ЖАКАН жазган Жакшы Кабар

1-БЉЛЄМ

Сљз адам болду

1 Эњ башында Сљз бар болгон, Сљз Кудайда болгон жана Сљз Кудай болгон.

2 Сљз эњ башында Кудайда болгон.

3 Бардыгы Ал аркылуу башталган, эмне башталса да, Ансыз башталган эмес.

4 Анда љмєр болгон, ал љмєр адамдар єчєн жарык болгон.

5 Жарык карањгыда жаркырап турат, карањгылык жарыкты каптаган жок.

6 Кудай жиберген бир адам болгон, анын ысымы Жакан эле.

7 Ал кєбљлљндєрєє єчєн келген. Баары ал аркылуу ишенип калыш єчєн, ал Жарык жљнєндљ кєбљлљндєрєє єчєн келген.

8 Ал Жарык эмес болчу, бирок Жарык жљнєндљ кєбљлљндєрєє єчєн келген.

9 Бул дєйнљгљ келген ар бир адамды жарык кылуучу чыныгы Жарык бар эле.

10 Ал бул дєйнљдљ болгон, дєйнљ Ал аркылуу жаралган, бирок бул дєйнљ Аны тааныган жок.

11 Ал Љз элине келди, бирок Љз эли Аны кабыл алган жок.

12 Ал эми Аны кабыл алып, Ага ишенгендерге Кудайдын балдары болуу бийлиги берилди.

13 Алар кандан эмес, дененин каалоосу менен эмес, эркектин каалоосу менен эмес, Кудайдан тљрљлєштє.

14 Сљз адам болуп, биз менен жашап турду. Биз Анын дањкын, Атанын жалгыз Уулунун дањкын кљрдєк. Ал ырайымдуулук менен акыйкатка толо эле.

Чљмєлдєрєєчє Жакандын кєбљлљндєрєєсє

15 Жакан Ал жљнєндљ бийик єн менен мындай деп кєбљлљндєрдє: «“Менден кийин Келе Жаткан менин алдыма чыкты, анткени Ал менден мурун эле бар болчу”, – деп, мен ушул Адам жљнєндљ айткам».

16 Андагы толуктуктан бардыгыбыз ырайым єстєнљ ырайым кабыл алдык.

17 Анткени мыйзам Муса аркылуу берилди, ал эми ырайым менен чындык Ыйса Машайак аркылуу пайда болду.

18 Кудайды эч ким эч качан кљргљн эмес. Аны бизге Атанын ичиндеги жалгыз Уул кљрсљттє.

19 Жєйєттљр Иерусалимден ыйык кызмат кылуучулар менен лебилерди жиберип, «Сен кимсињ?» – деп суратышканда, Жакан аларга:

20 «Мен Машайак эмесмин», – деп кєбљлљндєрдє. Ал жооп берєєдљн баш тарткан жок, ачык эле айтты.

21 Ошондо алар: «Анда сен кимсињ, Илияссыњбы?» – деп сурашты. «Жок», – деди ал. «Пайгамбарсыњбы?» – деп сурашканда, ал: «Жок», – деп жооп берди.

22 «Деги сен кимсињ? Бизди жибергендерге жооп бергидей бололу: љзєњ жљнєндљ эмне дейсињ?» – дешти алар.

23 Ошондо Жакан мындай деди: «Ышайа пайгамбар: “"Тењирге жолду тєздљгєлљ", – деп, ээн талаада бир єн жар салат”, – деп айткан. Ошол єн менмин».

24 Жиберилген адамдар фарисейлерден эле.

25 Алар Жакандан: «Эгерде Сен Машайак да, Илияс да, пайгамбар да эмес болсоњ, анда эмне єчєн сууга чљмєлдєрєп жатасыњ?» – деп сурашты.

26 Жакан аларга: «Мен сууга чљмєлдєрєп жатам. Бирок арањарда силер тааныбаган Бирљљ турат.

27 Ал менден кийин келип, менин алдыма турду. Мен Анын бут кийиминин боосун чечєєгљ да татыксызмын», – деп жооп берди.

28 Бул Иордан дарыясынын чыгыш тарабындагы Битабара айылында, Жакан сууга чљмєлдєрєп жаткан жерде болду.

Ыйса – Кудайдын курмандык Козусу

29 Кийинки кєнє Жакан љзєн кљздљй келе жаткан Ыйсаны кљрєп: «Бул – Кудайдын курмандык Козусу, Ал дєйнљнєн кєнљљсєн Љз мойнуна алат.

30 “Менден кийин келген Адам менин алдыма турду, анткени Ал менден мурун эле бар болчу”, – деп, мен ушул Адам жљнєндљ айткам.

31 Мен Аны таанычу эмесмин. Бирок Ысрайыл эли Аны билип калсын деп, сууга чљмєлдєрєє єчєн келгем», – деди.

32 Жакан кєбљлљндєрєєсєн мындай деп улантты: «Рухтун асмандан кљгєчкљн сыяктуу тєшєп, Анын єстєндљ турганын кљрдєм.

33 Мен Аны таанычу эмесмин. Бирок адамдарды сууга чљмєлдєртєє єчєн мени жиберген Кудай мага: “Рухтун кимдин єстєнљ тєшєп, Анда болуп турганын кљрсљњ, Ыйык Рухка чљмєлдєрєєчє Ошол”, – деген.

34 Мен кљрдєм да: “Бул – Кудайдын Уулу”, – деп кєбљлљндєрдєм».

Ыйсанын биринчи шакирттери

35 Эртеси кєнє да Жакан љзєнєн эки шакирти менен турган эле.

36 Ал љтєп бара жаткан Ыйсаны кљргљндљ: «Мына, Кудайдын курмандык Козусу!» – деди.

37 Жакандан бул сљздљрдє укканда, эки шакирт тењ Ыйсаны ээрчип жљнљштє.

38 Ыйса артына бурулуп, алардын ээрчип келе жатканын кљрєп: «Силерге эмне керек?» – деп сурады. Алар Андан: «Устат, кайсы жерде турасыњ?» – деп сурашты.

39 «Барып, љзєњљр кљргєлљ», – деди Ыйса. Алар барып, Ыйсанын кайсы жерде турарын кљрєштє да, ал кєнє Аныкында калып калышты. Бул убак онунчу саат чамасы эле.

40 Жакандан угуп, Ыйсанын артынан ээрчиген эки адамдын бири Шымон Петирдин бир тууганы Андрей эле.

41 Ал адегенде агасы Шымонду таап, ага: «Биз Машайакты таптык», – деди.

42 Андрей бир тууганы Шымонду Ыйсага алып келди. Ыйса аны карап: «Жунус уулу Шымон, сага Кейфа деген ысым коюлат», – деди.

43 Эртеси кєнє Ыйса Галилеяга бармакчы болду. Филипти таап: «Менин артымдан ээрчи!» – деди.

44 Филип болсо Андрей менен Петир жашаган Бетсайида шаарынан эле.

45 Филип Натанаелди таап, ага: «Мусанын “Тоорат” китебинде, ошондой эле “Пайгамбарлар” китебинде жазылган Машайакты таптык, Ал – назареттик Жусуптун Уулу Ыйса», – деди.

46 Бирок Натанаел ага: «Назареттен жакшы нерсе чыкмак беле?» – деп койду. Ошондо Филип ага: «Барып, љзєњ кљр», – деди.

47 Ыйса келе жаткан Натанаелди кљрєп: «Куулугу жок, накта ысрайылдык мына ушул», – деди.

48 Натанаел Андан: «Мени кайдан билесињ?» – деп сурады. Ыйса ага: «Филип сени чакыра электе эле, Мен сени анжыр дарагынын тєбєндљ отурганыњда кљргљм», – деди.

49 Ошондо Натанаел: «Устат, Сен Кудайдын Уулусуњ! Сен Ысрайыл элинин Падышасысыњ!» – деди.

50 Ыйса ага: «Сен Мага: “Мен сени анжыр дарагынын тєбєндљ отурганыњда кљргљм”, – дегеним єчєн ишенип жатасыњ. Мындан чоњун кљрљсєњ», – деди.

51 Дагы мындай деди: «Чындыкты, силерге чындыкты айтып коёюн, мындан ары ачылган асманды жана Адам Уулун кљздљй жогору чыгып, кайра тљмљн тєшєп жаткан Кудайдын периштелерин кљрљсєњљр».

2-БЉЛЄМ

Ыйсанын биринчи керемети

1 Эки кєндљн кийин Галилеядагы Каана шаарында єйлљнєє тою болду. Ыйсанын энеси ошол жерде болчу.

2 Ыйса да шакирттери менен бирге тойго чакырылды.

3 Шарап жетпей калганда, энеси Ыйсага: «Шараптары тєгљнєп калыптыр», – деди.

4 Ыйса ага: «Сен экљљбєздєн ишибиз эмне, аял! Менин убагым али келе элек», – деди.

5 Энеси кулдарга: «Ал силерге эмнени айтса, ошону кылгыла», – деди.

6 Ошол жерде жєйєттљрдєн тазалануу расмисин аткарууга арналган, эки-єч ченем суу баткан алты таш идиш турган эле.

7 Ыйса кулдарга: «Идиштерге суу толтургула», – деди. Кулдар идиштерге мелт-калт кылып суу толтурушту.

8 Андан кийин аларга: «Эми сузуп алгыла да, той башкаруучуга алып баргыла», – деди. Алар алып барышты.

9 Той башкаруучу шарапка айланган суудан татып кљргљндљн кийин, (ал шараптын кайдан экенин билген жок, аны суу сузуп алган кулдар гана билишчє), кєйљљнє чакырып:

10 «Элдин баары адегенде шараптын жакшысын беришет, коноктор кызып калгандан кийин, начарын беришет. Сен болсо шараптын жакшысын ушул убакка чейин сактап коюптурсуњ», – деди.

11 Ошентип, Ыйса Галилеядагы Каанада Љзєнєн эњ алгачкы кереметин жасап, Љзєнєн дањкын кљрсљттє. Ошондо шакирттери Ага ишенип калышты.

12 Ошондон кийин Ыйса энеси, инилери жана шакирттери менен Капернаумга барып, ал жерде бир нече кєн болду.

Пасах майрамы жана Кудай єйєн тазалоо

13 Жєйєттљрдєн Пасах майрамы жакындаганда, Ыйса Иерусалимге келип,

14 ийбадаткананын короосунда љгєз, кой, кљгєчкљн саткандарды жана акча алмаштырып отургандарды кљрдє.

15 Аркандан камчы жасап алып, алардын баарын кой, љгєздљрє менен кошо ийбадаткананын короосунан кууп чыкты. Акча алмаштыруучулардын акчасын чачып, єстљлдљрєн кљњтљрєп салды.

16 Анан кљгєчкљн саткандарга: «Буларыњарды бул жерден алып кеткиле! Атамдын єйєн базарга айландырбагыла!» – деди.

17 Ошондо шакирттер Ыйык Жазуудагы «Сенин єйєњљ болгон кызганыч Мени жеп жатат» деген сљздљрдє эстешти.

18 Жєйєттљр Ыйсадан: «Ушундай кылууга укугуњ бар экенин кандай жышаан менен кљрсљтљ аласыњ?» – деп сурашты.

19 Ыйса аларга: «Бул ийбадаткананы бузгула, Мен аны єч кєндєн ичинде кайра тургузам», – деп жооп берди.

20 Жєйєттљр буга: «Бул ийбадаткана кырк алты жылда курулуп бєткљн. Сен аны єч кєндєн ичинде тургузуп коёсуњбу?» – дешти.

21 Ыйса болсо «ийбадаткана» деп, Љзєнєн денеси жљнєндљ айткан эле.

22 Ыйса љлєп, кайра тирилгенден кийин, шакирттери Анын ушул жљнєндљ айтканын эстешип, Ыйык Жазууда жазылгандарга жана Анын сљзєнљ ишеништи.

23 Кљп адамдар Ыйсанын Иерусалимде, Пасах майрамында кылган кереметтерин кљрєп, Ага ишенип калышты.

24 Алардын баарынын кандай экендигин билгендиктен, Ыйса Љзєн аларга ишенип тапшырган жок.

25 Адамдын жєрљгєндљ эмне бар экендигин билгендиктен, Ал кимдир бирљљнєн адам жљнєндљ кєбљлљндєрєєсєнљ муктаж эмес эле.

3-БЉЛЄМ

Никедимдин Ыйса менен сєйлљшєєсє

1 Фарисейлер арасында жєйєт эл башчыларынын бири Никедим деген киши бар эле.

2 Ал бир кєнє тєн ичинде Ыйсага келип: «Устат, Сенин Кудайдан келген Устат экенињди билебиз. Анткени Сен кылып жаткандай кереметтерди Кудайсыз эч ким кыла албайт», – деди.

3 Ыйса ага: «Чындыкты, сага чындыкты айтып коёюн, кимде-ким жогорудан тљрљлбљсљ, Кудайдын Падышачылыгын кљрбљйт», – деп жооп берди.

4 Никедим Андан: «Карыган адам кайра кантип тљрљлмљк эле? Эмне, ал энесинин курсагына экинчи жолу кирип, кайра тљрљлљбє?» – деп сурады.

5 Ыйса ага мындай деп жооп берди: «Чындыкты, сага чындыкты айтып коёюн, кимде-ким суудан жана Рухтан тљрљлбљсљ, Кудайдын Падышачылыгына кире албайт.

6 Денеден тљрљлгљн – дене, Рухтан тљрљлгљн – рух.

7 “Жогорудан тљрљлєшєњ керек”, – деп айтканыма тањ калба!

8 Шамал каалаган жеринде согот, анын єнєн угасыњ, бирок кайдан келип, кайда кетерин билбейсињ. Ыйык Рухтан тљрљлгљн адамда да ушундай болот».

9 Ошондо Никедим Андан: «Бул кандай болушу мємкєн?» – деп сурады.

10 Ыйса ага мындай деп жооп берди: «Ысрайыл элинин окутуучусу болуп туруп, ушуну билбейсињби?

11 Чындыкты, сага чындыкты айтып коёюн, биз билгенибизди айтабыз, кљргљнєбєздє кєбљлљндєрљбєз, силер болсо биздин кєбљлљндєрєєбєздє кабыл албайсыњар.

12 Мен силерге жердеги нерселер жљнєндљ айтсам ишенбейсињер, анан асмандагы нерселер жљнєндљ айтсам, кантип ишенесињер?

13 Асманда жашаган, асмандан тєшкљн Адам Уулунан башка эч ким асманга кљтљрєлгљн эмес.

14 Муса чљлдљ жыланды жогору кљтљргљндљй, Адам Уулу да жогору кљтљрєлєєгљ тийиш.

15 Ошондо Ага ишенген ар бир адам тєбљлєк љмєргљ ээ болот.

16 Кудай бул дєйнљнє абдан сєйгљндєктљн, Љзєнєн жалгыз Уулун берди. Кудай Аны Ага ишенген ар бир адам љлбљй, тєбљлєк љмєргљ ээ болсун деп берди.

17 Кудай Љз Уулун бул дєйнљгљ дєйнљнє соттош єчєн эмес, Ал аркылуу дєйнљнє куткаруу єчєн жиберди.

18 Ага ишенген адам соттолбойт, ал эми ишенбеген адам соттолду. Анткени ал Кудайдын жалгыз Уулуна ишенбей койду.

19 Соттун себеби мында: «Дєйнљгљ жарык келди, бирок адамдар жарыкка караганда карањгылыкты жакшы кљрєштє. Анткени алардын кылган иштери жаман эле.

20 Жаман иштерди жасаган адам жарыкты жек кљрєп, кылган жаман иштери ашкереленбеши єчєн, жарыкка келбейт.

21 Ал эми акыйкаттык жолунда жєргљн адам кылган иштеринин Кудайдын жардамы менен кылынгандыгы кљрєнєп туруш єчєн, жарыкка келет».

Чљмєлдєрєєчє Жакандын акыркы кєбљлљндєрєєсє

22 Ошондон кийин Ыйса шакирттери менен Жєйєт жерине келди. Алар менен ошол жерде калып, адамдарды сууга чљмєлдєрєп жатты.

23 Жакан болсо Шалемдин жанындагы Айнондо чљмєлдєрєп жатты, анткени ал жерде суу кљп эле. Адамдар келип, сууга чљмєлдєрєлєп жатышты.

24 Анткени Жакан тєрмљгљ камала элек болчу.

25 Жакандын шакирттери менен бир жєйєттєн ортосунда тазалануу жљнєндљ талаш чыгып кетти.

26 Шакирттери Жаканга келип: «Устат! Иордан дарыясынын наркы љйєзєндљ сени менен чогуу болгон, сен кєбљлљндєргљн Адам элди сууга чљмєлдєрєп жатат. Элдин баары Ага барып жатышат», – дешти.

27 Жакан аларга мындай деп жооп берди: «Кудай бермейинче, адам љз мойнуна эч нерсени ала албайт.

28 “Мен Машайак эмесмин, бирок Анын алдынан жиберилгем” дегениме силер љзєњљр кєбљсєњљр.

29 Колуктусу бар адам – кєйљљ. Ал эми кєйљљнє жанында туруп алып тыњшап турган кєйљљ жолдош анын єнєн укканда, аябай кубанат. Мен ошол кубанычты башымдан љткљрдєм.

30 Ал љсєшє керек, мен болсо кичирейишим керек.

31 Жогорудан Келген баарынан жогору. Бул дєйнљдљн келген бул дєйнљгљ таандык, ошондуктан дєйнљдљгєнє сєйлљйт. Асмандан Келген баарынан жогору.

32 Ал асмандан кљргљн-укканы жљнєндљ кєбљлљндєрљт. Бирок Анын кєбљлљндєрєєсєн эч ким кабыл албайт.

33 Ал эми Анын кєбљлљндєрєєсєн кабыл алган адам Кудайдын чындык экендигин далилдеди.

34 Кудай жиберген Адам Кудайдын сљзєн сєйлљйт. Анткени Кудай Рухту ченемсиз берет.

35 Атасы Уулун сєйљт, ошондуктан бардыгын Анын колуна берди.

36 Кудайдын Уулуна ишенген адам тєбљлєк љмєргљ ээ, ал эми Ага баш ийбеген адам љмєргљ ээ болбойт, Кудайдын каары анын єстєндљ болот».

4-БЉЛЄМ

Ыйса жана самариялык аял

1 Ыйса «Ал Жаканга караганда кљбєрљљк шакирт кєтєп, элди сууга чљмєлдєрєп жатат» деген сљз фарисейлерге жеткенин билгенде,

2 (чынында, Ыйсанын Љзє эмес, шакирттери чљмєлдєрєп жатышкан эле),

3 Жєйєт аймагынан кайра Галилеяга жљнљдє.

4 Ыйса Самария аймагы аркылуу љтєєгљ тийиш эле.

5 Ошондуктан Ал Самариянын Шекем шаарына келди. Ал шаар Жакып љзєнєн уулу Жусупка мурас кылып калтырган жерге жакын жайгашкан эле.

Ыйса менен самариялык аялдын ањгемелешєєсє

6 Ошол жерде «Жакыптын кудугу» деп аталган кудук бар болчу. Жол жєрєп чарчаган Ыйса кудуктун жанына отура кетти. Алтынчы саат чамасы эле.

7 Ошол маалда самариялык бир аял кудуктан суу алганы келди. Ыйса андан ичкенге суу сурады.

8 Шакирттери тамак сатып алуу єчєн, шаарга кетишкен эле.

9 Самариялык аял Ага: «Љзєњ жєйєт болуп туруп, менден, самариялык аялдан, суу сурайсыњбы?» – деди. Себеби жєйєттљр самариялыктар менен мамилелешчє эмес.

10 Ыйса аялга: «Эгерде Кудайдын белеги эмне экендигин жана сенден суу сураган Ким экендигин билсењ, сен Андан љзєњ сурар элењ, ошондо Ал сага тирєє суу бермек», – деп жооп берди.

11 Аял Ага: «Мырза, суу сузуп алгыдай эч нерсењ жок экен, кудук болсо терењ, Сенде тирєє суу кайдан болсун?

12 Сен, эмне, бизге ушул кудукту калтырган атабыз Жакыптан да чоњсуњбу? Ал љзє да, балдары да, малы да ушул кудуктан суу ичишкен», – деди.

13 Ыйса аялга мындай деп жооп берди: «Бул суудан ичкен адам кайра эле суусайт.

14 Ал эми Мен берген суудан ичкен адам тєбљлєк суусабайт. Мен бере турган суу анын ичинде тєбљлєк љмєргљ агып баруучу булакка айланат».

15 Ошондо аял Ага: «Мырза, суусабашым єчєн, бул жерге сууга келбешим єчєн, мага ошол суудан берчи!» – деди.

16 «Барып, кєйљљњдє бул жерге чакырып кел», – деди Ыйса.

17 «Менин кєйљљм жок», – деп жооп берди аял. Ошондо Ыйса ага: «“Кєйљљм жок”, – деп, чындыкты айттыњ.

18 Сен беш жолу кєйљљгљ чыккансыњ, бирок азыркысы кєйљљњ эмес. Муну сен туура айттыњ», – деди.

19 Аял Ага: «Мырза, Сенин пайгамбар экенињди билдим.

20 Биздин ата-бабаларыбыз мына бул тоодо Кудайга табынышчу экен, силер болсо Кудайга табынуучу жай Иерусалимде болуш керек дейсињер», – деди.

21 Ыйса ага мындай деди: «Мага ишен, бул тоонун єстєндљ да, Иерусалимде да Атага табынбай турган убак келет.

22 Силер эмнеге табынып жєргљнєњљрдє билбейсињер, биз болсо билебиз. Анткени куткарылуу жєйєттљрдљн келет.

23 Чыныгы табынуучулар Атага рух менен, чындык боюнча табына турган убакыт келет, ал тургай, келип да калды. Анткени Ата да Љзєнљ ошондой табынуучуларды издейт.

24 Кудай – Рух. Ага табынуучулар да рух менен, чындык боюнча табынуулары керек».

25 Аял Ыйсага: «Машайак келерин билем. Ал келгенде, бизге баарын айтып берет», – деди.

26 Ошондо Ыйса ага: «Сен дал ошонун Љзє менен сєйлљшєп турасыњ», – деди.

27 Ошол мезгилде шакирттери келип калышты. Алар Анын аял менен сєйлљшєп жатканын кљрєп тањ калышты. Бирок эч кимиси Андан: «Андан эмнени сурап жатасыњ?» же «Аны менен эмне жљнєндљ сєйлљшєп жатасыњ?» – деп сураган жок.

28 Аял суу алган идишин таштап, шаарга барды да, элге:

29 «Жєргєлљ, кылганымдын баарын айтып берген Адамды кљргєлљ! Ал Машайак эмеспи?» – деп айта баштады.

30 Ошондо алар шаардан чыгып, Ыйсаны кљздљй жљнљштє.

Оруу-жыюу маалы

31 Ошол арада шакирттери Ыйсадан: «Устат, тамактанып ал», – деп љтєнєштє.

32 Бирок Ыйса аларга: «Менде силер билбеген тамак бар», – деди.

33 Шакирттери бири-бирине: «Ага бирљљ тамак алып келип бергенби?» – дешти.

34 Ыйса аларга мындай деди: «Менин тамагым – Мени жиберген Кудайдын каалоосун аткаруу жана Анын ишин бєтєрєє.

35 Силер: “Тљрт айдан кийин орок маалы башталат”, – дейсињер. Бирок Мен силерге айтып коёюн: талаага кљз чаптырып, эгинди карагылачы, ал орууга даяр болуп бышып калды.

36 Орокчу азыртадан эле эмгек акысын алып, тєбљлєк љмєр єчєн тєшєм жыйнап жатат. Ошентип, себєєчє да, орокчу да кубанат.

37 Анткени ушул учурга “Бирљљ себет, бирљљ орот” деген сљз туура келет.

38 Мен силерди љзєњљр эмгектенбегенди орушуњар єчєн жибергем. Башкалар эмгектеништи, силер болсо тєшємєн жыйнап жатасыњар».

39 Ошол шаардагы самариялыктардын кљпчєлєгє: «Ал мага кылганымдын баарын айтып берди», – деп кєбљлљндєргљн аялдын сљзє аркылуу Ыйсага ишенип калышты.

40 Ошондуктан алар Ага келип, Андан љздљрє менен калуусун љтєнєштє. Ыйса ал жерде эки кєн болду.

41 Анын сљзєн угуп, Ага дагы кљп киши ишенип калды.

42 Алар аялга: «Биз эми Ага сенин сљзєњ боюнча эле ишенип жаткан жокпуз. Анткени Анын сљзєн љзєбєз да угуп, Анын, чын эле, дєйнљнєн Куткаруучусу, Машайак экенин билдик», – дешти.

43 Эки кєндљн кийин Ыйса ал жерден Галилеяга жљнљп кетти.

44 Анткени Ыйса Љзє: «Пайгамбар љз жеринде урматталбайт», – деп кєбљлљндєргљн эле.

45 Галилеяга келгенде, ал жердин тургундары Аны кабыл алышты. Анткени алар да Иерусалимде болгон майрамга барып, Анын майрамда кылган иштеринин баарын кљрєшкљн болчу.

Сарай кызматчысынын уулунун айыгышы

46 Ошентип, Ыйса Галилеядагы Каанага дагы келди. Ал жерде Ал сууну шарапка айландырган эле. Капернаумда падышанын сарай кызматчысынын уулу ооруп жаткан.

47 Ал Ыйсанын Жєйєт аймагынан Галилеяга келгенин угуп, Ага келди да: «Келип, љлєм алдында жаткан баламды айыктыра кљр», – деп љтєндє.

48 Ыйса ага: «Силер Мага керемет-жышаандарды кљрмљйєнчљ ишенбейсињер!» – деди.

49 Сарай кызматчысы Ага: «Тењир! Балам љлєп кала электе келе кљр!» – деди.

50 Ошондо Ыйса ага: «Кете бер, балањ айыкты», – деди. Ал Ыйсанын айткан сљзєнљ ишенип, єйєнљ жљнљдє.

51 Аны кулдары тосуп чыгышып: «Балањ айыгып калды», – дешти.

52 Ал кулдарынан баласынын кайсы убакта жакшы болуп калганын сурады. «Кечээ, жетинчи саат чамасында ысытмасынан айыкты», – деп жооп беришти алар.

53 Ошондо ал Ыйсанын: «Балањ айыкты», – деп, дал ошол убакта айтканын эстеди. Ал бєт єй-бєлљсє менен Ыйсага ишенип калды.

54 Бул Ыйсанын Жєйєт аймагынан Галилеяга келгенден кийин жасаган экинчи керемети эле.

5-БЉЛЄМ

Ыйсанын кљлмљнєн жанындагы оорулууну айыктырышы

1 Ошол кєндљрдљн кийин жєйєттљрдєн бир майрамы болуп, Ыйса Иерусалимге келди.

2 Иерусалимдин «Кой дарбазасы» деп аталган дарбазасынын жанында арамейче «Бетезда»1 деп аталган кљлмљ бар эле. Аны беш бастырма курчап турчу.

3 Ал жерде кљптљгљн оорулуулар: сокурлар, аксактар, шал болуп калгандар суунун чайпалышын кєтєп жатышчу.

4 Себеби Кудайдын бир периштеси кайсы бир убакта ушул кљлмљгљ тєшєп, сууну чайпачу. Суу чайпалары менен, сууга эњ биринчи тєшкљн адам, кандай оорусу болсо да, айыгып чыкчу.

5 Ошол жерде отуз сегиз жылдан бери шал болуп ооруган бир адам бар эле.

6 Ыйса аны кљргљндљ, анын кљптљн бери жатканын билип: «Айыккыњ келеби?» – деп сурады.

7 Оорулуу Ага: «Мырза, суу чайпалганда, мени кљлмљгљ тєшєрљ турган адамым жок. Мен жеткенче эле, башка бирљљ тєшєп кетет», – деп жооп берди.

8 Ыйса ага: «Ордуњан туруп, тљшљгєњдє ал да, бас!» – деди.

9 Ал ошол замат оорусунан айыгып, тљшљнчєсєн алды да, басып кетти. Бул ишемби кєн эле.

10 Ошондуктан жєйєттљр айыгып калган адамга: «Бєгєн ишемби кєн. Тљшљгєњдє кљтљрєп жєргљнгљ болбойт!» – дешти.

11 Ал болсо аларга: «Мени айыктырган адам: “Тљшљгєњдє ал да, бас!” – деди», – деп жооп берди.

12 «Сага: “Тљшљгєњдє ал да, бас!” – деп айткан адам ким?» – деп сурашты алар.

13 Айыккан киши Анын ким экенин билген жок, анткени Ыйса ошол жердеги элдин арасына кирип кеткен эле.

14 Кийин Ыйса ага ийбадатканадан жолугуп: «Мына, сен айыктыњ, абалыњ мурункудан да жаман болбош єчєн, мындан ары кєнљљ кылба», – деди.

15 Ал барып, љзєн айыктырган Ыйса экендигин жєйєттљргљ айтты.

16 Ошондо жєйєттљр Ыйсаны ишемби кєнє айыктыргандыгы єчєн, љлтєрмљкчє болуп, куугунтуктай башташты.

17 Ыйса болсо аларга: «Атам ушул кєнгљ чейин иш кылып жатат, ошондуктан Мен да иш кылып жатам», – деди.

18 «Ал ишемби кєнєн гана бузбастан, Кудайды “Атам” деп, Љзєн Кудайга тењеди», – деп, жєйєттљр Ыйсаны љлтєрєє єчєн, мурдагыдан да кљбєрљљк аракет кыла башташты.

Ыйсанын бийлиги

19 Ошондо Ыйса аларга мындай деди: «Чындыкты, силерге чындыкты айтып коёюн, Атасынын кылганын кљрбљсљ, Уулу Љз алдынча эч нерсе кыла албайт. Анткени Уулу Атасы кылганды кылат.

20 Анткени Атасы Уулун жакшы кљргљндєктљн, Љзє кылгандарынын баарын Ага кљрсљтљт. Ал тургай, силер тањ кала турган мындан чоњ иштерди кљрсљтљт.

21 Анткени Атасы љлгљндљрдє тирилтип, аларга љмєр бергендей эле, Уулу да каалаган адамына љмєр берет.

22 Анткени Атасы эч кимди соттобойт. Ал соттун бєт бийлигин Уулуна берген.

23 Ал аны Љзєн урматташкандай эле, Уулун да баары урматташы єчєн берген. Уулун урматтабаган адам Аны жиберген Атасын да урматтабайт.

24 Чындыкты, силерге чындыкты айтып коёюн, Менин сљзємдє угуп, Мени жиберген Кудайга ишенген адам тєбљлєк љмєргљ ээ, ал соттолбойт, анткени љлємдљн љмєргљ љттє.

25 Чындыкты, силерге чындыкты айтып коёюн, љлгљндљр Кудайдын Уулунун єнєн угуп тирилер убакыт келет, ал тургай, келип да калды.

26 Анткени Атанын Љзєндљ љмєр бар болгон сыяктуу эле, Уулунда да Атасы берген љмєр бар.

27 Атасы Ага сот жєргєзєє бийлигин да берди. Анткени Ал – Адам Уулу.

Тирилєє жљнєндљ

28 Буга тањ калбагыла, анткени мєрзљдљ жаткандардын баары Кудай Уулунун єнєн уга турган убак келет.

29 Ошондо љлгљндљр мєрзљдљн чыгышат: жакшылык кылгандар љмєргљ ээ болуу єчєн, жамандык кылгандар соттолуу єчєн тирилишет.

30 Мен Љз алдымча эч нерсе кыла албайм. Атам Мага кандай айтса, ошондой соттойм. Менин сотум адилет, анткени Мен Љз каалоомду эмес, Мени жиберген Атамдын каалоосун аткарам.

Ыйса жљнєндљгє кєбљлљндєрєєлљр

31 Эгерде Мен Љзєм жљнєндљ Љзєм кєбљлљндєрєп жатсам, анда Менин кєбљлљндєрєєм чындык эмес.

32 Мен жљнєндљ кєбљлљндєргљн башка бирљљ бар. Мен Анын кєбљлљндєрєєсєнєн чындык экенин билем.

33 Жаканга киши жибердињер эле, ал чындык жљнєндљ кєбљлљндєрдє.

34 Дегинкиси, Мен адамдын кєбљлљндєрєєсєн кабыл албайм, бирок муну силердин куткарылып калышыњар єчєн айтып жатам.

35 Жакан жарык чачып, жанып турган чырак эле, силер болсо анын жарыгы менен бир аз убакыт кубангыњар келди.

36 Бирок Менде Жакандын кєбљлљндєрєєсєнљн чоњ кєбљлљндєрєє бар. Себеби Атамдын Мага тапшырган иштери – Менин кылып жаткан бул иштерим Мени Атам жибергендигин кєбљлљндєрљт.

37 Мени жиберген Атам Љзє да Мен жљнєндљ кєбљлљндєрдє. Силер эч качан Анын єнєн уккан эмессињер, жєзєн да кљргљн эмессињер.

38 Анын сљзє силердин жєрљгєњљрдљн орун алган эмес. Анткени Ал жиберген Мага ишенбей жатасыњар.

39 Силер Ыйык Жазууну изилдеп жатасыњар, анткени ал аркылуу тєбљлєк љмєргљ ээ болобуз деп ойлойсуњар. Ыйык Жазуу болсо Мен жљнєндљ кєбљлљндєрљт.

40 Бирок силер љмєргљ ээ болуу єчєн, Мага келєєнє каалабайсыњар.

41 Адамдардан дањк кабыл албайм.

42 Бирок Мен силерди билем: жєрљгєњљрдљ Кудайга болгон сєйєє жок.

43 Мен Атамдын атынан келдим, бирок Мени кабыл албай жатасыњар. Эгерде башка бирљљ љз атынан келсе, аны кабыл аласыњар.

44 Жалгыз Кудайдын дањктоосун кєтпљстљн, бири-бирињерден дањктоо кабыл алып жатсањар, кантип ишене аласыњар?

45 Мени Атасынын алдында айыптайт деп ойлобогула. Айыптоочуњар бар: ал – љзєњљр ємєттљнєп жєргљн Муса.

46 Эгерде Мусага ишенсењер, Мага да ишенмексињер, анткени ал Мен жљнєндљ жазып кеткен.

47 Эгерде анын жазгандарына ишенбей жатсањар, Менин сљздљрємљ кантип ишенесињер?»

6-БЉЛЄМ

Беш мињ адамды тойгузуу

1 Андан кийин Ыйса Галилея кљлєнєн наркы љйєзєнљ кетти.

2 Аны кљп эл ээрчип алды, анткени алар Анын оорулууларды айыктырганын кљрєшкљн эле.

3 Ыйса шакирттери менен тоого чыгып отурду.

4 Жєйєттљрдєн Пасах майрамы жакындап калган эле.

5 Ыйса Љзєн кљздљй келе жаткан кљп элди кљрєп, Филипке: «Элди тойгузуу єчєн, нанды кайдан сатып алабыз?» – деди.

6 Ал бул сљздє аны сыноо єчєн айтты. Љзє болсо эмне кылуу керектигин билген.

7 Филип Ага: «Ар бирине бир аздан бергенде да, аларга эки жєз динарийге келе турган нан жетпейт», – деп жооп берди.

8 Ошондо шакирттеринин бири Шымон Петирдин иниси Андрей Ыйсага мындай деди:

9 «Ушул жердеги бир балада беш арпа нан жана эки кичинекей балык бар. Бирок ал ушунча кљп кишиге эмне болмок эле?»

10 Ыйса аларга: «Элди жерге отургузгула», – деди. Ошол жер шиберлєє эле. Аялдар менен балдарды эсептебегенде, ал жерге беш мињге жакын киши отурду.

11 Ыйса нандарды алып, Кудайга ыраазычылык билдирди да, шакирттерине берди. Алар отургандарга таратышты. Балыктан да алардын каалашынча беришти.

12 Эл тойгондон кийин, Ал шакирттерине: «Ысырап болбошу єчєн, арткан нанды жыйнап алгыла», – деди.

13 Алар эл жеген беш арпа нандын артканын жыйнашканда, он эки себет толду.

14 Ошондо Ыйса жасаган кереметти кљргљн адамдар: «Дєйнљгљ келе турган Пайгамбар ушул», – дешти.

Ыйсанын кљлдєн єстєнљн басышы

15 Алар Ыйсаны кармап алып, падыша шайламакчы болуп жатышты. Ыйса алардын бул оюн билип, кайрадан Љзє жалгыз тоого кетип калды.

16 Кеч киргенде, Анын шакирттери кљлгљ барып,

17 бир кайыкка тєшєштє да, кљлдєн наркы љйєзєнљ, Капернаумга бет алышты. Карањгы кирип калган эле, Ыйса болсо аларга келе элек болчу.

18 Катуу шамал болуп, кљл толкуй баштады.

19 Алар жыйырма беш-отуз стадий сєзєшкљндљн кийин, кљлдєн єстєндљ кайыкты кљздљй басып келе жаткан Ыйсаны кљрєп коркуп кетишти.

20 Ыйса аларга: «Коркпогула, бул Менмин!» – деди.

21 Алар Ыйсаны кайыкка тєшєрєп алмакчы болушту. Бирок кайык ошол замат алар бет алган жээкке жетип калды.

Ыйса – љмєр берєєчє нан

22 Кљлдєн наркы љйєзєндљ калган эл кийинки кєнє жээкте шакирттер тєшкљн кайыктан башка кайык болбогонун, Ыйсанын алардын кайыгына тєшпљгљнєн, шакирттер љздљрє гана сєзєп кетишкенин эстешти.

23 Ошол арада эл нан жеген жерден алыс эмес жерге Тибериядан башка кайыктар келип жатты. Тењир нан єчєн ыраазычылык билдиргенден кийин, ошол жерде эл нан жеген эле.

24 Ал жерде Ыйса да, шакирттери да жок экенин кљргљн эл кайыктарга тєшєп, Ыйсаны издеп Капернаумга келди.

25 Алар Ыйсаны кљлдєн берки љйєзєнљн табышты да: «Устат, бул жерге качан келдињ?» – деп сурашты.

26 Ыйса аларга мындай деп жооп берди: «Чындыкты, силерге чындыкты айтып коёюн, керемет кљргљнєњљр єчєн эмес, нан жеп тойгонуњар єчєн, Мени издеп жєрљсєњљр.

27 Кєнємдєк тамак єчєн эмес, тєбљлєктєє тамак єчєн аракеттенгиле. Аны силерге Адам Уулу берет. Анткени Кудай Ата Ага Љз мљљрєн баскан».

28 Ошондо алар Ыйсадан: «Кудайдын иштерин аткарыш єчєн, эмне кылышыбыз керек?» – деп сурашты.

29 Ыйса аларга: «Ал Кимди жиберсе, Ошого ишенгиле. Кудайдын иши – мына ушул», – деп жооп берди.

30 Ошондо алар Ыйсага мындай дешти: «Кандай керемет кљрсљтљсєњ? Биз кљрєп, Сага ишенип калалы. Кана, эмне кыласыњ?

31 Ыйык Жазууда: “Кудай аларга асман нанын берди”, – деп жазылгандай, ата-бабаларыбыз чљлдљ манна жешкен».

32 Ыйса болсо аларга мындай деди: «Чындыкты, силерге чындыкты айтып коёюн, нанды силерге Муса берген эмес, Атам силерге асман нанын, чыныгы нанды берет.

33 Анткени Кудайдын наны асмандан тєшєп, адамзатка љмєр берет».

34 Ошондо алар Ага: «Мырза, бизге дайыма ошондой нан берип турчу!» – дешти.

35 Ыйса аларга мындай деди: «Мен љмєр берєєчє нанмын. Мага келген адам ачка болбойт, Мага ишенген адам эч качан суусабайт.

36 Бирок Мен силерге айтканымдай эле, Мени кљрсљњљр да, ишенбей жатасыњар.

37 Атам бергендердин баары Мага келет. Мага келген адамды Мен кубалабайм.

38 Анткени Мен Љз каалоомду эмес, Мени жиберген Атамдын каалоосун аткарыш єчєн, асмандан тєштєм.

39 Мени жиберген Атамдын каалоосу мындай: Ал бергендердин эч кимисин жоготпой, баарын тењ акыркы кєнє тирилтєєм керек.

40 Атамдын каалоосу – Уулун кљргљн, Уулуна ишенген ар бир адамдын тєбљлєк љмєргљ ээ болуусу. Мен аны акыркы кєнє тирилтем».

41 Ыйсанын: «Асмандан тєшкљн нан Менмин», – дегенине жєйєттљр мындай деп кєњкєлдљй башташты:

42 «Мына бул Жусуптун уулу Ыйса эмеспи? Биз Мунун ата-энесин билебиз да! Анан Бул кандайча: “Асмандан тєштєм”, – деп жатат?»

43 Ыйса аларга мындай деди: «Кєњкєлдљбљгєлљ.

44 Мени жиберген Атам чакырбаса, Мага эч ким келе албайт. Мен аны акыркы кєнє тирилтем.

45 “Пайгамбарлар” китебинде: “Алардын бардыгын Кудай єйрљтљт”, – деп жазылган. Атадан угуп єйрљнгљн ар бир адам Мага келет.

46 Бул кимдир бирљљ Атаны кљргљн дегенди билдирбейт. Атаны Кудайдан келген Бирљљ гана кљргљн.

47 Чындыкты, силерге чындыкты айтып коёюн, ким Мага ишенсе, ал тєбљлєк љмєргљ ээ.

48 Мен љмєр берєєчє нанмын.

49 Ата-бабаларыњар чљлдљ манна жешти, љлєштє.

50 Ал эми асмандан тєшкљн нанды жеген адам љлбљйт.

51 Мен асмандан тєшкљн тирєє нанмын. Бул нанды жеген адам тєбљлєк жашайт. Мен бере турган нан – бул Менин Денем. Мен аны адамзаттын љмєрє єчєн берем».

52 Ошондо жєйєттљр: «Кантип Ал бизге Љз Денесин жегенге бермек эле?» – деп, љз ара талаша башташты.

53 Ыйса болсо аларга мындай деди: «Чындыкты, силерге чындыкты айтып коёюн, Адам Уулунун Денесин жеп, Канын ичпесењер, љмєргљ ээ болбойсуњар.

54 Ким Менин Денемди жеп, Канымды ичсе, ал тєбљлєк љмєргљ ээ, Мен аны акыркы кєнє тирилтем.

55 Анткени Менин Денем – чыныгы азык, Каным – чыныгы суусундук.

56 Денемди жеп, Канымды ичкен адам Менин ичимде болот, Мен анын ичинде болом.

57 Тирєє Атам Мени жиберип, Мен Ал аркылуу жашап жаткандай эле, Менин Денемди жеген адам Мен аркылуу жашайт.

58 Асмандан тєшкљн бул нан ата-бабаларыњар жеген маннадай эмес, манна жеген алар љлєштє. Ал эми бул нанды жеген адам тєбљлєк жашайт».

59 Ыйса бул сљздљрдє Капернаумдагы синагогада элди окутуп жатканда айтты.

Ыйсаны ээрчєєдљн баш тарткан шакирттер

60 Шакирттеринин бир тобу муну укканда: «Катуу айтылган сљздљр экен, муну ким угуп тура алат? » – дешти.

61 Шакирттеринин ушул тууралуу нааразылык билдиргенин билген Ыйса аларга мындай деди: «Ушул сљз силердин кыжырыњарды келтирип жатабы?

62 Адам Уулунун мурун болгон жерине кљтљрєлєп бара жатканын кљргљндљ кантесињер?

63 Рух љмєр берет, дене эч кандай пайда келтирбейт. Менин силерге айтып жаткан сљздљрєм – рух жана љмєр.

64 Бирок арањарда ишенбегендер да бар». Кимдер ишенбей коёрун, кимдин чыккынчылык кыларын Ыйса алдын ала эле билген.

65 Анан Ал дагы мындай деди: «“Атам чакырбаса, Мага эч ким келе албайт”, – деп, Мен ошон єчєн айткам».

66 Ушул сљздљрдљн кийин шакирттеринин кљбє Ыйсадан четтеп, Аны ээрчибей калышты.

Петирдин Ыйсаны Тењир катары таанышы. Жєйєт – чыккынчы

67 Ошондо Ыйса он эки шакиртинен: «Силердин да кеткињер келген жокпу?» – деп сурады.

68 Шымон Петир мындай деп жооп берди: «Тењир, биз кимге бармак элек? Тєбљлєк љмєр берєєчє сљздљр Сенде.

69 Биз Сенин Кудайдын Ыйыгы – Машайак экенињди билип, Сага ишенип калдык».

70 Ыйса аларга: «Ушул он экињди Мен тандап алган эмес белем? Бирок арањардагы бирљљ – шайтан», – деди.

71 Ал Шымондун уулу Жєйєт Искариот жљнєндљ айткан эле. Ал «он экинин» бири болгону менен, кийин Ыйсаны сатып кеткен.

7-БЉЛЄМ

Бир туугандарынын Ыйсаны майрамга чакырышы

1 Андан кийин Ыйса Галилея аймагын аралап жєрдє. Ал Жєйєт аймагында жєргєсє келген жок, анткени жєйєттљр Аны љлтєрмљкчє болуп жатышкан эле.

2 Жєйєттљрдєн «Алачык майрамы» жакындап калган.

3 Ошондо бир туугандары Ыйсага: «Бул жерден чыгып, Жєйєт аймагына бар, кылып жаткан иштерињди шакирттерињ да кљрєшсєн.

4 Анткени белгилєє болгусу келген адам иштерин жашырбайт. Ушундай иштерди кылып жаткандан кийин, Љзєњдє дєйнљгљ кљрсљт», – дешти.

5 Анткени бир туугандары да Ага ишенишчє эмес.

6 Ыйса аларга мындай деди: «Менин убагым келе элек. Ал эми силер єчєн бардык учурда боло берет.

7 Бул дєйнљ силерди жек кљрљ албайт, ал эми Мени жек кљрљт. Анткени Мен анын иштеринин жаман экендигин кєбљлљндєрєп жатам.

8 Силер майрамга бара бергиле! Мен азырынча бул майрамга барбайм, анткени Менин убагым келе элек».

9 Ал ушуну айтып, Галилеяда калып калды.

Ыйсанын майрамга жљнљшє

10 Бир туугандары кеткенден кийин, Ыйса да майрамга жашыруун жљнљдє.

11 Жєйєттљр болсо: «Ал кайда?» – деп, майрам убагында Ыйсаны издей башташты.

12 Элдин арасында Ал жљнєндљ ар кандай сљз жєрєп жатты. Бирљљлљр Аны: «Жакшы», – десе, бирљљлљр: «Жок, Ал элди адаштырып жатат», – деп жатышты.

13 Бирок жєйєттљрдљн коркушкандыктан, Ал тууралуу ачык айта алышкан жок.

Ыйса майрамда

14 Майрамдын ортосунда Ыйса ийбадатканага келип, элди окута баштады.

15 «Бул окубаса деле Ыйык Жазууну кайдан билет?» – деп, жєйєттљр тањ калышты.

16 Ыйса аларга мындай деп жооп берди: «Менин окутуум Меники эмес, Мени жиберген Кудайдыкы.

17 Кудайдын каалоосун аткаргысы келген адам, бул окутуу Кудайданбы же Мен Љз атымдан сєйлљп жатамбы, билип алат.

18 Љз атынан сєйлљгљн љзєнєн дањкталышын каалайт. Ал эми Ким Љзєн Жибергендин дањкталышын кааласа, Ал – чындык, Анда адилетсиздик жок.

19 Муса силерге мыйзам берген, бирок бирињер да аны аткарбайсыњар. Мени эмне єчєн љлтєргљнє жатасыњар?»

20 Ошондо эл Ага: «Сенин ичињде жин бар. Ким Сени љлтєрљм деп жатат?» – деди.

21 Ыйса мындай деп сљзєн улантты: «Ишемби кєнє оорулууну айыктырганыма баарыњар тањ калып жатасыњар.

22 Муса силерге сєннљткљ отургузуу мыйзамын берген. (Чынында, бул мыйзам Мусадан мурун эле бар болчу, ал ата-бабалардан калган.) Силер болсо ишемби кєнє сєннљткљ отургузуп жатасыњар.

23 Мусанын мыйзамын бузбайлы деп, ишемби кєнє деле сєннљткљ отургузуп жатпайсыњарбы. Анан ишемби кєнє бир адамды толук айыктырып койгондугум єчєн, Мага эмнеге ачууланып жатасыњар?

24 Сырткы кљрєнєшє боюнча соттобогула, сотуњар адил болсун».

25 Ошондо иерусалимдиктердин кээ бирљљлљрє мындай дешти: «Љлтєрљбєз деп издеп жатышканы Ушул эмеспи?

26 Карасањар, Ал ачык эле айтып жатат, бирок Ага эч ким эч нерсе деген жок! Же башчылар да Аны Машайак деп, ынанып калышканбы?

27 Бирок биз Анын кайсы жерден экенин билебиз. Ал эми Машайак келгенде, Анын кайсы жерден экенин эч ким билбейт».

28 Ошондо ийбадатканада элди окутуп жаткан Ыйса єнєн катуу чыгарып, мындай деди: «Ооба, силер Мени билесињер, Менин кайсы жерден экенимди да билесињер. Бирок Мен Љз атымдан келген жокмун. Мени жиберген Кудай – чындык, силер Аны билбейсињер.

29 Мен Аны билемин, анткени Мен Анданмын, Мени Ал жиберген».

30 Ошондо Ыйсаны кармоого аракеттеништи. Бирок Ага эч кимиси кол кљтљргљн жок, анткени Анын убагы келе элек болчу.

31 Бирок элдин кљбє: «Машайак келгенде, эмне, Бул кљрсљткљн кереметтерден да кљп керемет кљрсљтљбє?» – деп, Ыйсага ишенип калышты.

32 Эл арасында Ал жљнєндљ айтылып жаткан ушундай сљздљр фарисейлерге жетти. Ошондо ыйык кызмат кылуучулар менен фарисейлер Ыйсаны кармап келєєгљ кызматчыларын жиберишти.

33 Ыйса болсо аларга мындай деди: «Дагы бир аз убакыт арањарда болом, андан кийин Мени Жибергенге барам.

34 Мени издейсињер, бирок таппайсыњар. Мен болгон жерге силер келе албайсыњар».

35 Ошондо жєйєттљр љз ара мындай деп сєйлљшљ башташты: «Биз таба албагыдай, Ал кайда барат? Эллиндердин љлкљсєнљ чачырап кеткен жєйєттљргљ барып, эллиндерди окутабы?

36 “Мени издейсињер, бирок таппайсыњар”, “Мен болгон жерге силер келе албайсыњар”, – дегени эмнеси?»

Ыйсанын Ыйык Рухтун кєчє жљнєндљ айткан сљзє

37 Майрамдын акыркы – эњ улуу кєнє Ыйса эл алдында туруп, бийик єн менен мындай деди: «Ким суусаса, Мага келсин жана ичсин.

38 Ыйык Жазууда айтылгандай, Мага ишенген адамдын ичинен тирєє суу чыгат».

39 Ыйса бул сљз аркылуу Љзєнљ ишенгендер ала турган Ыйык Рух жљнєндљ айтты. Ыйса дањктала элек болгондуктан, Рух бериле элек болчу.

Ыйса жљнєндљгє ар кандай ойлор

40 Бул сљздљрдє уккан кээ бирљљлљр: «Чын эле, бул – Пайгамбар», – дешсе,

41 кээ бирљљлљр: «Бул – Машайак», – дешти. Дагы бирљљлљр: «Жок! Машайак Галилеядан келмек беле?

42 Ыйык Жазууда: “Машайак Дљљттєн тукумунан, Дљљттєн шаарчасы Бейт-Лехемден келет”, – деп айтылган жок беле?» – дешти.

43 Ошондо эл арасында Ыйса тууралуу талаш-тартыш чыкты.

44 Кээ бирљљлљр Аны кармоого аракеттеништи, бирок Ага эч кимиси кол кљтљргљн жок.

45 Кайтып келишкен кызматчылардан башкы ыйык кызмат кылуучулар менен фарисейлер: «Эмне єчєн Аны алып келген жоксуњар?» – деп сурашты.

46 Кызматчылар болсо: «Эч ким эч качан бул Адамдай сєйлљгљн эмес», – деп жооп беришти.

47 Ошондо фарисейлер аларга мындай дешти: «Эмне, силер да алданып калдыњарбы?

48 Башкаруучулардан же фарисейлерден Ага ким ишенди?!

49 Мыйзамды билбеген бул карањгы эл каргышка калсын!»

50 Алардын бири, мурун Ыйсага тєн жамынып келип кеткен Никедим, аларга мындай деди:

51 «Эмне кылганын адамдын љз оозунан угуп териштирбей туруп, биздин мыйзам боюнча љкєм чыгарууга болобу?»

52 Ошондо ага: «Эмне, сен да Галилеядансыњбы? Изилдеп кљр, Галилеядан пайгамбар чыкпай тургандыгын ошондо билесињ», – деп жооп беришти.

53 Андан кийин баары тењ єйлљрєнљ тарап кетишти.

8-БЉЛЄМ

Ыйсанын кєнљљкљр аялды кечирєєсє

1 Ыйса болсо Зайтун тоосуна кетти.

2 Эртењ менен кайра ийбадатканага келди. Бєт эл Анын жанына чогулду. Ыйса отуруп алып, аларды окутту.

3 Ошол учурда мыйзам окутуучулар менен фарисейлер ойноштук кылып кармалган бир аялды Ыйсага алып келип, ортого тургузушту да, мындай дешти:

4 «Устат, бул аял ойноштук кылып жаткан жеринен кармалды!

5 Тооратта Муса бизге мындайларды таш барањга алууну осуят кылган. Ал эми Сен эмне дейсињ?»

6 Ыйсаны айыптоого шылтоо табыш єчєн, муну алар сынап сурашты. Бирок Ыйса аларга кљњєл бљлбљстљн, эњкейип, жерге сљљмљйє менен бир нерсени жаза баштады.

7 Алар кайра-кайра сурай беришкендиктен, башын кљтљрєп: «Арањарда ким кєнљљсєз болсо, ошол адам аялга биринчи болуп таш ыргытсын», – деди да,

8 кайра эњкейип, жазганын улантты.

9 Муну укканда, аларды абийири ашкерелеп, адегенде башчылары, андан кийин калгандары, биринин артынан бири кете башташты. Ыйсанын жанында ортодо турган аял гана калды.

10 Ошондо Ыйса башын кљтљрєп, аялдан башка эч ким жок экенин кљрдє да: «Аял, сени айыптагандар кайда? Эч ким сени айыптаган жокпу?» – деди.

11 Аял Ага: «Эч ким, Тењир», – деп жооп берди. «Мен да сени айыптабайм. Бара бер, мындан ары кєнљљ кылба», – деди Ыйса.

Ыйса – дєйнљнєн жарыгы

12 Ыйса аларга дагы мындай деп сєйлљдє: «Мен дєйнљнєн жарыгымын. Мени ээрчиген адам карањгыда жєрбљй, љмєр жарыгына ээ болот».

13 Ошондо фарисейлер Ага: «Сен Љзєњ жљнєндљ Љзєњ кєбљлљндєрєп жатасыњ. Сенин кєбљлљндєрєєњ чындык эмес», – дешти.

14 Ыйса аларга мындай деп жооп берди: «Љзєм жљнєндљ Љзєм кєбљлљндєрєп жатсам да, Менин кєбљлљндєрєєм чындык. Анткени Мен Љзємдєн кайдан келгенимди жана кайда барарымды билем. Силер болсо Менин кайдан келгенимди, кайда барарымды билбейсињер.

15 Силер сырткы кљрєнєшє боюнча соттойсуњар. Мен болсо эч кимди соттобойм.

16 Мен соттосом да, Менин сотум туура. Анткени Мен жалгыз эмесмин, Мени жиберген Атам менен биргемин.

17 Силердин мыйзамыњарда да: “Эки адамдын кєбљлљндєрєєсє чындык”, – деп жазылып турат.

18 Љзєм жљнєндљ Љзєм кєбљлљндєрљм, Мен жљнєндљ Мени жиберген Атам да кєбљлљндєрљт».

19 Ошондо алар Андан: «Сенин Атањ кайда?» – деп сурашты. Ыйса: «Силер Мени да, Атамды да билбейсињер. Эгерде Мени билсењер, анда Менин Атамды да билмексињер», – деп жооп берди.

20 Ыйса бул сљздљрдє ийбадатканада окутуп жатканда, курмандыктар салына турган кутунун жанында туруп сєйлљдє. Бирок Аны эч ким кармап кеткен жок, анткени Анын убагы келе элек болчу.

Ыйсанын Атасына кете тургандыгын кєбљлљндєрєшє

21 Ыйса аларга дагы: «Мен кетем, Мени издейсињер, кєнљљкљр бойдон љлљсєњљр. Мен барган жерге силер бара албайсыњар», – деди.

22 Ошондо жєйєттљр: «“Мен барган жерге силер бара албайсыњар”, – дейт, эмне, Ал Љзєн Љзє љлтєрљбє?» – дешти.

23 Ыйса аларга: «Силер тљмљн жактансыњар, Мен жогору жактанмын. Силер бул дєйнљдљнсєњљр, Мен бул дєйнљдљн эмесмин.

24 Ошондуктан Мен силерге кєнљљкљр бойдон љлљсєњљр дедим. Бул Мен экениме ишенбесењер, кєнљљкљр бойдон љлљсєњљр», – деди.

25 Ошондо алар Андан: «Сен кимсињ?» – деп сурашты. Ыйса аларга: «Силерге башынан бери эле айтып келе жатканымдай, Мен Ошолмун.

26 Силер жљнєндљ айтып, айыптай турган себептерим кљп. Бирок Мени Жиберген – чындык. Мен дєйнљгљ Андан укканымды айтып жатам», – деп жооп берди.

27 Алар Ыйсанын Атасы жљнєндљ айтып жатканын тєшєнєшкљн жок.

28 Ошондуктан Ыйса мындай деди: «Адам Уулун жогору кљтљргљнєњљрдљ, Менин ким экендигимди, Љз атымдан эч нерсе кылбастыгымды, Атам кандай єйрљтсљ, ошондой сєйлљй тургандыгымды билесињер.

29 Мени Жиберген Мени менен бирге, Атам Мени жалгыз калтырган жок. Анткени Мен ар дайым Ага жакканды кылам».

30 Ушул сљздљрдє айтканда, Ага кљптљр ишенип калышты.

Чыныгы эркиндик

31 Ыйса Љзєнљ ишенип калган жєйєттљргљ мындай деди: «Эгерде Менин сљзєм боюнча жашасањар, анда Менин чыныгы шакирттеримсињер.

32 Ошондо чындыкты билип каласыњар жана чындык силерди эркин кылат».

33 Алар Ага: «Биз Ыбрайымдын урпактарыбыз, эч качан бирљљгљ кул болгон эмеспиз, “эркин болосуњар” дегенињ кандай?» – дешти.

34 Ыйса аларга мындай деп жооп берди: «Чындыкты, силерге чындыкты айтып коёюн, кєнљљ кылган адам – кєнљљнєн кулу.

35 Бирок кул єйдљ тєбљлєккљ калбайт, уул калат.

36 Эгерде силерди Уул эркин кылса, анда чындап эркин болосуњар.

Чындыктын душмандары

37 Ыбрайымдын урпактары экенињерди билем. Ошондой болсо да Мени љлтєргєњљр келет, анткени Менин сљзємљ жєрљгєњљрдљ орун жок.

38 Атамдан эмнени кљрсљм, Мен ошону айтып жатам. Силер болсо атањардан эмнени кљрсљњљр, ошону кылып жатасыњар».

39 Ошондо алар ага: «Биздин атабыз – Ыбрайым», – деп жооп беришти. Ыйса аларга: «Эгерде силер Ыбрайымдын уулдары болсоњор, анда Ыбрайым кылгандай иштерди кылат элењер.

40 Бирок азыр Мени – Кудайдан уккан чындыкты силерге айткан Адамды љлтєргєњљр келет. Ыбрайым болсо мындай кылган эмес.

41 Силер љз атањардын кылганын кылып жатасыњар», – деди. Ошондо алар Ага: «Биз ойноштон туулган эмеспиз. Биздин бир эле Атабыз бар, Ал – Кудай», – дешти.

42 Ыйса аларга мындай деди: «Эгерде Атањар Кудай болсо, анда Мени жакшы кљрмљксєњљр. Анткени Мен Кудайдан келдим. Љз атымдан келген жокмун, Мени Ал жиберди.

43 Менин сљздљрємдє эмнеге тєшєнбљйсєњљр? Анткени Менин сљздљрємдє уга албайсыњар.

44 Силердин атањар – шайтан, силер ошонун кумарлуу иштерин аткаргыњар келет. Ал башынан эле киши љлтєргєч болчу, чындык боюнча жашаган жок, анткени анда чындык жок. Жалган айтуу – анын табияты. Анткени ал – жалганчы жана жалгандын атасы.

45 Бирок Мен чындыкты айткандыктан, силер Мага ишенбей жатасыњар.

Ыйсанын Љзє жљнєндљ жана Ыбрайым жљнєндљ айтканы

46 “Кєнљљњ бар”, – деп, Мени кимињер айыптай аласыњар? Эгерде Мен чындыкты айтып жатсам, анда эмне єчєн Мага ишенбейсињер?

47 Ким Кудайдан болсо, ал Кудайдын сљздљрєн угат. Силер Кудайдан эмессињер, ошондуктан укпайсыњар».

48 Буга жєйєттљр: «“Самариялыксыњ, Сенин ичињде жин бар”, – деп, туура айткан экенбиз!» – деп жооп беришти.

49 Ыйса аларга: «Менин ичимде жин жок. Мен Атамды урматтайм, силер болсо Мени кордоп жатасыњар.

50 Дегинкиси, Мен Љзємљ дањк издебейм, бирок издей турган жана соттой турган Бирљљ бар.

51 Чындыкты, силерге чындыкты айтып коёюн, Менин сљзємдє аткарган адам эч качан љлбљйт», – деди.

52 Ошондо жєйєттљр Ага мындай дешти: «Ичињде жин бар экенине чындап кљзєбєз жетти. Ыбрайым љлгљн, пайгамбарлар да љлєшкљн. Сен болсо: “Менин сљзємдє аткарган адам эч качан љлбљйт”, – дейсињ!

53 Сен, эмне, атабыз Ыбрайымдан да чоњсуњбу? Ал љлгљн, пайгамбарлар да љлєшкљн. Сен Љзєњдє ким деп эсептеп жатасыњ?»

54 Ыйса мындай деп жооп берди: «Эгерде Мен Љзємдє Љзєм дањктап жатсам, анда Менин дањкым эч нерсеге турбайт. Мени Атам дањктайт, силер Аны “биздин Кудайыбыз” дейсињер.

55 Силер Аны билбейсињер, Мен болсо билем. Эгерде билбейм десем, анда силер сыяктуу жалганчы болмокмун. Бирок Мен Аны билем жана Анын сљздљрєн сактайм.

56 Атањар Ыбрайым Менин кєнємдє кљрљм деп кубанган жана кљрєп кубанды».

57 Ошондо жєйєттљр Ага: «Љзєњ элєє жашка чыга элексињ, анан Ыбрайымды кљрдєњбє?» – дешти.

58 Ыйса аларга: «Чындыкты, силерге чындыкты айтып коёюн, Мен Ыбрайымдан мурун эле бар болчумун», – деди.

59 Ошондо алар Ыйсаны уруш єчєн, жерден таш алышты. Бирок Ал жашырынып, ийбадатканадан чыгып кетти. Аларды аралап љтєп, кетип калды.

9-БЉЛЄМ

Тубаса сокур адамдын айыгуусу

1 Ыйса кетип бара жатып, тубаса сокур адамды кљрдє.

2 Шакирттери Андан: «Устат, бул кишинин сокур болуп тљрљлєшєнљ кимдин кєнљљсє себеп болду: љзєнєкєбє же ата-энесиникиби?» – деп сурашты.

3 Ыйса мындай деп жооп берди: «Љзєнєкє да, ата-энесиники да себеп болгон жок. Анын жашоосунда Кудайдын кудурети кљрсљтєлєшє єчєн ушундай болду.

4 Кєндєз Мени Жибергендин иштерин кылышым керек. Тєн келет, ошондо эч ким эч нерсе кыла албай калат.

5 Мен бул дєйнљдљ болуп турганда, дєйнљнєн жарыгымын».

6 Ушул сљздє айткандан кийин, Ал жерге тєкєрєп, топурактан ылай жасады да, аны сокур адамдын кљзєнљ сєйкљп, мындай деди:

7 «Силоом (бул сљз “Жиберилген” деп которулат) кљлмљсєнљ барып жуун!» Ал барып жуунганда, кљзє ачылды. Ал кайтып келгенде,

8 коњшулары жана анын мурун сокур экенин кљргљндљр: «Бул киши ушу жерде кайыр сурап отурган киши эмеспи?» – деп жатышты.

9 Бирљљлљрє: «Ошол» дешсе, бирљљлљрє: «Жок, бул ошого окшош экен», – дешти. Љзє болсо: «Ошол менмин», – деди.

10 Ошондо алар андан: «Кљздљрєњ кантип ачылды?» – деп сурашты.

11 Ал мындай деп жооп берди: «Ыйса деген Киши ылай жасап, кљзємљ сєйкљп: “Силоом кљлмљсєнљ барып жуун!” – деди. Мен барып жуундум, ошондо кљздљрєм ачылды».

12 Алар андан: «Ал кайда?» – деп сурашты. «Билбейм», – деп жооп берди ал.

13 Ошондо алар мурун сокур болгон бул кишини фарисейлердин алдына алып барышты.

14 Ыйса ылай жасап, анын кљзєн ачкан кєн ишемби кєн болчу.

15 Фарисейлер да ал кишиден кљзєнєн кантип кљрєп калганын сурашты. «Ал кљзємљ ылай сєйкљдє, анан мен жуундум, азыр кљзєм кљрєп жатат», – деп жооп берди ал.

16 Ошондо фарисейлердин кээ бирљљлљрє: «Ал Адам Кудайдан эмес. Анткени ишемби кєнєн сактабайт экен», – дешсе, кээ бирљљлљрє: «Кєнљљкљр адам ушундай кереметтерди жасай алмак беле?» – дешти. Ошентип, алардын арасында талаш чыгып кетти.

17 Анан алар сокур адамдан: «Ал сенин кљзєњдє ачпадыбы, Ал тууралуу сен эмне дейсињ?» – деп, дагы сурашты. Ошондо ал: «Ал – пайгамбар», – деп жооп берди.

18 Бирок жєйєттљр кљзє ачылган кишинин мурда сокур экенине, азыр кљрєп калгандыгына ата-энесин чакыртып келмейинче ишенишкен жок.

19 Алардан: «Сокур болуп тљрљлгљн балањар ушулбу? Азыр ал кандайча кљрєп калды?» – деп сурашты.

20 Ата-энеси аларга: «Бул биздин балабыз, анын сокур болуп тљрљлгљнє чын.

21 Бирок азыр анын кљзє кандайча кљрєп калгандыгын билбейбиз, кљзєн ким ачканын да билбейбиз. Бала эмес го, љзєнљн сурагыла, љзє айтып берсин», – деп жооп берди.

22 Ата-энеси жєйєттљрдљн корккондуктан, ушинтип жооп берди. Анткени жєйєттљр «Ким Аны Машайак деп кабыл ала турган болсо, ал синагогадан чыгарылсын» деген чечим чыгарып коюшкан эле.

23 Ошондуктан ата-энеси: «Бала эмес го, љзєнљн сурагыла», – деген эле.

24 Ошондо фарисейлер мурун сокур болгон кишини экинчи ирет чакырышты да: «Кудай алдында чыныњды айт, биз ал Адамдын кєнљљкљр экендигин билебиз», – дешти.

25 Ал мындай деп жооп берди: «Анын кєнљљкљр же кєнљљкљр эмес экенин билбейм. Бир гана нерсени билем: мен сокур болчумун, азыр кљзєм кљрєп калды».

26 «Ал сага эмне кылды? Кљзєњдє кантип ачты?» – деп, алар дагы сурашты.

27 «Айтып эле жатпаймынбы, љзєњљр укпай жатасыњар го. Дагы эмнени уккуњар келет? Же силер да Анын шакирти болгуњар келип жатабы?» – деп жооп берди ал.

28 «Анын шакирти сенсињ, биз болсо Мусанын шакирттерибиз», – деп, фарисейлер аны жекиришти да:

29 «Кудайдын Мусага сєйлљгљнєн билебиз, ал эми Жанагынын кайдан келгенин билбейбиз», – дешти.

30 Ошондо кљзє кљрєп калган адам аларга мындай деп жооп берди: «Анын кайдан келгенин билбегенињер кызык экен. Ал менин кљзємдє ачпадыбы.

31 Кудайдын кєнљљкљрлљрдє укпай тургандыгын билебиз. Бирок ким Кудайдан коркуп, Анын эркин аткарса, Кудай аны угат.

32 Бирљљ тубаса сокурдун кљзєн ачты дегенди эч ким эч качан уккан эмес.

33 Эгерде Ал Адам Кудайдан болбосо, мындай ишти кыла алмак эмес».

34 Ошондо алар: «Кєнљљкљр болуп тљрљлгљн сен бизди окуткуњ барбы?» – деп, аны ийбадатканадан кууп чыгышты.

35 Аны ийбадатканадан кууп чыгышканын Ыйса укканда, аны таап: «Сен Кудайдын Уулуна ишенесињби?» – деп сурады.

36 Ал Ага: «Мырза, Ал Ким? Мен Ага ишенейин», – деди.

37 Ыйса ага: «Сен Аны кљрдєњ. Ал азыр сени менен сєйлљшєп жатат», – деди.

38 Ошондо ал: «Ишенем, Тењир!» – деп, Ага таазим кылды.

39 Анан Ыйса: «Мен бул дєйнљгљ кљзє кљрбљгљндљр кљрсєн, кљргљндљр сокур болсун деп љкєм чыгаруу єчєн келгем», – деди.

40 Анын жанында турган кээ бир фарисейлер муну укканда: «Эмне, биз да сокурбузбу?» – дешти.

41 Ыйса аларга мындай деди: «Эгерде сокур болсоњор, анда мойнуњарда кєнљљ жок болмок. Бирок кљзєбєз кљрљт деп жатканыњар єчєн, кєнљљњљр мойнуњарда калат.

10-БЉЛЄМ

Койчу жљнєндљ єлгє-насаат ањгеме

1 Чындыкты, силерге чындыкты айтып коёюн, ким кой короого эшиктен кирбей, башка жагынан кирсе, ал – ууру жана каракчы.

2 Ал эми ким эшиктен кирсе, ал – койчу.

3 Кароолчу ага эшикти ачып берет. Койлор анын єнєн угушат, ал љзєнєн койлорун атынан чакырат, аларды тышка чыгарат.

4 Ал љзєнєн койлорун тышка чыгаргандан кийин, алардын алдында басат, ал эми койлору анын артынан ээрчишет, анткени алар анын єнєн таанышат.

5 Чоочун кишини ээрчишпейт, андан качышат, анткени анын єнєн таанышпайт».

6 Ыйса айтып берген бул єлгє-насаат ањгеменин маанисин алар тєшєнєшкљн жок.

Ыйса – койлор кире турган эшик

7 Ошондо Ыйса аларга дагы мындай деди: «Чындыкты, силерге чындыкты айтып коёюн, Мен койлор кире турган эшикмин.

8 Менден мурун келгендердин баары – ууру жана каракчы. Бирок койлор аларды угушкан жок.

9 Мен эшикмин. Ким Мен аркылуу кирсе, ал куткарылат. Кирет, чыгат жана жайыт табат.

10 Ууру уурдоо, љлтєрєє жана жок кылуу єчєн гана келет. Мен адамдардын љмєргљ, ашып-ташыган љмєргљ ээ болушу єчєн келдим.

Ыйса – жакшы Кайтаруучу

11 Мен жакшы Кайтаруучумун. Жакшы кайтаруучу койлору єчєн љз жанын берет.

12 Жалчы болсо койчу эмес, анткени койлор аныкы эмес. Ал карышкырдын келе жатканын кљргљндљ, койлорду таштай качат. Карышкыр койлорго тийип, аларды туш тарапка чачыратат.

13 Жалчы болсо качып кетет, анткени ал – жалчы, койлорго кайдыгер мамиле кылат.

14 Мен жакшы Кайтаруучумун. Мен Љзємдєн койлорумду билем,

15 Атам Мени, Мен Атамды билгендей эле, койлорум да Мени билет. Койлорум єчєн Мен Љз жанымды берем.

16 Менин бул короодогу койлордон башка да койлорум бар. Мен аларды да алып келєєм керек. Алар да Менин єнємдє угушат, ошондо бир короо кой, бир койчу болот.

17 Мен Љз жанымды беремин, ошон єчєн Атам Мени жакшы кљрљт. Мен Љз жанымды кайра алуу єчєн беремин.

18 Менден аны эч ким тартып албайт, Мен аны Љзєм берем. Аны берєєгљ жана кайра алууга бийлигим бар. Бул осуятты Мен Атамдан алгам».

19 Ушул сљздљн улам жєйєттљрдєн ортосунда талаш чыкты.

20 Алардын кљпчєлєгє: «Анын ичинде жин бар, акылы ордунда эмес, Аны эмнеге угуп жатасыњар?» – дешти.

21 Кээ бирљљлљрє: «Бул жин тийген адамдын сљзє эмес! Жин сокурлардын кљзєн ача алмак беле?» – дешти.

Ыйса Иерусалимдеги майрамда

22 Ошол убакта Иерусалимде ийбадаткананы ыйыктоо майрамы болуп жаткан. Кыш мезгили эле.

23 Ыйса ийбадаткананын чыгыш тарабындагы Сулайман єйєнєн кире беришинде басып жєргљндљ,

24 жєйєттљр Аны курчап алып: «Качанкыга чейин башыбызды мањ кыласыњ? Машайак болсоњ, айтпайсыњбы ачыгын!» – дешти.

25 Ыйса аларга мындай деп жооп берди: «Мен силерге айттым, бирок силер ишенбей жатасыњар. Атамдын атынан кылып жаткан иштерим Мен жљнєндљ кєбљлљндєрєп жатпайбы.

26 Бирок силер ишенбей жатасыњар, анткени Менин койлорум эмессињер. Мен муну силерге айткам.

27 Менин койлорум Менин єнємдє угушат. Мен аларды тааныйм, алар Мени ээрчишет.

28 Мен аларга тєбљлєк љмєр берем, алар эч качан љлєшпљйт. Аларды Менин колумдан эч ким тартып ала албайт.

29 Аларды Мага берген Атам баарынан чоњ. Аларды Атамдын колунан эч ким тартып ала албайт.

30 Мен жана Атам бирбиз».

31 Ошондо Аны таш барањга алуу єчєн, жєйєттљр бул жолу да жерден таш алышты.

32 Ыйса аларга: «Мен силердин кљз алдыњарда Атамдын атынан кљп жакшы иштерди кылдым. Алардын кайсынысы єчєн Мени таш барањга алгыњар келип жатат?» – деди.

33 Жєйєттљр Ага: «Жакшы иштерињ єчєн эмес, Кудайга акарат келтиргендигињ єчєн, адам болуп туруп, Љзєњдє Кудай кылып жаткандыгыњ єчєн, таш барањга алганы жатабыз», – деп жооп беришти.

34 Ыйса аларга мындай деп жооп берди: «Мыйзамыњарда: Мен силерге: “Силер кудайларсыњар”, – дедим», – деп жазылган эмеспи?

35 Кудайдын Сљзє кимдерге берилсе, ошолорду Ал кудайлар деп атап жатса (Ыйык Жазуу Љз кєчєн жоготпойт),

36 Атам тарабынан дайындалып, бул дєйнљгљ жиберилген Мен: “Кудайдын Уулумун”, – дегеним єчєн, “Кудайга акарат келтирип жатасыњ”, – дейсињерби?

37 Эгерде Мен Атамдын иштерин кылбай жатсам, анда Мага ишенбей эле койгула.

38 Эгерде кылып жатсам, Мага ишенбесењер да, кылган иштериме ишенгиле. Ошондо Атанын Менин ичимде, Мен Атанын ичинде экенимди билип, ишенип каласыњар».

39 Ошондо алар Ыйсаны кайрадан кармап алмакчы болушту, бирок Ал карматкан жок.

40 Ыйса кайрадан Иордан дарыясынын наркы љйєзєнљ – мурун Жакан элди сууга чљмєлдєрєп жєргљн жерге барып, ошол жерде калып калды.

41 Ага кљп адамдар келишип: «Жакан эч кандай керемет кљрсљткљн эмес, бирок анын бул Адам жљнєндљ айткандарынын баары чындык экен», – дешти.

42 Ошентип, ал жерден Ага кљптљгљн адамдар ишенип калышты.

11-БЉЛЄМ

Лазардын тирилиши

1 Эже-сињди Мариям менен Марта жашаган Бетания деген айылда Лазар деген бир адам ооруп жатты.

2 Ыйсаны жыпар жыттуу май менен майлаган, Анын бутун чачы менен аарчыган ушул Мариям болчу. Ооруп жаткан Лазар анын бир тууганы эле.

3 «Тењир, жакшы кљргљн адамыњ ооруп жатат», – деп, эже-сињди Ыйсага айттырып жиберишти.

4 Ыйса муну укканда: «Ал бул оорудан љлбљйт, бул – Кудайдын дањкталышы єчєн жол берилген оору. Бул аркылуу Кудай Уулу дањкталат», – деди.

5 Ыйса Мартаны, анын сињдисин жана Лазарды жакшы кљрчє.

6 Ал Лазардын ооруп жатканын укса да, жєргљн жеринде дагы эки кєн болду.

7 Андан кийин шакирттерине мындай деди: «Жєргєлљ, Жєйєт аймагына кайра баралы».

8 Шакирттери Ага: «Устат, жєйєттљр жакында эле Сени таш барањга алып љлтєргљнє жатышпады беле? Анан кайра ошол жакка барганы жатасыњбы?» – дешти.

9 Ыйса аларга: «Бир кєндљ он эки саат жарык болот эмеспи. Кєндєз жєргљн адам мєдєрєлбљйт, анткени ал бул дєйнљнєн жарыгын кљрєп турат.

10 Ал эми тєн ичинде жєргљн адам мєдєрєлљт, анткени анын ичинде жарык жок», – деп жооп берди.

11 Ыйса бул сљздљрдє айткандан кийин, аларга: «Досубуз Лазар уктап калды, бирок Мен барып, аны ойготом», – деди.

12 Шакирттери Ага: «Тењир! Уктап жатса, анда айыгат», – дешти.

13 Ыйса Лазардын љлєп калганы жљнєндљ айткан эле, шакирттери болсо анын жљн эле уктап жатканы жљнєндљ айтып жатат деп ойлошту.

14 Ошондо Ыйса ачык эле мындай деди: «Лазар љлєп калды.

15 Силер єчєн кубанып жатам. Силердин ишенип калышыњар єчєн, Менин ал жакта болбогонум жакшы болду. Жєргєлљ, ага баралы».

16 Ошондо Эгиз деген да ысымы бар Томас башка шакирттерге: «Жєргєлљ, биз да аны менен бирге љлљлє», – деди.

17 Ыйса келгенде, Лазардын кљргљ коюлганына тљрт кєн болгонун укту.

18 Бетания менен Иерусалимдин ортосундагы аралык болжол менен он беш стадий болгондуктан,

19 кљптљгљн жєйєттљр Марта менен Мариямга кљњєл айтууга келишкен эле.

20 Марта Ыйсанын келе жатканын укканда, алдынан тосуп чыкты. Мариям болсо єйдљ калды.

21 Марта Ыйсага: «Тењир! Сен бул жерде болгондо, бир тууганым љлмљк эмес.

22 Бирок мен азыр да билем, Сен Кудайдан эмне сурасањ да, Кудай Сага берет», – деди.

23 Ыйса ага: «Бир тууганыњ тирилет», – деди.

24 Марта Ага: «Акыркы кєнє, љлгљндљр тириле турган кєнє тирилерин билем», – деди.

25 Ыйса ага мындай деди: «Мен тирилєємєн жана љмєрмєн. Мага ишенген адам љлсљ да, тирилет.

26 Мага ишенип жашаган адам љлбљйт. Ушуга ишенесињби?»

27 Марта Ага: «Ооба, Тењир. Дєйнљгљ келе турган Кудай Уулу Машайак Сен экендигиње ишенем», – деди.

28 Муну айткандан кийин, ал єйєнљ барды да, сињдиси Мариямды тымызын чакырып алып: «Устат бул жерде. Ал сени чакырып жатат», – деди.

29 Муну угары менен, Мариям шашылыш тура калып, Ыйсага жљнљдє.

30 Ыйса айылга кире элек болчу, Ал Марта менен жолуккан жерде эле.

31 Мариямга кљњєл айтканы келгендер анын єйдљн шашылыш чыгып кеткенин кљрєшкљндљ, «Бир тууганын жоктоп ыйлаш єчєн, мєрзљгљ кетти го», – деп ойлоп, артынан кошо жљнљштє.

32 Мариям болсо Ыйса турган жерге келди да, Аны кљргљндљ, бутуна жыгылып: «Тењир, Сен бул жерде болгондо, бир тууганым љлмљк эмес», – деди.

33 Мариямдын жана аны менен келген жєйєттљрдєн ыйлаганын кљргљн Ыйсанын кањырыгы тєтљп, жєрљгє сыздады.

34 «Аны кайсы жерге койдуњар?» – деп сурады Ыйса. «Тењир, келип, Љзєњ кљр», – деп жооп беришти алар.

35 Ыйса кљзєнљ жаш алды.

36 Ошондо жєйєттљр: «Карагылачы, Лазарды Ал кандай жакшы кљрчє!» – дешти.

37 Кээ бирљљлљр болсо: «Бул сокурдун кљзєн ачпады беле, анан ушуну љлємдљн алып кала алган жокпу?» – дешти.

38 Ыйса ичинен кайгырып, мєрзљгљ басып келди. Ал оозу таш менен жабылган мєрзљлєк єњкєр эле.

39 «Ташты алып салгыла!» – деди Ыйса. Ошондо љлгљн Лазардын бир тууганы Марта Ага: «Тењир! Жыттанып кетти го, коюлганына тљрт кєн болуп калбадыбы», – деди.

40 Ошондо Ыйса ага: «Мен сага: “Эгерде ишенсењ, Кудайдын дањкын кљрљсєњ”, – деп айткан жок белем?», – деди.

41 Єњкєрдєн оозунан ташты алып салышкандан кийин, Ыйса асманды карап, мындай деди: «Ата, Мени уккандыгыњ єчєн, Сага ыраазымын.

42 Мени дайыма угарыњды билем. Бирок муну Мени Сен жибергениње ушул жерде турган эл ишенсин деп айтып жатам».

43 Муну айткандан кийин, Ал бийик єн менен: «Лазар, чык!» – деди.

44 Ошондо колу-буту кепинделген Лазар мєрзљдљн чыгып келди. Анын бети-башы да оролуу эле. Ыйса аларга: «Анын кепинин чечкиле, бассын», – деди.

45 Мариямга келген жєйєттљрдєн кљпчєлєгє Ыйсанын кылган ишин кљрєшкљндљ, Ага ишенип калышты.

46 Ал эми кээ бирљљлљрє фарисейлерге барып, Ыйсанын эмне кылганын айтып беришти.

Башкы ыйык кызмат кылуучулардын чечими

47 Ошондо башкы ыйык кызмат кылуучулар менен фарисейлер жогорку кењешти чакырып, мындай дешти: «Эмне кылсак? Бул Адам кљптљгљн кереметтерди кљрсљтєп жатат.

48 Эгерде Аны ушу бойдон тим койсок, баары Ага ишенип калат. Анан римдиктер келип, жерибизди да, элибизди да басып алышат».

49 Алардын бири, ошол жылга башкы ыйык кызмат кылуучу болуп шайланган Кайапа мындай деди: «Силер эч нерсени билбейсињер.

50 Бєт эл жок болгондон кљрљ, эл єчєн бир адамдын љлгљнє силер єчєн жакшы болорун тєшєнбљйсєњљр!»

51 Муну ал оюнан чыгарып айткан жок: ошол жылы башкы ыйык кызмат кылуучу болгондуктан, Ыйсанын эл єчєн љлљрєн алдын ала айтты.

52 Ал бир улут єчєн гана эмес, Кудайдын чачырап кеткен балдарын чогултуу єчєн да љлєшє керек болчу.

53 Ошол кєнє алар Ыйсаны љлтєрєє жљнєндљ чечим чыгарышты.

54 Ошондон кийин Ыйса жєйєттљрдєн арасында ачык жєрбљй калды. Ал чљлгљ жакын жердеги Эпрайым деген шаарга кетти. Ал жерде шакирттери менен болду.

55 Жєйєттљрдєн Пасах майрамы жакындап калгандыктан, љлкљнєн туш тарабынан кљптљгљн адамдар майрам алдында тазалануу єчєн, Иерусалимге келишти.

56 Алар Ыйсаны издешти. Ийбадатканада туруп алышып: «Кандай деп ойлойсуњар, Ал майрамга келет болду бекен?» – деп, љз ара сєйлљшєп жатышты.

57 Башкы ыйык кызмат кылуучулар менен фарисейлер болсо Ыйсаны кармаш єчєн, «Ыйсанын кайда экенин ким билсе, кабарлап койсун!» деген буйрук беришти.

12-БЉЛЄМ

Мариямдын Ыйсаны жыпар жыттуу май менен майлашы

1 Пасах майрамына алты кєн калганда, Ыйса Бетанияга келди. Бул жерде Ал тирилткен Лазар жашачу.

2 Ошол жерде Ага кечки тамак даярдашты. Марта кызмат кылып жєрдє. Лазар болсо Аны менен бирге бир дасторкондо отурду.

3 Мариям нард деген љсємдєктљн жасалган жыпар жыттуу, таза майдан бир фунт алып келип, Ыйсанын бутуна куйду, анан Анын буттарын чачы менен сєрттє. Єйдєн ичи жыпар жыттуу май жыттанып калды.

4 Ыйсанын шакирттеринин бири, кийин Ага чыккынчылык кылган Шымон уулу Жєйєт Искариот мындай деди:

5 «Бул майды єч жєз динарийге сатып, тєшкљн акчаны жакырларга таратып берсе болот эле да».

6 Ал муну жакырлар єчєн кам кљргљндєктљн эмес, ууру болгондуктан айтты. Акча салынуучу куту анда болгондуктан, ал ага салынган акчадан уурдап алчу.

7 Ошондо Ыйса мындай деди: «Мариямды жайына койгула! Ал муну Менин кљргљ коюлар кєнємљ сактап жєргљн.

8 Анткени Мен силердин жаныњарда дайыма эле боло бербейм, жакырлар болсо дайыма жаныњарда болот».

9 Жєйєттљрдєн кљбє Ыйсанын Бетанияда экенин угушуп, Ыйсаны гана эмес, Ал тирилткен Лазарды да кљрєє єчєн, Бетанияга келишти.

10 Башкы ыйык кызмат кылуучулар болсо Лазарды да љлтєрєє жљнєндљ чечим чыгарышты.

11 Анткени аны кљрєє єчєн келген жєйєттљрдєн кљбє Ыйсага ишенип калышкан эле.

Ыйсанын Иерусалимге салтанат менен кириши

12 Кийинки кєнє майрамга келген элдин кљпчєлєгє Ыйсанын Иерусалимге келерин угушканда,

13 дарактардын бутактарын алып: «Дљљттєн Уулуна дањк! Тењирдин атынан Келе Жатканга, Ысрайыл элинин Падышасына дањк!» – деп, Аны кыйкырып тосуп чыгышты.

14 Ыйса бир кодикти таап минип алган эле. Бул жљнєндљ Ыйык Жазууда:

15 «Коркпо, Сион кызы! Сенин Падышањ кодик минип келе жатат!» – деп жазылган.

16 Шакирттери муну адегенде тєшєнєшкљн эмес. Бирок Ыйса дањкталгандан кийин, алар бул сљздљрдєн Ал жљнєндљ жазылгандыгын, Ага ошондой кылынгандыгын эстешти.

17 Ыйсанын жанында жєргљн эл Анын Лазарды мєрзљдљн чакырып, тирилткенин кєбљлљндєрєп жатты.

18 Ошондуктан Ыйсанын бул кереметти кылганын уккан эл Аны алдынан тосуп чыкты.

19 Фарисейлер болсо: «Кљрдєњљрбє, эч нерсе кыла албай калдыњар! Бєт дєйнљ Анын артынан ээрчип кетти!» – деп, љз ара сєйлљшєп жатышты.

Эллиндердин Ыйсаны кљрєєнє каалашы

20 Кудайга табынуу єчєн майрамга келгендердин арасында эллиндер да бар эле.

21 Алар Галилеянын Бетсайида шаарынан болгон Филипке келишип: «Мырза, биз Ыйсаны кљрсљк дедик эле», – дешти.

22 Филип бул жљнєндљ Андрейге барып айтты. Анан Андрей менен Филип экљљ Ыйсага барып айтышты.

Уулдун Ата аркылуу дањкталышы

23 Ыйса аларга мындай деп жооп берди: «Адам Уулунун дањкталар убактысы келип калды.

24 Чындыкты, силерге чындыкты айтып коёюн, эгерде буудайдын даны жерге тєшкљндљн кийин љлбљсљ, бирљљ бойдон гана калат. Эгерде љлсљ, кљп тєшєм берет.

25 Ким љз жанын сєйсљ, ал андан тєбљлєккљ ажырайт. Ал эми ким бул дєйнљдљ љз жанын жек кљрсљ, аны тєбљлєк љмєр єчєн сактап калат.

26 Ким Мага кызмат кылгысы келсе, ал Мени ээрчисин. Мен кайсы жерде болсом, кызматчым да ошол жерде болот. Ким Мага кызмат кылса, аны Атам урматтайт».

27 Анан Ыйса мындай деди: «Азыр жаным кыйналып турат. Эмне дейин? “Ата! Мени ушул сааттан куткара кљр”, – дейинби? Бирок Мен ушул саат єчєн келгем.

28 Ата! Љз ысымыњды дањкта!» Ошондо асмандан «Дањктадым, дагы да дањктайм» деген єн угулду.

29 Ошол жердеги муну уккан адамдардын кээ бирљљлљрє: «Кєн кєркєрљдє», – дешсе, кээ бирљљлљрє: «Ага периште сєйлљдє», – дешти.

30 Ошондо Ыйса аларга мындай деди: «Бул сљз Мен єчєн эмес, силер єчєн айтылды.

31 Бул дєйнљнєн соттолор маалы келди. Эми бул дєйнљнєн тљрљсє сыртка куулуп чыгарылат.

32 Мен жерден кљтљрєлєп кеткенден кийин, бардыгын Љзємљ тартам».

33 Ыйса муну кандай љлєм менен љлљрєн билдирєє єчєн айтты.

34 Эл болсо Ага мындай деди: «Ыйык Жазуудан укканыбызга караганда, Машайак тєбљлєк жашайт. Анан Сен кандайча: “Адам Уулу жогору кљтљрєлєп кетиши керек”, – дейсињ? Адам Уулу деген Ким?»

35 Ошондо Ыйса аларга мындай деди: «Жарык дагы бир аз убакыт силер менен болот. Карањгыга калбаш єчєн, жарык барда жєргєлљ. Карањгыда жєргљн адам кайда бара жатканын билбейт.

36 Жарык силер менен болуп турганда, жарыкка ишенгиле, ошондо жарыктын балдары болосуњар». Ыйса бул сљздљрдє айткандан кийин, ал жерден кетип, элдин кљзєнљн далдаа болду.

Элдин ишенбестиги

37 Ыйса кљптљгљн кереметтерди кљрсљтсљ да, алар Ага ишенишкен жок.

38 Ышайа пайгамбардын «Тењир! Бизден уккан кабарга ким ишенди? Тењирдин кєчє кимге кљрсљтєлдє?» деген сљздљрє аткарылышы єчєн ушундай болду.

39 Ошондуктан алар ишене алышкан жок. Ышайа мындай деп да айткан:

40 «Алардын кљздљрє сокур, ал эми жєрљктљрє таш болуп калган. Ошондуктан алардын кљздљрє кљрбљйт, тєшєнєшпљйт, айыгыш єчєн, Мага кайрылышпайт».

41 Ышайа бул сљздљрдє Ыйсанын дањкын кљрєп, Ал жљнєндљ сєйлљгљндљн кийин айткан.

42 Ошондой болсо да, жєйєт башчыларынын кљбє Ыйсага ишенип калышты. Бирок синагогадан чыгарылып калбаш єчєн, ишенип калышканын фарисейлердин алдында ачык айтышкан жок.

43 Анткени Кудайдын дањктаганына караганда, адамдын дањктаганын артык кљрєштє.

Ыйсанын акыркы эскертєєсє

44 Ыйса єнєн бийик чыгарып, мындай деди: «Мага ишенген адам Мага эмес, Мени жиберген Кудайга ишенген болот.

45 Мени кљргљн адам Мени жиберген Кудайды кљргљн болот.

46 Мага ишенгендердин бирљљ да карањгыга калбашы єчєн, Мен дєйнљгљ жарык болуп келдим.

47 Сљздљрємдє угуп, бирок аларды аткарбаган адамды Мен соттобойм. Анткени Мен бул дєйнљнє соттоо єчєн эмес, куткаруу єчєн келгем.

48 Мени четке кагып, сљздљрємдє кабыл албаган адам єчєн сот бар: Мен айткан сљздљр аны акыркы кєнє соттойт.

49 Анткени Мен Љз атымдан сєйлљгљн жокмун, Мени жиберген Атамдын осуяты боюнча сєйлљп жатам. Эмнени айтып, эмнени сєйлљљ керектигин Мага Мени жиберген Атам осуят кылган.

50 Анын осуяты болсо тєбљлєк љмєр экенин билем. Демек, Атам Мага эмнени айтса, Мен ошону айтам».

13-БЉЛЄМ

Ыйсанын шакирттеринин бутун жуушу

1 Пасах майрамынын алды эле. Ыйса Љзєнєн бул дєйнљдљн кетип, Атасына бара турган убагы келип калганын билчє. Ал бул дєйнљдљгє Љзєнєн адамдарын сєйдє, аларды акырына чейин сєйдє.

2 Кечки тамак убагы болчу. Шайтан буга чейин эле Шымон уулу Жєйєт Искариоттун жєрљгєнљ Ыйсага чыккынчылык кылуу каалоосун салып койгон.

3 Ыйса Атасынын бардык нерсени Љзєнљ бергендигин, Љзєнєн Кудайдан келип, Ага кайра кайтып барарын билчє.

4 Ыйса дасторкондон туруп, сырткы кийимин чечти да, белине сєлгє байлады.

5 Андан кийин чылапчынга суу куюп алып, шакирттеринин бутун жууп, белиндеги сєлгє менен аарчый баштады.

6 Шымон Петирдин жанына келгенде, ал Ага мындай деди: «Тењир, Сен менин бутумду жууйсуњбу?»

7 Ыйса ага мындай деп жооп берди: «Менин эмне кылып жатканымды сен азыр тєшєнбљйсєњ, кийин тєшєнљсєњ».

8 Петир Ага: «Мен бутумду Сага эч качан жуудуртпайм!» – деди. «Эгерде Мен сенин бутуњду жуубасам, анда сен Мени менен єлєштљш болбойсуњ», – деп жооп берди Ыйса.

9 Ошондо Шымон Петир Ага: «Тењир, андай болсо, бутумду гана эмес, колумду да, башымды да жуу!» – деди.

10 Ыйса ага: «Жуулган адамдын бутун гана жууш керек, анткени ал таза. Силер да тазасыњар, бирок баарыњар эмес», – деди.

11 Анткени Ыйса кимдин чыккынчылык кыларын билген, ошондуктан: «Баарыњар эмес», – деди.

12 Ыйса шакирттеринин бутун жууп бєтєп, сырткы кийимин кийип, дасторконго кайра отургандан кийин, мындай деди: «Силерге эмне кылганымды тєшєндєњљрбє?

13 Мени: “Устат”, “Тењир”, – дейсињер. Мунуњар туура, анткени Мен чынында эле Ошолмун.

14 Мен Тењир жана Устат болуп туруп, бутуњарды жуудум. Демек, силер да бири-бирињердин бутуњарды жуушуњар керек.

15 Анткени Мен силерге єлгє кљрсљттєм, Мен силерге эмне кылсам, силер да ошону кылгыла.

16 Чындыкты, силерге чындыкты айтып коёюн, кул љз кожоюнунан жогору эмес, жиберилген адам жиберєєчєдљн жогору эмес.

17 Эгерде ушул билгенињерди аткарсањар, анда бактылуусуњар.

18 Баарыњар жљнєндљ айтып жаткан жокмун, Мен Љзєм тандап алган адамдарымды билем. Бирок Ыйык Жазуудагы “Мени менен бир дасторкондо отурган адам Мага согончогун кљтљрдє” деген сљз аткарылышы керек.

19 Мен бул сљздє силерге аткарыла электе эле айтып жатам, аткарылгандан кийин, Ошол Мен экендигиме ишенип каласыњар.

20 Чындыкты, силерге чындыкты айтып коёюн, ким Мен жиберген адамды кабыл алса, ал Мени кабыл алган болот. Ал эми Мени кабыл алган адам Мени жиберген Кудайды кабыл алган болот».

Ыйсанын Жєйєттєн чыккынчылык кыларын алдын ала айтышы

21 Бул сљздљрдє айткандан кийин, Ыйса кайгырып, мындай деди: «Чындыкты, силерге чындыкты айтып коёюн, арањардан бирљљ Мага чыккынчылык кылат».

22 Шакирттери Ыйсанын ким жљнєндљ айтып жатканын тєшєнєшпљй, бири-бирин карашты.

23 Шакирттеринин бири Ыйсанын тљшєнљ башын коюп отурган. Ыйса аны жакшы кљрљр эле.

24 Шымон Петир ага ким жљнєндљ айтып жатканын сурачы дегендей белги берди.

25 Ыйсанын тљшєнљ башын коюп отурган ал: «Тењир, ал ким?» – деп сурады.

26 «Бир єзєм нанды табактагы ашка малгандан кийин, кимге берсем, ал – ошол», – деп жооп берди Ыйса. Анан Ал бир єзєм нанды табактагы ашка малды да, Шымондун уулу Жєйєт Искариотко сунду.

27 Нанды алары менен, Жєйєттєн ичине шайтан кирди. Ошондо Ыйса Жєйєткљ: «Кылайын дегенињди тезирээк кыл!» – деди.

28 Дасторкондо отургандардын эч кимиси Ыйсанын ага эмне єчєн ушинтип айтканын тєшєнгљн жок.

29 Акча салынуучу куту Жєйєттљ болгондуктан, кээ бирљљлљрє: «Ыйса ага: “Майрамга карата бизге керектєє нерселерди сатып кел” же “Жакырларга бир нерсе бер”, – деп жатат го», – деп ойлошту.

30 Жєйєт нанды алары менен, сыртка чыгып кетти. Тєнкє убак эле.

Ыйсанын акыркы сљзє. Ыйсанын дањкталар убагы келди

31 Жєйєт чыгып кеткенден кийин, Ыйса мындай деди: «Азыр Адам Уулу дањкталды. Ал аркылуу Кудай да дањкталды.

32 Эгерде Кудай Ал аркылуу дањкталса, анда Кудай да Аны дањктайт, Аны жакын арада дањктайт.

33 Балдарым! Эми Мен силер менен бир аз убакыт гана болом. Мени издейсињер. Жєйєттљргљ айткан сљзємдє азыр силерге да айтам: “Мен бара турган жерге силер бара албайсыњар”.

Жањы осуят

34 Силерге жањы осуят берем: бири-бирињерди сєйгєлљ! Мен силерди сєйгљндљй, силер да бири-бирињерди сєйгєлљ!

35 Эгерде бири-бирињерди сєйсљњљр, башкалар силердин Менин шакирттерим экенињерди билишет».

Петирдин баш тартарын Ыйсанын алдын ала айтышы

36 Шымон Петир Ыйсадан: «Тењир, Сен кайда барасыњ?» – деп сурады. Ыйса ага: «Мен бара жаткан жакка сен азыр Мени ээрчип бара албайсыњ, бирок Менин артымдан кийин барасыњ», – деп жооп берди.

37 Петир Ага: «Тењир, эмне єчєн мен Сени азыр ээрчип бара албайм? Мен Сен єчєн жанымды берем», – деди.

38 Ошондо Ыйса ага мындай деди: «Мен єчєн жаныњды бересињби? Чындыкты, сага чындыкты айтып коёюн, короз кыйкырганга чейин, сен Менден єч жолу баш тартасыњ.

14-БЉЛЄМ

Ыйса – Кудайга алып баруучу жол

1 Кайгырбагыла. Кудайга жана Мага ишенгиле.

2 Атамдын єйєндљ орун кљп. Эгерде андай болбосо, Мен силерге айтмакмын. Мен силерге орун даярдаганы бара жатам.

3 Барып, силерге орун даярдап койгондон кийин, кайтып келем да, Мен болгон жерде силер да болууњар єчєн, силерди жаныма алып кетем.

4 Ал эми Менин кайда бара жатканымды, ал жакка алып баруучу жолду силер билесињер».

5 «Тењир, Сенин кайда бара жатканыњды билбесек, ал жакка алып баруучу жолду кайдан билмек элек?» – деди Томас.

6 Ыйса ага: «Жол, чындык жана љмєр Менмин. Атама Мен аркылуу гана барууга болот, Менсиз эч ким бара албайт.

7 Эгерде Мени билсењер, Атамды да билмексињер. Ушул убакыттан тартып, Аны билип калдыњар жана кљрдєњљр», – деди.

8 Ошондо Филип: «Тењир, бизге Атањды кљрсљт, бизге ошол жетиштєє болот», – деди.

9 Ыйса ага мындай деп жооп берди: «Ушунча убакыттан бери Мен силердин жаныњарда жєрсљм да, сен Мени тааныбайсыњбы, Филип? Мени кљргљн адам Атамды да кљрдє. “Бизге Атањды кљрсљт”, – дегенињ кандай?

10 Менин Атамдын ичинде экендигиме, Атамдын Менин ичимде экендигине ишенбейсињби? Силерге айткан сљздљрдє Мен Љз атымдан айткан жокмун. Менин ичимде жашаган Атам Љз иштерин кылып жатат.

11 Мага ишенгиле: Мен Атамдын ичиндемин, Атам Менин ичимде. Сљзємљ ишенбесењер да, кылып жаткан иштеримди кљрєп, Мага ишенгиле.

Кудайга Ыйсанын атынан сыйынуу

12 Чындыкты, силерге чындыкты айтып коёюн, Мен кылып жаткан иштерди Мага ишенген адам да кыла алат, атєгєл, алардан да чоњ иштерди кыла алат. Анткени Мен Атама кетип жатам.

13 Атасы Уулу аркылуу дањкталышы єчєн, Атамдан Менин ысымым урматына эмнени сурасањар да, Мен аны аткарам.

14 Менин ысымым урматына эмнени сурасањар да, Мен аны аткарам.

15 Эгерде Мени сєйсљњљр, осуяттарымды аткаргыла.

Ыйык Рухтун убада кылынышы

16 Мен Атамдан љтєнєп сурайм, Атам силерге башка Сооротуучуну, чындык Рухун берет: Ал тєбљлєк силер менен болот,

17 бул дєйнљ Аны кабыл ала албайт, анткени Аны кљрљ да, биле да албайт. Ал эми силер билесињер, анткени Ал силер менен, силердин ичињерде болот.

18 Силерди жетимсиретпейм, силерге кайра келем.

19 Бир аз убакыттан кийин бул дєйнљ Мени кљрбљй калат, ал эми силер Мени кљрљсєњљр. Мен жашап жаткандыктан, силер да жашайсыњар.

20 Мен Атамдын ичинде экендигимди, силер Менин ичимде экендигињерди, Мен силердин ичињерде экендигимди ошол кєнє тєшєнљсєњљр.

21 Ким Менин осуяттарымды билсе жана аткарса, ал Мени сєйљт. Ал эми Мени сєйгљн адамды Атам сєйљт. Аны Мен да сєйљм жана ага Љзємдє ачып берем».

22 Ошондо Жєйєт (Искариот эмес) Ыйсадан: «Тењир, эмне єчєн Сен Љзєњдє дєйнљгљ эмес, бизге тааныткыњ келип жатат?» – деп сурады.

23 Ыйса ага мындай деп жооп берди: «Ким Мени сєйсљ, ал Менин сљзємдє аткарат. Ошондо аны Атам сєйљт, Биз ага келип, анын ичинен орун алабыз.

24 Мени сєйбљгљн адам Менин сљздљрємдє аткарбайт. Силер уккан сљз Меники эмес, Мени жиберген Атамдыкы.

Ыйсанын љлємгљ даяр болушу

25 Мен бул сљздљрдє силердин арањарда жєргљндљ айттым.

26 Менин ысымым урматына Атам жибере турган Сооротуучу, Ыйык Рух, силерге баарын єйрљтљт жана Мен айткан сљздљрдєн баарын эсињерге салат.

27 Силерге тынчтык калтырып жатам, силерге Љз тынчтыгымды берип жатам. Менин силерге бергеним бул дєйнљнєн бергениндей эмес. Кайгырбагыла жана коркпогула.

28 “Кетем, бирок силерге кайра келем”, – деп айтканымды уктуњар. Эгерде Мени сєйсљњљр, анда Менин: “Атама барам”, – деп айтканыма кубанмаксыњар, анткени Атам Менден улук.

29 Мага ишенип калышыњар єчєн, Мен бул сљздљрдє алдын ала айттым. Алар аткарылгандан кийин, силер Мага ишенип каласыњар.

30 Эми Мен силер менен кљп нерсени сєйлљшљ албайм. Анткени бул дєйнљнєн тљрљсє келе жатат. Менин єстємљн анын эч кандай бийлиги жок.

31 Бирок дєйнљ билсин: Мен Атамды сєйљм, Атам Мага эмнени осуят кылган болсо, Мен ошону аткарам. Тургула, бул жерден кетели.

15-БЉЛЄМ

Машайак – жєзєм Сабагы

1 Мен чыныгы жєзєм Сабагымын, Атам болсо – Жєзємчє.

2 Мендеги жемиш бербеген ар бир бутакты Ал кесип таштайт. Ал эми жемиш берип жаткан ар бир бутакты дагы кљбєрљљк жемиш берсин деп тазалайт.

3 Силер Менин сљзєм аркылуу тазартылдыњар.

4 Менин ичимде болгула, ошондо Мен силердин ичињерде болом. Сабактан ажыраган бутак жемиш бере албайт. Ошол сыяктуу эле силер да Менин ичимде болбосоњор, жемиш бере албайсыњар.

5 Мен Сабакмын, силер болсо бутактарсыњар. Ким Менин ичимде болсо, Мен анын ичинде болсом, ал кљп жемиш берет. Анткени силер Менсиз эч нерсе кыла албайсыњар.

6 Ким Менин ичимде болбосо, ал бутак сыяктуу сыртка ыргытылат да куурап калат. Андай бутактарды чогултуп, отко ыргытышат, алар кєйєп кетет.

7 Эгерде Менин ичимде болсоњор, Менин сљздљрєм силердин ичињерде болсо, эмне кааласањар да сурагыла, силерге берилет.

8 Эгерде силер кљп жемиш берсењер, Атам дањкталат, Менин шакирттерим болосуњар.

Сєйєє жљнєндљ

9 Атам Мени кандай сєйсљ, Мен силерди ошондой сєйљм. Силерде Менин сєйєєм болсун.

10 Мен Атамдын осуяттарын аткаргандыктан, Менде Анын сєйєєсє бар. Ошол сыяктуу эле Менин осуяттарымды аткарсањар, силерде Менин сєйєєм болот.

11 Силерде Менин кубанычым болсун деп, силерде толук кубаныч болсун деп, Мен силерге ушул сљздљрдє айттым.

12 Менин осуятым бул: бири-бирињерди Мен силерди сєйгљндљй сєйгєлљ.

13 Достору єчєн љз жанын берип коюудан љткљн сєйєє жок.

14 Эгерде силер Менин айткан сљздљрємдє аткарсањар, Менин досторумсуњар.

15 Мындан ары силерди кул дебейм, анткени кул љз кожоюнунун эмне кылып жатканын билбейт. Мен силерди досторум дедим, анткени силерге Атамдан уккандарымдын баарын айтып бердим.

16 Силер Мени тандаган жоксуњар, Мен силерди тандап алдым. Барып, жемиш берсин деп, жемишињер туруктуу болсун деп, силерди дайындадым. Ошондо Атамдан Менин ысымым урматына эмне сурасањар да, Ал силерге берет.

17 Силерге бере турган осуятым бул: бири-бирињерди сєйгєлљ.

Ыйсага ишенген адам жана дєйнљ

18 Эгерде бул дєйнљ силерди жек кљрсљ, силерден мурун Мени жек кљргљнєн билгиле.

19 Эгерде силер бул дєйнљнєкє болсоњор, анда дєйнљ љзєнєкєн сєймљк. Силер бул дєйнљнєкє эмессињер, Мен силерди бул дєйнљдљн тандап алдым, ошондуктан бул дєйнљ силерди жек кљрљт.

20 “Кул љз кожоюнунан жогору эмес” деген сљзєм эсињерде болсун. Эгерде Мени кубалашкан болсо, силерди да кубалашат. Эгерде Менин сљзємдє угушкан болсо, силерди да угушат.

21 Мунун баарын силерге Менин ысымым єчєн кылышат, анткени Мени жиберген Кудайды билишпейт.

22 Эгерде Мен келбесем, аларга айтпасам, аларда кєнљљ жок болмок. Азыр болсо алардын кєнљљлљрє єчєн кечирим жок.

23 Ким Мени жек кљрсљ, ал Атамды да жек кљрљт.

24 Эгерде Мен аларга Менден башка эч ким кылбаган иштерди кљрсљтпљгљн болсом, аларда кєнљљ жок болмок. Алар кљрєштє, бирок Мени да, Атамды да жек кљрєшљт.

25 Алардын мыйзамындагы “Мени себепсиз эле жек кљрєшљт” деген сљз аткарылышы єчєн ушундай болду.

Ыйсага ишенген адам жана Ыйык Рух

26 Мен силерге Сооротуучуну жиберем. Атамдан чыгып келе турган Ал чындык Руху келгенде, силерге Мен жљнєндљ кєбљлљндєрљт.

27 Силер да кєбљлљндєрљсєњљр, анткени башынан бери Менин жанымда болдуњар.

16-БЉЛЄМ

Ыйсага ишенгендердин куугунтукталары жљнєндљ

1 Буларды Мен силерге азгырылып кетпешињер єчєн айттым.

2 Силерди синагогалардан кууп чыгарышат, атєгєл, силерди љлтєрєп жаткан адам: “Кудайга кызмат кылып жатам!” – деп ойлогон кєндљр келет.

3 Алар Атамды да, Мени да тааныбагандыктан, ушундай кылышат.

4 Ошол кєндљр келгенде, ушул айткандарымды эстешињер єчєн, Мен буларды силерге алдын ала айттым. Бул жљнєндљ мурун айтпаганымдын себеби: Мен силердин жаныњарда элем.

5 Азыр болсо Мен Мени Жибергенге бара жатам. Бирок эч кимињер Менден: “Кайда бара жатасыњ?” – деп сураган жоксуњар.

6 Айткан сљздљрємдљн улам жєрљгєњљр кайгыга толду.

Ыйык Рухтун кызматы

7 Бирок силерге чындыкты айтып коёюн, Менин кеткеним силер єчєн жакшы! Эгерде кетпесем, силерге Сооротуучу келбейт. Эгерде кетсем, Аны силерге жиберем.

8 Ал келип, бул дєйнљнєн кєнљљсєн ашкере кылат, адилдик жана келечектеги сот жљнєндљ билдирет.

9 Бул дєйнљнєн кєнљљсє – Мага ишенбегендиги.

10 Адилдик – Менин Атама бараткандыгым. Мындан ары силер Мени кљрбљйсєњљр.

11 Ал эми сот – бул дєйнљнєн тљрљсє шайтандын соттолгондугу.

12 Силерге айта турган сљзєм кљп, бирок азыр силер тєшєнљ албайсыњар.

13 Чындык Руху келгенде, силерди чындыкка єйрљтљт. Ал Љз атынан сєйлљбљйт, эмнени укса, ошону айтат жана силерге келечекте эмне болорун билдирет.

14 Ал Мени дањктайт, анткени Менден алганын силерге билдирет.

15 Атамда эмне болсо, ошонун баары Меники, ошондуктан Мен: “Менден алганын силерге билдирет”, – деп айттым.

Ыйсанын љлємє жана экинчи жолку келєєсє

16 Бир аз убакыттан кийин силер Мени кљрбљй каласыњар, дагы бир аз убакыттан кийин кайра кљрљсєњљр, анткени Мен Атама бара жатам».

17 Ошондо Ыйсанын кээ бир шакирттери: «“Бир аз убакыттан кийин Мени кљрбљй каласыњар, дагы бир аз убакыттан кийин кайра кљрљсєњљр”, “Атама бара жатам”, – дегенин кандай тєшєнсљ болот?

18 “Бир аз убакыттан кийин”, – дегени эмнеси? Эмне жљнєндљ айтып жатканын тєшєнгљн жокпуз», – дешти.

19 Ыйса алардын эмне жљнєндљ сурагылары келип жатканын билип, мындай деди: «“Бир аз убакыттан кийин Мени кљрбљй каласыњар, дагы бир аз убакыттан кийин кайра кљрљсєњљр”, – деп айтканым жљнєндљ бири-бирињерден сурап жатасыњарбы?

20 Чындыкты, силерге чындыкты айтып коёюн, силер боздоп ыйлайсыњар, бул дєйнљ болсо кубанат. Кайгырасыњар, бирок кайгыњар кубанычка айланат.

21 Тљрљр маалы келген аял толгоо тартып кыйналат. Тљрљгљндљн кийин, дєйнљгљ наристе келди деп, кубанганынан кыйналганын унутуп коёт.

22 Ошол сыяктуу эле силер да азыр кайгырып жатасыњар. Бирок Мен силерди кайра кљрљм, ошондо жєрљгєњљр кубанычка толот жана ал кубанычты силерден эч ким тартып албайт.

Шакирттерге айтылган акыркы сљз

23 Ошол кєнє силер Менден эч нерсе сурабайсыњар. Чындыкты, силерге чындыкты айтып коёюн, Атамдан Менин ысымым урматына эмне сурасањар да, Ал берет.

24 Буга чейин силер Менин ысымым урматына эч нерсе сураган жоксуњар. Кубанычыњар толук болуш єчєн сурагыла, аласыњар!

25 Ушул убакка чейин Мен силерге єлгє-насаат ањгемелер менен сєйлљдєм. Атам жљнєндљ єлгє-насаат ањгемелер менен эмес, ачык айта турган убак келет.

26 Ошол кєнє Атамдан Менин ысымым урматына сурайсыњар. Ошондо Мен силерге: “Атамдан силер єчєн љтєнєп сурайм”, – деп айтпайм.

27 Анткени Атам Љзє силерди сєйљт. Себеби силер Мени сєйљсєњљр жана Кудайдан келгениме ишендињер.

28 Мен бул дєйнљгљ Атамдан келдим. Азыр болсо бул дєйнљнє таштап, кайра Атама бара жатам».

29 Ошондо шакирттери: «Мына азыр єлгє-насаат ањгемесиз, ачык айттыњ.

30 Биз азыр Сенин баарын билерињди билдик. Сага суроо берєєнєн деле кереги жок экен, анткени Сен биз сурай электе эле эмнени сурарыбызды билесињ, ошондуктан Кудайдан келгендигиње ишенебиз», – дешти.

31 Ошондо Ыйса аларга мындай деп жооп берди: «Азыр ишенип жатасыњарбы?

32 Мына, ар кимињер ар кайсы жакка чачырап кете турган убак келе жатат, атєгєл, келип да калды. Силер Мени жалгыз таштап кетесињер. Бирок Мен жалгыз эмесмин, анткени Атам Мени менен.

33 Мен муну силерге Менин тынчтыгым силерде болсун деп айттым. Бул дєйнљдљ азап тартасыњар, бирок кайраттуу болгула, анткени Мен бул дєйнљнє жењдим».

17-БЉЛЄМ

Ыйсанын сыйынуусу

1 Ыйса ушул сљздљрдє айткандан кийин, асманды карап, мындай деди: «Ата! Убагы келди. Уулуњду дањкта, Уул да Сени дањктасын.

2 Сен Ага ар бир адамдын єстєнљн бийлик бердињ. Љзєњ Ага кимдерди берсењ, ошолордун баарына Ал тєбљлєк љмєр берет.

3 Ал тєбљлєк љмєр – жалгыз чыныгы Кудай Сени жана Љзєњ жиберген Ыйса Машайакты таануу.

4 Мага тапшырган ишињди аткарып, Мен Сени жер єстєндљ дањктадым.

5 Эми Мени Сен Љз ичињде дањкта, Ата! Мени дєйнљ жаратыла электен мурун эле Сенин ичињде ээ болгон дањкыма бљлљ.

6 Дєйнљдљн тандап, Мага берген адамдарыња Мен Сенин ысымыњды ачып бердим. Алар Сеники болчу, Мага бердињ, алар Сенин сљзєњдє кабыл алышты.

7 Алар азыр Мага бергенињдин баары Сенден экендигин тєшєнєштє.

8 Анткени Мага берген сљздљрєњдє Мен аларга айттым, алар кабыл алышты жана Менин Сенден келгендигимди чындап тєшєнєп, Мени Сен жибергендигиње ишеништи.

9 Мен алар єчєн љтєнљм: бєт дєйнљ єчєн эмес, Мага бергендерињ єчєн љтєнљм. Анткени алар Сеники.

10 Мендегинин баары – Сеники, Сендегинин баары – Меники, Мен алар аркылуу дањкталдым.

11 Мен азыр бул дєйнљнє таштап, Сага бара жатам. Алар болсо бул дєйнљдљ. Ыйык Ата, Мага кимдерди берген болсоњ, ошолорду Љз ысымыњ єчєн сакта, алар да Биз сыяктуу бир болушсун.

12 Мен бул дєйнљдљ алар менен бирге жєргљнємдљ, аларды Љз ысымыњ єчєн сактадым. Мага кимдерди берген болсоњ, ошолорду сактадым. Ыйык Жазууда жазылгандай, љлєм уулунан башка эч кимиси љлгљн жок.

13 Азыр болсо Сага бара жатам. Бирок Менин кубанычым аларда толугу менен болсун деп, буларды бул дєйнљдљ экенимде айтып жатам.

14 Аларга Сенин сљзєњдє айттым. Мен сыяктуу эле алар да бул дєйнљдљн эмес, ошондуктан бул дєйнљ аларды жек кљрєп калды.

15 Мен Сенден аларды бул дєйнљдљн алып кетєєњдє љтєнбљйм, шайтандан сактооњду љтєнљм.

16 Мен сыяктуу эле алар да бул дєйнљдљн эмес.

17 Аларды Љзєњдєн чындыгыњ аркылуу ыйыкта. Сенин сљзєњ – чындык.

18 Сен Мени бул дєйнљгљ жибергендей эле, Мен да аларды бул дєйнљгљ жибердим.

19 Алар да чындык аркылуу ыйыкталышы єчєн, Мен Љзємдє аларга арнайм.

20 Алар єчєн гана эмес, алардын сљзє аркылуу Мага ишенип калгандар єчєн да љтєнљм.

21 Алардын бардыгы бир болушсун. Ата, Сен Менин ичимде болгондой, Мен Сенин ичињде болгонумдай, алар Биздин ичибизде бир болушсун. Мени Сен жибергендигиње дєйнљ ишенсин.

22 Алар да Биз сыяктуу бир болушу єчєн, Мага берген дањкыњды аларга бердим.

23 Алардын ортосунда толук биримдик болушу єчєн, Сен Менин ичимде болгондой, Мен алардын ичинде болоюн. Мени Сен жибергендигињди, Мени кандай сєйсљњ, аларды да ошондой сєйљрєњдє дєйнљ билсин.

24 Ата! Сенин Мага бергендерињ да Мен болгон жерде Мени менен бирге болушун жана Мага берген дањкыњды кљрєшєн каалайм. Анткени Сен Мени дєйнљ жаратыла электе эле сєйчєсєњ.

25 Оо, адилеттєє Ата! Бул дєйнљ Сени тааныган жок, бирок Мен Сени тааныйм. Ал эми булар Мени Сен жибергендигињди тєшєнєштє.

26 Сенин Мага болгон сєйєєњ алардын ичинде болушу єчєн, Мен алардын ичинде болушум єчєн, Мен Сенин ысымыњды аларга ачып бердим жана ачып бере берем».

18-БЉЛЄМ

Ыйса Гетсемани багында

1 Ыйса ушул сљздљрдє айткандан кийин, шакирттери менен ал жерден чыгып, Кидрон суусунун наркы љйєзєнљ љттє. Ал жерде бир бак бар эле. Ыйса шакирттери менен ошол бакка кирди.

Жєйєттєн чыккынчылыгы

2 Ыйса ал жерде шакирттери менен тез-тез чогулуп тургандыктан, Ага чыккынчылык кылган Жєйєт да ал жерди билчє.

3 Ал бир топ аскерди жана башкы ыйык кызмат кылуучулар менен фарисейлердин кызматчыларын ээрчитип келип калды. Алардын колунда шамана, чырак жана курал бар эле.

4 Љзєн эмне кєтєп турганын толук билген Ыйса алардан: «Кимди издеп жєрљсєњљр?» – деп сурады.

5 Алар Ага: «Назареттик Ыйсаны!» – деп жооп беришти. Ошондо Ыйса аларга: «Менмин», – деди. Чыккынчы Жєйєт да алар менен турган эле.

6 Ыйса аларга: «Менмин», – дегенде, алар артка кетенчиктеп, жерге жыгылышты.

7 Ыйса алардан дагы бир жолу: «Кимди издеп жєрљсєњљр?» – деп сурады. «Назареттик Ыйсаны», – деп жооп беришти алар.

8 Ыйса аларга: «“Менмин”, – деп, Мен силерге айттым. Эгерде Мени издеп жєрсљњљр, буларды коё бергиле, кете беришсин», – деди.

9 Анын «Мага бергендерињдин эч кимиси љлгљн жок» деген сљзє аткарылышы єчєн ушундай болду.

10 Ошондо Шымон Петир кылычын кынынан сууруп алып, башкы ыйык кызмат кылуучунун кулунун оњ кулагын шылый чапты. Кулдун аты Малкос эле.

11 Бирок Ыйса Петирге: «Кылычыњды кынына сал! Атам берген чљйчљктљн ичпей коймок белем?» – деди.

Ыйса башкы ыйык кызмат кылуучулардын алдында. Петирдин Ыйсадан баш тартуусу

12 Мињ башы менен аскерлер жана жєйєт башчыларынын кызматчылары Ыйсаны кармап алып, байлашты да,

13 адегенде Анаска алып барышты. Ал ошол жылы башкы ыйык кызмат кылуучу болуп турган Кайапанын кайнатасы эле.

14 «Эл єчєн бир адамдын љлгљнє жакшы», – деп, жєйєт башчыларына кењеш берген ошол Кайапа эле.

15 Шымон Петир менен дагы бир шакирт Ыйсанын артынан бара жатышты. Ал шакирт башкы ыйык кызмат кылуучунун таанышы болгондуктан, анын короосуна Ыйса менен бирге кирди.

16 Петир болсо дарбазанын сыртында калды. Башкы ыйык кызмат кылуучунун таанышы болгон жанагы шакирт сыртка чыгып, дарбазачы кєњ менен сєйлљшєп, Петирди да киргизди.

17 Дарбазачы кєњ Петирден: «Сен да Ушул Адамдын шакирттеринен эмессињби?» – деп сурады. Петир ага: «Жок», – деп жооп берди.

18 Кєн суук болгондуктан, кулдар менен кызматчылар от жагып алып, отту тегеректеп жылынып турушту. Петир да алардын жанында жылынып турду.

19 Башкы ыйык кызмат кылуучу болсо Ыйсадан шакирттери жана окутуусу жљнєндљ сурады.

20 Ыйса ага мындай деп жооп берди: «Мен жєйєттљр ар дайым чогулган жерде, синагогаларда жана ийбадатканада элди окутуп жєрдєм. Элге ачык сєйлљдєм, жашыруун сєйлљгљн жокмун.

21 Эмне єчєн Менден сурап жатасыњ? Менин эмне жљнєндљ сєйлљп жєргљнємдє уккандардан сура. Алар Менин эмне жљнєндљ сєйлљгљнємдє билишет».

22 Ыйса ушинтип айтканда, ошол жерде турган кызматчылардын бири Аны жаакка чаап жиберди да: «Башкы ыйык кызмат кылуучуга да ушинтип жооп бересињби?» – деди.

23 Ошондо Ыйса ага: «Эгерде туура эмес айтсам, туура эмес экенин кљрсљт. Эгерде айтканым туура болсо, Мени эмнеге уруп жатасыњ?» – деди.

24 Ушундан кийин Анас Ыйсаны байлануу бойдон башкы ыйык кызмат кылуучу Кайапага жиберди.

25 Шымон Петир болсо дагы эле отко жылынып турган. Ошол учурда андан: «Сен да Анын шакирттеринен эмессињби?» – деп сурашты. Ал болсо: «Жок», – деп танып койду.

26 Ошондо башкы ыйык кызмат кылуучунун кулдарынын бири, Петир кулагын шылый чапкан кулдун тууганы: «Мен сени бактан, Анын жанынан кљргљндљй болуп жатам», – деди.

27 Петир дагы танып койду. Ошол учурда короз кыйкырды.

Ыйса Пилаттын алдында

28 Эртеси тањ заардан жєйєт башчылары Ыйсаны Кайапаныкынан Пилаттын ак сарайына алып келишти, бирок љздљрє киришкен жок. Анткени алар таза эмес болуп эсептелип, Пасах тамагын жей албай калышмак.

29 Пилат чыгып, алардан: «Бул Адамга кандай айып коюп жатасыњар?» – деп сурады.

30 «Эгерде жамандык кылбаса, Аны сенин алдыња алып келмек эмеспиз», – деп жооп беришти алар.

31 Ошондо Пилат аларга: «Аны алып кеткиле да, љз мыйзамыњар боюнча соттой бергиле», – деди. Жєйєт башчылары ага: «Бирљљнє љлєм жазасына тартууга бизге тыюу салынган», – дешти.

32 Љзєнєн кандай љлєм менен љлљрєн алдын ала айткан Ыйсанын сљзє аткарылышы єчєн ушундай болду.

33 Пилат ак сарайга кайра кирип, Ыйсаны чакыртып алды да: «Сен жєйєттљрдєн Падышасысыњбы?» – деп сурады.

34 Ыйса ага: «Муну сен љзєњ айтып жатасыњбы же Мен жљнєндљ сага бирљљ айттыбы?» – деди.

35 Пилат ага: «Мен, эмне, жєйєт белем! Сени мага Љз элињ жана башкы ыйык кызмат кылуучулар алып келишти. Эмне кылдыњ эле?» – деди.

36 Ыйса ага мындай деп жооп берди: «Менин Падышачылыгым бул дєйнљдљн эмес. Эгерде Менин Падышачылыгым бул дєйнљдљн болсо, анда кызматчыларым Мени жєйєттљрдєн колуна тєшєрбљљ єчєн кєрљшєшмљк. Менин Падышачылыгым бул дєйнљдљн эмес».

37 Ошондо Пилат Ага: «Демек, Сен Падыша экенсињ да?» – деди. Ыйса ага: «Љзєњ айтып жатасыњ. Мен Падышамын. Мен чындык жљнєндљ кєбљлљндєрєє єчєн тљрљлгљм жана ошол єчєн бул дєйнљгљ келгем. Ким чындык тарапта болсо, ал Менин єнємдє угат», – деди.

38 Пилат Андан: «Чындык деген эмне?» – деп сурады да, кайра чыгып, элге мындай деди: «Мен Андан эч кандай айып тапкан жокмун.

Ыйса жана Барабба

39 Силердин салтыњар боюнча Пасах майрамы сайын бир туткунду бошотуп берчє эмес белем. Каалайсыњарбы, мен силерге жєйєт Падышасын бошотуп берейин?»

40 Ошондо алар: «Аны эмес, Бараббаны!» – деп кыйкырышты. Барабба болсо кылмышкер эле.

19-БЉЛЄМ

Ыйсага тикенек таажы кийгизєє

1 Ушундан кийин Пилат Ыйсаны камчы менен сабаттырды.

2 Аскерлер тикенектен таажы љрєп, Ыйсанын башына кийгизишти да, єстєнљ кочкул кызыл тєстљгє чапан жабышты.

3 Анан алар: «Салам, жєйєт Падышасы!» – деп, Аны жаакка чапкылашты.

Пилат жана Ыйса эл алдында

4 Пилат кайра сыртка чыгып: «Аны силердин алдыњарга алып чыгам. Бирок билип койгула, мен Андан эч кандай кєнљљ тапкан жокмун», – деди.

5 Ошондо башына тикенек таажы, єстєнљ кочкул кызыл чапан кийген Ыйса сыртка чыкты. Пилат аларга: «Мына, Ал Адам!» – деди.

6 Башкы ыйык кызмат кылуучулар менен алардын кызматчылары Ыйсаны кљрєшкљндљ: «Аны айкаш жыгачка када! Айкаш жыгачка када!» – деп кыйкырышты. Пилат аларга: «Алып кеткиле да, љзєњљр кадагыла! Мен Андан эч кандай кєнљљ тапкан жокмун!» – деди.

7 Жєйєт башчылары ага мындай деп жооп беришти: «Бизде мыйзам бар, ошол мыйзам боюнча Ал љлєєгљ тийиш. Анткени Ал Љзєн Кудайдын Уулумун деп айтып жатат».

8 Пилат бул сљздє укканда, мурункудан да катуу коркуп кетти.

9 Кайра ак сарайга кирип, Ыйсадан: «Кайсы жерденсињ?» – деп сурады. Бирок Ыйса ага жооп берген жок.

10 Ошондо Пилат ага: «Мага жооп бергињ келбейби? Сени айкаш жыгачка кадатуу да, бошотуп жиберєє да менин колумда экенин билбейсињби?» – деди.

11 Ыйса ага: «Асмандан берилбесе, Менин єстємдљн эч кандай бийлик кыла алмак эмессињ. Ошондуктан Мени сенин колуња салып берген адамдын кєнљљсє кљбєрљљк», – деп жооп берди.

12 Ошол убакыттан тартып, Пилат Ыйсаны бошотуунун жолун издей баштады. Бирок жєйєттљр: «Эгерде Аны бошотуп жиберсењ, анда сен Рим падышасынын досу эмессињ! Љзєн падыша эсептеген адам Рим падышасына каршы», – деп кыйкырышты.

13 Пилат бул сљздє укканда, Ыйсаны сыртка чыгартты. Анан ал грекче «Литостротон», эврейче «Габбата» деп аталган аянттагы сот тагына отурду. Бул «Таш аянт» деп которулат.

14 Ошол кєн Пасах майрамынын алдындагы жума кєн эле. Алтынчы саат чамасы болчу. Пилат жєйєттљргљ: «Мына, силердин Падышањар!» – деди.

15 Бирок алар: «Жогот, жогот Аны! Айкаш жыгачка када!» – деп кыйкырышты. Пилат алардан: «Падышањарды айкаш жыгачка кадайынбы?» – деп сурады. Башкы ыйык кызмат кылуучулар ага: «Рим падышасынан башка падышабыз жок», – деп жооп беришти.

Ыйсанын айкаш жыгачка кадалышы жана љлєшє

16 Акырында Пилат Ыйсаны айкаш жыгачка кадатуу єчєн, алардын колуна салып берди. Алар Ыйсаны алып кетишти.

17 Ыйса Љзєнєн айкаш жыгачын кљтљрєп, «Баш сљљгє» деп аталган жерге жљнљдє. Бул жердин эврейче аталышы – Голгофа.

18 Аны ошол жерде айкаш жыгачка кадашты. Ыйсанын эки жагына дагы эки адам айкаш жыгачка кадалды.

19 Пилат тактайча жасаттырып, анын бетине: «Назареттик Ыйса – жєйєттљрдєн Падышасы», – деп жаздырды да, айкаш жыгачтын љйдљ жагына илдирип койду.

20 Бул жазууну жєйєттљрдєн кљпчєлєгє окушту, анткени Ыйса айкаш жыгачка кадалган жер Иерусалим шаарынан алыс эмес болчу. Жазуу эврей, латын жана грек тилдеринде жазылган эле.

21 Жєйєттљрдєн башкы ыйык кызмат кылуучулары болсо Пилатка мындай дешти: «“Жєйєттљрдєн Падышасы” деп эмес, “Ал: "Мен жєйєттљрдєн Падышасымын", – деди” деп жаз».

22 Пилат аларга: «Болду, жазарымды жаздым», – деп жооп берди.

23 Аскерлер болсо Ыйсаны айкаш жыгачка кадагандан кийин, Анын кийимин бљлєп алышты. Анын кийимин тљрт аскер бљлєп алды. Анын узун кљйнљгєн да алышты. Ал тигилген эмес, токулган кљйнљк эле.

24 Ошондуктан алар бири-бирине: «Муну айрыбай, љкчљмљ таш ыргытып, кимге тиерин билели», – дешти. Ыйык Жазуудагы «Менин кљйнљгємдє љз ара бљлєп алышты, Менин кийимим єчєн љкчљмљ таш ыргытышты» деген сљз аткарылышы єчєн ушундай болду. Аскерлер ушундай кылышты.

25 Ыйса кадалган айкаш жыгачтын жанында Анын энеси, таежеси, Клеопанын аялы Мариям жана магдалалык Мариям карап турушкан эле.

26 Ыйса энесин жана анын жанында турган сєйєктєє шакиртин кљргљндљ: «Аял! Бул сенин уулуњ!» – деди.

27 Андан кийин шакиртине: «Бул эми сенин энењ болсун!» – деди. Ошол убакыттан баштап, ошол шакирти Ыйсанын энесин колуна алды.

28 Ошондон кийин Ыйса баары аткарылганын билип: «Суусадым», – деди. Ыйык Жазуудагы сљздєн аткарылышы єчєн ушундай болду.

29 Ошол жерде ачуу ичимдик куюлган бир идиш турган эле. Аскерлер ага соргучту малып, аны иссоп бутагына байлап, Ыйсанын оозуна такашты.

30 Ыйса аны таткандан кийин: «Аткарылды!» – деди. Анан Анын башы шылк дей тєштє. Ошентип, Ал жан берди.

31 Ал кєн жума кєн болгондуктан, жєйєттљр алардын ишембиге чейин айкаш жыгачта калышын каалашкан жок. Ошондуктан алар Пилатка барып, алардын буттарын сындырып, љздљрєн жыгачтан тєшєртєп салуусун суранышты. Анткени ал ишемби кєн улуу кєн эле.

32 Ошентип, аскерлер келишти да, Ыйсанын жанына кадалган эки адамдын буттарын сындырышты.

33 Ыйсанын жанына келип, Анын љлєп калганын кљрєшкљндљ, Анын бутун сындырышкан жок.

34 Бирок аскерлердин бири Ыйсаны найза менен кабыргага сайды. Ошол замат кан менен суу акты.

35 Муну љз кљзє менен кљргљн адам кєбљлљндєрєп жатат жана анын кєбљлљндєрєєсє чындык. Ал љзєнєн чындыкты айтып жатканын билет. Ал силердин да ишенип калышыњар єчєн кєбљлљндєрєп жатат.

36 Ыйык Жазуудагы «Анын сљљгє сындырылбасын» деген сљздєн аткарылышы єчєн ушундай болду.

37 Ыйык Жазуунун дагы бир жеринде: «Алар љздљрє найза менен сайган Адамды кљрєшљт», – деп жазылган.

Ыйсанын кљргљ коюлушу

38 Андан кийин ариматаялык Жусуп Пилаттан Ыйсанын сљљгєн айкаш жыгачтан тєшєрєп алууга уруксат сурады. Ал Ыйсанын шакирти эле, бирок жєйєттљрдљн корккондуктан, ишенгенин жашырып жєрчє. Пилат уруксат берди. Жусуп барып, сљљктє тєшєрєп алды.

39 Бир жолу Ыйсага тєн жамынып келип кеткен Никедим да ушул жерге келди. Ал жыпар жыттуу смирна майы менен алой чайырынын аралашмасынан жєз фунттай ала келди.

40 Алар жєйєттљрдєн сљљк коюу салты боюнча Ыйсанын сљљгєн жыпар жыттуу май менен майлап, кепиндешти.

41 Ыйса айкаш жыгачка кадалган жерде бир бак бар эле. Ал бакта эч ким коюла элек бир мєрзљ бар болчу.

42 Ал кєн жєйєттљрдєн жума кєнє болгондуктан, анын єстєнљ, мєрзљ жакын болгондуктан, алар Ыйсанын сљљгєн ошол мєрзљгљ коюшту.

20-БЉЛЄМ

Ыйсанын тирилиши

1 Жуманын биринчи кєнє эртењ менен эрте, жарык кире электе магдалалык Мариям мєрзљгљ келип, анын оозундагы таштын жылдырылып калганын кљрдє.

2 Ошондо ал Шымон Петирге жана Ыйсанын сєйгљн шакиртине жєгєрєп барып: «Тењирибизди мєрзљдљн алып кетишиптир! Аны кайсы жерге коюшканын билбейбиз», – деди.

3 Петир менен ошол шакирт дароо мєрзљгљ бет алышты.

4 Экљљ тењ чуркап бара жатышты. Тиги шакирт Петирге караганда батыраак чуркап, мєрзљгљ биринчи жетти.

5 Ал мєрзљнєн ичин эњкейип карап, кепинди кљрдє, бирок мєрзљгљ кирген жок.

6 Анын артынан Шымон Петир жетип келип, мєрзљгљ кирди.

7 Ал кепинди жана Ыйсанын башын орогон орогучту гана кљрдє, бирок орогуч кепин менен бирге эмес, оролуу боюнча бљлљк жаткан эле.

8 Анан биринчи келген шакирт да мєрзљгљ кирди. Ал кљрєп, ишенди.

9 Анткени алар Ыйсанын тирилиши керектиги жљнєндљ айтылган Ыйык Жазуудагы сљздљрдє тєшєнєшљ элек болчу.

10 Анан шакирттер єйлљрєнљ кайтышты.

Тирилгенден кийин Ыйсанын Мариямга кљрєнєшє

11 Мариям болсо мєрзљнєн жанында ыйлап турду. Ал ыйлап жатып, мєрзљнєн ичин эњкейип карап,

12 ак кийимчен эки периштени кљрдє. Бирљљ Ыйсанын сљљгє коюлган жердин баш жагында, экинчиси аяк жагында отурган экен.

13 Алар Мариямдан: «Аял, эмнеге ыйлап жатасыњ?» – деп сурашты. «Тењиримди алып кетишиптир, Аны кайсы жерге коюшканын билбейм», – деп жооп берди ал периштелерге.

14 Ушинтип айткандан кийин, ал артына бурулуп, туруп турган Ыйсаны кљрдє, бирок Аны тааныган жок.

15 Ыйса андан: «Аял, эмнеге ыйлап жатасыњ? Кимди издеп жєрљсєњ?» – деп сурады. Мариям Аны бакчы экен деп ойлоп: «Мырза, эгерде Анын сљљгєн сен алып кеткен болсоњ, кайсы жерге койгонуњду айтчы, алып келейин», – деди.

16 Ошондо Ыйса ага: «Мариям», – деди. Мариям Ыйсага бурулуп: «Устат!» – деди.

17 Ыйса ага: «Мага колуњду тийгизбе, анткени Мен али Атама кљтљрєлєп кете элекмин. Бир туугандарыма барып, Менин Љз Атама – силердин да Атањарга, Менин Љз Кудайыма – силердин да Кудайыњарга кљтљрєлєп кетеримди айт!» – деди.

18 Магдалалык Мариям шакирттерге барып, Тењирди кљргљнєн жана Анын ушул сљздљрдє айтканын айтып берди.

Ыйсанын тирилгенден кийин шакирттерине кљрєнєшє

19 Ошол эле кєнє кечинде, жуманын биринчи кєнє, Ыйсанын шакирттери бир єйгљ чогулуп, жєйєттљрдљн корккондуктан, эшиктерин бекитип алып отурушкан эле. Ошол учурда Ыйса келип, алардын ортосуна турду да: «Силерге тынчтык болсун!» – деди.

20 Ушинтип айткандан кийин, Ыйса аларга Љзєнєн колдорун, буттарын жана кабыргаларын кљрсљттє. Шакирттер Тењирди кљрєп кубанышты.

21 Ыйса аларга дагы бир жолу: «Силерге тынчтык болсун! – деп айтты да, – Атам Мени жиберген сыяктуу, Мен да силерди жиберем», – деди.

22 Ушуну айткандан кийин, Ал шакирттерине демин єйлљп: «Ыйык Рухту кабыл алгыла!

23 Кимдин кєнљљлљрєн кечирсењер, ал кечирилет, ал эми кимдин кєнљљлљрєн кечирбесењер, ал кечирилбейт», – деди.

24 Он эки шакирттин бири, Эгиз деген да ысымы бар Томас Ыйса келген учурда алардын арасында жок эле.

25 Шакирттер ага: «Биз Тењирди кљрдєк», – дешти. Бирок ал: «Мен Анын колдорундагы мыктын тагын кљрмљйєнчљ, мыктын тагы калган жерине жана кабыргаларына колумду тийгизип кљрмљйєнчљ ишенбейм», – деди.

Ыйса жана Томас

26 Сегиз кєндљн кийин Ыйсанын шакирттери ошол єйгљ дагы чогулушту, алардын арасында Томас да бар эле. Эшик бекитилєє болчу, бирок Ыйса келип, алардын ортосуна турду да: «Силерге тынчтык болсун!» – деди.

27 Андан кийин Томаска кайрылып: «Менин колдорум менен кабыргаларыма колуњду тийгизип кљр да, ишенбеген адам болбой, ишенген адам бол!» – деди.

28 Томас Ага: «Тењирим менин! Кудайым менин!» – деп жооп берди.

29 Ыйса ага: «Сен Мени кљргљндљн кийин ишенип жатасыњ, кљрбљй ишенгендер бактылуу», – деди.

30 Ыйса шакирттеринин кљз алдында кљптљгљн кереметтерди кљрсљттє, бирок бул китепке алардын баары жазылган жок.

31 Булар болсо Ыйсанын Кудайдын Уулу, Машайак экенине ишенишињер єчєн жана ишенип, Анын ысымы аркылуу љмєргљ ээ болушуњар єчєн жазылды.

21-БЉЛЄМ

Ыйса Тиберия кљлєнєн жанында

1 Андан кийин Ыйса Тиберия кљлєнєн жээгинде шакирттерине дагы бир жолу кљрєндє. Бул мындайча болду:

2 Шымон Петир, Томас-Эгиз, Галилеянын Каана шаарынан болгон Натанаел, Зебедейдин уулдары жана дагы эки шакирт чогуу жєрєшкљн эле.

3 Шымон Петир аларга: «Мен балык кармаганы барам», – деди. Алар ага: «Биз да сени менен барабыз», – дешти да, барып, кайыкка тєшєштє. Бирок ал тєнє алар эч нерсе кармай алышкан жок.

4 Тањ атып калганда, Ыйса жээкте турган эле. Шакирттери болсо Анын Ыйса экенин билишкен жок.

5 Ыйса алардан: «Балдар, балыгыњар барбы?» – деп сурады. Алар Ага: «Жок», – деп жооп беришти.

6 Ыйса аларга: «Торду кайыктын оњ жагынан салгыла, ошондо кармайсыњар», – деди. Алар торун салышты да, тєшкљн балыктын кљптєгєнљн торду кайра тартып чыгара албай калышты.

7 Ошондо Ыйсанын сєйгљн шакирти Петирге: «Бул Тењирибиз», – деди. Шымон Петир Анын Тењир экенин укканда, кийимин кие калып (анткени ал жылањач эле), сууга секирди.

8 Калган шакирттер балыкка толгон торду сєйрљп, жээкке сєзєп келишти. Анткени алар жээктен анча алыс эмес жерде жєрєшкљн. Алар менен жээктин ортосундагы аралык эки жєз чыканактай эле.

9 Жээкке чыгышканда, жагылган оттун чогун жана анын єстєндљгє балык менен нанды кљрєштє.

10 Ыйса аларга: «Азыр кармаган балыгыњардан алып келгиле!» – деди.

11 Шымон Петир барып, чоњ-чоњ балыктарга толгон торду жээкке тартып чыгарды. Тордо жєз элєє єч балык бар экен. Балыктын кљптєгєнљ карабастан, тор айрылбаптыр.

12 Ыйса аларга: «Келип, тамактанып алгыла!» – деди. Шакирттердин эч кимиси: «Сен кимсињ?» – деп суроого батынышкан жок. Анткени алар Анын Тењир экенин билишти.

13 Ыйса басып келип, аларга нанды жана балыкты берди.

14 Бул Ыйсанын тирилгенден кийин шакирттерине єчєнчє жолку кљрєнєшє эле.

Тењирдин Петирге тапшырма берєєсє

15 Алар тамактанып бєтєшкљндљн кийин, Ыйса Шымон Петирден: «Жунус уулу Шымон, сен Мени буларга караганда кљбєрљљк сєйљсєњбє?» – деп сурады. «Ооба, Тењир, Сени сєйљрємдє Љзєњ билесињ», – деп жооп берди Петир. Ошондо Ыйса ага: «Козуларымды кайтар!» – деди.

16 Ыйса андан экинчи ирет: «Жунус уулу Шымон, сен Мени сєйљсєњбє?» – деп сурады. «Ооба, Тењир, Сени сєйљрємдє Љзєњ билесињ», – деп жооп берди Петир. Ошондо Ыйса ага: «Койлорумду кайтар!» – деди.

17 Ыйса андан єчєнчє ирет: «Жунус уулу Шымон, сен Мени сєйљсєњбє?» – деп сурады. «Сен Мени сєйљсєњбє?» деп, Ыйса єчєнчє ирет сурагандыктан, Петир капа болуп: «Тењир, Сен баарын билесињ, Сени сєйљрємдє да билесињ», – деди. Ошондо Ыйса ага мындай деди: «Койлорумду кайтар!

18 Чындыкты, сага чындыкты айтып коёюн, сен жаш кезињде белињди љзєњ бууп, каалаган жагыња барчусуњ. Карыганыњда колуњду сунуп бересињ, сени башка бирљљ байлайт да, каалабаган жагыња алып барат».

19 Ыйса бул сљздљрдє Петир љз љлємє менен Кудайды дањктарын билдирєє єчєн айтты. Ушул сљздє айткандан кийин, Ал ага: «Менин артымдан ээрчи», – деди.

20 Петир артын карап, Ыйса сєйгљн шакирттин ээрчип келе жатканын кљрдє. Ал кечки тамак убагында Ыйсанын тљшєнљ башын коюп, «Тењир, Сага чыккынчылык кыла турган ким?» деп сураган шакирт эле.

21 Петир ошол шакиртти кљргљндљ: «Тењир, ал эми булчу?» – деди.

22 Ыйса ага: «Кааласам, Мен келгенге чейин, ал тирєє болот, сенин ишињ эмне? Мени ээрчи», – деди.

23 Ошондон кийин бир туугандар арасында «Бул шакирт љлбљйт» деген сљз тарап кетти. Бирок Ыйса Петирге аны љлбљйт деп эмес, «Кааласам, Мен келгенче, ал ушул жерде болот, аны менен сенин ишињ эмне?» – деп айткан эле.

24 Ушулардын баарын ошол шакирт жазып алып, кєбљлљндєрєп жатат. Биз анын кєбљлљндєрєєсє чындык экенин билебиз.

25 Ыйса булардан башка дагы кљптљгљн иштерди кылган. Эгерде алардын баарын жазып чыга турган болсо, жазылган китептер бул дєйнљгљ батмак эмес деп ойлойм. Оомийин.