгамбарчылык кылып: «Гилаттын Рамотуна бар, жењишке жетесињ, Тењир аларды падышанын колуна салып берет», – дешти.
12 Михейди чакырып келгени кеткен киши ага келип: «Пайгамбарлардын бардыгы бир ооздон падышанын жолу болот деп жатышат, сенин сљзєњ да булардын айтканындай болсун, сен да жакшы сљз айт», – деди.
13 Михей: «Тењир тирєє, Кудай эмне десе, мен ошону айтам», – деди.
14 Анан ал падышага келди, падыша ага: «Михей, биз Гилаттын Рамоту менен согушууга барсак болобу же болбойбу?» – деди. Тиги: «Баргыла, жењишке жетесињер, алар колуњарга салынып берилет», – деди.
15 Падыша ага: «Мага Тењирдин атынан чындыкты гана айтышыњ єчєн, канча жолу ант бердирейин?» – деди.
16 Михей мындай деди: «Бєт Ысрайыл уулдарынын кайтаруучусу жок жайылган койлордой тоо-тоого чачырап кеткенин кљрдєм. Ошондо Тењир: “Булардын башчысы жок, ар кимиси љз єйєнљ тынчтык менен кайтсын”, – деди».
17 Ошондо Ысрайыл падышасы Жошапатка: «Мен сага айтпадым беле, бул мен жљнєндљ жакшы пайгамбарчылык кылбайт, жалањ гана жаман пайгамбарчылык кылат», – деди.
18 Михей: «Тењирдин сљзєн уккула: Мен Љз тагында отурган Тењирдин Љзєн кљрдєм, бардык асман кошуундары Анын оњ кол тарабында да, сол кол тарабында да турушуптур.
19 Тењир: “Гилаттын Рамоту менен согушууга барып љлєшє єчєн, Ысрайыл падышасы Ахапты ким азгырат?” – деди. Бири мындай, бири тигиндей деп айтышты.
20 Тењирдин алдына бир рух келип: “Аны мен азгырам”, – деди. Тењир андан: “Эмне менен?” – деп сурады.
21 Ал: “Мен чыгам да, анын пайгамбарларынын оозунда жалган рух болом”, – деди. Тењир: “Сен аны азгыра аласыњ, муну кыла аласыњ, бар, так ошондой кыл”, – деди.
22 Мына эми Тењир сенин пайгамбарларыњдын оозуна жалган рухтун кирєєсєнљ жол берди, Тењир сен жљнєндљ жакшы нерсе айткан жок», – деди.
23 Кенаананын уулу Ситкия келип, Михейди жаакка чаап: «Тењирдин Руху сен аркылуу сєйлљгєдљй, менден Ал кайсы жол менен кетип калды?» – деди.
24 Ошондо Михей: «Мына, сен муну жашыныш єчєн бљлмљдљн бљлмљгљ чуркап жєргљн кєнє кљрљсєњ», – деди.
25 Ысрайыл падышасы мындай деди: «Михейди алгыла да, шаар башчысы Амон менен падышанын уулу Жаашка алып барып,
26 аларга: “Муну зынданга салгыла, мен аман-эсен кайтып келгенче, бир аз нан менен суу берип багып тургула”, – деп падыша айтты дегиле».
27 Ошондо Михей: «Эгерде сен аман-эсен келсењ, анда Тењир мен аркылуу сєйлљгљн жок», – деди. Анан: «Муну баарыњар уккула, калайык!» – деди.
28 Ысрайыл падышасы Ахап менен Жєйєт падышасы Жошапат Гилаттын Рамоту менен согушууга жљнљштє.
29 Ысрайыл падышасы Жошапатка: «Мен башка кийим кийип, салгылашка кирем, сен болсо љзєњдєн падыша кийимињди кий», – деди. Ысрайыл падышасы башка кийим кийип, салгылашка кирди.
30 Сирия падышасы љзєнєн майдан арабаларынын башчыларына: «Чоњу менен да, кичинеси менен да салгылашпагыла, Ысрайыл падышасы менен гана салгылашкыла», – деди.
31 Майдан арабалардын башчылары Жошапатты кљрєп: «Ысрайыл падышасы ушул», – деп ойлоп, аны менен салгылашуу єчєн курчоого алышты. Бирок Жошапат кыйкырып жиберди, Тењир ага жардамга келди, Кудай аларды андан буруп кетти.
32 Майдан арабаларынын башчылары анын Ысрайыл падышасы эмес экенин кљрєп, андан бурулуп кетишти.
33 Ошол арада бир кишинин тартып жиберген жебеси капысынан Ысрайыл падышасына тийди. Жебе падыша кийип жєргљн сооттун бириккен жеринен љтєп кетип аны жарадар кылды. Падыша арабакечине: «Артка тарт, мени аскерлердин арасынан алып кет, анткени мен жарадар болуп калдым», – деп айтты.
34 Бирок ал кєнкє салгылаш кєч алып кетти. Ысрайыл падышасы кечке чейин майдан арабасында сириялыктардын каршысында туруп, кєн батып бара жатканда љлдє.
1 Жєйєт падышасы Жошапат Иерусалимдеги љз єйєнљ тынчтык менен кайтты.
2 Хананинин уулу кљрљгљч Жейу Жошапат падышанын алдынан чыгып, ага мындай деди: «Эмне єчєн мыйзамсызга жардам бердињ, эмне єчєн Тењирди жек кљргљндє жакшы кљрдєњ? Ушундай кылганыњ єчєн Тењир сага каарданып жатат.
3 Бирок сенин жакшы иштерињ да бар, анткени сен Жєйєт жериндеги Ашейра мамыларын жок кылдыњ, жєрљгєњдє Тењирди издљљгљ бурдуњ».
4 Жошапат Иерусалимде жашап турду. Ал Бейер-Шебадан Эпрайым тоосуна чейин жашаган элин кайра кыдырып, аларды ата-бабаларынын Кудай-Тењирине бурду.
5 Жєйєт аймагындагы бардык чыњдалган шаарлардын ар бирине љз башкаруучуларын койду.
6 Ал башкаруучуларга мындай деп айтты: «Силер эмне кылып жатканыњарды байкагыла. Силер адамдын эмес, Тењирдин љкємєн чыгарып жатасыњар. Љкєм чыгарган иштерињерде Ал силер менен болот.
7 Ошондуктан силерде Тењирдин коркунучу болсун. Абайлап иш жєргєзгєлљ, анткени биздин Кудай-Тењирде адилетсиздик, эки жєздєєлєк, паракордук болбойт».
8 Жошапат Иерусалимде лебилерден, ыйык кызмат кылуучулардан, Ысрайылдын уруу башчыларынан Тењирдин сотун жєргєзєєгљ жана талаш-тартыштарды чечєєгљ дайындап, Иерусалимге кайтты.
9 Жошапат аларга мындай деп буйрук кылды: «Кудайдан коркуп, берилгендик менен, таза жєрљгєњљр менен иштегиле.
10 Љз шаарларында жашаган бир туугандарыњар кан тљгєє тууралуу, же мыйзам тууралуу, же осуят, кљрсљтмљ, каада-салт тууралуу чыр-чатактары менен келишсе, алар Тењирдин алдында айыпка жыгылбашы єчєн, љзєњљргљ жана бир туугандарыњарга Тењирдин каары тљгєлбљшє єчєн, аларга акыл-насаат айткыла. Ушундай кылгыла, ошондо кєнљљгљ батпайсыњар.
11 Мына, Тењирдин ар кандай иштеринде силерди сурай турган башкы ыйык кызмат кылуучу Амария, ал эми падышанын ар кандай иштеринде калыстык кыла турган Жєйєт тукумунун тљрљсє Ысмайыл уулу Зебадия жана кљзљмљлдљљчє лебилер алдыњарда турат. Бекем болгула, иш жєргєзгєлљ, ошондо Тењир адилет киши менен болот».
1 Ошондон кийин мааптыктар менен амондуктар жана Маон љлкљсєнєн айрым адамдары Жошапат менен согушууга жљнљштє.
2 Жошапатка: «Дењиздин ары жагынан, Сириядан сага каршы аттанган кара кол келе жатат, алар Хасатсон-Тамарга, башкача айтканда, Эйин-Гедиге келип калышты», – деп айтып келишти.
3 Ошондо Жошапат коркуп, Тењирди издеш єчєн жєзєн бурду жана бєткєл Жєйєт аймагына орозо жарыялады.
4 Жєйєттљр Тењирден жардам суроого жыйналышты. Алар Жєйєттєн бардык шаарларынан келип, жалынып-жалбарып, Тењирден жардам сурашты.
5 Жошапат Тењир єйєнєн жањы короосунун алдында, жєйєттљр менен иерусалимдиктердин арасында туруп, мындай деди:
6 «Тењир, ата-бабаларыбыздын Кудайы! Асмандагы Кудай Сенсињ. Бардык элдердин падышачылыгына бир Љзєњ бийлик кыласыњ, кєч да, кубат да Љзєњдєн колуњда, Сага каршы чыккан эч ким туруштук бере албайт!
7 Кудайыбыз, Љз элињ Ысрайылдын алдынан ушул жердин элин кууп чыккан, ал жерди Љзєњдєн досуњ Ыбрайымдын тукумуна тєбљлєккљ берген Сен эмес белењ!
8 Алар бул жерге отурукташып, Сенин ысымыња арнап ыйык жай куруп, мындай дешкен:
9 “Биздин башыбызга мєшкєл тєшкљндљ: жазалоочу кылыч, же жугуштуу оору, же ачарчылык тєшкљндљ, биз ушул єйгљ, Сенин алдыња келебиз, анткени бул єйдљ Љзєњдєн ысымыњ турат. Кыйын-кысталышта биз Сени чакырсак, Сен биздин єнєбєздє угуп, куткарып каласыњ”.
10 Азыр бул жерге амондуктар, мааптыктар жана Сеир тоосунда жашагандар келишти. Ысрайылдыктар Мисирден чыгып келе жатканда, Сен булардын жеринен љтпљгєлљ дегенсињ, ошондуктан алар айланып љтєп, буларды тукум курут кылган эмес.
11 Эми алар ошол жакшылыгыбызга жамандык менен жооп берип жатышат. Љзєњ бизге мурастап берген, Љзєњ ээлик кылган жерден бизди кууп чыкканы келишти.
12 Кудайыбыз! Буларды Љзєњ жазала. Анткени бизди каптап келе жаткан бул кара колго каршы турууга биздин кєчєбєз жетпейт, эмне кыларыбызды билбейбиз, бирок биздин кљзєбєз Сенде!»
13 Бєт Жєйєт эли бала-бакырасы, аялдары, эр жигиттери менен Тењирдин алдында турушту.
14 Ошондо жамааттын ортосунда турган леби Жахазиелге Тењирдин Руху тєштє. Жахазиел – Захариянын уулу, Захария – Бенаянын уулу, Беная – Жейелдин уулу, Жейел – Асаптын уулдарынан чыккан Матаниянын уулу.
15 Ошондо ал мындай деди: «Жєйєттљр, Иерусалим тургундары жана падыша Жошапат, баарыњар уккула! Тењир силерге мындай дейт: “Коркпогула, каптап келе жаткан кара колдон єрљйєњљр учпасын, анткени бул согуш силердики эмес, Кудайдыкы.
16 Эртењ аларга каршы чыгасыњар. Азыр алар Сис дљњсљљсєнљ чыгып келе жатышат, силер аларды љрљљндєн аягынан, Жеруел чљлєнєн алдынан табасыњар.
17 Бул жолу силер согушпайсыњар. Силер карап тургула, Тењирдин силерге жиберген куткаруусун кљрљсєњљр. Жєйєт менен Иерусалим! Коркпогула да єрљйєњљрдє учурбагыла! Эртењ аларга каршы чыгасыњар, Тењир силер менен болот”».
18 Жошапат жерге жете таазим этти. Жєйєт эли менен Иерусалим тургундары да Тењирге таазим кылып, Анын алдына жыгылышты.
19 Каат уулдары менен Корак уулдарынан чыккан лебилер туруп, катуу єн менен Ысрайылдын Кудай-Тењирин мактап ырдашты.
20 Алар эртењ менен эрте туруп, Текоя чљлєнљ бет алышты. Алар жолго чыкканда, Жошапат љйдљ туруп, мындай деди: «Жєйєттљр менен Иерусалим тургундары, мени уккула! Љзєњљрдєн Кудай-Тењирињерге ишенгиле, бекем тургула. Анын пайгамбарларына ишенгиле, ошондо ийгиликке жетесињер».
21 Ал эл менен кењешип, Тењирге ырдай турган ырчыларды койду. Аларды куралдуу аскерлердин алдында ыйыктыкты сактап: «Тењирди дањктагыла, анткени Анын ырайымы тєбљлєктєє!» – деп Тењирди дањазаласын деп койду.
22 Алар Тењирди дањктап, дањазалап бара жатканда, Тењир Жєйєт аймагындагыларга каршы келе жаткан амондуктар менен мааптыктардын жана Сеир тоосунда жашагандардын ыркын кетирип, ортосуна бєлєк тєшєрдє. Алар кырылып калышты.
23 Анткени амондуктар менен мааптыктар Сеир тоосунда жашагандарга каршы чыгышып, аларды љлтєрєштє. Аларды кырып бєткљндљн кийин, бири-бирин кырып салышты.
24 Жєйєттљр чљлдљгє дљбљгљ келгенде, калыњ колду карашса, љлєктљр экен, бир да тирєє жан калбаптыр.
25 Жошапат эли менен олжону алганы келди. Алар абдан кљп мал-мєлк, кийим-кече, кымбат баалуу асыл буюмдарды алышты. Олжонун кљптєгєнљн кљтљрљ албай жатышты. Олжо ушунчалык кљп болгондуктан, алар аны єч кєн ташышты.
26 Ал эми тљртєнчє кєнє Бата љрљљнєнљ чогулуп, Тењирди дањкташты. Ошондуктан ал жерди бєгєнкє кєнгљ чейин Бата љрљљнє дешет.
27 Жошапат башында турган Жєйєт аймагындагылар менен иерусалимдиктер Иерусалимге кубаныч менен кайтышты, анткени Тењир аларга душманынын єстєнљн жењиш берди.
28 Алар Иерусалимдеги Тењирдин єйєнљ арфа, лира, сурнай менен келишти.
29 Жер жєзєндљгє бардык падышачылыктар Ысрайылдын душмандары менен Тењир Љзє салгылашканын угушканда, Кудайдан коркуп калышты.
30 Ошентип, Жошапаттын падышачылыгы тынчтанып калды. Анын Кудайы ага туш тарабынан тынчтык берди.
31 Жошапат Жєйєт аймагына мына ушундай падышачылык кылды. Ал падыша болуп такка отурганда, отуз беш жашта эле. Ал Иерусалимде жыйырма беш жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты – Азуба, ал – Шилхинин кызы.
32 Ал љз атасы Асанын жолу менен жєрєп, анын жолунан оњго да, солго да кыйшайган жок, Тењирге жаккан иштерди кылды.
33 Бирок бийик жерлердеги бутканалар гана жок кылынган жок, эл да ата-бабаларынын Кудайына жєрљктљрєн толугу менен бура элек эле.
34 Жошапаттын алгачкы жана акыркы иштери Ханани уулу Жейунун жазууларында жазылган, алар Ысрайыл падышаларынын китебине киргизилген.
35 Бирок ошондон кийин Жєйєт падышасы Жошапат мыйзамсыз иштерди кылган Ысрайыл падышасы Ахазай менен келишим тєздє.
36 Аны менен келишим тєзгљнєнєн себеби Таршышка жљнљтєш єчєн, кемелерди жасатуу керек эле. Кемелерди алар Этсион-Геберде жасашты.
37 Марейшадан чыккан Додабайдын уулу Элиезер Жошапатка пайгамбарчылык кылып: «Ахазай менен келишим тєзгљндєгєњ єчєн, Тењир кылган ишињди талкалайт», – деди. Ошондо кемелери талкаланып, Таршышка бара албай калышты.
1 Жошапат кљз жумуп, ата-бабалары жаткан Дљљттєн шаарына коюлду. Анын ордуна уулу Жорам падыша болду.
2 Анын бир туугандары, Жошапаттын уулдары: Азария, Жехиел, Захария, Азария, Михаел, Шепатия. Булардын баары Жєйєт падышасы Жошапаттын уулдары эле.
3 Атасы аларга алтын, кємєш, кымбат баалуу буюмдарды, Жєйєт аймагындагы чыњдалган шаарларды берди. Падышачылыгын болсо, тун баласы болгондуктан, Жорамга берди.
4 Жорам такка отургандан кийин, бийлигин бекемдеди да, љзєнєн бардык бир туугандарын жана Ысрайылдын кээ бир тљрљлљрєн кылычтап љлтєрдє.
5 Жорам такка отурганда, отуз эки жашта болчу, ал Иерусалимде сегиз жыл падышачылык кылды.
6 Ал Ысрайыл падышаларынын жолу менен жєрєп, Ахаптын тукуму кандай иш кылса, ошондой иш кылды, анткени Ахаптын кызы анын аялы эле, ошондуктан Тењирге жакпаган иштерди кылды.
7 Бирок Тењир Дљљт менен тєзгљн келишими єчєн, Дљљттєн тукумун кыйраткысы келген жок, анткени ага жана анын уулдарына тєбљлєккљ чырак берем деп убада кылган.
8 Анын убагында Эдом Жєйєттєн бийлиги астынан чыгып, љзєнљ падыша коюп алды.
9 Жорам аскер башчылары менен, майдан арабалары менен жљнљдє. Анан ал тєн ичинде туруп, аны курчап калган эдомдуктарды майдан арабаларынын башчылары менен кошо талкалады.
10 Бирок Эдом бєгєнкє кєнгљ чейин Жєйєттєн бийлигинен чыгып кеткен. Ошол учурда анын бийлигинен Либна да чыкты, анткени ал љз ата-бабаларынын Кудай-Тењирин таштап салган.
11 Ал Жєйєт аймагынын тоолоруна бутканаларды куруп, Иерусалимде жашагандарды жолунан адаштырып, жєйєт элин да азгырды.
12 Ошондо ага Илияс пайгамбардан мындай кат келди: «Сенин атањ Дљљттєн Кудай-Тењири мындай дейт: “Атањ Жошапаттын жолу менен жана Жєйєт падышасы Асанын жолу менен жєрбљгљнєњ єчєн,
13 тескерисинче, Ысрайыл падышаларынын жолу менен кетип, Жєйєт аймагындагыларды жана Иерусалимде жашагандарды Ахаптын тукуму жолдон адаштыргандай адаштыргандыгыњ єчєн, кала берсе, атањдын тукумун, сенден жакшы бир туугандарыњды љлтєргљнєњ єчєн,
14 Тењир сенин элињди, балдарыњды, аялдарыњды жана бєт мал-мєлкєњдє кырып жок кылат.
15 Љзєњљ болсо катуу ички оору жиберет, кєн љткљн сайын ошол оорудан ички мєчљлљрєњ тєшљ баштайт”».
16 Тењир Жорамга каршы пелиштиликтердин жана Эфиопияга жанаша жаткан аравиялыктардын рухун козгоду.
17 Алар Жєйєт аймагына каршы чыгып, аны басып кирип, падышанын єйєндљгє бєт мєлктљрєн, аялдарын, балдарын чаап кетишти. Анын кенже уулу Ахазай гана калды.
18 Ушундан кийин Тењир анын ички мєчљлљрєн айыкпас дартка кабылтты.
19 Ал дарт кєндљн кєнгљ кєчљп, экинчи жылдын аягында ал дарттан анын бєтєндљй ички мєчљлљрє тєшєп калды. Ал абдан кыйналып жатып љлдє. Эл анын аталарына кылгандай, жыпар жыттуу зат кєйгєзгљн жок.
20 Ал падыша болгондо отуз эки жашта эле, ал Иерусалимде сегиз жыл падышачылык кылды. Бирок эл аны жоктоп, кошок кошкон жок. Ал да Дљљттєн шаарына коюлду, бирок ал падышалар жаткан жайга коюлган жок.
1 Иерусалим тургундары атасынын ордуна анын кенже баласы Ахазайды падыша кљтљрєштє, анткени анын агаларынын баарын аравиялыктар менен келген каракчылар љлтєрєп салышкан. Ошентип, Жєйєт падышасы Жорамдын уулу Ахазай падыша болду.
2 Ахазай падыша болгондо жыйырма эки жашта эле, ал Иерусалимде бир жыл падыша болду. Анын энесинин аты – Аталея, ал Омринин кызы болчу.
3 Ал да Ахап тукумунун жолуна тєштє, анткени энеси ага мыйзамсыз иштерди кылууга кењеш берчє.
4 Ал Ахаптын тукумуна окшоп, Тењирге жакпаган иштерди кылды, анткени атасы љлгљндљн кийин, энеси ага кењешчи болуп калган, энесинин кењештери аны љлємгљ алып келди.
5 Ошондой эле алардын кењеши боюнча ал Ысрайыл падышасы, Ахаптын уулу Жейорам менен Сирия падышасы Хазаелге каршы Гилаттын Рамотуна согушка барды. Жейорамды сириялыктар жарадар кылышты.
6 Ал Сирия падышасы Хазаел менен согушуп жатканда, Рамада жарадар болуп, Изрейелге дарыланууга кайтып келди. Жєйєт падышасы Жорамдын уулу Ахазай Ахаптын уулу Жейорамды кљргљнє Изрейелге келди, анткени ал ооруп жаткан.
7 Бул Ахазайдын Жейорамга келип љлєшє єчєн Кудайдан болду. Анткени ал келери менен Жейорамга кошулуп, Нимши уулу Жейуга каршы чыкты, Жейуну болсо Тењир Ахаптын тукумун жок кылыш єчєн дайындаган.
8 Жейу Ахаптын тукумун жазалап жатканда, Ахазайга кызмат кылган Жєйєттєн тљрљлљрєн жана Ахазайдын бир туугандарынын балдарын кљрєп, аларды да кырып салды.
9 Ал Ахазайды тапкыла деп буйруду. Аны Самарияга жашынган жеринен таап алышып, Жейунун алдына алып келип љлтєрєп, кљргљ коюшту. Анткени: «Ал Тењирге бєт жєрљгє менен берилген Жошапаттын баласы», – дешти. Ошентип, Ахазайдын тукумунан падыша боло турган эч ким калган жок.
10 Ахазайдын энеси Аталея, уулунун љлгљнєн кљрєп, Жєйєт уруусундагы падышанын тукумун бєт бойдон кырып салды.
11 Бирок Жорам падышанын кызы Жешеба Ахазайдын уулу Жаашты љлтєрєлљ турган падышанын уулдарынын арасынан уурдап чыгып, аны баккан аял менен кошо љзє жата турган бљлмљгљ жашырып койду. Ошентип, Жорам падышанын кызы, ыйык кызмат кылуучу Жойаттын аялы, Ахазайдын карындашы Жешеба Жаашты Аталеядан жашырып койду. Ошондуктан Аталея аны љлтєрљ албай калды.
12 Ал Кудайдын єйєндљ, алардыкында алты жыл жашынып жатты. Аталея болсо ал жерде падышачылык кылып турду.
1 Бирок жетинчи жылы Жойат кєч алып, жєз башчылар: Жерохам уулу Азария, Жоханан уулу Ысмайыл, Обейт уулу Азария, Адая уулу Маасея, Зихри уулу Элишапат менен келишим тєздє.
2 Алар бєткєл Жєйєт аймагын кыдырып, бардык Жєйєт аймагынын шаарларынан лебилер менен Ысрайыл тукумунун уруу башчыларын чогултуп, Иерусалимге келишти.
3 Чогулган жыйын Кудай єйєндљ падыша менен келишим тєздє. Жойат аларга мындай деди: «Тењир Дљљттєн тукуму жљнєндљ айткандай, падышанын уулу падыша болушу керек.
4 Силер эми мындай кылгыла: ишембиде келе турган силердин ыйык кызмат кылуучуларыњар менен лебилерињердин єчтљн бир бљлєгє дарбазачы болуп босогодо турушат,
5 дагы єчтљн бир бљлєгєњљр падыша єйєндљ, калган єчтљн бир бљлєгєњљр Жесот дарбазасында турасыњар. Ал эми бєт эл Тењир єйєнєн короосунда болот.
6 Тењирдин єйєнљ ыйык кызмат кылуучулар менен кызмат кылган лебилерден тышкары эч ким кирбесин. Алар гана кирєєгљ акылуу, анткени алар ыйыкталышкан. Калган эл Тењирдин єйєн кайтарып турсун.
7 Лебилер падышаны туш тараптан курчап турушсун, ар биринин колунда курал болсун, ийбадатканага ким кирсе, ал љлтєрєлсєн. Падыша киргенде жана чыкканда, силер дайыма анын жанында болгула».
8 Ыйык кызмат кылуучу Жойат кандай буйруса, лебилер менен бєт жєйєттљр так ошондой кылышты. Ар бири ишембиде келип, ишембиде кете турган љз адамдарын алып калышты, анткени ыйык кызмат кылуучу Жойат алмаша турган кезектин эч кимисин коё берген жок.
9 Анан ыйык кызмат кылуучу Жойат Кудайдын єйєндљгє Дљљттєн курал-жарагын: найзалар менен чоњ-кичине калкандарды жєз башыларга таратып берди.
10 Колдоруна курал кармаган бєткєл элди ийбадаткананын оњ жагынан сол жагына чейин тизип, курмандык чалынуучу жайдын жанына, єйдєн жанына, падышанын тегерегине койду.
11 Анан падышанын уулун алып чыгып, башына таажы кийгизип, мыйзамдын кљчєрмљсєн берип, падыша кљтљрєштє. Жойат жана анын уулдары аны майлап: «Жашасын падыша!» – деп кыйкырышты.
12 Падышаны жар салып чуркап жєргљн элдин єнєн угуп, Аталея Тењирдин єйєндљгє элге чыгып барды.
13 Ошондо ал падышанын кире бериштеги мамынын жанында турганын, падышанын жанында тљрљлљр, сурнайчылар турганын, бардык эл шаттанып, сурнай тартып, ырчылар музыкалык аспаптары менен ырдап, аны дањазалап жатканын кљрдє. Аталея кийимдерин айрып: «Чыккынчылык! Чыккынчылык!» – деп кыйкырды.
14 Ыйык кызмат кылуучу Жойат жєз башыларды чакырып алып, мындай деди: «Аны сыртка алып чыккыла, аны ээрчигендерди кылычтап салгыла». Ыйык кызмат кылуучу: «Аны Тењирдин єйєндљ љлтєрбљгєлљ», – деди.
15 Ага жол бошотушту, ал падыша єйєнєн ат сарайынын кире беришине келгенде, аны ошол жерде љлтєрєп салышты.
16 Бул эл Тењирдин эли болушу єчєн, Жойат љзє менен падышанын жана бєт элдин ортосунда келишим тєздє.
17 Бєт эл Баалдын бутканасына барып, аны да, анын курмандык чалынуучу жайын да, таш буркандарын да талкалады. Анан алар Баалдын бутканасынын буткана кызматчысы Матанды курмандык чалынуучу жайлардын жанында љлтєрєштє.
18 Жойат Тењир єйєндљгє кызматтарды Дљљт бљлєштєрєп кеткендей, лебилер менен ыйык кызмат кылуучуларга тапшырды. Алар Мусанын мыйзамында жазылгандай, Дљљт айткан эреже боюнча ыр менен, кубаныч менен Тењирге арнап бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыкты љрттљш єчєн коюлду.
19 Тењирдин єйєнљ кандайдыр бир себептерден улам таза эмес болуп калган адам кирбеши єчєн, Тењир єйєнєн дарбазасына дарбазачыларды койду.
20 Жєз башыларды, тљрљлљрдє, эл башчыларын, ошол жердеги бардык элди алып, падышаны Тењирдин єйєнљн узатып чыкты. Алар жогорку дарбаза аркылуу падышанын єйєнљ келишип, падышаны падышачылык такка отургузушту.
21 Ошол жердин бардык адамдары кубанычка батып, шаар бейкуттукка бљлљндє. Аталеяны болсо кылыч менен љлтєрєп салышты.
1 Жааш такка отурганда, жети жашта болчу, ал Иерусалимде кырк жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты Сибия эле, ал бейер-шебалык аял болчу.
2 Ыйык кызмат кылуучу Жойат тирєє кезинде Жааш Тењирге жаккан иштерди кылды.
3 Жойат ага эки аял алып берди, алардан ал уул-кыздуу болду.
4 Ошондон кийин Жааштын жєрљгєнљ Тењирдин єйєн жањыртуу керек деген ой келди.
5 Ал ыйык кызмат кылуучулар менен лебилерди чогултуп, аларга: «Жєйєт аймагынын шаарларын кыдыргыла, Кудайдын єйєн жыл сайын оњдоп туруу єчєн, бєт ысрайылдыктардан кємєш чогулткула. Бул ишке батыраак киришкиле», – деди. Бирок лебилер шашылган жок.
6 Падыша алардын башчысы Жойатты чакырып, ага мындай деди: «Тењирдин кулу Муса менен Ысрайыл жамааты жыйын чатыры єчєн белгилеген алымды Жєйєт аймагынан, Иерусалимден чогултуп келєєсєн лебилерден эмне єчєн талап кылбай жатасыњ?»
7 Анткени кудайсыз аял Аталея менен анын уулдары Кудайдын єйєн талап-тоноп бєтєшкљн. Тењирдин єйєнљ арналгандардын баарын Баалга жумшашкан.
8 Падыша буйрук берди, ошондо алар бир єкљк жасашып, аны Тењир єйєнєн сыртына, кире беришке коюшту.
9 Алар Жєйєт аймагына жана Иерусалимге Тењирге арнап алым алып келєєнє буйрушту. Бул алымды Кудайдын кулу Муса чљлдљ ысрайылдыктарга салган.
10 Бардык башкаруучулар, бардык эл тартууларды кубаныч менен алып келип, єкљк толгуча салып жатышты.
11 Лебилер єкљктє падыша кызматчыларына кљтљрєп келгенде, алар кємєштєн кљп экенин кљрєштє. Ошондо падышанын катчысы менен башкы ыйык кызмат кылуучунун ишенимдєє кишиси келип, єкљктљгєнє тљгєп, єкљктє љз ордуна койду. Алар кєн сайын ушундай кылып, эњ кљп кємєш чогултушту.
12 Аны падыша менен Жойат Тењир єйєндљгє жумушту башкаруучуларга берди. Алар Тењир єйєн оњдош єчєн, таш сомдоочуларды, жыгач усталарды жалдашты, ошондой эле Тењир єйєн бекемдеш єчєн, темир усталарды, жез усталарды жалдашты.
13 Жумушчулардын башчылары ишти баштап, оњдоо ишин жєргєзєштє. Ошентип, алар Кудай єйєн мурунку калыбына келтиришти, аны бекемдешти.
14 Жумуштардын бардыгын бєтєрєшкљндљн кийин, алар падыша менен Жойатка калган кємєштљрдє љткљрєп беришти. Андан Кудай єйєндљгє кызматка жана бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыкты алып келєєгљ керектелєєчє идиштерди, табактарды, ошондой эле алтын-кємєш идиштерди жасашты. Жойаттын љмєрє љткєчљ, Кудай єйєнљ дайыма бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктарды алып келип турушту.
15 Жойат карылыгы жетип, љмєргљ тоюп љлдє. Ал љлгљндљ жєз отуз жашта болчу.
16 Аны Дљљттєн шаарындагы падышалар жаткан жайга коюшту, анткени ал Кудай єчєн да, Кудай єйє єчєн да Ысрайылда жакшы иштерди кылган.
17 Бирок Жойаттын кљзє љткљндљн кийин, Жєйєт тљрљлљрє келип, падышага таазим кылышты. Ошондо падыша аларды уга баштады.
18 Ошентип, алар ата-бабаларынын Кудай-Тењиринин єйєн таштап, Ашейра мамыларына, буркандарга табына башташты. Ушул кєнљљсє єчєн Тењир Жєйєт менен Иерусалимге каарданды.
19 Алар Тењирге кайрылыш єчєн, Тењир аларга пайгамбарларын жљнљттє. Пайгамбарлар аларга эскертишти, бирок алар укпай коюшту.
20 Ыйык кызмат кылуучу Жойаттын уулу Захарияга Кудайдын Руху тєштє, ал бийик жерге чыгып, эл алдында туруп, аларга: «Тењир мындай дейт: “Силер эмне єчєн Тењирдин буйругун аткарбай жатасыњар? Силер ийгиликке жетпейсињер, силер Тењирди таштап салдыњар, Ал да силерди таштап салат”», – деди.
21 Ошондо ага каршы уюшуп, падышанын буйругу боюнча аны Тењир єйєнєн короосунда таш барањга алышты.
22 Жааш падыша љзєнљ Захариянын атасы Жойаттын кандай жакшылык кылганын унутуп, анын уулун љлтєрдє. Ал љлєп бара жатып, мындай деди: «Тењир кљрєп турат, Ал Љзє жазаласын».
23 Бир жылдан кийин ага Сирия аскерлери кол салды. Жєйєт аймагы менен Иерусалимге кирип барып, элдин арасындагы бардык тљрљлљрдє кырып салышты. Алардан алынган олжолордун бардыгын Дамаск падышасына жљнљтєштє.
24 Сириянын аскерлери анчалык кљп болбосо да, Тењир алардын колуна сансыз кљп аскерлерди салып берди, анткени бул эл љз ата-бабаларынын Кудай-Тењирин таштап койгон. Жааш ушундайча жазасын алды.
25 Алар аны оор жарадар кылып кетишкенден кийин, ыйык кызмат кылуучу Жойаттын уулунун каны єчєн, кулдары ага каршы уюшуп, аны жаткан тљшљгєндљ љлтєрєштє, ал ошол жерде љлдє. Аны Дљљттєн шаарына коюшту, бирок падышалар жаткан жайга коюшкан жок.
26 Ага каршы кастык уюштургандар: амондук аял Шиматтын уулу Забат жана мааптык аял Шимриттин уулу Жейозабат болду.
27 Анын уулдары жљнєндљ, ага каршы пайгамбарчылыктар жљнєндљ, Кудай єйєн калыбына келтирєє жљнєндљ падышалардын китебинде жазылган. Анын ордуна уулу Аматсия падыша болду.
1 Аматсия жыйырма беш жашында такка отуруп, жыйырма тогуз жыл Иерусалимде падышачылык кылды. Анын энесинин аты – Жейодан, ал иерусалимдик эле.
2 Ал Тењирге жаккан иштерди кылды, бирок аларды бєт жєрљгє менен кылган жок.
3 Анын падышачылык бийлиги бекемделген соњ, падыша атасын љлтєргљн љз кулдарын љлтєрдє.
4 Бирок алардын балдарын љлтєргљн жок, анткени Тењирдин Мусага берген мыйзам китебинде мындай деп жазылган: «Балдары єчєн аталары љлтєрєлбљсєн, аталары єчєн балдары љлтєрєлбљсєн, ар ким љз кылган кылмышы єчєн љлєм жазасына тартылсын».
5 Аматсия бардык жєйєт элин чогултту. Жєйєт жана Бенжемин урууларына мињ башылар менен жєз башыларды койду. Алардын жыйырма жаштагыларын жана андан жогоркуларын эсептеп чыгып, найза, калкан кљтљргљн, согушка жарактуу єч жєз мињ адамды тандап алды.
6 Ошондой эле жєз талант кємєшкљ жєз мињ жоокерди ысрайылдыктардан жалдап алды.
7 Бирок Кудайдын кишиси ага келип, мындай деди: «Падыша! Сени менен Ысрайыл аскерлери барбасын, анткени Тењир ысрайылдыктар менен да, Эпрайымдын уулдары менен да эмес.
8 Сен љзєњ жалгыз бар, эрдик кылып майданга кир. Болбосо Кудай сени душмандын кљз алдында кулатат, анткени колдой турган да, кулата турган да Кудай Љзє».
9 Аматсия Кудайдын кишисине: «Ысрайыл аскерлерине мен берген жєз талант кємєштє эмне кылыш керек?» – деди. Кудайдын кишиси: «Кудай сага андан кљптє бере алат», – деди.
10 Ошондо Аматсия Эпрайым жеринен келген аскерлерди љз жерине кетириш єчєн бљлєп салды. Алар жєйєттљргљ абдан ачууланып, љз жерлерине ачууланган бойдон кетишти.
11 Аматсия болсо кайраттанып, љз элин баштап, Туздуу љрљљнєнљ жетип, Сеирдин он мињ уулун кырып салды.
12 Жєйєт уулдары алардын он мињ адамын колго тєшєрєп, аларды асканын чокусуна алып чыгып, кулатып жиберишти, алардын сљљгє талкаланды.
13 Аматсия согушка катыштырбай, кайра жљнљткљн аскерлер болсо Самариядан Бейт-Хоронго чейинки Жєйєт аймагынын шаарларына чачырап кетишти. Алар ошол шаарларга кол салып, єч мињ адамды љлтєрєп, љтљ кљп олжого ээ болушту.
14 Аматсия эдомдуктарды талкалап келгенден кийин, Сеир уулдарынын кудайларын алып келип, љзєнљ кудай кылып койду да, аларга табынып, жыпар жыттуу зат тєтљттє.
15 Ошондо Тењир Аматсияга катуу каарданып, ага пайгамбарын жиберди. Пайгамбар ага: «Сен эмне єчєн сенин колуњдан љз элин куткара албаган бул элдин кудайларына табынып жатасыњ?» – деди.
16 Ал ушинтип айтканда, падыша ага: «Сени падышага кењешчи кылып коюшту беле? Токтот! Болбосо сени љлтєрєп коюшат», – деди. Пайгамбар унчукпай туруп, кайра: «Кудай сени жок кылууну чечкенин билдим, анткени сен ушул ишти кылып, менин кењешимди укпай койдуњ», – деди.
17 Жєйєт падышасы Аматсия љзєнєн кењешчилери менен кењешип кљрєп, Ысрайыл падышасы, Жейунун уулу, Жаахаздын уулу Жаашка киши жиберип: «Кел, жекеме-жеке беттешели», – деп айттырды.
18 Ошондо Ысрайыл падышасы Жааш Жєйєт падышасы Аматсияга мындай деп айттырды: «Лебанондо љскљн тикенек Лебанондо љскљн кедрге киши жиберип: “Кызыњды менин балама бер”, – деп айттырыптыр. Бирок Лебанондогу жапайы жырткычтар љтєп, ал тикенекти тебелеп салышты.
19 Сен: “Мен эдомдуктарды талкаладым”, – деп, текеберденип, љзєњдє љзєњ кљтљрєп жатасыњ. Андан кљрљ єйєњдљ эле отура берсењчи! Коркунучтуу ишти баштап эмне кыласыњ? Љзєњ менен кошо Жєйєт аймагын да љлтєрљсєњ».
20 Бирок Аматсия анын сљзєн уккан жок, анткени алар эдомдуктардын кудайларына табына баштагандыктан, аларды Жааштын колуна салып бериш єчєн, бул иш Кудайдан болду.
21 Ысрайыл падышасы Жааш аттанып чыгып, Жєйєт падышасы Аматсия менен Жєйєт аймагындагы Бейт-Шемеште жекеме-жеке беттешти.
22 Ошондо ысрайылдыктар Жєйєт аймагындагыларды талкалап салышты. Ар ким љз єйєнљ качты.
23 Ысрайыл падышасы Жааш Жаахаздын уулу, Жааштын уулу, Жєйєт падышасы Аматсияны Бейт-Шемеште туткунга алып, аны Иерусалимге алып келди. Анан Иерусалим дубалын Эпрайым дарбазасынан бурчтагы дарбазага чейин, тљрт жєз чыканак уратты.
24 Анан Кудай єйєнљн Обейт-Эдомдун кљзљмљлєндљгє алтын-кємєштљрдє, кымбат идиштерди, падыша єйєнєн казынасын, башы барымтага алынган кишилерди алып, Самарияга кайтып келди.
25 Жєйєт падышасы, Жааштын уулу Аматсия Ысрайыл падышасы, Жаахаздын уулу Жааш љлгљндљн кийин, дагы он беш жыл жашады.
26 Аматсиянын калган иштери, алгачкысы да, акыркысы да Жєйєт жана Ысрайыл падышаларынын китептеринде жазылган.
27 Аматсия Тењирден баш тарткандан кийин, Иерусалимде ага каршы чыккынчылык уюштурушту. Ошондо ал Лакишке качып кетти. Анын артынан киши жиберип, аны ошол жерде љлтєрєштє.
28 Анын сљљгєн аттар менен алып келип, Жєйєттєн шаарына, ата-бабаларынын жанына коюшту.
1 Бєткєл жєйєт эли чогулуп, он алтыга чыккан Узияны атасы Аматсиянын ордуна падыша кылып коюшту.
2 Падыша кљз жумуп, ата-бабаларына кошулду. Ошондон кийин Узия Эйлатты куруп, аны Жєйєткљ кайрып алды.
3 Узия он алты жашында такка отуруп, Иерусалимде элєє эки жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты – Жехолия, ал иерусалимдик эле.
4 Ал атасы Аматсияга окшоп, Тењирге жаккан иштерди кылды.
5 Ал Кудайдан коркууну єйрљткљн Захариянын тушунда Кудайга кайрылып турду. Ал Кудайга кайрылып турган убакта, Кудай аны ийгиликке жеткирип турду.
6 Ал пелиштиликтер менен салгылашып, Гаттын, Жапненин, Азоттун дубалдарын талкалады. Азот аймагына жана пелиштиликтердин аймагына жањы шаарларды курду.
7 Пелиштиликтер менен, Гур-Баалда жашаган аравиялыктар менен жана мейуниттиктер менен болгон согушта Кудай ага жардам берди.
8 Узияга амондуктар салык тљлљп турушту. Анын ысымы Мисир жерине чейин жетти, анткени ал абдан кєч-кубаттуу падыша болгон.
9 Узия Иерусалимдин бурч-бурчундагы дарбазаларынын єстєнљ, љрљљндє караган дарбазаларынын єстєнљ жана бурчуна мунараларды куруп, аларды бекемдеди.
10 Чљлгљ да мунараларды салып, кудуктарды казды, анткени анын ойдо да, тєздљ да кљп малы болгон. Тоолордо, Кармелде дыйкандары менен багбандары бар эле, анткени ал дыйканчылыкты жакшы кљрчє.
11 Узиянын кошуундарга бљлєнгљн согушка чыкчу мыкты аскерлери да болгон, аларды падышанын тљрљлљрєнљн болгон Хананиянын жетекчилиги астында Жейел катчы менен Маасея кљзљмљлчє санап чыгып, тизмеге каттаган.
12 Тайманбас жоокерлерди башкарган уруу башчылардын саны эки мињ алты жєз болгон.
13 Алардын кол астында душманга каршы салгылашта падышага жљлљк боло турган, согушка жалтанбай кире турган єч жєз жети мињ беш жєз аскери болгон.
14 Узия бєт аскерлери єчєн калкандарды, найзаларды, туулгаларды, соотторду, жааларды, салмоор таштарды арбын даярдады.
15 Ал Иерусалимдин мунараларына, бурчтарына акылдуу кишилер ойлоп тапкан жебе тарткан, таш ыргыткан куралдарды орнотту. Ошентип, анын атагы алыска кетти, анткени ал укмуштуудай коргонуп, кєч-кубаттуу падыша болуп калды.
16 Бирок кєч-кубаттуу болуп калганда, анын жєрљгє менменсинип кетти, ошол анын љлємєнљ себеп болду. Ал љз Кудай-Тењиринин алдында кылмышкер болуп калды. Анткени ал жыпар жыттуу зат тєтљтєлєєчє жайда жыпар жыттуу зат тєтљтєє єчєн, Тењирдин ийбадатканасына кирди.
17 Ошондо башкы ыйык кызмат кылуучу Азария менен Тењирдин сексен адил ыйык кызмат кылуучусу анын артынан кирди.
18 Алар падыша Узияга каршы болуп, мындай дешти: «Тењирге жыпар жыттуу зат тєтљтљ турган сен эмессињ, Узия, бул иш – жыпар жыттуу зат тєтљтєєгљ арналган ыйык кызмат кылуучулардын, Арундун уулдарынын иши. Ыйык жайдан чыгып кет, сен мыйзамда жок ишти кылдыњ, бул иш єчєн Кудай-Тењирден сага урмат кљрсљтєлбљйт».
19 Ошондо колуна жыпар жыттуу зат тєтљтљ турган чљйчљктє кармап турган Узиянын ачуусу келди. Ал ыйык кызмат кылуучуларга ачууланган кезде, Тењирдин єйєндљгє жыпар жыттуу зат тєтљтєлљ турган жайда, ыйык кызмат кылуучулардын кљз алдында анын чекесине так тєштє, аны пес оорусу каптады.
20 Башкы ыйык кызмат кылуучу Азария менен бардык ыйык кызмат кылуучулар аны карап, анын чекесиндеги пес ооруну кљрєштє. Аны ал жерден чыгып кетєєгљ мажбурлашты, ал љзє да кетєєгљ шашылды, анткени Тењир аны жазалады.
21 Ошентип, Узия падыша љлљр-љлгљнчљ пес оорусу менен ооруп, љзєнчљ єйдљ жашады. Тењир єйєнљн чыгарылды. Падышанын єйєнљ анын уулу Жотам кљз салып, элди башкарды.
22 Узиянын калган иштерин, алгачкысын да, акыркысын да Амостун уулу Ышайа пайгамбар жазып калтырды.
23 Ошентип, Узия ата-бабаларына кошулду. Эл аны: «Бул пес оорулуу», – деп, ата-бабаларынын жанына, падышалардын мєрзљлљрєнљн обочороок талаага коюшту. Анын ордуна уулу Жотам падыша болду.
1 Жотам падыша болгондо жыйырма беш жашта эле, ал Иерусалимде он алты жыл падышачылык кылды. Анын энесинин аты – Жеруша, ал Садоктун кызы болчу.
2 Ал атасы Узияга окшоп, Тењирге жаккан иштерди кылды. Бирок ал Тењирдин ийбадатканасына кирген жок. Эл кєнљљгљ бата берди.
3 Ал Тењир єйєнєн жогорку дарбазасын салды жана Опел дубалына кљп нерселерди жасатты.
4 Жєйєт тоосуна шаарларды, токойлорго ак сарайларды, мунараларды курду.
5 Ал амондуктардын падышасы менен согушуп, аларды жењип алды. Ошол жылы амондуктар ага жєз талант кємєш, он мињ кор буудай, он мињ кор арпа беришти. Амондуктар келерки жылы да, андан кийинки жылы да ушундай љлчљмдљ беришти.
6 Жотам кєч-кубаттуу падыша болду, анткени ал љз Кудай-Тењиринин жолу менен жєрдє.
7 Жотамдын калган иштери, анын бардык согуштары жана кандай жашаганы Ысрайыл менен Жєйєт падышаларынын китебинде жазылган.
8 Ал такка отурганда, жыйырма беш жашта эле, Иерусалимде он алты жыл падышачылык кылды.
9 Жотам кљз жумуп, ата-бабаларына кошулду, аны Дљљттєн шаарына коюшту. Анын ордуна уулу Ахаз падыша болду.
1 Ахаз такка отурганда, жыйырма жашта эле, ал Иерусалимге он алты жыл падышачылык кылды. Атасы Дљљт Тењирге жаккан иштерди жасаган, Ахаз болсо анткен жок.
2 Ал Ысрайыл падышаларынын жолуна тєшєп кетти, атєгєл, Баал буркандарын куюп жасады.
3 Ал Ином уулдарынын љрљљнєндљ жыпар жыттуу зат тєтљттє. Тењир Ысрайыл уулдарынын кљз алдында кууп чыккан элдин жийиркеничтєє иштерин туурап, љз балдарын отко љрттљдє.
4 Бийик жердеги бутканаларда, дљбљлљрдљ, ар кандай бутактуу дарактардын тєбєнљ курмандык чалып, жыпар жыттуу зат тєтљттє.
5 Ошондо анын Кудай-Тењири аны Сирия падышасынын колуна салып берди. Алар аны талкалап, кљп адамын колго тєшєрєп, Дамаскка алып кетишти. Ошондой эле аны Ысрайыл падышасынын колуна салып беришти, ал аны катуу талкалады.
6 Ремалия уулу Пеках жєйєттљрдєн жєз жыйырма мињ эр жєрљк жоокерин бир кєндљ љлтєрдє, анткени алар ата-бабаларынын Кудай-Тењирин таштап коюшкан.
7 Эпрайымдыктардын алп балбаны Зихри падышанын уулу Маасеяны, сарай башчысы Азрикамды жана падышадан кийинки экинчи киши Элкананы љлтєрдє.
8 Ысрайыл уулдары љз бир туугандары жєйєттљрдєн эки жєз мињ аялын, уулдарын, кыздарын туткундап алышты. Ошондой эле алардын мал-мєлкєн талап-тоноп алып, Самарияга жљнљтєштє.
9 Ал жерде Тењирдин пайгамбары бар эле, анын аты – Одейт. Ал Самарияга келе жаткан аскерлердин алдынан чыгып, аларга мындай деди: «Мына, ата-бабаларыњардын Кудай-Тењири жєйєттљргљ каарданып, аларды силердин колуњарга салып берди, силер аларды асманга жеткен ушунчалык катуу каар менен талкаладыњар.
10 Эми силер Жєйєт менен Иерусалимдин уулдары менен кыздарын љзєњљргљ кул, кєњ кылгыњар келип жатат. Кудай-Тењирдин алдында љзєњљр кєнљљлєє эмессињерби?
11 Менин тилимди алып, туткундап алган бир туугандарыњарды артка жљнљткєлљ, анткени Тењир силерге каарданып жатат».
12 Эпрайым уулдарынын кээ бир эл башчылары: Жоханан уулу Азария, Мешилеймоттун уулу Берекия, Шалумдун уулу Жехиския, Хадлайдын уулу Амаса согуштан келе жаткан аскерлердин алдына тура калышты.
13 Анан аларга мындай дешти: «Туткундарды бул жерге алып келбегиле, анткени Тењирдин алдында кєнљљгљ батабыз. Љзєбєздєн кылмыштарыбыз менен кєнљљлљрєбєздєн єстєнљ дагы кєнљљ кошолу дейсињерби? Биздин кєнљљлљрєбєз љтљ кљп, Тењир Ысрайылга каарданып жатат».
14 Ошондо жоокерлер туткундар менен олжолорду аскер башчылар менен бєт элдин алдында калтырышты.
15 Аттары аталган эркектер туруп келип, туткундарды бошотуп, ач-жылањачтарды олжодон кийиндирип, буттарына бут кийим берип, тамактандырып, зайтун майын сєйкљп, алсыздарын эшектерге мингизип, љз бир туугандарын карай, курма пальмасы љскљн Жерихо шаарына жљнљтєштє, љздљрє Самария љлкљсєнљ кайтып келишти.
16 Ошол кезде Ахаз падыша жардам сурап, Ашур падышаларына киши жљнљттє.
17 Анткени эдомдуктар дагы келип, алардын кљбєн талкалап, туткундап кетишти.
18 Пелиштиликтер тєзљњдљгє шаарларга, Жєйєт аймагынын тєштєк тарабына кирип барышып, Бейт-Шемешти, Айалонду, Гедейротту, Сохону жана анын карамагындагы шаарларды, Тимнаны жана анын карамагындагы шаарларды, Гимзону жана анын карамагындагы шаарларды багынтып, ошол жерлерге отурукташып алышты.
19 Тењир Жєйєт аймагын Жєйєт падышасы Ахаз єчєн мына ушинтип жазалады, анткени ал Жєйєт аймагын бузуп жиберген, Тењирдин алдында оор кєнљљгљ баткан.
20 Ага Ашур падышасы Тиглат-Пилнесер да келди. Ал ага жардам бермек тєгєл, ага кљп тєйшєк алып келди.
21 Анткени Ахаз Тењир єйєнєн, падышанын єйєнєн жана тљрљлљрдєн казыналарын алып, Ашур падышасына берген. Бирок бул да ага жардам берген жок.
22 Ахаз падыша кыйналып жаткан убагында да Тењирдин алдында мыйзамсыздык кыла берди.
23 «Сирия падышаларынын кудайлары аларга жардам берип турат. Аларга арнап курмандык чалсам, алар мага жардам беришет», – деп, ал Дамаск кудайларына курмандык чалды, анткени мени талкалаган ошолор деп ойлоду. Бирок бул иштер Ахаздын жана бєткєл Ысрайылдын кулап калуусуна себеп болду.
24 Ахаз Кудай єйєндљгє идиштерди жыйнап алып, аларды талкалады. Анан Тењир єйєнєн эшиктерин бекитип салды, Иерусалимдин бардык булуњ-бурчтарына курмандык чалынуучу жайларды жасады.
25 Жєйєттєн бардык шаарларында башка кудайларга жыпар жыттуу зат тєтљтєє єчєн бутканаларды куруп, љз ата-бабаларынын Кудай-Тењирин каардантты.
26 Анын калган иштери, алгачкысы да, акыркысы да Жєйєт менен Ысрайыл падышаларынын китебинде жазылган.
27 Ахаз кљз жумуп, љз ата-бабаларына кошулду, аны Иерусалим шаарына коюшту, бирок Ысрайыл падышаларынын мєрзљсєнљ коюшкан жок. Анын ордуна баласы Хиския падыша болду.
1 Хиския жыйырма беш жашында такка отуруп, Иерусалимде жыйырма тогуз жыл падышачылык кылды. Энесинин аты – Абия, ал Захариянын кызы эле.
2 Ал атасы Дљљткљ окшоп, Тењирге жаккан иштерди кылды.
3 Ал падышачылыгынын биринчи ай, биринчи жылында Тењир єйєнєн эшиктерин ачып, аларды оњдоду.
4 Ыйык кызмат кылуучулар менен лебилерди чакырып, аларды Кудай єйєнєн чыгыш тарабындагы аянтка чогултуп,
5 аларга мындай деди: «Лебилер, мени уккула! Азыр љзєњљрдє жана ата-бабањардын Кудай-Тењиринин єйєн ыйыктагыла, бардык таза эмес нерсени ыйык жайдан алып чыккыла.
6 Анткени ата-бабаларыбыз мыйзамсыздык кылып, биздин Кудай-Тењирибизге жакпаган иштерди жасашты. Љз Тењирин таштап, Анын турак жайынан жєздљрєн буруп, далысын салышты.
7 Тењир єйєнєн кире бериш бљлмљсєнєн эшиктерин бекитип, кєйєп турган шамдарды љчєрєштє, Ысрайылдын Кудайынын ыйык жайында жыпар жыттуу зат тєтљтєшкљн жок, бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктарды чалбай калышты.
8 Ошондо Тењир Жєйєт аймагы менен Иерусалимге каарын тљктє. Љз кљзєњљр менен кљрєп тургандай, алардын кордолушуна, кыйрашына, шылдыњга калуусуна жол берди.
9 Мына ошон єчєн ата-бабаларыбызды кылычтап љлтєрєштє, уул-кыздарыбыз, аялдарыбыз болсо ушул кєнгљ чейин туткунда жєрєшљт.
10 Азыр менин жєрљгємдљ Ысрайылдын Кудай-Тењири менен келишим тєзљм деген ой бар, ошондо Ал Љзєнєн жалындаган каарын кайт кылар.
11 Балдарым! Шалаакылык кылбагыла, анткени Тењир силерди Љзєнєн алдында турушуњар єчєн, Љзєнљ кызмат кылып, Љзєнєн кызматчылары болуп, жыпар жыттуу заттарды тєтљтєшєњљр єчєн тандап алган».
12 Ошондо бул лебилер туруп келишти: Каат уулдарынан: Амасай уулу Махат, Азария уулу Жоел; Мерари уулдарынан: Обадия уулу Киш, Жейелелей уулу Азария; Гейиршон уруусунан: Зима уулу Жаах, Жаах уулу Эден;
13 Элитсапан уулдарынан: Шимри менен Жейел; Асап уулдарынан: Захария менен Матания;
14 Эйман уулдарынан: Жехиел менен Шимей; Жедутун уулдарынан: Шемая менен Узиел.
15 Булар бир туугандарын чогултушту, алар ыйыкталышты. Анан Тењирдин сљзє боюнча, падышанын буйругу боюнча Кудай єйєн тазалаганы келишти.
16 Ыйык кызмат кылуучулар Тењир єйєн тазалаш єчєн, ичине киришти. Тењирдин ийбадатканасынан табылган таза эмес нерселердин баарын Тењир єйєнєн короосуна алып чыгышты. Лебилер болсо аларды Кидрон суусуна алып барыш єчєн, сыртка алып чыгышты.
17 Алар биринчи айдын биринчи кєнє ыйыктоону башташты, ошол эле айдын сегизинчи кєнє Тењир єйєнєн кире бериш бљлмљсєнљ киришти. Тењир єйєн сегиз кєн ыйыкташып, биринчи айдын он алтынчы кєнє аякташты.
18 Хиския падышанын єйєнљ келип, мындай дешти: «Биз Тењир єйєн, курмандык бєтєндљй љрттљлєєчє жайды, анын идиштерин, нан тартуусу коюла турган єстљлдє, анын идиштерин ыйыктап чыктык.
19 Ахаз падыша мыйзамсыздык менен падышачылык кылып турганда ыргытып салган идиштерди колдонууга даярдап, ыйыктап койдук. Алар азыр Тењирдин курмандык чалынуучу жайынын алдында турат».
20 Хиския падыша эртењ менен эрте туруп, бардык шаар башчыларын чогултуп, Тењир єйєнљ барды.
21 Падышачылыктын, ыйык жайдын, жєйєт элинин кєнљљсє єчєн жети букачар, жети кочкор, жети козу, жети теке жетелеп келишти. Анан ал ыйык кызмат кылуучуларга, Арундун уулдарына Тењирдин курмандык чалынуучу жайында бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктарды љрттљљнє буйрук кылды.
22 Ыйык кызмат кылуучулар букачарларды союшуп, канынан алып, курмандык чалынуучу жайга чачышты, анан кочкорлорду союшуп, канынан алып, курмандык чалынуучу жайга чачышты, ошондой эле козуларды союшуп, канынан алып, курмандык чалынуучу жайга чачышты.
23 Анан кєнљљ єчєн чалынуучу текелерди падыша менен жамааттын алдына алып келишти, алар колдорун текелердин башына коюшту.
24 Ыйык кызмат кылуучулар аларды союшуп, бєт Ысрайылдын кєнљљсєн жууш єчєн, курмандык чалынуучу жайды алардын каны менен тазалашты, анткени бєткєл Ысрайыл эли єчєн падыша бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктарды жана кєнљљ єчєн чалынуучу курмандыктарды чалууну буйрук кылган.
25 Бул буйрук Тењирдин пайгамбарлары аркылуу берилгендиктен, Дљљттєн, падышанын кљрљгљчє Гаттын, Натан пайгамбардын айткан буйругу боюнча, ал лебилерди жез табак, арфа, лира менен Кудай єйєнљ койду.
26 Дљљттєн музыкалык аспаптарын лебилер алып, ыйык кызмат кылуучулар сурнайларды алып, љз-љз орундарында турушту.
27 Анан Хиския курмандык чалынуучу жайда бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыкты љрттљљнє буйрук кылды. Бєтєндљй љрттљлєєчє курмандык љрттљлљ баштаганда, Ысрайыл падышасы Дљљттєн кєє аспаптары менен сурнайларынын коштоосунда Тењирге арналган ыр ырдала баштады.
28 Бєтєндљй љрттљлєєчє курмандык љрттљлєп бєткљнчљ, бєт эл сыйынып, ырчылар ырдап, сурнайчылар сурнай тартып турушту.
29 Бєтєндљй љрттљлєєчє курмандык љрттљлєп бєткљндљн кийин, падыша жана анын жанында тургандардын баары тизелеп, Кудайга таазим этишти.
30 Анан Хиския падыша менен тљрљлљр лебилерге: «Дљљттєн жана кљрљгљч Асаптын сљздљрє менен Тењирди дањктагыла», – дешти. Ошондо алар кубаныч менен дањкташып, тизе бєгєп, Тењирге таазим этишти.
31 Анан Хиския сљзєн мындай деп улантты: «Эми силер љзєњљрдє Тењирге арнадыњар. Баргыла, курмандыктарыњарды жана ыраазычылык билдирип алып келген курмандыктарыњарды Тењир єйєнљ алып келгиле». Ошондо жыйналган элдин бардыгы курмандыктар менен ыраазычылык билдирип алып келген курмандыктарын алып келишти. Ал эми каалагандар бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктарды алып келишти.
32 Жыйналган элдин алып келген бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктарынын саны жетимиш љгєз, жєз кочкор, эки жєз козу болду. Мунун баары Тењирге арнап бєтєндљй љрттљлєєчє курмандык чалуу єчєн болду.
33 Башка ыйык курмандыктарга алты жєз бодо мал, єч мињ майда мал келди.
34 Бирок ыйык кызмат кылуучулар аз болгондуктан, бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыкка союлган малдардын терисин сыйрууга жетишпей жатышты. Бул иш бєткљнгљ чейин жана калган ыйык кызмат кылуучулар ыйыкталып бєткљнгљ чейин, аларга бир туугандары, лебилер, жардам беришти. Љздљрєн ыйыктоодо ыйык кызмат кылуучуларга караганда лебилер кылдат болушту.
35 Бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктар, тынчтык курмандыктарынын майлары, бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктын єстєнљ куюлуучу шараптар кљп болду. Тењир єйєндљ кызмат кылуу ушинтип калыбына келди.
36 Эл єчєн Кудайдын даярдаган нерселерин кљрєп, Хиския менен эл сєйєндє. Анткени бул кєтєлбљгљн жерден болду.
1 Хиския Ысрайыл менен Жєйєттєн бардык аймагына чабармандарды чаптырып, Ысрайылдын Кудай-Тењирине арнап Пасах майрамын љткљрєш єчєн, Иерусалимге, Тењирдин єйєнљ келєєгљ Эпрайым менен Менашеге кат жазып жљнљттє.
2 Падыша љз тљрљлљрє менен жана Иерусалимдеги эл менен Пасах майрамын экинчи айда љткљрљлє деп кењешти.
3 Анткени аны љз убагында љткљрљ албай калышкан, себеби ыйык кызмат кылуучулар жетишерлик санда ыйыкталып бєтљ элек болчу, эл да Иерусалимге жыйнала элек болчу.
4 Муну падыша да, бєт эл да жактырды.
5 Ысрайылдын Кудай-Тењиринин Пасах майрамын љткљрєш єчєн, Бейер-Шебадан Данга чейинки аймакта жашаган ысрайылдыктардын баарына Иерусалимге келєєнє жарыя кылууну чечишти, себеби мыйзамда жазылгандай, ал майрамды кљптљн бери љткљрєшљ элек болчу.
6 Чабармандар падышадан, анын тљрљлљрєнљн каттарды алып, бардык Ысрайыл менен Жєйєттєн жерлерине чапкылап, падышанын буйругун жар салып жєрєштє: «Оо Ысрайыл уулдары! Ата-бабањар Ыбрайым, Ыскак, Ысрайылдын Кудай-Тењирине кайрылгыла! Ошондо Ашур падышаларынын колдорунан аман калган силерге Ал да жєзєн бурат.
7 Ата-бабаларыњардын Кудай-Тењиринин алдында мыйзамсыз иш кылган љзєњљрдєн ата-бабаларыњар менен бир туугандарыњардай болбогула. Љзєњљр кљрєп турганыњардай, Тењир алардын кыйратылуусуна жол берди.
8 Эми ата-бабаларыњарга окшоп тоњ моюн болбогула, Тењирге моюн сунгула. Тєбљлєккљ ыйык кылып койгон Анын ыйык жайына келгиле. Љз Кудай-Тењирињерге кызмат кылгыла. Ошондо Ал силерден жалындаган каарын кайт кылат.
9 Силер Тењирге кайрылсањар, силердин бир туугандарыњар, балдарыњар туткундап алгандардан ырайым таап, љз жерине кайтышат, анткени Кудай-Тењирињер ырайымдуу, боорукер. Эгерде силер Кудай-Тењирињерге кайрылсањар, Ал силерден жєзєн бурбайт».
10 Чабармандар Эпрайымдын, Менашенин жерлеринде шаардан шаарга чапкылап, Забулундун жерине чейин жетишти. Бирок аларды шылдыњдап, мазактап жатышты.
11 Ошого карабастан Ашырдын, Менашенин, Забулундун тукумдарынан кээ бирљљлљр моюн сунуп, Иерусалимге келишти.
12 Жєйєт аймагындагылар Тењирдин сљзє боюнча падыша менен тљрљлљрдєн буйруктарын аткарышы єчєн, аларга бир жєрљк берген Кудайдын колу алардын єстєндљ болду.
13 Экинчи айда Ачыткысыз нан майрамын љткљрєш єчєн, Иерусалимге кљп эл келди, ал жерге кљп сандагы эл чогулду.
14 Иерусалимдеги курмандык чалынуучу жайларды кыйратып, таш буркандарга арнап жыпар жыттуу зат тєтљтєлєєчє жайлардын баарын талкалап, Кидрон суусуна ыргытып жиберишти.
15 Экинчи айдын он тљртєнчє кєнє Пасах майрамына арналган козуну союшту. Ыйык кызмат кылуучулар менен лебилер уялышып, љздљрєн ыйыкташты да, Тењир єйєнљ бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктарды алып келишти.
16 Кудайдын кулу Мусанын мыйзамы боюнча, љз тартиби боюнча љз-љз орундарына турушту. Ыйык кызмат кылуучулар лебилердин колунан козунун канын алып, кан чачышты.
17 Жыйналган элдин арасында ыйыкталбаган адамдар кљп болгондуктан, таза эместердин ордуна лебилер Тењирге арнап Пасах козусун союшту.
18 Кљпчєлєк эл, айрыкча Эпрайымдын, Менашенин, Исахардын, Забулундун тукуму тазаланган эмес экен, ошентсе да, алар Пасах тамагын жешти, бирок мыйзам боюнча эмес.
19 Бирок Хиския алар єчєн: «Кайрымдуу Кудай, ыйыкталбаган болсо да, ата-бабаларынын Кудай-Тењирин издљљгљ жєрљгєн бурган ар бир адамды кечире кљр!» – деп сыйынды.
20 Тењир Хискиянын сыйынганын угуп, элди кечирди.
21 Иерусалимге келген Ысрайыл уулдары Ачыткысыз нан майрамын жети кєн зор кубаныч менен майрамдашты. Лебилер менен ыйык кызмат кылуучулар кєн сайын аспаптарда ойноп, Тењирди дањкташты.
22 Анан Хиския Тењирге чын жєрљктљн кызмат кылган лебилерге жакшы сљздљрдє айтты. Майрам тамактарын жети кєн жешип, тынчтык курмандыктарын чалышып, ата-бабаларынын Кудай-Тењирин дањазалашты.
23 Бардык жыйын дагы жети кєн майрамдоону чечип, ал жети кєндє да шаттык менен љткљрєштє.
24 Анткени Жєйєт падышасы Хиския жыйналган элге бир мињ букачар, он мињ майда мал берди жана тљрљлљр да жыйналган элге бир мињ букачар, он мињ майда мал беришти. Ошентип, ыйыкталган ыйык кызмат кылуучулардын саны кљбљйдє.
25 Жєйєт аймагынан келген ыйык кызмат кылуучулар менен лебилер, Ысрайылдан келген эл, Жєйєт жана Ысрайыл жеринде жашаган келгиндердин бардыгы кљњєл ачышты.
26 Иерусалимде укмуштай кубанычтуу улуу майрам болду. Анткени Ысрайыл падышасы Дљљт уулу Сулаймандын тушунан бери мындай майрам љткљрєлљ элек болчу.
27 Ыйык кызмат кылуучулар менен лебилер туруп, жалпы элге бата беришти. Кудай алардын єнєн укту, алардын сыйынуусу Тењирдин асмандагы ыйык жайына жетти.
1 Булардын бардыгы аяктаган соњ, ошол жердеги бєт ысрайылдыктар Жєйєт аймагынын шаарларына барышып, балбалдарды талкалап, Ашейра мамыларын кыйратышты. Бєт Жєйєт аймагындагы, Эпрайымдын, Менашенин, Бенжеминдин жерлериндеги бутканаларды, курмандык чалынуучу жайлардын бардыгын кыйратышты. Ошондон кийин гана Ысрайыл уулдары љз єйлљрєнљ, љз шаарларына кайтышты.
2 Хиския Тењир єйєнєн дарбазасынын жанында Аны мактап, дањктап, кызмат кылып туруш єчєн, тынчтык курмандыгын, бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыкты чалып туруш єчєн, лебилер менен ыйык кызмат кылуучулардын љз иштерине жараша топторго бљлєп, кезегин белгилеп койду.
3 Падыша бєтєндљй љрттљлєєчє курмандык єчєн љз малынан, Тењирдин мыйзамында жазылгандай, эртењ менен жана кечинде чалына турган бєтєндљй љрттљлєєчє курмандык єчєн, ишемби сайын, ай жањырган сайын, майрам сайын чалына турган бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктар єчєн бљлєп койду.
4 Ал Иерусалимде жашаган элге, ыйык кызмат кылуучулар менен лебилер Тењирдин мыйзамдарын так аткарышы єчєн, алардын тиешелєє єлєштљрєн берип туруусун буйруду.
5 Бул буйрук элге жарыяланганда, Ысрайыл уулдары эгиндин, шараптын, майдын, балдын, ар кандай талаа љсємдєктљрєнєн тєшємєнєн алгачкыларынан љтљ кљп алып келишти. Алар ушулардын ондон бир бљлєгєн алып келишти.
6 Жєйєт аймагынын шаарларында турган ысрайылдыктар да, жєйєттљр да бодо малы менен майда малынын ондон бир бљлєгєн, љздљрєнєн Кудай-Тењирине арнаган курмандыктарынын ондон бир бљлєктљрєн алып келип, дљбљ-дљбљ кылып єйєштє.
7 Yчєнчє айда дљбљ-дљбљ кылып єйљ баштап, жетинчи айда бєтєштє.
8 Хиския менен тљрљлљр келип, дљбљ-дљбљ болуп жыйылган тартууларды кљрєп, Тењирге жана Анын эли Ысрайылга ыраазычылык билдиришти.
9 Хиския бул дљбљ-дљбљ болуп жыйылган тартуулар жљнєндљ ыйык кызмат кылуучулар менен лебилерден сурады.
10 Садоктун тукумунан чыккан башкы ыйык кызмат кылуучу Азария ага мындай деп жооп берди: «Тењирдин єйєнљ тартууларды алып келе баштагандан тартып тойгончо жедик, дагы кљп артып калды, анткени Тењир элине батасын берди. Артып калгандары ушунча кљп болду».
11 Хиския Тењир єйєнљн бљлмљлљрдє даярдап коюуну буйруду. Бљлмљлљр даярдалды.
12 Ошол жерге тартууларды, курмандыктарды, ондуктарды ак ниеттєєлєк менен ташып келишти. Ошонун бардыгынын башчысы леби Канания, экинчиси анын бир тууганы Шими болду.
13 Канания менен анын бир тууганы Шиминин кол астындагы Жехиел, Азазия, Нахат, Асаел, Жеримот, Жозабат, Элиел, Жисмахия, Махат жана Бенай падыша Хиския менен Кудай єйєнєн башчысы Азария тарабынан коюлган кєзљтчєлљр эле.
14 Чыгыш тараптагы дарбазачы леби, Имнанын уулу Коре элдин Кудайга љз ыктыяры менен тартуулаган, Тењирдин урматына алып келген эњ маанилєє тартууларын алып берип туруу єчєн коюлду.
15 Бир туугандарынын улуусуна болобу, кичєєсєнљ болобу, бирдей таратып туруш єчєн, ыйык кызмат кылуучулардын шаарларына коюлган Эден, Миниямин, Жейшуя, Шемая, Амария, Шехания анын карамагында болушту.
16 Кєн сайын Кудай єйєндљ кылган кызматы, кызмат тєрє, бљлємдљрє боюнча єч жана андан жогорку жаштагы тизмеге кирген бардык эркектерден тышкары
17 уруулары, кызматтары, бљлємдљрє боюнча жыйырма жана андан жогорку жаштагы тизмеге кирген ыйык кызмат кылуучулар менен лебилерге,
18 алардын тизмеге кирген жаш балдарына, аялдарына, кыздарына, уулдарына – бєткєл жамаатка бирдей таратылды, анткени алар љздљрєн ыйык кызматка толук арнашкан.
19 Арундун уулдары – ыйык кызмат кылуучулар єчєн алардын шаарларынын айланасындагы кыштактарга аттары аталган кишилер коюлду. Алар эркек ыйык кызмат кылуучулардын бардыгына, тизмеге кирген бардык лебилерге тиешелєє єлєшєн бљлєштєрєє єчєн коюлду.
20 Бєт Жєйєт аймагында Хиския мына ушундай кылды, ал љз Кудай-Тењиринин алдында жакшы, адилеттєє, туура иш кылды.
21 Ал љз Кудайы жљнєндљ ойлонуп, Кудайдын єйєндљ кызмат кылууга, Анын мыйзамдары менен буйруктарын аткарууга бєт жєрљгє менен аракет кылып, ийгиликке жетти.
1 Хиския ишенимдєє болуп, ушундай иштерди кылгандан кийин, Ашур падышасы Санхейрип Жєйєт аймагына кол салып, анын сепилдєє шаарларын курчап алды, аларды љзєнљ каратып алгысы келди.
2 Хиския Санхейриптин Иерусалим менен согушканы келгенин кљргљндљ,
3 љзєнєн тљрљлљрє жана аскер адамдары менен шаар сыртындагы сууларды бєтљп салууну чечти. Алар жардамга келишти.
4 Кљп эл чогулуп, љлкљнє аралап аккан агын сууну жана бардык суу башаттарын бєтљп салышты да: «Ашур падышалары бул жакка келгенде, суу таппай калышсын», – дешти.
5 Ал кайраттанып, ураган дубалдардын бардыгын, бийик мунараларды калыбына келтирип, сыртынан дагы бир дубал курду жана Дљљттєн шаарындагы Милка сепилин бекемдеп, љтљ кљп курал-жарактарды жана калкандарды даярдап койду.
6 Анан эл башына аскер башчыларды коюп, аларды шаар дарбазасынын алдындагы аянтка чогултту да, аларга жакшы сљздљрдє айтып:
7 «Бекем тургула, кайраттуу болгула, Ашур падышасынан жана аны менен келген кљптљгљн аскерлерден коркпогула, єрљйєњљрдє учурбагыла, анткени алар менен болгондорго караганда биздики кљп.
8 Алар менен – адамдар, ал эми биз менен – Кудай-Тењирибиз! Ал бизге салгылашууда жардам берет жана биз єчєн кєрљшљт», – деди. Жєйєт падышасы Хискиянын сљзєн уккан эл кайраттанды.
9 Ушундан кийин Ашур падышасы Санхейрип љз љкєлдљрєн Иерусалимге жиберди, љзє болсо бєт куралдуу кєчє менен Лакиштин каршысында турду, ал Жєйєт падышасы Хискияга жана Иерусалимдеги жєйєттљргљ љкєлдљрєнљн мындай деп айттырды:
10 «Ашур падышасы Санхейрип мындай дейт: Иерусалимде љзєњљрдє курчап алып, эмнеден ємєт кылып отурасыњар?
11 Хиския: “Ашур падышасынын колунан Кудай-Тењирибиз сактайт”, – деп, силерди ачка калтырып, суусатып љлтєрєш єчєн азгырып жаткан жокпу?
12 Анын бутканалары менен курмандык чалынуучу жайларын талкалап, Жєйєт менен Иерусалим элине: “Бир гана курмандык чалынуучу жайга таазим кылгыла, анын єстєндљ гана жыпар жыттуу зат тєтљткєлљ”, – деген Хиския ушул эмеспи?
13 Силер менин жана менин ата-бабаларымдын жер жєзєндљгє бардык элдерди эмне кылганын билбейсињерби? Жер жєзєндљгє элдердин кудайлары љз жерлерин менин колумдан сактап кала алышты беле?
14 Менин ата-бабаларым тукум курут кылган элдердин кайсы кудайы љз элин менин колумдан сактап калды? Анан силердин Кудайыњар кантип силерди менин колуман сактап калсын?
15 Хиския силерди азыр ушинтип азгырып, адаштырып койбосун, ага ишенбегиле. Эч бир элдин, эч бир падышачылыктын кудайы љз элин менин колумдан жана менин ата-бабаларымдын колунан сактап кала алган эмес, силердин Кудайыњар да силерди менин колуман сактап кала албайт».
16 Анын жљнљткљн кызматчылары Кудай-Тењирге каршы, Анын кулу Хискияга каршы дагы бир далай сљз айтышты.
17 Санхейрип Ысрайылдын Кудай-Тењирин жамандап жазган каттарында: «Жер жєзєндљгє элдердин кудайлары љз элдерин менин колуман сактап кала албагандай эле, Хискиянын Кудайы да љз элин менин колуман сактап кала албайт», – деп, Кудайга акарат келтирди.
18 Алар дубалдын єстєндљ турган Иерусалим элин коркутуп, жєрљгєн тєшєрєп шаарды багынтып алыш єчєн, жєйєт тилинде кыйкырып жатышты.
19 Иерусалимдин Кудайы жљнєндљ да, башка элдердин адамдын колунан чыккан жасалма кудайлары жљнєндљ да сєйлљп жатышты.
20 Ошондо Хиския падыша менен Амостун уулу Ышайа пайгамбар сыйынып, асмандагы Кудайга жалынып-жалбарды.
21 Тењир асмандан периштесин жиберди. Ал Ашур падышасынын аскерлеринин эњ мыктыларын, аскер башчыларынын башчысын, аскер башчыларын кырып салды. Ал љз жерине маскара болуп кайтты. Ал љз кудайынын єйєнљ келгенде, љз уулдары аны кылыч менен сайып љлтєрєштє.
22 Тењир Хискияны жана Иерусалим элин Ашур падышасы Санхейриптин колунан, бардык эле баскынчылардын колунан мына ушинтип куткарды. Аларды бардык жерде калкалап жєрдє.
23 Ошондо кљпчєлєк эл Тењирге арнап Иерусалимге тартууларды алып келишти. Ошондой эле Жєйєт падышасы Хискияга кымбат баалуу белектерди алып келишти. Ушундан кийин бардык элдердин кљз алдында анын дањкы чыкты.
24 Ошол кезде Хиския катуу ооруп калды. Ошондо ал Кудайга сыйынды. Ал анын єнєн угуп, ага жышаан берди.
25 Бирок Хиския бул ырайымга ыраазычылык билдирген жок, себеби жєрљгє текеберленип кеткен эле. Ошондо Кудай ага, Жєйєт аймагына да, Иерусалимге да каарданды.
26 Бирок Хиския жєрљгє текеберденип кеткенин мойнуна алгандыктан, Иерусалим тургундары да моюн сунгандыктан, Хискиянын кљзє барында Тењир аларга каарын тљккљн жок.
27 Хиския љтљ кљп байлыкка, атак-дањкка ээ болду. Ал љзєнєн алтын-кємєштљрє, асыл таштары, жыпар жыттуу заттары, кымбат баалуу идиштери єчєн атайын казыналарды курду.
28 Жерден алган тєшємдљрє єчєн, дан, шарап, зайтун майлары єчєн, атайын сактай турган кампаларды, тљрт тєлєк малдын тєрлљрєнљ жараша атайын малканаларды, короо-сарайларды салды.
29 Љзєнљ да шаарларды курду. Анын бодо малы да, майда малы да љтљ кљп эле, анткени Кудай ага љтљ кљп мал-мєлк берген.
30 Ушул Хиския Гихон суусунун жогорку башатын тосуп, Дљљттєн шаарынын батыш тарабына, тљмљн карай буруп салган. Хиския ар бир иште ийгиликке жетишкен.
31 Бабыл падышалары љз љкєлдљрєн анын жеринде болгон кереметтер тууралуу сурап-билєєгљ жибергенде, сынаш єчєн, жєрљгєн билиш єчєн, Кудай аны таштап койгон.
32 Хискиянын калган иштери менен жакшы иштери Амос уулу Ышайа пайгамбардын кљргљн аяндарында, Жєйєт жана Ысрайыл падышаларынын китептеринде жазылып калган.
33 Хиския кљз жумуп, ата-бабаларына кошулду. Аны Дљљт уулдарынын мєрзљлљрєнєн баш жагына коюшту. Ал кљз жумганда, Жєйєт жана Иерусалим эли ага урмат кљрсљтєштє. Анын ордуна уулу Менаше падыша болду.
1 Менаше такка отурганда, он эки жашта эле, ал Иерусалимде элєє беш жыл падыша болду.
2 Ал Ысрайыл уулдарынын алдынан Тењир кууп салган элдин жийиркеничтєє иштерин туурап, Тењирге жакпаган иштерди кылды.
3 Атасы Хиския жок кылып салган бийик жердеги бутканаларды кайрадан салып, Баалдарга курмандык чалынуучу жайларды куруп, Ашейра мамыларын тургузуп, асман кошуундарынын баарына табынып, ошолорго кызмат кылды.
4 Ошондой эле «Менин атым Иерусалимде тєбљлєк болот», – деп, Тењир айткан Кудай єйєнљ да курмандык чалынуучу жайларды курду.
5 Тењир єйєнєн эки короосуна тењ асман кошуундарына арнап курмандык чалынуучу жайларды курду.
6 Ал Ином уулдарынын љрљљнєндљ љз уулдарын курмандыкка љрттљдє. Ал ошондой эле бал ачты, тљлгљ тартты, сыйкырчылык кылды жана љлгљндљрдє чакыргандарды, сыйкырчылык кылгандарды колдоду. Ошентип, ал Кудайга жакпаган иштерди кљп кылып, Аны каардантты.
7 Ал Кудай єйєнљ оюп жасаткан бурканды койду. Бул єй жљнєндљ Тењир Дљљткљ жана анын уулу Сулайманга мындай деп айткан: «Ысрайылдын урууларынын ичинен Љзєм тандап алган Иерусалимде жана ушул єйдљ Љз ысымымды тєбљлєккљ орнотом.
8 Эгерде алар Мен Мусанын колу менен берген бардык мыйзам, буйрук, кљрсљтмљлљрдє так аткарууга аракет кыла турган болсо, Мен алардын ата-бабаларына бекитип берген бул жерден мындан ары аларды кууп чыкпайм».
9 Бирок Менаше Жєйєт аймагы менен Иерусалимдин тургундарын Ысрайыл уулдарынын алдынан Тењир кууп салган элдердин иштеринен да жаман иштерди кылууга тєрттє.
10 Тењир Менашеге жана анын элине сєйлљдє, бирок алар укпай коюшту.
11 Ошондо Тењир Ашур падышасынын аскер башчыларын аларга каршы жљнљттє. Алар Менашени кишендеп, чынжырлап Бабылга алып келишти.
12 Ал кыйналганда, љз Кудай-Тењирине жалына баштады. Ошентип, ал љз ата-бабаларынын Кудайынын алдында толук моюн сунду.
13 Ага сыйынды, Кудай да ага назарын салып, сыйынуусун угуп, аны Иерусалимге, љз падышачылыгына кайра алып келди. Ошондо Менаше Тењирдин Кудай экенин тааныды.
14 Ошондон кийин Дљљттєн шаарынын тышкы дубалдарын, Гихон суусунун батыш тарабындагы коктуну бойлото Балык дарбазасынын кире беришине чейин курду. Опелди тегерете дубал менен курчады, дубалды бийик кљтљрдє. Жєйєт аймагындагы бекемделген шаарлардын бардык тарабына аскер башчыларды койду.
15 Кудай єйєндљгє башка кудайларды, бурканды, Иерусалимдеги жана Тењир єйє турган тоодогу љзє тургузган бутканалардын бардыгын талкалап, шаардын сыртына ыргытты.
16 Тењирдин курмандык чалынуучу жайын калыбына келтирип, ага тынчтык курмандыктары менен ыраазычылык курмандыктарын чалды. Анан Ысрайылдын Кудай-Тењирине гана кызмат кылууну жєйєттљргљ буйруду.
17 Бирок эл љз курмандыктарын Кудай-Тењирине арнаганы менен, дагы эле бутканаларда курмандыктарды чала берди.
18 Менашенин калган иштери, љз Кудайына жалынган сыйынуусу, ага Ысрайыл Кудай-Тењиринин атынан кљрљгљчтљрдєн айткан сљздљрє Ысрайыл падышаларынын китебинде жазылган.
19 Анын сыйынуусу, Кудайдын ага назар салуусу, мыйзамсыз иштерин жана кєнљљсєн мойнуна алганга чейин бутканаларды, курмандык чалынуучу жайларды курганы, Ашейра мамыларын жана буркандарды койгону Хозайдын китебинде жазылган.
20 Менаше кљз жумуп, ата-бабаларына кошулду, аны љз єйєнљ коюшту. Анын ордуна уулу Амон падыша болду.
21 Амон такка отурганда, жыйырма эки жашта эле, ал Иерусалимде эки жыл падышачылык кылды.
22 Ал атасы Менашеге окшоп, Тењирге жакпаган иштерди кылды. Атасы Менаше жасаган бардык буркандарга курмандык чалып, ошолорго кызмат кылды.
23 Ал атасы Менашеге окшоп, Тењирдин алдында моюн сунган жок, тескерисинче, атасынан да кљп кєнљљгљ батты.
24 Љз кулдары ага каршы кастык уюштурушуп, аны љз єйєндљ љлтєрєп салышты.
25 Бирок эл Амон падышага каршы кастык уюштургандарды љлтєрєп салды. Эл анын ордуна уулу Жошияны такка отургузду.
1 Жошия такка отурганда, сегиз жашта эле, ал Иерусалимде отуз бир жыл падышачылык кылды.
2 Ал Тењирге жаккан иштерди жасап, љз атасы Дљљттєн жолу менен жєрдє, оњго да, солго да бурулган жок.
3 Ал падышачылыгынын сегизинчи жылында, љспєрєм кезинде эле, атасы Дљљттєн Кудайына кайрыла баштаган. Ал эми падышачылыгынын он экинчи жылында Жєйєт аймагы менен Иерусалимди бутканалардан, Ашейра мамыларынан, оюп жана куюп жасалган жасалма кудайлардан тазалай баштаган.
4 Эл анын алдында Баалдардын курмандык чалынуучу жайлары менен алардын єстєндљгє кєн буркандарын кыйратып, Ашейра мамыларын кыйып, оюлуп, куюлуп жасалган жасалма кудайларды талкалап, майдалап туруп, кєлдљрєн аларга курмандык чалгандардын мєрзљлљрєнєн єстєнљ сапырып жиберди.
5 Буткана кызматчыларынын сљљгєн алардын курмандык чалынуучу жайларынын єстєндљ љрттљдє. Ошентип, ал Жєйєт аймагы менен Иерусалимди тазалады.
6 Менашенин, Эпрайымдын, Шымондун шаарларында, атєгєл, Напталынын тукумуна чейин жана алардын ээн калган аймактарында болуп,
7 курмандык чалынуучу жайларды кыйратып, Ашейра мамыларын кыйып, балбалдарды љрттљп, Ысрайыл жериндеги бардык буркандарды талкалап, Иерусалимге кайтты.
8 Ал падышачылыгынын он сегизинчи жылында жерин жана Кудай єйєн тазалаткан соњ, љз Кудай-Тењиринин єйєн калыбына келтириш єчєн, Атсалия уулу Шапанды, шаар башчысы Маасеяны, Жаахаз уулу Жаах катчыны жљнљттє.
9 Алар башкы ыйык кызмат кылуучу Хилкияга келишип, элдин Кудай єйєнљ алып келген кємєштљрєн тапшырышты. Ал кємєштљрдє эшик кайтарган лебилер Иерусалим тургундарынан, бєткєл Жєйєт менен Бенжеминден, ысрайылдыктардан, Менаше менен Эпрайым урууларынан чогултуп алышкан.
10 Аларды Тењир єйєн оњдоп жаткан жумушчуларга таратып бериш єчєн, Тењир єйєндљгє жумушчулардын башчыларынын колдоруна тапшырышты.
11 Алар Жєйєт падышалары бєлєнткљн имаратты кайрадан жабыш єчєн, чегилген таштарды жана шырык єчєн жыгач сатып алууга кємєштє усталар менен куруучуларга беришти.
12 Бул адамдар тапшырылган жумуштарды ак ниеттєєлєк менен иштешти. Аларды кљзљмљлдљп турууга: Мерари уулдарынан Жахат менен Обадия, Каат уулдарынан Захария менен Мешулам коюлду. Булар музыкалык аспаптарда ойной алган лебилер эле.
13 Алар жєк ташуучулар менен ар кандай жумуштарды аткарган адамдарга кљзљмљлдєк кылышты. Лебилердин ичинен катчылар, дарбазачылар, кљзљмљлдљљчєлљр да бар эле.
14 Тењир єйєндљгє кємєштљрдє алып жатканда, башкы ыйык кызмат кылуучу Хилкия Тењирдин Муса аркылуу берген мыйзам китебин таап алды.
15 Хилкия катчы Шапанга: «Мен Тењир єйєнљн мыйзам китебин таап алдым», – деди да, китепти Шапандын колуна берди.
16 Шапан китепти падышага алып келип, ага мындай деген кабарды айтты: «Кулдарыњ сен буйруган жумуштардын бардыгын жасап жатышат.
17 Алар Тењир єйєнљн табылган кємєштљрдє алып, иш башкаруучулардын жана жумушчулардын колдоруна беришти».
18 Катчы Шапан падышага дагы: «Башкы ыйык кызмат кылуучу Хилкия мага мына бул китепти берди», – деди. Шапан китепти падыша алдында окуду.
19 Падыша мыйзам сљздљрєн укканда, љз кийимин айрып жиберди.
20 Анан падыша Хилкия менен Шапандын уулу Акикамга, Михейдин уулу Абдонго, катчы Шапанга, падышанын кызматчысы Асаяга мындай деп буйрук берди:
21 «Мен єчєн, аман калган Ысрайыл єчєн, Жєйєт єчєн бул табылган китепте жазылган мыйзам жљнєндљ Тењирден сурагыла. Анткени ата-бабаларыбыз бул китепте жазылган сљздљр боюнча жєрбљй, Тењирдин сљздљрєн аткарбай койгондуктан, Тењирдин бизге болгон каары кєчтєє».
22 Ошондо Хилкия менен падышанын кишилери кийим кайтарган Хасранын уулу, Токаттын уулу Шалумдун аялы Хулда деген пайгамбар аялга барышты. Ал аял Иерусалимдин экинчи бљлєгєндљ жашачу. Алар бул тууралуу аялга айтышты.
23 Аял аларга мындай деди: «Ысрайылдын Кудай-Тењири мындай дейт: Силерди мага жиберген кишиге айткыла:
24 Тењир мындай дейт: “Эми Мен Жєйєт падышасынын алдында окуп берген китепте жазылган алааматты бул жерге каптатам жана бул жерде жашагандарды каргышка калтырам.
25 Анткени алар Мени таштап, башка кудайларга жыпар жыттуу зат тєтљтєшєп, љз колдору менен кылган кылмыштары менен Мени каардантышты. Менин каарым алар турган жерде жалындап кєйљт, љчпљйт”.
26 Ал эми Тењирден сурап билєєгљ жиберген Жєйєт падышасына мындай айткыла: Китептеги сен уккан сљздљр тууралуу Ысрайылдын Кудай-Тењири мындай дейт:
27 “Бул жер тууралуу, анда жашагандар тууралуу китепте жазылган Менин сљздљрємдє угуп, Менин алдымда жєрљгєњдє жоошутуп, башыњды ийгендиктен, кийимињди айрып, љкєнєп ыйлап, Менин алдымда моюн сунгандыктан, Сенин єнєњдє уктум.
28 Мен сени љз ата-бабаларыња кошом, сен тынчтык менен коюласыњ, сен жашаган бул жерге, анда жашаган элге Мен жибере турган алааматтарды сенин кљзєњ кљрбљйт». Падышага Тењирдин жообун жеткиришти.
29 Падыша Жєйєт аймагы менен Иерусалимдеги бардык аксакалдарды чакырууга чабарман чаптырды.
30 Ошондо падыша, аны менен кошо бардык Жєйєт эли, Иерусалимдин тургундары, ыйык кызмат кылуучулар, лебилер, кичине дебей, чоњ дебей бєт эл Тењир єйєнљ келишти. Ал Тењир єйєнљн табылган мыйзам китептеги бардык сљздљрдє угуза окуду.
31 Падыша љз ордунан туруп, Тењирдин жолу менен жєрєш єчєн, чын жєрљктљн, бєт жан-дилинен Анын осуяттарын, мыйзамдарын, кљрсљтмљлљрєн аткарыш єчєн, бул китепте жазылган келишим сљздљрєн аткарыш єчєн, Тењирдин алдында келишим тєздє.
32 Анан падыша Иерусалимде жана Бенжемин жеринде жашагандардын бардыгына муну иш жєзєндљ аткарууну буйруду. Ошондон кийин Иерусалим тургундары љз ата-бабаларынын Кудай-Тењиринин келишими боюнча жашай башташты.
33 Ошентип, Жошия Ысрайыл уулдары табынган бардык жерлердеги жийиркеничтєє нерселерди алып таштады. Ысрайыл жеринде жашагандардын бардыгына љз Кудай-Тењирине кызмат кылууну буйруду. Анын кљзє љткљнчљ, алар љз ата-бабаларынын Кудай-Тењиринен баш тартышкан жок.
1 Жошия Иерусалимде Тењирдин Пасах майрамын љткљрдє. Пасах козусун биринчи айдын он тљртєнчє кєнє союшту.
2 Ал ыйык кызмат кылуучуларды љздљрєнєн кызмат орундарына коюп, Тењир єйєндљ кызмат кылууга шыктандырды.
3 Анан лебилерге, љздљрєн Тењирге арнаган Ысрайылдын бардык насаатчыларына мындай деди: «Ысрайыл падышасы Дљљттєн уулу Сулайман курган ийбадатканага келишим сандыгын койгула. Аны эми ийинињерге кљтљрєп жєрєєнєн зарылдыгы жок. Мындан ары Кудай-Тењирге жана Анын Ысрайыл элине ушул жерде кызмат кылгыла.
4 Ысрайыл падышасы Дљљт жана анын уулу Сулайман падыша кљрсљтєп кеткендей, уруу-урууњар боюнча, кезек-кезегињер боюнча тургула.
5 Ысрайыл уулдары болгон бир туугандарыњардын уруулары боюнча, лебилердин уруулары боюнча бљлєнєп, ыйык жайда тургула.
6 Пасахка арналган козуну сойгула да, ыйыкталгыла, аны бир туугандарыњарга Тењирдин Муса аркылуу айткан сљзє боюнча даярдагыла».
7 Анан Жошия ал жерде турган элдин уулдарынын бардыгына Пасах курмандыгы єчєн майда малдан, козу менен жаш текеден отуз мињ жана єч мињ букачар берди. Падыша буларды љз малынан берди.
8 Анын тљрљлљрє да элге, ыйык кызмат кылуучуларга, лебилерге љз каалоосу менен тартууларды алып келишти: Кудайдын єйєндљ башчылык кылган Хилкия, Захария, Жехиел Пасах курмандыгы єчєн ыйык кызмат кылуучуларга эки мињ алты жєз майда мал жана єч жєз љгєз беришти.
9 Канания, анын бир туугандары Шемая, Натанаел жана лебилердин башчылары: Хашабия, Жейел, Жозабат Пасах курмандыгы єчєн лебилерге беш мињ кой, беш жєз љгєз беришти.
10 Пасахты љткљрєє кызматы мына ушундай болду. Падышанын буйругу боюнча ыйык кызмат кылуучулар љз-љз орундарында, лебилер љз кезеги менен турушту.
11 Анан Пасах козусун союшту. Ыйык кызмат кылуучулар лебилердин колдорунан канды алып чачышты, лебилер болсо терисин сыйрышты.
12 Мусанын китебинде жазылгандай, Тењирге арналып чалынуучу бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктарды Ысрайыл уулдарынын урууларына бљлєштєрєштє. Љгєздљрдє да ошондой кылышты.
13 Мыйзам боюнча Пасах козусун отко кактап бышырышты. Ыйык курмандыктарды казандарга, карапаларга, мискейлерге бышырышып, дароо бардык элге таратышты.
14 Андан соњ љздљрє єчєн жана ыйык кызмат кылуучулар єчєн даярдашты, анткени Арундун уулдары, ыйык кызмат кылуучулар бєтєндљй љрттљлєєчє курмандыктарды жана майларды љрттљп, тєн киргенге чейин колдору бошогон жок. Ошондуктан лебилер љздљрєнљ жана Арундун уулдарына, ыйык кызмат кылуучуларга, даярдашты.
15 Асаптын уулдары, ырчылар Дљљт менен Асаптын, Эйман менен падышанын кљрљгљчє Жедутундун буйругу боюнча љз орундарында калышты, дарбазачылар да ар бир дарбазанын алдында турушту. Аларга љз кызматын таштап кетєєнєн кажети жок эле, анткени алар єчєн бир туугандары болгон лебилер даярдашчу.
16 Жошия падышанын буйругу боюнча Тењирдин курмандык чалынуучу жайында курмандык љрттљп Пасахты љткљрєш єчєн, ошол кєнє Тењирге кылган кызмат ушундай болду.
17 Ал жерде болгон Ысрайыл уулдары Ачыткысыз нан майрамы менен Пасах майрамын жети кєн бою љткљрєштє.
18 Шемуел пайгамбардын кєндљрєнљн бери Ысрайылда мындай Пасах майрамы љткљрєлгљн эмес эле. Жошия, ыйык кызмат кылуучулар, лебилер, Иерусалимде жашаган жєйєттљр менен ысрайылдыктар љткљргљн Пасах майрамын Ысрайыл падышаларынын бири да љткљргљн эмес.
19 Бул Пасах майрамы Жошиянын падышачылыгынын он сегизинчи жылында љткљрєлдє.
20 Жошия Кудайдын єйє єчєн бардык иштерди кылып бєткљндљн кийин, Мисир падышасы Нехо Эфрат боюндагы Каркемиш менен согушууга бет алды. Жошия анын алдынан чыкты.
21 Нехо љз љкєлдљрєн жљнљтєп, ага мындай деп айттырды: «Жєйєт падышасы, менден сага эмне керек? Мен сага каршы бара жаткан жокмун, мен согуш болуп жаткан жерге бара жатам. Мени Кудай шаштырып жатат. Кудайга каршы чыкпа, Ал мени менен, Ал сени љлтєрєп салбасын, байка».
22 Бирок Жошия кайтып кетпей, аны менен согушууга даярданды, Кудайдын атынан сєйлљгљн Нехонун сљзєн укпай койду, аны менен Мегидо тєздєгєндљ беттешти.
23 Ошондо анын жаа тарткычтары Жошияны атышты. Жошия љз кызматчыларына мындай деди: «Мени алып кеткиле, мен оор жарадар болдум».
24 Кызматчылары аны майдан арабадан тєшєрєп, коштоп жєргљн башка арабага салып, Иерусалимге алып кетишти. Ал оор жараттан љлдє, аны ата-бабаларынын мєрзљсєнљ коюшту. Бєткєл Жєйєт аймагы менен Иерусалим Жошияны жоктоп аза кєтєштє.
25 Жошияны катуу жоктоп, Жеремия да кошок кошту. Ырчылар менен кошокчу аялдар Жошияны армандуу ырларында айтып, бєткєл Ысрайылга таратышты, ал армандуу ырлар азыркыга чейин Ысрайыл элинде колдонулуп келе жатат. Жошияны жоктогон кошоктор армандуу ырлар китебинде жазылган.
26 Тењирдин мыйзамы боюнча аткарган Жошиянын башка жакшы иштери,
27 анын дагы башка иштери, алгачкы жана акыркы иштери Ысрайыл менен Жєйєт падышаларынын китебинде жазылган.
1 Жєйєт эли Жошиянын уулу Жаахазды атасынын ордуна падыша кылып койду.
2 Жаахаз такка отурганда, жыйырма єч жашта эле, ал Иерусалимге єч ай гана падышачылык кылды.
3 Аны Иерусалимдеги тагынан Мисир падышасы кулатты да, алардын жерине жєз таланттан кємєш жана бир таланттан алтын салык салды.
4 Мисир падышасы Жєйєт аймагы менен Иерусалимге анын бир тууганы Элийакимди падыша кылып, анын атын Жайаким кылып љзгљрттє. Ал эми анын бир тууганы Жаахазды Нехо Мисирге туткундап кетти.
5 Жайаким такка отурганда, жыйырма беш жашта эле, ал Иерусалимде он бир жыл падышачылык кылды. Ал љз Кудай-Тењирине жакпаган иштерди кылды.
6 Ага Бабыл падышасы Небухаданасар кол салып, аны Бабылга алып кетиш єчєн, кишендеп салды.
7 Небухаданасар Тењирдин єйєндљгє алтын идиштердин бир бљлєгєн алып, Бабылга алып кетип, Бабылдагы бутканасына коюп койду.
8 Жайакимдин башка иштери, анын жийиркеничтєє иштери Жєйєт менен Ысрайыл падышаларынын китебинде жазылган. Анын ордуна уулу Жайахин падыша болду.
9 Жайахин такка отурганда, он сегиз жашта эле, ал Иерусалимде єч ай, он кєн падышачылык кылды. Ал Тењирге жакпаган иштерди кылды.
10 Бир жыл љткљндљн кийин, Небухаданасар падыша Тењирдин єйєндљгє кымбат баалуу идиштер менен кошо аны Бабылга алып келєєгљ буйрук кылды. Ал Жєйєт аймагы менен Иерусалимге Жайахиндин жакын тууганы Ситкияны падыша кылып койду.
11 Ситкия такка отурганда, жыйырма бир жашта эле, ал Иерусалимде он бир жыл падышачылык кылды.
12 Ал љз Кудай-Тењирине жакпаган иштерди кылды. Тењирдин атынан пайгамбарчылык сљздљрдє айткан Жеремия пайгамбардын алдында ал моюн сунган жок.
13 Ал Кудайдын атынан ант алган Небухаданасар падышадан бљлєнєп кетти. Ал катуу љжљрлљнєп, жєрљгєн таш кылып, ысрайылдыктардын Кудай-Тењирине кайрылган жок.
14 Ыйык кызмат кылуучуларга жана элге башчылык кылган бардык башкаруучулар да бутпарастарды туурап, кљп кєнљљгљ батып, Иерусалимде Тењир Љзє ыйыктаган Тењирдин єйєн булгашты.
15 Ошондо алардын ата-бабаларынын Кудай-Тењири аларга тањ азандан элчилерин жљнљтєп турду, анткени ал Љз элин, Љз турак жайын аяды.
16 Бирок алар Кудай жиберген элчилерди шылдыњ кылышып, алардын сљздљрєн барк албай, Анын пайгамбарларын маскаралашты, ошондо Тењир Љз элине абдан каарданды. Аларды Тењирдин каарынан эч нерсе куткарып кала алган жок.
17 Тењир аларга Каздим падышасын жиберди, алардын ыйык жайында улан-кыздарды кылычтап љлтєрєштє, алар жаш баланы да, жаш кызды да, чал-кемпирди да, эч кимди аяшкан жок, анткени Тењир бардыгын алардын колуна салып берди.
18 Кудайдын єйєндљгє кичине дебей, чоњ дебей, бардык идиштерди, Тењирдин єйєндљгє, падышанын єйєндљгє, тљрљлљрдєн єйєндљгє бардык казына-байлыктарды Бабылга алып кетишти.
19 Кудайдын єйєн љрттљп, Иерусалимдин дубалдарын кыйратып салышты. Анын бардык єйлљрєн љрттљп, асыл буюмдарын талкалап кетишти.
20 Кылыч мизинен аман калгандарды ал Бабылга кљчєрдє. Персия падышасы такка келгенге чейин, алар ага жана анын уулдарына кул болуп калышты.
21 Тењирдин Жеремия пайгамбар аркылуу айткан сљздљрє аткарылганга чейин, жер љзєнєн ишемби жылдарында эс алган эмес, ээн калган учурда жетимиш жыл бою эс алды.
22 Ал эми Персия падышасы Корештин падышачылыгынын биринчи жылында Тењирдин Жеремия аркылуу айткан сљздљрє ордунан чыгыш єчєн, Тењир Персия падышасы Корештин рухун козгоду. Ошондо ал љзє бийлеп турган бардык падышачылыкка оозеки да, кат жєзєндљ да мындай деп жарыялоону буйрук кылды:
23 «Персия падышасы Кореш мындай дейт: “Асмандагы Кудай, Тењир мага жер жєзєнєн бардык падышачылыктарын берди. Ал Жєйєт аймагындагы Иерусалимге Тењирдин єйєн курууну мага буйрук кылды. Арањарда Анын элинен ким калса, ал ошол жакка бет алсын, Кудай аны менен болот”».