1 Жєйєт падышасы Жайакимдин падышачылыгынын єчєнчє жылында Бабыл падышасы Небухаданасар Иерусалимге келип, аны курчап алды.
2 Ошондо Тењир анын колуна Кудай єйєнєн идиштеринин бир бљлєгєн жана Жєйєт падышасы Жайакимди берди. Небухаданасар аларды Шинар жерине, љз кудайынын єйєнљ жљнљттє. Ал идиштерди љз кудайынын казынасына киргизди.
3 Анан падыша эбнухтардын башчысы Ашпеназга Ысрайыл уулдарынын ичинен, падыша жана тљрљ тукумунан,
4 денесинде эч кандай кемчилиги жок, келишимдєє, ар тараптуу билими бар, илимди тєшєнљ билген, зээндєє, падыша сарайында кызмат кылууга жарактуу љспєрємдљрдє алып келєєнє, аларга каздим тилин жана жазуусун єйрљтєєнє буйруду.
5 Падыша аларга кєн сайын љз дасторконундагы тамактан жана љзє ичип жєргљн шараптан берип турууну дайындады, аларды єч жыл окутууну буйруду, єч жыл љткљндљн кийин алар падыша алдына келєєгљ тийиш эле.
6 Алардын арасында Жєйєт уулдары Даниел, Ханания, Мишаел жана Азария бар эле.
7 Эбнухтардын башчысы аларга башка ат койду: Даниелге Белтешатсар, Хананияга Шадрах, Мишаелге Мейшах жана Азарияга Абет-Него.
8 Даниел љз жєрљгєндљ падыша дасторконундагы тамак менен, падыша ичкен шарап менен булганбоону чечип койду. Ошондуктан ал булганбаш єчєн, эбнухтардын башчысынан уруксат сурады.
9 Кудай эбнухтардын башчысына Даниелге карата ырайым жана сєйєє берди.
10 Эбнухтардын башчысы Даниелге: «Мен љзємдєн мырзам падышадан корком, силерге тамак менен шарапты падыша љзє дайындаган. Љзєњљр курактуу љспєрємдљрдљн айырмаланып, љњєњљрдєн азыњкы экенин падыша кљрсљ, анда мен падыша алдында айыптуу болуп калам», – деди.
11 Ошондо Даниелдин, Хананиянын, Мишаелдин жана Азариянын єстєнљн эбнухтардын башчысы кљзљмљлдљљчє кылып койгон Амелсарга Даниел мындай деди:
12 «Кулдарыња байкоо жєргєз: он кєн бою бизге жегенге жашылча, ичкенге суу берип турушсун.
13 Ошондон кийин биздин љњєбєздє жана падыша тамагынан тамактанган љспєрємдљрдєн љњєн кљр, анан кулдарыња љзєњдєн кљргљнєњљ жараша кыл».
14 Амелсар алардын бул айтканына макул болуп, аларга он кєн байкоо жєргєздє.
15 Он кєн љткљндљн кийин алар падыша дасторконунан тамактанган бардык љспєрємдљргљ караганда келишимдєє, келбеттєє болуп калышты.
16 Ошондо Амелсар аларга дайындалган тамак менен шараптын ордуна аларга жашылча берип турду.
17 Кудай ал тљрт љспєрємгљ ар кандай китептерди жана акылмандыкты тєшєнљ билєє єчєн билим жана акыл берди. Даниелге болсо, андан тышкары, ар кандай кљрєнєштљрдє жана тєштљрдє тєшєнљ билєє жљндљмдєєлєгєн берди.
18 Белгиленген жылдар љткљндљн кийин, падыша аларды алып келєєнє буйруду, эбнухтардын башчысы аларды Небухаданасардын алдына алып келди.
19 Падыша алар менен сєйлљштє. Бардык љспєрємдљрдєн ичинен Даниелге, Хананияга, Мишаелге жана Азарияга тењ келген эч ким болгон жок. Ошондон тартып алар падыша алдында кызмат кыла башташты.
20 Падыша акылмандык талап кылынган нерселер боюнча алардан эмнени гана сурабасын, алар терењ акылмандык кљрсљтєштє. Ошондо падыша алардын љзєнєн бєт падышачылыгындагы жашыруун сырларды билєєчєлљр менен сыйкырчылардан он эсе жогору турарын билди.
21 Даниел ал жерде падыша Корештин падышачылыгынын биринчи жылына чейин болду.
1 Небухаданасар љзєнєн падышачылыгынын экинчи жылында тєш кљрдє. Ошондо анын тынчы кетти, тєшє эсинен чыгып кетти.
2 Ошондо падыша љзєнєн тєшєн айттырыш єчєн, жашыруун сырларды билєєчєлљрдє, тљлгљчєлљрдє, сыйкырчыларды жана каздимдерди чакырууну буйруду. Алар келип, падыша алдында турушту.
3 Падыша аларга: «Мен тєш кљрдєм, бул тєштєн маанисин билгим келип, тынчым кетип жатат», – деди.
4 Каздимдер падышага арамей тилинде: «Падыша! Тєбљлєк жаша! Тєшєњдє кулдарыња айт, ошондо биз анын маанисин тєшєндєрєп беребиз», – дешти.
5 Падыша каздимдерге мындай деп жооп кылды: «Мен айткан сљз љзгљрєлбљйт: эгерде силер мага тєштє жана анын маанисин айтып бербесењер, анда силерди бљлљ чаап, єйєњљрдє урандыга айландырышат.
6 Эгерде тєштє жана анын маанисин айтып берсењер, анда менден белек жана сыйлык аласыњар, силерге чоњ сый кљрсљтєлљт. Ошондуктан мага тєштє жана анын маанисин айтып бергиле».
7 Алар экинчи жолу: «Падыша љзєнєн кулдарына тєшєн айтсын, ошондо биз анын маанисин тєшєндєрєп беребиз», – деп жооп беришти.
8 Ошондо падыша аларга: «Менин сљзємдєн љзгљрєлбљстєгєн билгендиктен, убакытты уткуњар келип жатканын билип эле турам.
9 Мага тєштє айтпай жатканыњардын себеби – бир жаман оюњар бар: убакытты љткљрєп, мага жалганды, калпты айтканы жатасыњар. Тєшємдє айтып бергиле, ошондо мен силердин анын маанисин да айтып бере аларыњарды билем», – деди.
10 Каздимдер падышага мындай деп жооп беришти: «Бул ишти падышага ачып бере ала турган адам жер жєзєндљ жок, ошондуктан улуу жана кудуреттєє болгон бир да падыша буга окшогон ишти бир да жашыруун сырларды билєєчєдљн, бир да сыйкырчыдан, бир да тљлгљчєдљн жана бир да каздимден талап кылган эмес.
11 Падыша талап кылып жаткан бул иш ушунчалык кыйын болгондуктан, аны падышага адамдар менен жашабаган кудайлардан башка эч ким ачып бере албайт».
12 Буга падыша аябай каарданып, аябай ачууланып, Бабылдын бардык акылмандарын кырып салууну буйрук кылды.
13 Акылмандарды љлтєрєє жљнєндљгє бул буйрук чыкканда, Даниелди жана анын жолдошторун да љлтєрєє єчєн издешти.
14 Ошондо Даниел Бабыл акылмандарын љлтєргљнє чыккан падыша сакчыларынын башчысы Ариохко акылмандык жана билгичтик менен кайрылды.
15 Ал падышанын башкы кызматчысы Ариохтон: «Эмне єчєн падыша ушундай катуу буйрук чыгарды?» – деп сурады. Ариох Даниелге бардык ишти айтып берди.
16 Даниел падышага кирип, тєштєн маанисин билєєгљ убакыт сурады.
17 Анан Даниел єйєнљ келип, љзєнєн жолдоштору Хананияга, Мишаелге жана Азарияга болгон ишти айтып берди.
18 Бабылдын башка акылмандары менен кошо љлєп калбаш єчєн, асмандагы Кудай ырайым кылып, бул сырды ачып берєєсєн љтєнгєлљ деп, Даниел жолдошторуна кайрылды.
19 Ошондо бул жашыруун сыр Даниелге тєнкє кљрєнєштљ ачылды, Даниел асмандагы Кудайды дањктады.
20 Даниел мындай деди: «Тењирдин ысымы кылымдан кылымга дањкталсын, анткени акылмандык менен кєч Ага таандык.
21 Ал мезгилдер менен жылдарды љзгљртљт, падышаларды кулатат, падышаларды коёт, акылдууларга акылмандык, тєшєнљ ала тургандарга билим берет.
22 Ал терењ жана жашыруун сырларды ачат, карањгылыкта эмне бар экенин билет, жарык Аны менен жашайт.
23 Ата-бабаларымдын Кудайы, Сен мага акылмандык жана кєч бергенињ єчєн, биз Сенден эмне жљнєндљ сурасак, ошону мага ачып бергенињ єчєн, Сени дањктайм жана дањазалайм, анткени Сен бизге падышанын ишин ачып бердињ».
24 Ошондон кийин Даниел падышадан Бабылдын акылмандарын љлтєрєє жљнєндљ буйрук алган Ариохко келип: «Бабылдын акылмандарын љлтєрбљ. Мени падышага алып бар, мен ага тєштєн маанисин ачып берем», – деди.
25 Ошондо Ариох Даниелди падышага дароо алып келип, ага: «Мен Жєйєттєн туткунда жєргљн уулдарынын ичинен падышага тєштєн маанисин ачып бере ала турган бир адамды таптым», – деди.
26 Падыша Белтешатсар деген да ысымы бар Даниелден: «Сен мага мен кљргљн тєштє жана анын маанисин айтып бере аласыњбы?» – деп сурады.
27 Даниел падышага мындай деп жооп берди: «Падыша сурап жаткан сырды падышага акылмандар да, кљз боёочулар да, жашыруун сырларды билєєчєлљр да, тљлгљчєлљр да ачып бере алышпайт.
28 Бирок асманда жашыруун сырларды ача турган Кудай бар. Ал акыркы кєндљрдљ эмне болорун Небухаданасар падышага ачып берди. Сен кљргљн тєш – тљшљгєњдљ жатып кљргљн кљрєнєш мындай:
29 сен, падыша, тљшљгєњдљ жатып, мындан ары эмне болот деп ойлодуњ. Ошондо сырларды Ачуучу эмне боло тургандыгын сага кљрсљттє.
30 Бирок бул сыр мага жер жєзєндљ жашаган бардык адамдардан акылдуу болгондугум єчєн ачылган жок. Бул сыр мага падышага тєшєнєк бериш єчєн, сен љзєњдєн жєрљгєњдљгє ойлоруњду билишињ єчєн ачылды.
31 Сен, падышам, мындай кљрєнєш кљрдєњ: алдыњда бир чоњ буркан турганын кљрдєњ, ал буркан эбегейсиз чоњ эле. Ал аябай жаркырап, сенин алдыњда турду, анын кљрєнєшє коркунучтуу эле.
32 Ал буркандын башы таза алтындан, кљкєрљгє менен колдору кємєштљн, курсагы менен сандары жезден эле.
33 Анын шыйрактары темирден, тамандарынын бир бљлєгє темирден, бир бљлєгє чоподон эле.
34 Сен карап турганда, колдун жардамысыз эле тоодон бир чоњ таш учуп келип, бурканга, анын темир жана чопо буттарына бир тийип, аларды талкалап салды.
35 Ошондо темир, чопо, жез, кємєш жана алтындын баары талкаланып, жайкы кырмандагы топондой болуп калды, аларды шамал учуруп кетти, алардын изи да калган жок. Бурканды талкалаган таш болсо чоњ тоого айланып, бєт жерди ээледи.
36 Сен ушундай тєш кљрдєњ! Падыша алдында анын маанисин да айтып беребиз.
37 Сен, падыша, падышалардын падышасысыњ. Асмандагы Кудай сага падышачылык, бийлик, кєч-кубат жана атак-дањк берген.
38 Кайсы жерде гана жашабасын, бардык адамдарды, жердеги жаныбарлар менен асмандагы канаттууларды Ал сенин колуња берип, сени алардын баарынын єстєнљн падыша койгон, алтындан жасалган ошол баш сенсињ!
39 Сенден кийин сенин падышачылыгыњдан тљмљн болгон башка падышачылык келет, андан кийин бєт жер жєзєнљ єстљмдєк кыла турган єчєнчє падышачылык – жез падышачылыгы келет.
40 Тљртєнчє падышачылык болсо темирдей катуу болот. Анткени темир бардыгын талкалап бєлєнткљндљй эле, ал да бардыгын кыйратуучу темирдей болуп талкалап бєлєнтљт.
41 Сен кљргљн буттар жана бир бљлєгє чопо, бир бљлєгє темир болгон буттардын манжалары падышачылыктын бљлєнљрєн билдирет, ал падышачылыкта темирдин анча-мынча кєчє калат, анткени сен чопо менен аралашкан темирди кљрдєњ.
42 Буттардын манжаларынын бир бљлєгє чоподон, бир бљлєгє темирден тургандыгы падышачылыктын жарымы бекем, жарымы борпоњ болорун билдирет.
43 Ал эми чопо менен аралашкан темирди кљргљнєњ алардын адам тукуму аркылуу аралашарын билдирет, бирок темир чопо менен аралашпагандай эле, алар бири-бири менен бирикпейт.
44 Ошол падышачылыктардын убагында асмандагы Кудай тєбљлєк кыйрабай турган бир падышачылыкты орнотот, ал падышачылык башка элге берилбейт. Ал бєт падышачылыктарды кыйратат, талкалайт, љзє болсо тєбљлєк турат.
45 Тоодон таш колдун жардамысыз эле учуп келип, темирди, жезди, чопону, кємєштє жана алтынды талкалаганын кљрдєњ. Кудуреттєє Кудай мындан ары эмне болорун падышага билдирди. Бул тєш чындык, анын чечмелениши туура!»
46 Ошондо Небухаданасар падыша жєзтљмљндљп жыгылып, Даниелге таазим кылып, ага белектерди жана жыпар жыттуу заттарды алып келгиле деп буйрук кылды.
47 Анан падыша Даниелге: «Чыны менен эле, силердин Кудайыњар – кудайлардын Кудайы, сен бул жашыруун сырды ача алгандан кийин, силердин Кудайыњар – жашыруун сырларды ачкан падышалардын Эгедери!» – деди.
48 Ошондо падыша Даниелди жогорку кызматка койду, ага кљптљгљн чоњ белектерди берди, аны Бабылдын бардык дубандарына башчы, Бабылдын бардык акылмандарына эњ башкы башчы кылып койду.
49 Бирок Даниел падышадан љтєнгљндєктљн, ал Бабыл љлкљсєнєн иштерин башкарууга Шадрахты, Мейшахты жана Абет-Негону койду. Даниел болсо падыша сарайында калды.
1 Небухаданасар падыша бийиктиги алтымыш чыканак, туурасы алты чыканак болгон алтын буркан жасап, аны Бабыл љлкљсєндљгє Дур талаасына койду.
2 Анан Небухаданасар падыша орноткон буркандын салтанаттуу ачылышына келишсин деп, падыша Небухаданасар жергиликтєє тљрљлљрдє, жогорку бийликтегилерди, аскер башчыларды, жогорку сотторду, казына кармоочуларды, мыйзам чыгаруучуларды, сотторду жана бєт дубан башчыларын чогултканга киши жиберди.
3 Жергиликтєє тљрљлљр, жогорку бийликтегилер, аскер башчылар, жогорку соттор, казына кармоочулар, мыйзам чыгаруучулар, соттор жана бєт дубан башчылары падыша Небухаданасар орноткон буркандын ачылышына чогулуп, Небухаданасар орноткон буркандын алдында турушту.
4 Ошондо жар салуучу катуу єн менен мындай деп жарыя кылды: «Элдер, уруулар жана улуттар, силерге жарыя кылынат:
5 Сурнайдын, чоордун, лиранын, арфанын, гуслинин, волынканын жана башка ар кандай музыкалык аспаптардын єнєн угарыњар менен, Небухаданасар падыша орноткон алтын бурканга таазим кылгыла.
6 Ким жыгылып таазим кылбаса, ал ошол замат жалындап кєйєп турган мешке ыргытылат».
7 Ошондуктан бардык элдер, уруулар жана улуттар сурнайдын, чоордун, лиранын, арфанын, гуслинин жана башка ар кандай музыкалык аспаптардын єнєн угушары менен, Небухаданасар падыша орноткон алтын бурканга таазим кылышты.
8 Дал ушул убакта каздимдерден бир нече киши келип, жєйєттљрдє жамандашты.
9 Алар Небухаданасар падышага мындай дешти: «Падыша, тєбљлєк жаша!
10 Падыша, сен сурнайдын, чоордун, лиранын, арфанын, гуслинин, волынканын жана башка ар кандай музыкалык аспаптардын єнєн уккан ар бир адам алтын бурканга жыгылып таазим кылсын,
11 ким жыгылып таазим кылбаса, ал жалындап кєйєп турган мешке ыргытылсын деген буйрук бергенсињ.
12 Падыша, сенин буйругуња баш ийбеген адамдар бар. Алар – Бабыл љлкљсєнєн иштерин башкарууга љзєњ койгон Шадрах, Мейшах жана Абет-Него деген Жєйєт эркектери. Алар сенин кудайларыња кызмат кылбай, љзєњ орноткон алтын бурканга табынбай жатышат».
13 Ошондо Небухаданасар ачууланып, каарданып, Шадрахты, Мейшахты жана Абет-Негону алып келєєнє буйрук кылды. Аларды падышага алып келишти.
14 Небухаданасар аларга мындай деди: «Шадрах, Мейшах, Абет-Него, менин кудайларыма кызмат кылбай, мен орноткон алтын бурканга таазим кылбай жатканыњар чынбы?
15 Ушул убакыттан тартып, эгерде силер даяр болсоњор, сурнайдын, чоордун, лиранын, арфанын, гуслинин, волынканын жана башка ар кандай музыкалык аспаптардын єнєн угарыњар менен жыгылып, мен жасаган бурканга табынгыла. Эгерде табынбасањар, анда ошол замат жалындап кєйєп турган мешке ыргытыласыњар, ошондо силерди менин колумдан кайсы Кудай куткарат?»
16 Ошондо Шадрах, Мейшах жана Абет-Него Небухаданасар падышага мындай дешти: «Сенин бул сурооњо жооп берєєнєн зарылчылыгы жок.
17 Биз кызмат кылып жаткан Кудайыбыз бизди жалындап кєйєп турган мештен куткара алат, падыша, Ал сенин колуњдан да куткарат.
18 Андай болбогон учурда да, падыша, сага маалым болсун, биз сенин кудайларыња кызмат кылбайбыз, сен орноткон алтын бурканга табынбайбыз».
19 Ошондо Небухаданасар катуу каарданып, Шадрахка, Мейшахка жана Абет-Негого каардана карады. Анан ал мешти демейдегиден жети эсе катуу жагууну буйрук кылды.
20 Анан љзєнєн аскерлеринин эњ кєчтєєлљрєнљ Шадрахты, Мейшахты жана Абет-Негону байлап, жалындап кєйєп турган мешке ыргытууну буйрук кылды.
21 Ошондо алар бул єчљљнє байлап, ички-тышкы кийимдери, башындагы чалмалары менен жалындап кєйєп турган мешке ыргытышты.
22 Падышанын катуу буйругу боюнча мештеги от алоолонто жагылгандыктан, Шадрахты, Мейшахты жана Абет-Негону ыргыткан адамдар оттун жалынынан љлєштє.
23 Ал эми Шадрах, Мейшах жана Абет-Него єчљљ байланган бойдон жалындап кєйєп турган мештеги отко кулашты.
24 Небухаданасар падыша тањ калып, шашылыш тура калып, тљрљлљрєнљн: «Биз отко байланган єч адамды ыргыттык беле?» – деп сурады. Алар падышага: «Ооба, падыша!» – деп жооп беришти.
25 Буга ал: «Мен байланбаган тљрт адамды кљрєп турам, алар оттун ичинде басып жєрєшљт, эч кандай зыян тартышпаптыр. Тљртєнчєсє Кудайдын Уулуна окшош экен», – деди.
26 Ошондо Небухаданасар жалындап кєйєп турган мештин оозуна келип: «Шадрах, Мейшах, Абет-Него, баарынан жогору турган Кудайдын кулдары! Мештен чыккыла, бери келгиле!» – деди. Ошондо Шадрах, Мейшах жана Абет-Него от ичинен чыгышты.
27 Жергиликтєє тљрљлљр, жогорку бийликтегилер, аскер башчылар, падыша кењешчилери чогулуп, аларды карап чыгып, алардын денесине от зыян келтирбегенин, башындагы чачтары кєйбљгљнєн, кийимдери љзгљрбљгљнєн, ал турсун, алардан оттун жыты да келбегенин кљрєштє.
28 Ошондо Небухаданасар мындай деди: «Шадрахтын, Мейшахтын жана Абет-Негонун Кудайына дањк! Ал Љзєнєн периштесин жиберип, Љзєнљ таянган, падышанын буйругуна баш ийбеген, љздљрєнєн Кудайынан башка кудайга кызмат кылбаш єчєн, табынбаш єчєн, денелерин отко берген Љзєнєн кулдарын куткарып алды.
29 Ошондуктан мен мындай буйрук берем: Бардык элдердин, уруулардын жана улуттардын ичинен ким Шадрахтын, Мейшахтын жана Абет-Негонун Кудайына акарат келтирсе, аны бљлљ чаап, єйєн урандыга айландырышат, анткени ушинтип куткара алган башка Кудай жок».
30 Ошондон кийин падыша Бабыл љлкљсєндљ Шадрахты, Мейшахты жана Абет-Негону жогорку кызматка койду.
31 Небухаданасар падыша жер жєзєндљ жашаган бардык элдерге, урууларга жана улуттарга мындай деди: «Силерде тынчтык кљбљйсєн!
32 Баарынан жогору турган Кудайдын мага кљрсљткљн жышаандары менен кереметтерин силерге жарыя кылууну туура таптым.
33 Анын жышаандары кандай улуу! Анын кереметтери кандай кудуреттєє! Анын падышачылыгы – тєбљлєк падышачылык, Анын бийлиги кылымдан кылымга!
1 Мен, Небухаданасар, љз єйємдљ, падыша сарайымда тынч жашап, чоњ ийгиликтерге жетиштим.
2 Бирок мен мени коркуткан бир тєш кљрдєм. Тљшљгємдљ жатып ойлогон ойлорум, кљргљн кљрєнєштљрєм тынчымды алды.
3 Ошондо мага тєштєн маанисин айтып беришсин деп, Бабылдын бардык акылмандарын алып келєєнє буйрук кылдым.
4 Ошондо жашыруун сырларды билєєчєлљр, сыйкырчылар, каздимдер жана тљлгљчєлљр келишти. Мен аларга тєшємдє айтып бердим, бирок алар мага анын маанисин тєшєндєрєп бере алышкан жок.
5 Акырында, мага кудайымдын атынан Белтешатсар деген ат коюлган, ичинде ыйык Кудайдын Руху бар Даниел келди. Мен ага тєшємдє айтып бердим.
6 “Белтешатсар, акылмандардын башчысы! Сенде ыйык Кудайдын Руху бар экенин, эч кандай жашыруун сыр сен єчєн кыйын эмес экенин билем, мага кљргљн тєшємдє жана анын маанисин айтып бер.
7 Тљшљгємдљ жатканда кљргљн кљрєнєштљр мындай эле: тєшємдљ жер ортосунда љтљ бийик бир дарак турганын кљрдєм.
8 Ал дарак чоњ жана бекем эле, анын бийиктиги асманга жетип, бєт жер жєзєнєн учу-кыйырына чейин кљрєнєп турду.
9 Анын жалбырактары кооз, жемиши мол эле. Анда бардыгы єчєн азык бар эле. Анын тєбєнљ талаа жырткычтары кљлљкљлљп, бутактарына канаттуулар уялашат экен, андан бардык тирєє жандар тамактанып турушат экен.
10 Мен тљшљгємдљ жатканда кљргљн кљрєнєштљ муну кљрдєм: асмандан Уктабай Карап Туруучу, Ыйык, тєшєп келди.
11 Ал катуу кыйкырып, мындай деди: «Бул даракты кыйып салгыла, бутактарын бутап салгыла, жалбырактарын кєбєп салгыла, жемиштерин чачып жибергиле. Анын тєбєндљгє жырткычтар, бутактарындагы канаттуулар кетсин.
12 Бирок анын негизги тамырын жерде калтыргыла, ага темир жана жез кишен салынсын, талаа чљптљрєнєн арасында асман шєєдєрємє менен сугарылсын. Ал жаныбарлар менен бирге талаа чљптљрєн жесин.
13 Андан адамдын жєрљгє алынып, жырткычтын жєрљгє салынсын, анын єстєнљн жети мезгил љтсєн.
14 Бул Уктабай Карап Туруучулардын буйругу менен чечилди, Ыйыктардын љкємє менен белгиленди. Ошондуктан жер жєзєндљ жашагандардын баары адамзат падышачылыктарынын єстєнљн Баарынан Жогору Турган бийлик кыларын, падышачылыкты Љзє кимге кааласа, ошого берерин жана ага кемсинтилген адамды коёрун билишсин»”.
15 Мен, Небухаданасар падыша, ушундай тєш кљрдєм. Ал эми сен, Белтешатсар, анын маанисин тєшєндєрєп бер, анткени менин падышачылыгымдагы акылмандардын ичинен эч ким анын маанисин тєшєндєрєп бере алган жок, бирок сен тєшєндєрєп бере аласыњ, анткени сенде ыйык Кудайдын Руху бар».
16 Ошондо Белтешатсар деген да ысымы бар Даниел бир саатка жакын тањ калып турду, ойлору тынчын алды. Падыша ага: «Белтешатсар! Бул тєш жана анын мааниси сенин тынчыњды албасын», – деди. Белтешатсар мындай деп жооп берди: «Мырзам! Бул тєш сени жек кљргљндљрдєн тєшєнљ кирсе гана! Мунун мааниси душмандарыња болсо гана!
17 Сен кљргљн чоњ жана бекем, бийиктиги асманга жеткен, жердин учу-кыйырына кљрєнєп турган,
18 жалбырактары кооз, жемиши мол, бардыгы єчєн азыгы бар, тєбєндљ талаа жырткычтары жашаган, бутактарында асман канаттуулары уялаган дарак –
19 бул атак-дањкка ээ болгон, кєч-кубаттуу, атак-дањкыњ алыска кетип, асманга чейин жеткен, бийлигињ жердин учу-кыйырына жеткен падыша сенсињ.
20 Ал эми падышанын асмандан тєшєп келе жаткан Уктабай Карап Туруучуну, Ыйыкты, кљрєп, Анын: “Даракты кыйып салгыла, аны жок кылгыла, анын жердеги негизги тамырын гана калтыргыла, ага темир жана жез кишен салынсын, талаа чљптљрєнєн арасында асман шєєдєрємє менен сугарылсын, анын єстєнљн белгиленген жети мезгил љткљнчљ, ал талаа жырткычтары менен болсун”, – деп айтканын укканы,
21 падыша, анын мааниси, Бардыгынан Жогору Тургандын мырзам падышага чыгарган љкємє мындай:
22 Сени адамдардан бљлєп салышат, сен талаа жырткычтары менен жашайсыњ, сени љгєзгљ окшотуп чљп менен багышат, асман шєєдєрємє менен сугарыласыњ, адамзат падышачылыгына Бардыгынан Жогору Турган бийлик кыларын жана аны кимге кааласа, ошого берерин сен тєшєнгљнчљ, сенин єстєњљн жети мезгил љтљт.
23 Ал эми дарактын негизги тамырын калтырууга буйрук берилгени муну билдирет: сен асман бийлигин таанып билгенден кийин, падышачылыгыњ љзєњдљ калат.
24 Ошондуктан, падыша, сага берген кењешимди кабыл ал: кєнљљлљрєњдє адилеттєєлєк кылуу менен, мыйзамсыздыгыњды кембагалдарга боорукердик кылуу менен жуу, ошондо сенин тынчтыгыњ уланат».
25 Ушунун бардыгы Небухаданасар падышанын башына келди.
26 Он эки ай љткљндљн кийин, Бабылдагы падыша сарайында ары-бери басып жєргљн падыша мындай деди:
27 «Падыша шаары болсун деп, дањкым єчєн љз кудуретим менен курган улуу Бабыл ушул эмеспи!»
28 Падыша бул сљздє айтып бєтљ электе эле, асмандан єн угулду: «Сага айтылып жатат, Небухаданасар падыша, сенден падышачылык бийлик алынды!
29 Сени адамдардан бљлєп салышат, талаа жырткычтары менен жашайсыњ, сени љгєзгљ окшотуп чљп менен багышат, адамзат падышачылыгына Бардыгынан Жогору Турган бийлик кыларын, аны кимге кааласа, ошого берерин сен тєшєнгљнчљ, сенин єстєњљн жети мезгил љтљт!»
30 Небухаданасар жљнєндљ айтылган бул сљз ошол замат орундалды, аны адамдардан бљлєп салышты, ал љгєзгљ окшоп чљп жеди, анын денеси асман шєєдєрємє менен сугарылып турду, чачтары арстандыкындай, тырмактары куштукундай болуп љстє.
31 «Бул кєндљр љткљндљн кийин, мен, Небухаданасар, асманды карадым, ошол учурда акыл-эсим љзємљ кайтып келди. Ошондо мен Бардыгынан Жогору Турганды дањктадым, Тєбљлєк Жашоочуну дањазаладым. Анын бийлиги – тєбљлєк бийлик, падышачылыгы – кылымдан кылымга!
32 Жерде жашагандын бардыгы эч нерсеге арзыбайт. Ал асман кошуундарында да, жерде жашагандардын арасында да Љз эркин ишке ашырат. Анын колуна каршы чыгып, Ага: “Сен эмне кылдыњ?” – деп айта ала турган эч ким жок.
33 Ошол учурда менин акыл-эсим љзємљ кайтып келди, љз падышачылыгымдын дањкы єчєн љз улуулугум жана мурунку кљрєнєшєм кайтып келди. Ошондо кењешчилерим менен тљрљлљрєм мени издеп табышты, мен падышачылык тагыма кайрадан отургузулдум, атак-дањкым мурдагыдан да артты.
34 Азыр мен, Небухаданасар, Асмандагы Падышаны дањктаймын, мактаймын, дањазалаймын. Анын бардык иштери – чындык, жолдору адилет, текеберлерди моюн сундурууга Анын кєчє жетет».
1 Белшатсар падыша љзєнєн мињдеген тљрљлљрєнљ чоњ той љткљрєп, мињдеген адамдардын алдында шарап ичип отурду.
2 Ал шарап ичип алып, атасы Небухаданасар Иерусалимдеги ийбадатканадан падыша, падышанын тљрљлљрє, аялдары жана кєњдљрє шарап ичиши єчєн алып чыккан алтын-кємєш идиштерди алып келєєнє буйруду.
3 Ошондо Иерусалимдеги Кудай єйєнєн ыйык бљлмљсєнљн алынган алтын идиштерди алып келишти. Падыша, анын тљрљлљрє, аялдары жана кєњдљрє ал идиштер менен шарап ичип жатышты.
4 Шарап ичип алып, алтындан жана кємєштљн, жезден жана темирден, жыгачтан жана таштан жасалган кудайларды дањктап жатышты.
5 Так ошол саатта адам колу чыгып, падыша сарайындагы, чырактандын мањдайындагы акталган дубалга жазды. Падыша дубалга жазып жаткан колдун манжасын кљрдє.
6 Ошондо падышанын љњє бузулуп кетти. Ойлору тынчын алды, белинин муундары бошоду, тизелери титиреп, бири-бирине урунду.
7 Сыйкырчыларды, каздимдерди жана тљлгљчєлљрдє алып келгиле деп, падыша катуу кыйкырды. Анан падыша Бабылдын даанышмандарына: «Ким бул жазууну окуп, мага анын маанисин тєшєндєрєп берсе, ага кочкул кызыл чапан кийгизилет, мойнуна алтын чынжыр тагылат, падышачылыкта єчєнчє љкємдар болот», – деди.
8 Ошондо падышанын бардык акылмандары киришти, бирок жазылган сљздљрдє окуй албай коюшту жана алардын маанисин падышага тєшєндєрєп бере албай коюшту.
9 Белшатсар падыша аябай тынчсызданды, анын љњє бузулду, анын тљрљлљрєнєн да тынчы кетти.
10 Падышанын энеси падышанын жана анын тљрљлљрєнєн сљздљрєн угуп, той болуп жаткан єйгљ кирди. Падышанын энеси сљз баштап, мындай деди: «Падыша, тєбљлєк жаша! Ойлоруњ тынчыњды албасын, љњєњ да бузулбасын.
11 Сенин падышачылыгыњда ыйык Кудайдын руху бар бир адам бар. Атањдын убагында ал адамда жарык, акыл, кудайлардын акылмандыгындай акылмандык бар экени билинген. Ошондо Небухаданасар падыша, сенин атањ, аны жашыруун сырларды билєєчєлљрдєн, сыйкырчылардын, каздимдердин жана тљлгљчєлљрдєн башчысы кылып койгон, аны атањ, падыша, љзє койгон.
12 Анткени ал адамда, падыша љзє Белтешатсар деп ат койгон Даниелде, љзгљчљ рух, билим жана тєштљрдє чечмелей ала турган, табышмактарды таба ала турган, жашыруун сырларды ача ала турган акылмандык бар болуп чыккан. Ошондуктан Даниелди чакырып келишсин, ал жазуунун маанисин тєшєндєрєп берет».
13 Ошондо Даниелди падышанын алдына алып келишти. Падыша Даниелге мындай деди: «Менин атам, падыша, Жєйєт жеринен алып келген, туткунда жєргљн Жєйєт уулдарынын бири Даниел деген сенсињби?
14 Мен сен жљнєндљ, сенде Кудайдын руху, жарык, акыл жана бийик акылмандык бар экенин уктум.
15 Мына, бул жазууну окуп, маанисин чечмелеп бериш єчєн, мага акылмандар менен сыйкырчыларды алып келишти. Бирок алар мага анын маанисин тєшєндєрєп бере алышкан жок.
16 Сени чечмелеп бере алат, жашыруун сырларды ача алат деп уктум. Эгерде бул жазууну окуй алсањ жана анын маанисин чечмелеп бере алсањ, анда кочкул кызыл чапан киесињ, мойнуња алтын чынжыр тагылат, падышачылыкта єчєнчє љкємдар болосуњ».
17 Ошондо Даниел падышага мындай деп жооп берди: «Белектерињ љзєњдљ калсын, жогорку кызматты башкага бер. Дубалдагы жазууну болсо окуп берем жана маанисин чечмелеп берем.
18 Падыша! Бардыгынан жогору турган Кудай атањ Небухаданасарга падышачылыкты, улуулукту, урмат-сыйды жана атак-дањкты берген.
19 Кудай берген улуулуктун алдында андан бардык элдер, уруулар жана улуттар титиреп, коркуп турушкан: ал каалаганын љлтєргљн, каалаганын тирєє калтырган, каалаганын жогору кљтљргљн, каалаганын баскан.
20 Бирок анын жєрљгє текеберденип кеткенде, руху катаалданып, тоотпос болуп калганда, ал љзєнєн падышачылык тактысынан кулатылды, атак-дањкынан ажыратылды,
21 адамдардан бљлєндє, жєрљгє жырткычтыкындай болуп калды, жапайы эшектер менен жашады. Аны љгєзгљ окшотуп чљп менен багышты, денеси асман шєєдєрємє менен сугарылды. Адамзат падышачылыгынын єстєнљн бардыгынан жогору турган Кудай бийлик кыларын, Љзє кимди кааласа, ошону коёорун ал тєшєнгљнгљ чейин ушундай болду.
22 Сен да, анын уулу Белшатсар, ушунун баарын билсењ да, жєрљгєњдє жоошуткан жоксуњ.
23 Тескерисинче, асмандагы Тењирге каршы чыктыњ, сага Анын єйєндљгє идиштерди алып келишти, сен, сенин тљрљлљрєњ, аялдарыњ жана кєњдљрєњ ал идиштер менен шарап ичишти. Кљрбљгљн, укпаган, тєшєнбљгљн, алтындан, кємєштљн, жезден, темирден, жыгачтан жана таштан жасалган кудайларды дањктадыњ. Љмєрєњ, бардык жолдоруњ колунда турган Кудайды болсо дањктаган жоксуњ.
24 Мына ошон єчєн Андан колдун манжалары жиберилип, бул жазуу жазылды.
25 Анда мындай деп жазылган: “МЕНЕ, МЕНЕ, ТЕКЕЛ, УПАРСИН”.
26 Сљздљрдєн мааниси мындай: “МЕНЕ” – Кудай сенин падышачылык кылган кєндљрєњдє эсептеп чыгып, ага чекит койду.
27 “ТЕКЕЛ” – сен таразага тартылып, љтљ жењил болуп чыктыњ.
28 “ПАРАС” – сенин падышачылыгыњ бљлєнєп, мадайлыктар менен персиялыктарга берилди».
29 Ошондо Белшатсардын буйругу боюнча Даниелге кочкул кызыл чапан кийгизишти, мойнуна алтын чынжыр тагышты жана аны падышачылыкта єчєнчє љкємдар кылып жарыялашты.
30 Ошол эле тєнє Каздим падышасы Белшатсар љлтєрєлдє.
31 Падышачылыкка алтымыш эки жаштагы мадайлык Дарий келди.
1 Падышачылыкты башкарууга Дарий жєз жыйырма дубан башчы коюуну туура тапты.
2 Ал эми алардын єстєнљн єч тљрљнє койду, алардын бири Даниел эле. Дубан башчылар аларга эсеп берип турушмак. Ошондо падышага эч кандай оордук тєшмљк эмес.
3 Даниел башка тљрљлљрдљн, дубан башчылардан жогору эле, анткени анда љзгљчљ рух бар эле. Падыша аны бєт падышачылыктын єстєнљн коюуну ойлоду.
4 Ошондо тљрљлљр менен дубан башчылар падышачылыкты башкаруу иштери боюнча Даниелди айыпташ єчєн, шылтоо издей башташты. Бирок эч кандай шылтоо да, жањылыштык да таба алышкан жок, анткени ал ишенимдєє болчу, анда кемчилик да, айып да жок эле.
5 Анан бул адамдар: «Эгерде биз Даниелге каршы шылтоону анын љз Кудайынын мыйзамынан таппасак, ага каршы эч кандай шылтоо таба албайбыз», – дешти.
6 Ошондо тљрљлљр менен дубан башчылар падышага келип, мындай дешти: «Дарий падыша! Тєбљлєк жаша!
7 Ким отуз кєндєн ичинде кайсы бир кудайга же сенден башка кишиге кайрылса, падыша, анда ал арстандар жаткан орго ташталсын деп, падыша ушундай мыйзам жана буйрук чыгарсын деп, падышачылыктын бардык тљрљлљрє, жергиликтєє тљрљлљрє, дубан башчылары, кењеш берєєчєлљрє, аскер башчылары љз ара макулдашышты.
8 Ошондуктан, падыша, бул мыйзам менен буйрукту бекемдеп, кол кой. Ал Мадай менен Персиянын мыйзамындай љзгљрєлгєс болсун, бузулбасын».
9 Дарий падыша бул мыйзам менен буйрукка кол койду.
10 Даниел болсо ушундай мыйзамга кол коюлганын билип, љз єйєнљ кетти. Анын бљлмљсєнєн терезелери Иерусалимди карап турчу. Ал адаттагысындай эле кєн сайын єч маал тизе бєгєп, Кудайына сыйынып, Аны дањазалай берди.
11 Ошол учурда тиги кишилер ањдып, Даниелдин љз Кудайына сыйынып, Андан ырайым сурап жатканын кљрєштє.
12 Ошондо алар падышага келип, ага љзєнєн буйругу жљнєндљ айтышты: «“Ким отуз кєндєн ичинде кайсы бир кудайга жана падышадан башка кишиге кайрылса, падыша, ал арстандар жаткан орго ташталсын” деген мыйзамга кол койбодуњ беле?» Падыша: «Бул сљз мадайлыктар менен персиялыктардын мыйзамындай љзгљрєлгєс», – деп жооп берди.
13 Ошондо алар падышага: «Падыша, туткунда жєргљн Жєйєт уулдарынын бири Даниел сага да, сен кол койгон мыйзамга да кљњєл бурбай, кєнєнљ єч маал љзєнєн Кудайына сыйынып жатат», – дешти.
14 Падыша муну укканда, аябай кайгырып, жєрљгєндљ Даниелди сактап калууну чечти, ал турсун, аны кєн батканга чейин куткарып калууга катуу аракет кылды.
15 Бирок тиги кишилер падышага келип: «Падыша, мадайлыктар менен персиялыктардын мыйзамы боюнча падыша бекиткен бир да мыйзам жана бир да буйрук љзгљртєлєшє мємкєн эмес экенин эсињден чыгарба», – дешти.
16 Ошондо падыша буйрук кылды. Даниелди алып келип, арстандар жаткан орго ташташты. Падыша Даниелге: «Сен дайыма кызмат кылган Кудай Љзє сени куткарат!» – деди.
17 Анан таш алып келип, ордун оозуна коюшту, Даниел жљнєндљ чыккан буйрук љзгљрєлбљс єчєн, падыша ташка љзєнєн мљљрєн жана тљрљлљрєнєн мљљрєн басты.
18 Андан кийин падыша љзєнєн падыша сарайына барып, кечки тамакты ичпестен, уктаганы жатты, атєгєл, љзєнљ тамак алып келєєнє да буйрук кылган жок, анын уйкусу качты.
19 Эртеси падыша тањ заардан туруп, арстандар жаткан орго шашыла жљнљдє.
20 Ал орго жакын келип, аянычтуу єн менен Даниелди чакырып: «Даниел, тирєє Кудайдын кулу! Сен дайыма кызмат кылган Кудайыњ сени арстандардан куткара алдыбы?» – деди.
21 Ошондо Даниел падышага мындай деп жооп берди: «Падыша! Тєбљлєк жаша!
22 Менин Кудайым Љзєнєн периштесин жиберип, арстандардын оозун жаап койду, ошондуктан алар мага эч кандай зыян келтиришкен жок, анткени мен Анын алдында таза болуп чыктым. Сенин алдыњда да, падыша, кылмыш кылган эмесмин».
23 Ошондо падыша аябай кубанып, Даниелди ордон чыгарууну буйруду. Даниел ордон чыгарылды, анын денесинен эч кандай жаракат табышкан жок, анткени ал љз Кудайына ишенген эле.
24 Анан падыша буйрук кылды, Даниелди айыптаган адамдарды алып келишип, арстандар жаткан орго алардын љздљрєн да, балдарын да, аялдарын да ташташты. Алар ордун тєбєнљ тєшєп-тєшљ электе эле, арстандар чапчып алып, сљљктљрє менен кошо чайнап салышты.
25 Ошондон кийин Дарий падыша бєт жер жєзєндљ жашаган бардык элдерге, урууларга жана улуттарга мындай деп жазды: «Силердин тынчтыгыњар арта берсин!
26 Мен мындай буйрук кылам: Менин падышачылыгымдын бардык аймагында жашагандардын баары Даниелдин Кудайынын алдында титиреп турушсун, Андан коркуп турушсун. Анткени Ал – тирєє жана тєбљлєк бар болуп туруучу Кудай, Анын падышачылыгы кыйрагыс, Анын бийлиги чексиз.
27 Ал куткарат жана сактайт, асманда да, жерде да кереметтерди жана жышаандарды кљрсљтљт. Ал Даниелди арстандардын азуусунан куткарды».
28 Ошентип, Даниел Дарийдин падышачылыгынын убагында да, персиялык Корештин падышачылыгынын убагында да ийгиликтерге жетти.
1 Бабыл падышасы Белшатсардын падышачылыгынын биринчи жылында Даниел тљшљгєндљ жатып, тєш жана пайгамбарчылык кљрєнєштљрдє кљрдє. Ошондо ал тєшєн баяндап жазды.
2 Даниел сљзєн баштап, мындай деди: «Тєндљ мен мындай кљрєнєш кљрдєм: асмандын тљрт шамалы улуу дењизди толкундатып жатты.
3 Анан дењизден бири экинчисине окшобогон тљрт чоњ жырткыч чыкты.
4 Биринчиси арстанга окшош, бирок анын бєркєттєкєндљй канаттары бар экен. Мен анын канаттары жулунгуча, љзє жерден кљтљрєлєп, адамга окшоп бутуна тургуча карап турдум. Ага адамдын жєрљгє берилди.
5 Экинчи жырткыч аюуга окшош экен, ал бир капталы менен турду, оозунда, тиштеринин арасында єч азуусу бар экен. Ага мындай деп айтылды: “Тур, кљп эт же!”
6 Андан кийин илбирске окшогон жырткычты кљрдєм, анын жонунда куштун тљрт канаты бар экен, ал жырткычтын тљрт башы бар экен. Ага бийлик берилди.
7 Ошондон кийин мен тєнкє кљрєнєштљрдљ љтљ коркунучтуу, єрљйдє учурган, абдан кєчтєє тљртєнчє жырткычты кљрдєм. Анын чоњ темир тиштери бар экен. Ал жеп-жутуп, кыйратып, калганын буттары менен тебелеп жатты. Ал мурунку жырткычтардан айырмаланып турду, анын он мєйєзє бар эле.
8 Мен ал мєйєздљрдє карап турдум, ошондо алардын арасынан анча чоњ эмес дагы бир мєйєз чыкты, мурунку мєйєздљрдєн єчљљ анын алдында тєбє менен жулунду, ал мєйєздєн адамдын кљздљрєндљй болгон кљздљрє, текебер сєйлљгљн оозу бар экен.
9 Акырында, мен тактылар коюлганын кљрдєм, ага Кєндљрє Байыркы олтурду. Анын кийими кардай аппак, башындагы чачтары таза жєндљй экен; Анын тактысы оттун жалынындай, дљњгљлљктљрє жалындап кєйгљн оттой экен.
10 Кєйєп турган бир оттуу дарыя чыгып, Анын алдында агып жатты. Мињдеген адамдар Ага кызмат кылып жатышты, тємљндљгљн адамдар Анын алдында турушту. Соттор отурушту, китептер ачылды.
11 Ошол учурда мен текеберденип сєйлљгљн мєйєздєн сљздљрє єчєн жырткыч љлтєрєлєп, денеси жанчылып, отко ташталганын кљрдєм.
12 Башка жырткычтар да бийликтен ажыратылды, бирок алардын љмєрє белгиленген бир убакытка, бир мљљнљткљ чейин узартылды.
13 Мен тєнкє кљрєнєштљрдљ адам Уулуна окшогон бирљљнєн асман булуттары менен келе жатканын кљрдєм. Ал Кєндљрє Байыркыга келди, Аны Кєндљрє Байыркынын алдына алып келишти.
14 Ошондо бардык элдер, уруулар жана улуттар Ага кызмат кылышы єчєн, Ага бийлик, дањк жана падышачылык берилди. Анын бийлиги – љтєп кетпей турган тєбљлєктєє бийлик, Анын падышачылыгы – кулагыс падышачылык.
15 Мен, Даниел, коркуп кеттим, кљргљн кљрєнєштљрєм тынчымды алды.
16 Ошондо мен алдыда тургандардын бирине жакын барып, бул кљрєнєштљрдєн бардыгынын чыныгы мааниси жљнєндљ сурадым. Ал мага айтылгандардын маанисин тєшєндєрєп берди:
17 “Бул тљрт чоњ жырткыч жерден тљрт падыша чыгарын билдирет.
18 Андан кийин падышачылыкты Бардыгынан Жогору Тургандын ыйыктары кабыл алып, тєбљлєккљ, кылымдан кылымга падышачылык кылышат”.
19 Ошондо мен баарынан айырмаланып турган, эњ коркунучтуу, темир тиштєє, жез тырмактуу, жеп-жуткан, кыйраткан, ал эми калгандарын буттары менен тебелеп-тепсеген тљртєнчє жырткыч жљнєндљ,
20 анын башындагы он мєйєз жљнєндљ, тєшєп калган мурунку єч мєйєздєн ордуна чыккан, кљздљрє жана текебер сєйлљгљн оозу бар, башкалардан чоњ кљрєнгљн мєйєз жљнєндљ так тєшєндєрмљ берєєсєн кааладым.
21 Мен ал мєйєздєн ыйыктар менен салгылашканын,
22 Кєндљрє Байыркы келип, сот иши Бардыгынан Жогору Тургандын ыйыктарына берилгенге чейин, падышачылыкты ыйыктар ээлей турган убакыт келгенге чейин, аларды жењгенин кљрдєм.
23 Бул тууралуу ал мындай деди: “Тљртєнчє жырткыч – жер єстєндљгє тљртєнчє падышачылык, ал бєт падышачылыктардан айырмаланып, бєт жер жєзєн жеп-жутуп, тебелеп-тепсеп кыйратат.
24 Ал эми он мєйєз бул падышачылыктан он падыша чыгарын билдирет. Алардан кийин мурдагылардан айырмаланган башка бир падышачылык чыгат, ал єч падышачылыкты багынтып алат.
25 Ал Бардыгынан Жогору Турганга каршы сљздљрдє айтып, Бардыгынан Жогору Тургандын ыйыктарын эзет. Ал турсун, алардын майрамдары менен мыйзамдарын љзгљртєєнє ойлойт, алар бир мезгилге, мезгилдерге жана жарым мезгилге чейин анын колуна берилет.
26 Андан кийин соттор чогулушат, аны бийликтен ажыратышат, аны биротоло кыйратып жок кылышат.
27 Падышачылык да, бийлик да, асман астындагы падышачылык улуулугу да падышачылыгы тєбљлєк болгон Бардыгынан Жогору Тургандын ыйык элине берилет, бардык падышалар Ага кызмат кылышат, Ага баш ийишет”».
28 Сљздєн аягы ушул. Мен, Даниел, љзємдєн ойлорумдан аябай тынчым кетти, љњєм бузулду, бирок бул сљздє жєрљгємљ сактадым.
1 Белшатсардын падышачылыгынын єчєнчє жылында мен, Даниел, мурунку кљрєнєштљн башка кљрєнєш кљрдєм.
2 Мен ал кљрєнєштє кљрєп жатканда, Эйлам дубанындагы борбор шаар Шушанда элем, мен ал кљрєнєштљ Улай дарыясынын жээгинде жєрєптєрмєн.
3 Башымды кљтљрєп, дарыянын жээгинде бир кочкор турганын кљрдєм. Анын эки мєйєзє бар экен, эки мєйєзє тењ узун экен, бирок бир мєйєзє экинчисинен узунураак экен, узуну кыскасынан кийин кљтљрєлдє.
4 Мен ал кочкордун батышты, тєндєктє, тєштєктє сєзгєлљп жатканын кљрдєм, эч бир жырткыч ага каршы тура алган жок, андан эч ким кутула алган жок. Ал эмнени кааласа, ошону кылып жатты, текеберденип турду.
5 Мен муну кљњєл коюп карап турдум, ошондо батыштан бир теке бєт жер жєзєн ээлеп келе жатты, бирок буту жерге тийген жок. Ал текенин кљздљрєнєн ортосунда бир чоњ мєйєзє бар экен.
6 Ал мен дарыянын жээгинде турганда кљргљн эки мєйєздєє кочкордун жанына келип, ага катуу каары менен атырылды.
7 Мен анын кочкорго жакын келип, ага аябай каарданып, аны сєзєп, эки мєйєзєн сындырганын кљрдєм. Ага туруштук бергенге кочкордун кєчє жеткен жок, теке аны жерге кулатып, тебелеп салды, кочкорду андан куткарып алганга эч ким чыккан жок.
8 Ошондо теке аябай кєчкљ толду, бирок кєчєнљ киргенде, чоњ мєйєзє сынып, анын ордуна асмандын тљрт шамалын караган тљрт мєйєз чыкты.
9 Алардын биринен тєштєктє, чыгышты жана эњ сонун љлкљнє карай аябай љскљн, анча чоњ эмес бир мєйєз љсєп чыкты.
10 Ал асман кошуунуна чейин кљтљрєлєп, ошол кошуундун жана жылдыздардын бир бљлєгєн жерге кулатып, тебелеп-тепсеп салды.
11 Ал турсун, ал ошол кошуундун Жол башчысына чейин кљтљрєлдє. Андан кєн сайын чалынуучу курмандык тартылып алынды, Анын ыйык жайы турган жер булганды.
12 Асман кошууну мыйзамсыздык єчєн кєн сайын чалынуучу курмандык менен бирге анын колуна салынып берилди. Ал чындыкты жерге кулатып, ар кандай иш-аракеттерди кылып, ийгиликке ээ болуп жатты.
13 Ошондо мен бир ыйыктын сєйлљп жатканын уктум. Ал ыйык «Ыйык жай менен кошуундардын тебеленип-тепселенєєсє жљнєндљгє, кєн сайын чалынуучу курмандык жљнєндљгє жана ээн калтыруучу мыйзамсыздык жљнєндљгє бул кљрєнєш канча убакытка созулат?» деген суроо берген бирљљгљ мындай деп жооп берди:
14 Ал мага: «Бул эки мињ єч жєз кечке жана тањга созулат, ошондон кийин ыйык жай тазаланат», – деди.
15 Анан мындай болду: мен, Даниел, бул кљрєнєштє кљрєп, анын маанисин издеп жатканымда, менин алдыма адамга окшош бирљљ туруп калды.
16 Анан мен Улай дарыясынын ортосунан адамдын єнєн уктум, ал: «Жебирейил! Ага бул кљрєнєштєн маанисин тєшєндєрєп бер», – деди.
17 Ошондо ал мен турган жерге келди, ал келгенде, мен коркуп кетип, жєзтљмљндљп жыгылдым, ал мага: «Адам уулу, бул кљрєнєш акыркы мезгилге таандык экенин билип ал», – деди.
18 Ал мени менен сєйлљшєп жатканда, мен эч нерсе сезбей, жерде жєзтљмљндљп жаттым. Бирок ал мага колун тийгизип, мени кайра ордума тургузуп, мындай деди:
19 «Мына, мен сага каар тљгєлгљн кєндљрдєн акыркы кєндљрєндљ эмне болорун билдирип жатам, анткени бул белгиленген мезгилдин акырына тиешелєє.
20 Сен кљргљн эки мєйєздєє кочкор – Мадай жана Персия падышалары.
21 Ал эми тєктєє теке – Грециянын падышасы, анын эки кљзєнєн ортосундагы чоњ мєйєз болсо – анын биринчи падышасы.
22 Анын сынганы, анын ордуна башка тљрт мєйєз чыкканы бул элден тљрт падышачылык чыгарын, бирок ал падышанын кєчє менен эмес экенин билдирет.
23 Алардын падышачылыгынын акырында, мыйзамсыздар љздљрєнєн мыйзамсыздыктарынын чегине жеткенде, абийирсиз, љтљ айлакер падыша келет.
24 Анын кєчє бекемделет, бирок љз кєчє менен эмес. Ал тањ каларлык кыйратуу иштерин жєргєзљт, ийгиликке жетет, ар кандай иш-аракеттерди кылат, кєчтєєлљрдє жана ыйык элди кырат.
25 Ал акылы менен, эки жєздєєлєгє менен ийгиликке ээ болот, ал жєрљгєндљ кљтљрєлљт, тынчтык љкєм сєрєп турганда, кљптљрдє љлтєрљт, эгедерлердин Эгедерине каршы кљтљрєлљт. Бирок ал колдун жардамысыз кыйратылат.
26 Кеч менен тањ жљнєндљ айтылган кљрєнєш чындык, бирок сен бул кљрєнєштє ичиње сакта, анткени ал акыркы кєндљргљ тиешелєє».
27 Ошондо мен, Даниел, алсырап, бир нече кєн оорудум. Андан кийин туруп, падышанын иштерин аткара баштадым. Мен бул кљрєнєшкљ тањ калдым, аны тєшєнгљн жокмун.
1 Каздим падышачылыгынын єстєнљ падыша болуп коюлган, Мадай уруусунан чыккан Акашбейрош уулу Дарийдин падышачылыгынын биринчи жылында
2 мен, Даниел, китептерден, Тењирдин Жеремия пайгамбарга айткан сљзєнљн Иерусалим жетимиш жыл ээн каларын тєшєндєм.
3 Ошондо мен орозо кармап, зумбал кийип, башыма кєл чачып, Кудай-Тењирге жєзємдє буруп сыйындым, жалындым.
4 Мен Кудай-Тењириме сыйынып, кєнљљлљрємдє ачык айтып кечирим сурап, мындай дедим: «Љзєн сєйгљндљргљ жана Љзєнєн буйруктарын аткаргандарга келишимди жана ырайымды сактаган, улуу жана коркунучтуу Кудай-Тењир!
5 Биз кєнљљгљ баттык, мыйзамсыз, адилетсиз иштерди кылдык, љжљрлљнєп, Сенин осуяттарыњ менен мыйзамдарыњдан баш тарттык.
6 Падышаларыбызга, тљрљлљрєбєзгљ, ата-бабаларыбызга, љлкљнєн бардык элине Сенин ысымыњдан сєйлљгљн Сенин кулдарыњды – пайгамбарларды уккан жокпуз.
7 Тењир, адилеттик Сенде, ал эми бєгєн биз – ар бир жєйєт, Иерусалим тургундары жана Сага ишенимсиз болгону єчєн Љзєњ кууп жиберген, жакынкы жана алыскы жерлердеги, бардык љлкљлљрдљгє бєт Ысрайыл эли уят болдук.
8 Тењир! Биз – падышаларыбыз да, тљрљлљрєбєз да, ата-бабаларыбыз да уят болдук, анткени биз Сенин алдыњда кєнљљгљ баттык.
9 Биздин Кудай-Тењирибиз боорукер жана кечиримдєє. Биз болсо Ага каршы чыктык,
10 Кудай-Тењирибиздин єнєнљ кулак салган жокпуз, Љзєнєн кулдары – пайгамбарлар аркылуу берген мыйзамдары менен жєргљн жокпуз.
11 Бєт Ысрайыл Сенин мыйзамыњды бузуп, андан баш тартты, Сенин єнєњљ кулак салган жок. Ошон єчєн Кудайдын кулу Мусанын мыйзамында жазылган каргыш тийип, ант аткарылды, анткени биз Ага каршы кєнљљгљ баттык.
12 Ал бизге жана бизди башкарып турган башкаруучуларга каршы айткан Љзєнєн сљзєн аткарып, башыбызга чоњ алаамат тєшєрдє. Андай алаамат, Иерусалимдин єстєнљ тєшкљндљй алаамат, асман астында болгон эмес.
13 Мусанын мыйзамында жазылгандай, бєт алааматтын баары башыбызга тєштє. Бирок биз љзєбєздєн мыйзамсыз иштерибизден бурулуш єчєн, Сенин чындыгыњды тєшєнєш єчєн, Кудай-Тењирибизге жалынган жокпуз.
14 Тењир ошол алааматты кљзљмљлгљ алып, аны биздин єстєбєзгљ каптатты. Анткени биздин Кудай-Тењирибиз Љзє жєзљгљ ашырып жаткан бардык иштеринде адилет, биз болсо Анын єнєн уккан жокпуз.
15 Љз элин Мисир жеринен кєчтєє колу менен алып чыккан, атєгєл, бєгєнкє кєнгљ чейин Љз дањкын кљрсљтєп келе жаткан биздин Кудай-Тењирибиз, биз кєнљљгљ баттык, мыйзамсыз иштерди кылдык.
16 Тењир! Љзєњдєн адилеттигињ боюнча Љзєњдєн шаарыњ Иерусалимге, Љзєњдєн ыйык тооњо болгон каарыњ кайтса экен, ачууњ тараса экен, анткени биздин кєнљљлљрєбєз єчєн, биздин ата-бабаларыбыздын мыйзамсыздыктары єчєн Иерусалим менен Љзєњдєн элињ тегерегиндеги элдердин баарына шылдыњ болду.
17 Кудайыбыз, азыр да Љзєњдєн кулуњдун сыйынуусу менен жалынуусун ук. Тењир, ээн калган ыйык жайыњды Љзєњ єчєн Љзєњдєн жарык жєзєњ менен кара.
18 Кудайым, кулагыњды тљшљп, уга кљр. Кљзєњдє ачып, биздин кыйраганыбызды жана Љзєњдєн ысымыњ менен аталган шаарды кара, анткени биз љзєбєздєн адилдигибизге эмес, Сенин улуу ырайымыња таянып, Сенин алдыња љзєбєздєн сыйынууларыбызды алып келебиз.
19 Тењир, уга кљр! Тењир, кечире кљр! Тењир, кулак тљшљп, аткара кљр! Кудайым, Љзєњ єчєн создуктурба, анткени Сенин шаарыњ да, Сенин элињ да Љзєњдєн ысымыњ менен аталган».
20 Мен сєйлљп жатканда, сыйынып, љз кєнљљм єчєн, љз элим Ысрайылдын кєнљљсє єчєн кечирим сурап жатканда, Кудай-Тењиримдин алдына Кудайымдын ыйык тоосу жљнєндљгє сыйынуумду алып келип жатканда,
21 сыйынуумду улантып жатканымда, мен мурунку кљрєнєштљ кљргљн Жебирейил тез учуп келип, кечки курмандык чалуу убагына жакын мага колун тийгизип,
22 акыл айтып, мени менен сєйлљшєп, мага мындай деди: «Даниел! Мен азыр сага акыл айтуу єчєн келдим.
23 Сен сыйына баштаганыњда, мага сљз айтылды, мен аны сага айтканы келдим, анткени сен эњ сєйєктєє адамсыњ. Ошондуктан сљздє дит коюп угуп, кљрєнєштє тєшєн.
24 Сенин элињ єчєн жана сенин ыйык шаарыњ єчєн жетимиш жума белгиленди. Ал кылмыш жабылышы єчєн, кєнљљлљргљ мљљр басылышы єчєн, мыйзамсыздыктар љчєрєлєшє єчєн, тєбљлєк чындык келиши єчєн, кљрєнєшкљ жана пайгамбарчылыкка мљљр басылышы єчєн, ыйыктардын Ыйыгы майланышы єчєн белгиленди.
25 Ошондуктан билип, тєшєнєп ал: Иерусалимди кайра калыбына келтирєє жљнєндљ буйрук чыккан убакыттан Эгедер Машайак келгенге чейин жети жума жана алтымыш эки жума љтљт. Ошондо эл кайрылып келет, кљчљлљр менен дубалдар кайра курулат, бирок бул кыйын мезгилдерде болот.
26 Алтымыш эки жума љткљндљн кийин, Машайак љлєм жазасына тартылат, Ал жок кылынат. Ал эми шаар менен ыйык жайды келе турган бир аскер башчынын эли талкалайт, ал ташкындан кыйрагансып кыйрайт, кыйроолор согуштун аягына чейин болот.
27 Ошондон кийин ал кљп элдер менен тєзгљн келишимди бир жуманын ичинде кєчєнљ киргизет, ал эми жуманын ортосунда курмандык чалууну, тартуу алып келєєнє токтотот, ыйык жайга кыйратуучу жийиркенич орнотулат, алдын ала белгиленген толук кыйроо кыйратуучунун љз башына келет».
1 Персия падышасы Корештин падышачылыгынын єчєнчє жылында Белтешатсар деген да ысымы бар Даниел бир аян алды. Бул аян чындык эле жана чоњ кєчкљ ээ эле. Ал бул аянды тєшєндє, бул кљрєнєштє баамдады.
2 Бул кєндљрє мен, Даниел, єч жума кайгыга баттым.
3 Yч жума љткљнчљ, даамдуу тамак жебедим, эт менен шарапты оозума албадым, жыпар жыттуу майлар менен майланган жокмун.
4 Ал эми биринчи айдын жыйырма тљртєнчє кєнє мен Тигир деген чоњ дарыянын жээгинде элем.
5 Башымды кљтљрєп, зыгыр кездемеден кийим кийген, белин Упаздын алтыны менен курчаган бир кишини кљрдєм.
6 Анын денеси топаз ташындай, жєзє чагылгандай, кљздљрє кєйєп турган чырактай, колдору менен буттарынын кљрєнєшє жалтылдаган жездей, єнє топ адамдын єнєндљй экен.
7 Мен, Даниел, бул кљрєнєштє жалгыз мен кљрдєм, менин жанымдагы кишилер бул кљрєнєштє кљрєшкљн жок. Бирок аларды чоњ коркунуч басты, алар жашыныш єчєн качып кетишти.
8 Мен жалгыз калып, бул улуу кљрєнєштє карап турдум, бирок кєч-кубаттан тайдым, љњєм абдан бузулду, шайым кетти.
9 Анан мен анын єнєн уктум. Анын єнєн укканымда, љзємдє жоготуп, жєзтљмљндљп жыгылдым, жерде бетим менен жаттым.
10 Бирок ал мага колун тийгизип, мени тиземе тургузуп, алаканым менен жер таянтып койду.
11 Анан ал мага: «Даниел, эњ сєйєктєє адам! Сага айта турган сљздљрдє тєшєн, тєз тур, анткени азыр мен сага жиберилдим», – деди. Ал мага бул сљздљрдє айтканда, мен титиреп, ордуман турдум.
12 Бирок ал мага мындай деди: «Коркпо, Даниел, жєрљгєњдє акылмандыкка жетєєгљ жана Кудайыњдын алдында љзєњдє моюн сундурууга бурган кєндљн тартып эле сенин сљздљрєњ угулган. Ошондо эле мен сенин сљздљрєњ боюнча келмекмин,
13 бирок Персия падышачылыгынын тљрљсє мага жыйырма бир кєн каршы турду. Башкы тљрљлљрдєн бири Михаел мага жардам бериш єчєн келгенге чейин, мен ошол жерде, Персия падышаларынын жанында кармалып калдым.
14 Азыр болсо сага акыркы кєндљрє сенин элињ эмне болорун билдиргени келдим, анткени кљрєнєш акыркы кєндљргљ тиешелєє».
15 Ал мага ушундай сљздљрдє айтып жатканда, мен жєзтљмљндљп жыгылып, сєйлљй албай калдым.
16 Бирок ошондо адам баласына окшогон бирљљ оозума колун тийгизди. Мен оозумду ачып, сєйлљй баштадым, анан алдымда турганга мындай дедим: «Мырзам! Бул кљрєнєштљн менин ички дєйнљм ањтарылып кетти, алсырап калдым.
17 Мырзам, мен, сенин кулуњ, сендей мырзам менен кантип сєйлљшљ алат? Анткени менде кєч жок, демим чыкпай калды».
18 Ошондо адам баласына окшогон ал кайрадан колун тийгизип, мага кєч берди.
19 Анан мындай деди: «Коркпо, эњ сєйєктєє адам! Сага тынчтык болсун. Кайраттан, кайраттан!» Ал мени менен сєйлљшєп жатканда, мен кєчємљ кирип: «Сєйлљй бер, мырзам, анткени сен мага кєч бердињ», – дедим.
20 Ошондо ал мындай деди: «Мен сага эмне єчєн келгенимди билесињби? Азыр мен Персия тљрљсє менен салгылашканы жљнљйм. Мен кеткенде, Грециянын тљрљсє келет.
21 Ошондой болсо да мен сага чыныгы жазууда эмне жазылганын билдирем. Аларга каршы салгылашта мага силердин тљрљњљр Михаелден башка жардам бере турган эч ким жок.
1 Падышачылыгынын биринчи жылынан тартып, мен мадайлык Дарийдин таянычы жана тиреги болдум.
2 Азыр сага чындыкты билдирейин: Персиядан дагы єч падыша чыгат. Тљртєнчєсє эбегейсиз байлыгы менен баарынан ашып тєшкљн падыша болот. Ал байлыгы менен кєч алганда, бардыгын Греция падышачылыгына каршы кљтљрљт.
3 Андан кийин кєч-кубаттуу бир падыша чыгат, ал зор кєчє менен бийлик жєргєзљт, љз эрки менен иш кылат.
4 Бирок ал падыша чыкканда, анын падышачылыгы кыйрап, тљрт бљлєккљ бљлєнљт, падышачылык анын тукумуна љтпљйт, бийлик мурунку кєчєн жоготот, анткени анын падышачылыгы бљлєнєп кетет, падышачылык алардан башкаларга љтљт.
5 Анан тєштєк падышасы кєч алат, бирок аны љзєнєн тљрљлљрєнєн бири жењип чыгып, бийлик жєргєзљ баштайт, анын бийлиги зор болот.
6 Бирок бир нече жылдан кийин алар бири-бирине жакындашат, љз ара тынчтык мамилесин тєзєш єчєн, тєштєк падышасынын кызы тєндєк падышасына келет. Бирок тєштєк падышасынын кызы кєчєн жоготот, анын тукуму да туруштук бере албайт, ал љзє да, анын жандоочулары да, анын баласы да, ошол учурда ага жардам бергендер да чыккынчылык менен љлтєрєлєшљт.
7 Бирок анын тукумунан бир адам чыгып, аскерлерге келип, тєндєк падышасынын чептєє шаарына кирип, салгылашып, жењет.
8 Ал турсун, алардын кудайларын, алардын жасалма кудайларын, кымбат баалуу алтын-кємєш идиштерин Мисирге алып кетет. Ал бир нече жыл тєндєк падышасынан жогору турат.
9 Ал тєштєк падышасынын падышачылыгына чабуул коёт, бирок љз жерине кайтып келет.
10 Андан кийин анын уулдары куралданып, кљп сандаган аскер жыйнашат. Алардын бири ыкчам келип, кыяндай каптап љтљт, кайра келе жатканда, тєштєк падышачылыгы менен анын чептєє шаарына чейин салгылашып жєрєп отурат.
11 Тєштєк падышасы каарданып, тєндєк падышасы менен салгылашканы чыгып, сансыз аскерин коёт, бирок аскер тєштєк падышасынын колуна салынып берилет.
12 Тєштєк падышасынын аскерлери кайраттанат, падышанын жєрљгє кљтљрєлљт. Ал мињдеген аскерлерди сулатат, бирок кєч-кубаттуу бойдон калбайт.
13 Анткени тєндєк падышасы кайрылып келип, мурунку аскерге караганда кљп аскер коёт; бир нече жылдан кийин сансыз аскер менен, кљп байлык менен келет.
14 Ошол учурда тєштєк падышасына кљптљр каршы чыгышат, кљрєнєш аткарылышы єчєн, сенин элињдин козголоњчул уулдары да ага каршы кљтљрєлєшљт, бирок кулап калышат.
15 Ошондо тєндєк падышасы келип, жал куруп, чептєє шаарды ээлеп алат. Тєштєк падышачылыгы да, анын тандалма аскерлери да туруштук бере алышпайт, каршы турууга кєчтљрє жетпей калат.
16 Ким ага каршы чыкса, анын эрки менен иш-аракет кылат, эч ким ага туруштук бере албайт. Дањктуу жерге љзєнєн кошуунун коёт, ал жер анын колунан жабыр тартат.
17 Љз падышачылыгынын бєт кєчє менен, љзєнєн адилдери менен басып кирєєнє ойлоп, аны жєзљгљ ашырат. Аны љлтєрєш єчєн, ага љзєнєн кызын аялдыкка берет, бирок бул ою ишке ашпайт, ал андан пайда таппайт.
18 Андан кийин жєзєн аралдарга буруп, алардын кљбєн ээлеп алат. Бирок кайсы бир жол башчы анын шылдыњын токтотот, ал тургай, шылдыњын љз башына салат.
19 Андан кийин ал љз жєзєн љз жериндеги чептерге бурат, бирок мєдєрєлєп жыгылып, жок болот.
20 Анын ордуна башка падыша келет, ал дањктуу падышачылыкты аралап чыгууга салык жыйноочуну жиберет, бирок ал да козголоњсуз эле, согушсуз эле бир аз кєндљн кийин љлљт.
21 Анын ордуна жек кљрєндє падыша келет, ага падышачылык урмат-сый кљрсљтєшпљйт, бирок ал чуусуз келип, падышачылыкты айла-амал менен ээлеп алат.
22 Ал селдей каптаган сан жеткис аскерди селдей каптап кыйратат, атєгєл, келишимдин башчысын да кыйратат.
23 Анткени ал аны менен келишим тєзгљндљн кийин, алдамчылык менен иш жєргєзљт, анан чыгып, аз сандагы эл менен жењишке ээ болот.
24 Ал љлкљнєн тынч жаткан тєшємдєє жерлерине кирип, ата-бабалары да кылбаган иштерди кылат. Олжону, талап-тоноп алган мал-мєлктє, байлыкты љзєнєн кишилерине чачып жок кылат, чептерди да кыйратууну ойлойт, бирок ал ою белгилєє бир убакытка чейин эле ишке ашат.
25 Андан кийин љз кєчєн жана љз рухун козгоп, кљп сандаган аскерлери менен тєштєк падышасына каршы чыгат. Тєштєк падышасы кљп сандаган, аныкынан кєчтєє аскерлери менен согушка чыгат, бирок туруштук бере албайт, анткени ага каршы айла-амал уюштурулат.
26 Атєгєл, аны менен дасторкондо чогуу отургандар да аны љлтєрєєнє ойлошот, анын аскери талкаланат, љлтєрєлгљндљр кљп болот.
27 Бул эки падышанын тењ жєрљктљрєндљ арам ой болот, бир дасторкондо отуруп, жалган сєйлљшљт, бирок ийгиликке жетишпейт, анткени алардын акыры бир убакытка белгиленген.
28 Ал љз жерине љтљ кљп байлык менен, ыйык келишимге карата жаман ой менен жљнљйт, ал аны аткарып, љз жерине кайтат.
29 Белгиленген убакытта ал кайрадан тєштєк падышачылыгына барат, бирок акыркы жортуулу мурункудай болбойт.
30 Анткени ага каршы Китим кемелери келет; анын шаабайы сууп, артка кетет, ыйык келишимге каарданып, љзєнєн оюн ишке ашырат, ыйык келишимден баш тарткандар менен кайрадан келишим тєзљт.
31 Ал аскерлеринин бир бљлєгєн коюп, чепти, ыйык жайды булгайт, кєн сайын чалынуучу курмандыкты токтотуп, кыйратуучу жийиркеничти орнотот.
32 Келишимге каршы мыйзамсыздык кылгандарды ал кошоматтык менен љзєнљ тартып алат. Бирок љз Кудайын урматтаган адамдар кєч алып, каршылык кљрсљтєшљт.
33 Элдин ичиндеги акылдуу адамдар кылычтан жана оттон, туткундан жана талап-тоноодон бир нече убакыт азап тартышарына карабастан, кљптљрдє акылына келтиришет.
34 Азап тартып жатышканда, аларга бир аз жардам болот, аларга кљптљр кошулушат, бирок анткордук менен.
35 Акылдуу адамдардын ичинен кээ бирлери акыркы кєн келгенге чейин сыналыш єчєн, кєнљљдљн тазаланыш єчєн, агарыш єчєн азап тартышат, анткени белгиленген мљљнљткљ чейин дагы убакыт бар.
36 Ал падыша љзє каалагандай иш жєргєзљт, менменсинип, љзєн бардык кудайлардан жогору коёт, кудайлардын Кудайы жљнєндљ жаман сљздљрдє сєйлљйт, каар тљгєлгљнгљ чейин, ал ийгиликке жетет, анткени алдын ала эмне белгиленсе, ошол ишке ашат.
37 Ал љз ата-бабаларынын кудайлары жљнєндљ да, аялдардын каалоосу жљнєндљ да ойлобойт, эч бир кудайды сыйлабайт, анткени љзєн бардыгынан жогору коёт.
38 Бирок анын ордуна кєчтєн кудайына урмат кљрсљтљт, ата-бабалары билбеген ал кудайга алтын-кємєштљр менен, асыл таштар менен, ар кандай кымбат баалуу буюмдар менен урмат кљрсљтљт.
39 Чоочун кудайдын урматына бекем чеп тургузат: аны кабыл алгандардын даражасын кљтљрєп, кљп элдин єстєнљ бийликке коёт, жерди сыйлык катары бљлєп берет.
40 Мезгилдин акырында аны менен тєштєк падышасы салгылашат, тєндєк падышасы майдан арабалары, атчан аскерлери жана кљп сандаган кемелери менен ага каршы бороондой кљтљрєлєп келип, љлкљлљргљ кол салып, аларды ташкындай каптап, тебелеп-тепсеп љтєп кетет.
41 Анан ал эњ жакшы жерге кирет, кљптљгљн љлкљлљр жабыр тартат, анын колунан Эдом, Маап жана Амон уулдарынын чоњ бљлєгє гана кутулат.
42 Ал љзєнєн колун ар кайсы љлкљлљргљ каршы сунат. Мисир жери да кутулбайт.
43 Ал Мисирдин казынадагы алтын-кємєшєн, бардык байлыгын ээлеп алат. Анын артынан луптуктар менен эфиопиялыктар ээрчишет.
44 Бирок чыгыштан жана тєндєктљн угулган кабарлар анын тынчын алат, ошондо ал катуу каарданып, кљп элдерди кырып жок кылуу єчєн чыгат.
45 Анан ал љзєнєн падыша чатырларын дењиз менен дањктуу ыйык жай турган тоонун ортосуна тигет. Бирок анын акыры келет, ага эч ким жардам бербейт.
1 Ошол учурда љз элињдин уулдары єчєн турган улуу тљрљ Михаел келет. Адам жаралгандан ушул мезгилге чейин болуп кљрбљгљн оор мезгил келет. Бирок ошол учурда сенин элињдин ичинен китепте жазылгандардын баары куткарылат.
2 Топуракта уктап жаткандардын кљбє ойгонот, бири тєбљлєк жашаш єчєн, бири уятка калып, тєбљлєк кордолуш єчєн ойгонот.
3 Акылдуулар асман чырактарындай жаркырашат, кљп адамдарды чындыкка бургандар кылымдан кылымга, тєбљлєккљ жылдыздай жаркырашат.
4 Ал эми сен, Даниел, акыркы мезгилге чейин бул сљздљрдє жашырып кой, бул китепке мљљр басып кой. Аны кљптљр окушат, билим кљбљйљт».
5 Ошондо мен, Даниел, карасам, башка эки адам туруптур, бири дарыянын берки жээгинде, экинчиси дарыянын наркы жээгинде.
6 Алардын бири дарыянын єстєндљ турган, зыгыр кездемеден кийим кийген адамдан: «Бул укмуштуу окуялардын акыры качан болот?» – деп сурады.
7 Ошондо мен дарыянын єстєндљ турган, зыгыр кездемеден кийим кийген адамдын оњ колу менен сол колун асманга кљтљрєп, Тєбљлєк Жашоочунун ысымы менен мындай деп ант бергенин уктум: «Ушунун баары бир мезгилдин, мезгилдердин жана жарым мезгилдин акырында, ыйык элдин кєчє таптакыр майтарылгандан кийин болот».
8 Мен муну уктум, бирок тєшєнгљн жокмун, ошондуктан: «Мырзам! Андан кийин эмне болот?» – деп сурадым.
9 Ал мындай деп жооп берди: «Бар, Даниел, анткени бул сљздљр акыркы мезгилге чейин жашырылган, аларга мљљр басылган.
10 Кљптљр тазаланышат, агарышат жана кайрадан эритилишет. Мыйзамсыздар болсо мыйзамсыздык кылышат, муну мыйзамсыздардын эч кимиси тєшєнбљйт, ал эми акылдуулар тєшєнєшљт.
11 Кєн сайын чалынуучу курмандыктар токтотулуп, кыйратуучу жийиркенич орнотулгандан кийин, бир мињ эки жєз токсон кєн љтљт.
12 Бир мињ єч жєз отуз беш кєн чыдап кєткљн адам бактылуу.
13 Сен болсо љмєрєњдєн акырына чейин барып, тынч ал, бирок акыркы кєнє љзєњдєн єлєшєњдє алыш єчєн тирилесињ».